Debunk: worden pubers crimineel van muziek?

door

Het wordt gezegd dat negen van de tien Amerikaanse seriemoordenaars Catcher In The Rye in de kast had staan. Voorkeur voor dit boek zou daarmee een goede voorspeller zijn voor psychopathisch gedrag. Het lijkt dan alsof je van het boek zou gaan moorden. Dat is natuurlijk onzin. Gisteren kwam er een onderzoek in de media dat stelde dat muziekvoorkeur een voorspeller voor crimineel gedrag is. Tom ter Bogt, Loes Keijsers en Wim Meeus publiceerden in het gerenommeerde journal Pediatrics [abstract] en hun Universiteit Utrecht bracht daarover een persbericht.

Theorie

De onderzoekers mengen zich met dit onderzoek in een lange traditie van het direct koppelen van probleemgedrag aan muziekvoorkeur. Dit is vooral een Amerikaanse onderzoekstraditie, voortgekomen uit conservatieve, maatschappelijke zorgen. In zulke studies is steeds sprake van een verband vastgesteld op één tijdstip. Ter Bogt et al. zijn kritisch op zulke studies en wilden kijken naar ontwikkeling. Ze stelden een theoretisch stappenplan op dat ze Music Marker Theory noemen. Deze theorie veronderstelt:

  1. Jonge pubers hebben weinig bewegingsruimte en dus ook weinig mogelijkheden om regels te breken.
  2. In hun slaapkamer kunnen ze dat een beetje, door te luisteren naar mainstream- of naar afwijkende muziek.
  3. Oudere pubers staan onder minder toezicht van hun ouders en brengen meer tijd door met vrienden, waardoor er meer mogelijkheid is voor grensoverschrijdend gedrag.
  4. Pubers die op jonge leeftijd al graag naar afwijkende muziek luisteren, zullen vrienden opzoeken die ook van die muziek houden.
  5. Dit werkt besmettelijk: groepjes nemen elkaars gedrag over. Dit gebeurt sterker dan bij groepjes met een mainstream-muzieksmaak.
  6. Systematische blootstelling aan afwijkende media beïnvloedt afwijkend gedrag.
  7. Vroege muziekvoorkeuren voorspellen zo later probleemgedrag.

Methode

Om iets te kunnen zeggen over ontwikkeling, zijn pubers op vier momenten ondervraagd, met 12, 14, 15 en 16 jaar. Aan het onderzoek, uitgevoerd tussen 2001-2005, deden 309 pubers mee. De respondenten zijn steeds ondervraagd over hun muziekvoorkeur en over probleemgedrag, zoals winkeldiefstal en vandalisme. Daarnaast werd er gevraagd naar schoolprestaties, binding met school en persoonlijkheidskenmerken. In de analyse is vervolgens gekeken naar samenhang door de tijd heen. Er werd gecorrigeerd voor geslacht, schoolbetrokkenheid, opleidingsniveau en persoonlijkheidstype.

Resultaten

Muzieksmaak verandert in de loop der jaren. Voorkeur voor top 40-muziek neemt af, en in latere jaren ontstaat er een voorkeur techno/hardhouse en klassieke muziek die in de vroege puberteit niet zichtbaar was. De muziekvoorkeur van meisjes (pop, R&B en jazz) verandert nauwelijks door de jaren heen, jongens gaan minder van rock en gothic houden.

Twaalfjarigen met een sterke voorkeur voor hiphop, metal, gothic, punk, trance, techno/hardhouse en rock scoorden relatief hoger op afwijkend gedrag en dat verband was er nog steeds op hun zestiende. Het verband tussen muziekvoorkeur op 12 jaar en delinquent gedrag op 16 jaar was sterker dan het verband tussen muziekvoorkeur op 12 en delinquent gedrag op 12, of muziekvoorkeur op 16 en delinquent gedrag op 16. Afwijkend gedrag op 12 was geen goede voorspeller van muziekvoorkeur. Bovendien is het verband tussen muziekvoorkeur op 12 en delinquent gedrag op 16 sterker dan het verband tussen delinquent gedrag op 12 en delinquent gedrag op 16.

