Home / Blog / Beleefde desinteresse om de wereld normaal te houden

Beleefde desinteresse om de wereld normaal te houden

LATER LEZEN

Als er iets op straat iets bijzonders of onverwachts gebeurt, doet een deel van de mensen alsof er niets aan de hand is. Al in 1971 schreef de bekende socioloog Goffman hierover. Hij introduceerde het concept ‘civil inattention’, beleefde desinteresse, om te beschrijven dat mensen in de publieke ruimte elkaar erkennen door juist geen aandacht aan elkaar te besteden. Het bekendste voorbeeld is hoe mensen zich gedragen in een lift. Wanneer voorbijgangers geconfronteerd worden met een flashmob, kunnen ze niet anders dan hier op reageren. In een recente studie [volledig artikel] worden zulke reacties geanalyseerd.

De Finse onderzoekers lieten studenten een flashmob uitvoeren. Bij een drukke kruising ‘bevroor’ deze groep vier minuten lang (vergelijkbaar met de bekende freeze van New York Grand Central Station. Met vier camera’s werden de 113 omstanders en voorbijgangers gefilmd en dit materiaal werd geanalyseerd. Ze keken daarbij naar hoe de manier van lopen werd aangepast en hoe er werd omgegaan met de flashmobbers.

Ongeveer een derde van de omstanders wierp een zichtbare blik op de deelnemers. Niemand probeerde oogcontact te maken. Als er al gekeken werd, waren de blikken snel en ongericht. De mensen die nauwelijks keken erkenden het optreden wel. Ze glimlachten of maakten er een opmerking over. De onderzoekers zien dit als een normalisering van de onbeweeglijkheid van de flashmobbers. De groep die wel keek, deed dit vooral nadat ze de flashmob gepasseerd waren. Omkijken dus.

Omdat de flashmobbers verspreid stonden in een passage, moesten de voorbijgangers zich een weg banen door de stilstaande flashmob. Hierbij viel op dat de flashmobbers werden behandeld als levenloze objecten, terwijl ze nog steeds gevoelig waren voor de persoonlijke ruimte die mensen verdienen. Ze hielden ook rekening met de andere ‘gewone’ mensen. Slechts twee keer raakten voorbijgangers iemand aan.

De onderzoekers beargumenteren dat de reactie op de flashmob een vorm van beleefde desinteresse is:

[A]lthough the passers-by in many visible ways acknowledge and demonstrate that they have recognised the still performers and that they are present, they do not stop to watch the performance, but rather remain disengaged from it and thereby display that the performers are not targets of their special attention. … [T]here is a clear tendency or preference for maintaining mobility over stopping and watching the performance. Thus, continued mobility is a form of constructing and maintaining “civil attention” and as such, it provides evidence for how the passers-by “normalise” the situation.

Goffmans concept is gebaseerd op sociale interactie in stedelijke omgevingen. Het zou interessant zijn om te zien hoe dorpsbewoners reageren op dergelijke situaties.

DEEL DIT BERICHT