Home / Blog / Karaoke Amerikanisme: iedereen kan Amerikaanse tv maken

Karaoke Amerikanisme: iedereen kan Amerikaanse tv maken

LATER LEZEN

jokertjes-jawoordDeze zomer herhaalde RTL5 de realityserie Jokertjes Jawoord. Jokertje was een van de deelnemers aan Oh Oh Cherso. Succesvolle realityseries worden vaak extra uitgemolken door het maken van spin-offs, waarin mensen van de originele cast gevolgd worden in hun verdere leven. In deze spin-off ‘ontvoeren’ Jokertjes vrienden hem naar Las Vegas om hem – voordat hij in het huwelijksbootje stapt – een onvergetelijke tijd te bezorgen. Het narratief van de serie is direct afgekeken van de film The Hangover (2009).

Las Vegas is onderdeel van een mondiale verbeelding die de hele wereld in eindeloos veel popcultuuruitingen tot zich neemt. In Las Vegas is alles Amerikaans, maar Jokertjes Jawoord is onmiskenbaar Nederlands. De jongens. Hun humor. De zucht naar bier. Het gedichtje van Shana bij het huwelijk. Het Nederlandse wordt ook benadrukt door pornoster en mede-Hagenees Bobbi Eden. We zien het ook in het contrast tussen deelnemer Ricardo die ietwat angstig op bezoek gaat bij Wu-Tang Clan rapper Silkski (clip).

Jokertjes Jawoord deed het aardig: naar de finale keken 580.000 mensen, volgens RTL twintig procent van de gewilde doelgroep van 20- tot 34-jarigen. Daar stopt het niet voor producent Eyeworks. De serie is bovenal een format: een sjabloon waarin concept, premisse en marketingstrategie van een programma min of meer vastliggen en dat internationaal verhandeld wordt. Zo’n programma-idee is waardeloos als het niet internationaal toepasbaar is. Dit betekent dat je van de Nederlandsheid van Jokertjes Jawoord niets terugziet in de beschrijving in de catalogus van Eyeworks. Daar heet het programma dan ook 13 Nights In Vegas.

De mengeling van Amerikaans en Nederlands kunnen we zien als karaoke Amerikanisme, zo schrijft mediawetenschapper Jaap Kooijman in zijn boek Fabricating The Absolute Fake, waarvan onlangs een herziene editie verscheen. Kooijman zet aan de hand van voorbeelden als ‘We Are The World’ en Het Schnitzelparadijs uiteen hoe amerikanisering vorm krijgt. Nederlandse popculturele uitingen zijn volgens hem geen kopie van een Amerikaans origineel: “Karaoke implies an active performance of mimicking and mockery, based on the clichéd conventions of popular culture, yet also paying tribute to the original in a specific local or national manner” (p. 119).

In Jokertjes Jawoord wordt The Hangover niet nagedaan, maar toegeëigend met een Nederlands accent. ‘Amerika’ is een gedeeld herkenningspunt. Kooijman zet het tussen aanhalingstekens, want het gaat niet over Amerika als de natiestaat, maar over een denkbeeldig Amerika; Amerika als ideaal, als symbool van vrijheid en democratie.

De actieve, lokale toe-eigening van Amerikaanse popcultuur is een mondiaal fenomeen. De handel in formats maakt dit duidelijk. De twee meest succesvolle formats, Survivor en Big Brother, worden nooit opgevat als Zweedse respectievelijk Nederlandse invasie. Als kijkers al opmerken dat het buitenlandse producten zijn, dan worden ze gezien als Amerikaans. Nep-Amerikaans kan prima door als echt Amerikaans. De vraag of iets Amerikaans geproduceerd is in Amerika is, volgens Kooijman, niet langer relevant.

Dit is een ingekorte versie van een column die vandaag verscheen op The Post Online.

TAGS
DEEL DIT BERICHT