Hieruit maken de onderzoekers op dat vroege muziekvoorkeur later afwijkend gedrag voorspelt, in plaats van dat afwijkend gedrag muziekvoorkeur voorspelt. Zij zien hierin bevestiging voor hun Music Marker Theory. Andere voorspellers voor afwijkend gedrag waren binding met school (als die laag is op 12 jaar, is de kans op afwijkend gedrag op 16 jaar groter) en geslacht (jongens).

Onderzoeksconclusie

De belangrijkste conclusie van het onderzoek is: “[a]dolescents with a strong early preference for music types that have been labeled as deviant (hip-hop, heavy metal, gothic, punk, and techno/hardhouse) were more engaged in minor delinquency in late adolescence” (p. 7). Dit sluit aan bij andere vormen van ‘afwijkende mediavoorkeur’. Dit is vaker een reflectie van vervreemding van sociale instituties als familie en school. De onderzoekers wijzen erop dat het onderzochte probleemgedrag vrijwel altijd na de puberteit voorbij is. Bovendien is muziek ook een positieve uitlaapklep voor jongeren.

Debunk

“Muziek is goede graadmeter voor puberaal wangedrag” kopte de Volkskrant. “Muziekvoorkeur jongeren voorspelt kans op criminaliteit” stelt NOS op 3. “Vroege liefde voor gangsta rap linke soep” meldt ScienceGuide. “Jonge hiphopluisteraar later vaker crimineel” maakte radio.nl ervan. Die koppen zijn allemaal misleidend. Dat blijkt ook een beetje wanneer je verder dan de kop leest, vooral omdat Tom ter Bogt en Loes Keijsers in interviews nuancerende toelichting geven.

Jongeren die later afwijkend gedrag vertonen (let op: delinquentie is niet hetzelfde als criminaliteit) luisteren in hun vroege puberteit naar muziek die bekend staat als afwijkend. Oftewel: er zijn jongeren die zich willen onderscheiden van ouders en andere mainstream. Als ze jong zijn en nog weinig kunnen doen ze dat met muziek die de mainstream vreselijk vindt, zoals snoeiharde metal of house. Als ze ouder zijn, doen ze dat met gedrag dat die mainstream vreselijk vindt, zoals graffiti spuiten en bankjes vernielen. Dit is allemaal logisch, ook vanuit subcultureel onderzoek.

Volgens het beroemde onderzoek van Hebdige uit 1979 is onderscheid van de mainstream zelfs het hele punt van subculturen. Het is dan niet verwonderlijk dat bij die subculturen gedrag hoort dat de rest van de bevolking niet vindt kunnen, zoals alcohol- en drugsgebruik, te hard rijden en graffiti-spuiten. Het enige discutabele punt uit de Music Marker Theory is – wat mij betreft – punt 6 over de blootstelling aan muziek die het gedrag zou verergeren. Dit punt is met het onderzoek niet bewezen.

De mini-hype rond dit onderzoek komt door het persbericht, dat veel sappiger leest dan het onderzoek zelf. Daarnaast is causaliteit notoir lastig voor journalisten. Een voorspeller is geen deterministische veroorzaker, maar in de volksmond ligt dat anders. Bovendien gaat het hier helemaal niet om de genres – die zijn ondergeschikt. Hiphop leidt dus niet tot criminaliteit, en metal leidt niet tot vandalisme. Het enige dat dit onderzoek laat zien is dat jonge pubers die van rebelse muziek houden, grote kans hebben een paar jaar later ook rebels gedrag te gaan vertonen. Die conclusie kan voor niemand wereldschokkend zijn.

Desgevraagd laat Loes Keijsers weten enige ophef wel te hebben verwacht omdat sociaalwetenschappelijk onderzoek altijd onder een publieke loep ligt. Als resultaten aansluiten bij de belevingswereld, wordt het een open deur genoemd; als ze afwijken, heet onderzoek ‘foponderzoek’. De hardheid van de reacties schokte wel.

CC beeld: in de jaren ’50 zorgden naar rockmuziek luisterende nozems voor overlast. Het Geheugen van Nederland.

