Home / Blog / Hoogdravende of naïeve recensies: film als kunst of vermaak

Hoogdravende of naïeve recensies: film als kunst of vermaak

LATER LEZEN

In de jaren ’20 werden films gezien als vermaak voor de massa, maar inmiddels wordt film ook gezien als kunstvorm. Volgens sommige cultuurwetenschappers heeft er een intellectualisering van film plaatsgevonden: allerlei concepten en bewoordingen die eerst voorbehouden waren aan hoge cultuur, werden ook toegepast ook films. Dit betekent niet dat alle films kunst zijn; veel filmmakers maken commerciële massaproducten. Zie je die scheiding tussen kunst en commercie eigenlijk ook terug in de recensies van film?

Methode
Annemarie Kersten (EUR) en Denise Bielby (Uni of California) onderzochten filmrecensies [abstract]. Ze trokken drie steekproeven van filmrecensies uit twee Britse en twee Amerikaanse kranten: The Times, The Guardian, The New York Times en Los Angeles Times. Voor de categorie ‘populaire erkenning’ werd gekeken naar de films die het meeste geld opbrachten. Voor de categorie ‘professionele erkenning’ werden de winnaars van prestigieuze filmprijzen geselecteerd. De categorie ‘kritische erkenning’ bestond uit films die het meest gewaardeerd werden door zogeheten Film Critics Circles.

Thema’s
Uit de analyse kwamen 15 thema’s naar voren: acteurs, complexiteit/diepte, context/achtergrond, geloofwaardigheid, regisseur, de film als product, inhoud, de film-ervaring, filmmateriaal, cinematografische elementen, interpretatie, stemming, nieuwigheid, plek in kunst/entertainent en positie in de filmcanon. Over het algemeen bespreken recensenten zo’n thema door voorbeelden uit de film te beschrijven en vervolgens dieper in te gaan op de betekenis daarvan.

De helft van de thema’s kwam in alle categorieën voor. Acteurs, complexiteit/diepte, geloofwaardigheid, inhoud, de film-ervaring, stemming, nieuwigheid en positie in de filmcanon zijn thema’s die besproken worden in de populaire, professionele en kritische categorie.  Een voorbeeld van diepte:

“If you want something in life, reach out and grab it,” Chris says to Tracy (Kristen Stewart), a teenage girl who develops a crush on him, collapsing Self-Reliance into something like an advertising slogan. But the movie’s theme, thankfully, is not so simple or so easily summed up in words. [. . .] Into the Wild is, on the contrary, alive to the mysteries and difficulties of experience in a way that very few recent American movies have been (Scott voor de New York Times, citaat op p. 191).

Drie thema’s kwamen voornamelijk voor in de kritische categorie: filmmateriaal, interpretatie en plek in kunst/entertainent. Deze thema’s gaan over de kwaliteit en het belang van een film. Deze thema’s laten zien hoe filmcritici een rol spelen als makers van cultuur – en dus niet alleen als recensenten van cultuur. Een voorbeeld:

Syndromes and a Century is a poem on screen: a film of ideas and visual tropes that upends conventional narrative expectations, not out of a simple desire to disconcert but to break through the carapace of normality, to give us the knight’s-move away from reality that the Russian formalists said was the prerogative of art (Bradshaw voor The Guardian, citaat op p. 193).

Factoren van belang
De 15 thema’s kunnen teruggebracht worden tot vier factoren. Dit zijn de vier factoren waar filmrecensenten naar kijken. ‘Auteurisme’ gaat over hoe de regisseur kijkt; ‘Ervaring’ over wat een kijker beleeft tijdens de film; ‘Processen’ over hoe de film tot stand is gekomen; en ‘Context’ over de plaats van de film. De auteurs laten zien hoe populaire, professionele en kritische erkenning verschillend gebruik maakt van deze vier invalshoeken. Het is daarbij opmerkelijk dat ‘Ervaring’ veel voorkomt in de kritische hoek. Dit betekent volgens hen dat recensies voor films die kritisch succes weten te behalen niet alleen gebruik maken van een intellectueel vertoog waarin film kunst is, maar ook van een meer populair vertoog over film als een entertainmentervaring.

Conclusie
Er zitten verschillen in de manier waarop films beschreven worden. Het is echter niet zo dat films die ‘populair succes’  behalen op een naïeve, eenvoudige manier worden gerecenseerd en dat films die ‘kritisch succes’ halen op een elitaire manier worden gewaardeerd.

DEEL DIT BERICHT