Home / Blog / De unieke kenmerken van vinyl zorgen ervoor dat het nooit verdwijnt

De unieke kenmerken van vinyl zorgen ervoor dat het nooit verdwijnt

LATER LEZEN

In 2012 werd de plaat 125 jaar oud. Dat was ook het jaar dat de verkoop van vinyl het hoogste punt bereikte sinds 1993 toen Nielsen de neergang van de plaat ging meten. Het lijkt er daarmee op dat vinyl niet zal verdwijnen. Nu gebruiken media vaak over termen als ‘herleving’ en ‘comeback’ als het over vinyl gaat. Dat wekt de suggestie dat het om iets tijdelijks gaat. Volgens sociologen Bartmanski en Woodward is er echter sprake van een robuuste culturele situatie. In een recent artikel [abstract] onderzoeken zij de vasthoudendheid van vinyl.

Warme luisterervaring
Platen zijn duur en slecht mee te nemen, zeker in vergelijking met de hoge kwaliteit van formats als FLAC en WAV. We moeten de plaat daarom niet (alleen) zien als handelsgoed, maar als cultureel object. Pas dan kun je begrijpen waarom mensen over vinyl spreken met woorden als ‘warm’, ‘menselijk’ en ‘echt’.

Bij vinyl denken we aan elpees, een afkorting van Long Play. Een album biedt een luisterervaring die lijkt op het lezen van een boek: er zijn delen en hoofdstukken. Een album biedt zo ook een bepaald narratief: alle nummers horen bij elkaar en vertellen samen een verhaal. Een elpee ritualiseert en viert de daad van het luisteren. Je moet goed voor je platen zorgen en een plaat aanzetten kost enige voorbereiding. Het moet daarbij gezegd worden dat het ook jonge luisteraars zijn die nu deze aspecten van vinyl waarderen, niet alleen oude gebruikers.

Bovendien is een elpee een pakketje: naast de muziek is er ook nog de hoes. Wat een elpee daarbij veel aantrekkelijker maakt dan een CD is de grootte: een platenhoes valt op, laat je het beeld waarderen. Het kleine beeld dat je bij iTunes krijgt kan daar nooit tegenop.

Andere status
Een plaat kent een materialiteit en een geschiedenis: je kunt het bezitten, ervoor zorgen, het doorgeven. Hoewel een plaat ook een kopie is, voelt deze toch uniek aan. Bijna alle platen die vandaag de dag verkocht worden zijn ‘bijzonder’: het zijn limited editions, collector editions of audiophile editions. Een plaat uit de eerste druk kan duizenden euro’s opleveren. Dit draagt bij aan het idee dat vinyl kunst draagt. Dankzij digitalisering heeft de elpee een andere context gekregen. Het is nu een luxeproduct, voor de ‘echte luisterfan’, het contrast (‘de Ander’) voor digitale cultuur.

De platenzaak vervult ook een belangrijke rol. Het is niet voor niets dat dance en hiphop de genres zijn die in de jaren ’90 ervoor zorgden dat vinyl niet verdween. Een onafhankelijke platenzaak met vaste klanten is een smaak-gemeenschap, een groep mensen die samen bepaalt met goed is en wat niet. Binnen die smaakgemeenschap worden genres verder opgedeeld in subgenres. Zo krijgt het genre vorm. Omdat je het geluid van platen kunt manipuleren, ontstonden DJs: mensen die niet alleen een plaat draaiden, maar er ook iets aan toevoegden, door te scratchen of te mixen.

Uniek
De onderzoekers besluiten dat de luisteraar zich bij een plaat veel meer bewust is van het medium dan bij andere dragers:

The rituals of preparing for vinyl listening, the physical characteristics of the record, and the act of playing the vinyl itself, make one more conscious of the medium’s presence and the specific aesthetics of sound reproduction, not only in terms of audible properties of music but also visual impressions of the medium and the equipment that ‘reads’ it. Thus, the analogue format offers an experience that stands in direct contrast to listening practices in other formats. Precisely because it is not the only, or main, format anymore, its characteristics become both more legible and more unique.

TAGS
DEEL DIT BERICHT