6 Berichten op "Debunk: worden pubers crimineel van muziek?"

  • chris hanselaar says:

    Wat mij toch altijd weer verbaast is dat bij deze onderzoeken consequent, ik herhaal consequent ALTIJD deze drogredenatie naar voren komt:
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Post_hoc_ergo_propter_hoc

  • Liesbet says:

    Wat ik zou willen weten, en niet vind in het artikel, is hoe groot de effect size van muziekvoorkeur is t.o.v. de twee andere indicatoren die ze bespreken (personality & ‘strained adolescent school relations) en waarvoor ze controleren. Maar door te controleren weet je alleen dat muziek iets onafhankelijks doet. Als dat 1 % is ten opzichte van 90 % is het onderzoek verder wel deugdelijk maar triviaal. Ik ga dat ook maar eens aan de popprofessor zelf vragen

  • Atilla Van Regenmortel says:

    Bij het lezen van dit artikel en alle artikels in de media stel ik me toch wel wat vragen bij het onderzoek. Hoe zijn de 309 jongeren geselecteerd? Is dit volledig at random gebeurd? Het is vooral de representativiteit die me parten speelt bij dit onderzoek. Verder is ook sprake van een ‘ijzersterke voorspeller’. In een Belgische krant stelt één van de onderzoekers: “Indien ik iemand zijn muziekvoorkeur weet, kan ik tot 25% van de gevallen voorspellen of die persoon crimineel is/zal zijn.” Dat wil dus zeggen dat er 75% andere redenen zijn… Tenslotte stel ik me nog vragen bij de term ‘afwijkende muziek’. Wat is mainstream en wat is afwijkende muziek? Heeft men eigenlijk rekening gehouden met de muzieksmaak van de ouders? Om een voorbeeldje te geven: Een jongen zijn ouders luisteren graag naar metal. Ook de jongen zelf is een metalhead. Dit houdt in dat hij thuis ‘mainstream’ is, maar buitenshuis een rebel zou zijn. Moest hij thuis de rebel willen zijn, zou hij wellicht Justin Bieber in zijn CD-speler steken. Misschien toch wel eens een puntje om bij stil te staan.

  • Atilla Van Regenmortel says:

    Oh ja, nog even vergeten. Bij deze een artikel over een onderzoek uitgevoerd door de universiteit van Sussex (2006) dat toch wel lichtjes het tegendeel bewijst. Toch als het op goths aankomt. http://nbalternative.hyves.nl/blog/20995334/Als_hij_maar_een_gothic_wordt/1nBQ/

  • Linda Duits says:

    @Liesbet
    Jip, dat zijn belangrijke vragen.

    @Atilla 1
    Volgens mij niet at random. De vraag van de effectgrootte die Liesbet ook stelt is belangrijk, maar die is uit het artikel niet op te maken. De onderzoekers zien top-40 muziek als mainstream – dat wat het meest populair is – en erkennen dat sommige genres eerst afwijkend zijn en later mainstream. Dat punt van de ouders stipte iemand anders gisteren ook al aan. Tom ter Bogt heeft daar wel onderzoek naar gedaan maar dat zit niet in deze studie. Volgens de redenatie van het artikel heb je hierin gelijk.

    @Atilla 2
    Grappig. Maar dat gothics later grotere kans hebben arts te worden, betekent natuurlijk niet dat ze op hun 17de niet graag een jointje roken. Het gaat om afwijkend gedrag, dus vandalisme en drugsgebruik, niet om zware criminaliteit.

  • jorgen says:

    sorry hoor maar dit artikel is niet goed ze nemen een kleine groep mensen.
    kijk bijvoorbeeld naar graspop wij leven 4dagen en een half met +-300duizend man samen en een gevecht kennen wij niet, als je naar dingen als tomorrowland, … kijkt is een gevecht voor een klein duwtje al snel gebeurt sorry hoor ik ben zelf een metalhead en dit is echt klin klare onzin ik zal niet rebels worden ik ben GEEN satanist ik ben ook geen crimineel ( ik speel ook supper geweldadige speletjes ) ik heb nog NOOIT iemand aangevallen nog nooit gevochten nog nooit gestolen mijn punten op school zijn goed en ik ben 17 jaar maar de media kijkt enkel naar de slechte dingen die paar uitzonderingen op de regel . groetjes een metalhead die naar black metal / doom metal / death metal en alle andere soorten metal luistert dus hierbij heb ik ook effe men hart kunnen luchten over de media die corrupt is enzo

Laat een bericht achter