Home / Blog / De schadelijkheid van alcohol en tabak in videoclips

De schadelijkheid van alcohol en tabak in videoclips

LATER LEZEN

Tabaksreclame is in Nederland in zijn geheel verboden en alcoholverkopers hebben afgesproken zich niet te richten op jongeren. Dat betekent natuurlijk niet dat er niet toch reclame gemaakt wordt die jongeren bereikt: denk maar aan de Heineken Music Hall (tegenwoordig AFAS Live). Opvoeders en instanties maken zich soms zorgen over de promotie van alcohol en tabak die uitgaat van popartiesten. In hoeverre zijn alcohol en tabak eigenlijk zichtbaar in YouTube-video’s? Britse onderzoekers deden een inhoudsanalyse [open access] van clips en informeerden met een vragenlijst of deze video’s ook daadwerkelijk bekeken werden door de jonge doelgroep.

Methode
De onderzoekers bekeken de 110 videoclips die beschikbaar waren via YouTube uit de Official Singles Chart UK Top 40 in de periode van 3 november 2013 tot 19 januari 2014. De clips werden gecodeerd op een groot aantal variabelen zoals daadwerkelijke inname, geïmpliceerd gebruik (dronken gedrag, rokerigheid in de lucht), parafernalia zoals glazen of asbakken, en merknamen in beeld. Er werd ook op e-sigaretten gelet. De analyse-eenheid was een stukje video van 10 seconden, dat een interval wordt genoemd. Vervolgens werd aan 2068 jongeren van 11–18 jaar gevraagd of ze de 32 populairste clips hadden gezien.

Resultaten
De inhoudsanalyse levert volle tabellen en veel percentages op: 376 intervallen bevatten enig alcoholoptreden, dat is 14 procent van alle intervallen en 45 procent van alle video’s. Tabak komt voor in 83 intervallen, wat weer 3 procent is van alle intervallen en 22 procent van de video’s. E-sigaretten waren ook in beeld: in slechts twee video’s, maar wel 21 intervallen lang. Tabak en alcohol gaan vaak samen, 83 procent als je begint met tabak en 41 procent als je begint met alcohol. Dit wordt allemaal uitgesplitst naar muziekgenre, waar pop de grootste boosdoener blijkt.

De respondenten hadden gemiddeld 7,1 video’s uit het lijstje gezien. 19 procent had geen enkele video uit de Top 40 bekeken. Meisjes kijken (en herkijken) meer dan jongens. Het meest bekeken in deze periode was ‘Blurred Lines’ van Thicke. De onderzoekers geven geen codering per video.

Implicaties
Het is heel onduidelijk wat deze cijfers nu precies betekenen. Het gaat soms om vage verwijzingen naar drank in de tekst, soms om de aanwezigheid van rook of een bar. Natuurlijk zijn er nummers die alcohol- of tabaksgebruik aanmoedigen, maar het gaat ook om liedjes waar er ‘gewoon’ sprake is van een clubsetting zonder dat de personages drinken of roken. Het gebruik van intervallen krikt de percentages flink op en versterkt de alarmerende toon van het artikel. De onderzoekers weten best dat ze niks kunnen zeggen over de effecten van deze clips, maar schrijven toch:

“Although we were unable to measure any effect of exposure on use of tobacco or alcohol in our study, there is strong evidence that exposure to such imagery in other media increases tobacco and alcohol use. Given the high levels of exposure to YouTube content, it is therefore highly likely that exposure to this imagery has an important effect on smoking and alcohol consumption among young people” (z.p.).

Ze adviseren daarom leeftijdsclassificaties voor muziekvideo’s en gekuiste versies van de video’s. Om sommige video’s op YouTube te mogen zien moet je immers 18 jaar of ouder zijn (dit wordt gecontroleerd door in te loggen met een e-mailadres). Daarnaast stellen ze onderwijs in mediawijsheid voor, zodat jongeren zich zouden leren wapenen tegen zulke content.

— 

Uit het onderzoek komen we eigenlijk weinig te weten: ik vond zelf dat het wel meeviel met de vertoning van alcohol en drank, maar dat ligt aan je perspectief. Daarnaast vond ik de percentages kijkers opvallend laag: blijkbaar is het kijken van clips op YouTube niet heel populair. De claim dat blootstelling aan zulke video’s leidt tot bepaalde gedragingen is niet hard te maken, ook niet met ander onderzoek. Of iemand gaat roken hangt immers van veel meer zaken af dan blootstelling aan videoclips (denk aan of ouders en vrienden roken). Daarbij speelt het wellicht een grotere rol dat iemand als Jay-Z woordvoerder is voor een cognacmerk en dat artiesten als Pitbull aandeelhouder en ambassadeur is voor een vodkamerk.

Wat we wél weten is dat de jeugd van tegenwoordig – gelukkig – steeds minder drinkt en rookt. Ook daar zijn verschillende verklaringen voor, waarbij het al dan niet kijken naar zulke clips geen enkele rol van belang speelt.

 

DEEL DIT BERICHT