Home / Blog / Kinderen & seksualiteit: volwassenen zien gevaar op de verkeerde plekken

Kinderen & seksualiteit: volwassenen zien gevaar op de verkeerde plekken

LATER LEZEN

Studie kinderen en seksualiteitIn discussies over kinderen en seksualiteit overheersen angst en paniek. Zelden hoor je daarbij kinderen zelf aan het woord komen: er zijn alleen volwassenen die over kinderen spreken. Zulke debatten zeggen daarom meer over de zorgen van volwassenen dan over de wereld van kinderen. In een nieuwe studie [volledige toegang] gepubliceerd in december probeert Emma Renold, hoogleraar Childhood Studies aan Cardiff University, dit recht te zetten. Ze interviewde 125 kinderen van tussen de 10 en 12 jaar over seksualisering en seksuele cultuur.

Methode
De kinderen werden gevraagd zelf groepjes te vormen op basis van vriendschappen (minimaal 2, maximaal 5 per groep). In alle gevallen kozen de kinderen voor aparte groepen voor jongens en meisjes. De groepjes kregen taken voorgelegd, enigszins vergelijkbaar met focusgroepopdrachten. Zo moesten ze bijvoorbeeld een ideale outfit voor een dansavond op school bedenken en bespreken, en uitspraken uit de media over seksualisering van kinderen beoordelen. Een kleinere groep van 21 kinderen werd in meer detail geïnterviewd, alleen of in tweetallen. De interviews vonden plaats op acht scholen in Wales. Ongeveer 17 procent bestond uit allochtonen.

In de analyse is gezocht naar thema’s en patronen. Het doel daarbij was inzicht bieden in hoe kinderen hierover denken en praten, niet zozeer hoeveel kinderen op deze manier denken en praten. Dit is gebruikelijk bij deze vorm van onderzoek doen.

Belangrijkste bevindingen
Seksualiteit telt
Seksualiteit en daarover leren is onderdeel van het dagelijks leven van de kinderen. Ze zijn actief bezig met de vaak tegenstrijdige manieren waarop seksualiteit vormt wie ze zijn, hoe ze in hun lichaam zitten, wat ze kunnen doen en hoe ze zich verhouden tot anderen.

Ouder lijken is niet hetzelfde als sexy lijken
De kinderen willen graag ouder lijken. ‘Sexy zijn’ en ‘ouder zijn’ zijn voor hen echter twee verschillende dingen, die ze ook apart bespreken. Ouder lijken is soms een manier om te voorkomen dat je gepest wordt. Sexy zijn speelt vooral bij meisjes. Het kan soms een compliment zijn, maar soms ook een belediging. Sexy willen lijken is daardoor risicovol. Veel meisjes zijn zich bewust van de dubbele moraal en hebben het gevoel dat hun lichaam constant wordt beoordeeld. Opvallend: dat is veel meer in het geval in fysieke publieke ruimtes dan op het internet.

Druk van gendernormen
Deze kinderen ervaren sterke druk om te voldoen aan dominante gendernormen. Vooral meisjes geven aan last te hebben van alledaags seksisme. Zij spraken veel over hoe ze erbij moeten horen en tegelijkertijd zichzelf moeten zijn. Het gaat er daarbij om dat hun lichamen meisjesachtig moeten zijn. Opmerkelijk: sommigen geven aan dat ze druk van hun ouders voelen om vrouwelijk te zijn. Veel meisjes geven echter zelf de voorkeur aan ‘comfortabele kleren’ die de vorm van hun lichaam verhult. Als jongens over het lichaam praten is dit vooral in relatie tot sport. Meisjes geven aan dat ze minder sporten omdat een atletisch lichaam onvoldoende vrouwelijk zou zijn.

Verkeringscultuur
Onder deze groep bestaat er een soort verkeringscultuur, met name in het laatste jaar van de basisschool. De druk om een vriendje of vriendinnetje te hebben is groot en belemmert vriendschappen tussen jongens en meisjes. Vooral meisjes voelen druk om iemands vriendinnetje te zijn. Ze klagen dat ze vaak ‘doorgegeven’ worden (NB de connotatie van bezit). Jongens kunnen zich gemakkelijker onttrekken aan deze verkeringscultuur.

Seksuele intimidatie
Deze kinderen ervaren seksuele intimidatie. Dit ligt in het verlengde van de verkeringscultuur. Het gaat bijvoorbeeld om op het schoolplein gedwongen worden om iemand een kusje te geven of om uitgescholden worden door je verkering. Opmerkelijk is dat de kinderen heel goed weten hoe ze om moeten gaan met seksuele intimidatie online (ze weten bijvoorbeeld dat je kunt blocken), maar veel minder goed hoe om te gaan met intimidatie van een verkering. Er ontbreekt meestal iemand (een leraar of ouder) om hierover mee te praten.

Kritisch over media
De kinderen zijn kritisch over seksueel expliciete beelden in de media. Wat ze zelf schadelijk vinden hangt af van de context en hoe ze in het algemeen naar risico kijken. Meisjes maken een onderscheid tussen wat hun favoriete celebs dragen en wat ze zelf graag willen dragen. De kinderen klagen bijvoorbeeld over seksueel expliciete pop-ups bij downloadsites en vinden dat zij niet blootgesteld zouden moeten worden aan zulke beelden. De kinderen klaagden overigens meer over enge plaatjes die ze toegestuurd kregen dan seksuele plaatjes.

Machteloosheid
Veel kinderen zijn boos dat hun peer-culture en maatschappij seksistisch is. Ze ervaren machteloosheid in het omgaan met alledaags seksisme en seksuele intimidatie. Ze zouden hier graag verandering in brengen, maar weten niet hoe. Ze zouden hier in geval veel meer over willen praten.

Implicaties
Renolds stelt dat beleid veel meer uit moet gaan van de eigen ervaringen van kinderen. Dat lijkt natuurlijk logisch, maar het feit dat dit een uniek onderzoek is laat zien dat dit eigenlijk nooit gebeurt. De kinderen geven aan dat ze vaak niet met volwassenen hierover kunnen praten. Dat wijst wellicht op angst van volwassenen. Zij vinden seksualiteit een lastig onderwerp.

Opvallend aan het onderzoek is dat kinderen last hebben van zaken die dominant zijn in onze cultuur: alledaags seksisme, conventionele genderrollen, intimidatie. De problemen die zij ervaren zijn daarmee niet wezenlijk anders dan de problemen waarmee volwassenen kampen. In die zin worden kinderen voorbereid op deelname in de volwassen cultuur.

Volwassenen verwijten media vaak kinderen te seksualiseren en/of te snel te laten opgroeien. Uit dit onderzoek blijkt juiste grote mediawijsheid onder deze leeftijdsgroep. De kinderen zijn goed in staat beelden uit de media te onderhandelen. Uit het onderzoek blijkt ook dat ouders vaak degenen zijn die gendernormen opleggen. Het is dus belangrijk dat ouders minder snel naar de media zouden moeten wijzen en kritischer naar zichzelf en de eigen cultuur zouden moeten kijken. De angst dat kinderen te snel zouden opgroeien lijkt ongegrond. In plaats daarvan kampen kinderen met andere problemen, waarvoor juist te weinig aandacht is.

In ons boek ‘Meisjes Kijken’ gaan Pedro de Bruyckere en ik ook uitgebreid in op seks, seksualiteit en seksualisering. Daarbij laten we zoveel mogelijk meisjes zelf hierover aan het woord. Meer informatie hier.

DEEL DIT BERICHT