Home / Blog / Haters zijn net fans: de emotionele investering van antifans

Haters zijn net fans: de emotionele investering van antifans

LATER LEZEN

Heidi MontagIn definities van wat een fan is, wordt vaak benadrukt dat het gaat om gevoel en emotie, om een intense band. Fan zijn is een publieke performance: je maakt jezelf zichtbaar als fan in een bepaalde gemeenschap. Een fan heeft hierbij een positieve band met zijn idool. Maar celebs trekken niet alleen fans aan. Er zijn ook haters, die enthousiast en vol emotie geen mogelijkheid onbenut laten om hun gal over de beroemdheid te spuwen.

Fans hebben hun eigen specialisme fanstudies maar naar antifans bestaat nog weinig onderzoek. De Vlaamse communicatiewetenschappers Nathalie Claessens en Hilde Van Den Bulck onderzochten daarom de kenmerken van dit speciale segment van het publiek. Hun studie staat in de onlangs verschenen bundel The Ashgate Research Companion to Fan Cultures.

Methode
Claessens en Van Den Bulck trokken een steekproef uit comments op sites met roddelnieuws (HLN in België, Heat in het VK en People in de VS) in de periode januari-oktober 2010. Reacties werden geselecteerd als ze een negatieve uiting over een celebrity bevatten. In totaal werden 2893 comments onderworpen aan een kwantitatieve en kwalitatieve inhoudsanalyse.

Overzicht
Deze comments bespraken 247 celebrities. Desalniettemin was er focus: veertig procent van de reacties ging over tien beroemdheden. De meest gehate celebs waren golfer Tiger Woods (6,8% van de posts), realityster Heidi Montag (6,5%), realityster Jesse James, zangeres Katy Perry (2,8%) en zangeres Cheryl Cole (2,8%).

Het commentaar gaat vooral over het uiterlijk (en dan met name het lichaam) van gehate celebs (18,4%) en over hun persoonlijkheid (18,1%). Daarna komen hun professionele activiteiten, zoals slechte optredens (17,2%) en hun seksleven (9,9%). De oorzaak voor de aangewezen problemen wordt steeds bij de celeb zelf gelegd.

Soorten
Niet alle antifans zijn hetzelfde. De onderzoekers komen met een typologie.

  1. Antifans pur sang haten een specifieke celeb en waar hij/zij voor staat, bijvoorbeeld Heidi Montag. Hierbij is er een sterke focus op persoonlijkheid.
  2. Fan antifans zijn fan van de tegenpartij. In het geval van Jesse James gaat het bijvoorbeeld om fans van zijn partner Sandra Bullock. Hun haat richt zich vooral op daden, in dit geval het vreemdgaan.
  3. Bij Voormalige fans is waardering omgeslagen in teleurstelling. Het gaat dan om celebs zoals Tiger Woods waarbij ook gedrag centraal staat.

Motivaties
Waarom zouden deze antifans zoveel tijd besteden aan deze mensen? Uit het onderzoek wordt bijvoorbeeld duidelijk dat de antifans veel kennis over de celebrities hebben, meer kennis dan in de artikelen waarop gereageerd wordt stond. Volgens Claessens en Van Den Bulck zijn er verschillende motivaties:

  • Het is vermakelijk om te roddelen over celebs en een manier om te bonden met andere haters. Ze vormen zo gemeenschappen met gelijkgestemden.
  • Antifans scheppen een groot behagen in zich moreel superieur te voelen. Ze voelen zich door hun gehaat niet alleen beter over hun eigen leven, maar begrijpen door hun kritiek ook de sociale wereld waarin ze leven beter.
  • Online haten is een “carefree discharge of negative emotions” (p. 72): omdat antifans de celeb vrijwel zeker nooit zullen ontmoeten, is het uiten van hun afkeer zonder consequenties.

Online antifandom is ‘makkelijker’ dan offline fandom (denk aan tomaten gooien): de plekken waar je je kritiek kunt uiten zijn makkelijk toegankelijk en vaak anoniem, en het is makkelijk aansluiting te vinden bij antifan-gemeenschappen.

Implicaties
Dit onderzoek is sterk verkennend maar het laat goed zien hoe antifans bestudeerd kunnen worden vanuit het perspectief van fanstudies. Daarbij is het relevant om te kijken naar de ‘fan carrière’: fans kunnen eerst fan zijn en later antifan worden. Ook interessant is dat het soort celebrity een bepaalde soort antifan aantrekt: sommige sterren werden eerst wel gerespecteerd maar vielen van hun voetstuk, terwijl celetoids als Montag in de ogen van de haters überhaupt niks goed kunnen doen.

Antifandom is hier onderzocht in een online context. Wellicht is er samenhang tussen antifans en trollen – iets dat de auteurs niet noemen, maar dat het verkennen waard is.

Als een van de samenstellers van The Ashgate Research Companion to Fan Cultures mag ik vijftig procent korting aanbieden op de bundel aan lezers van dit blog. Stuur me daarvoor een mail. 

DEEL DIT BERICHT