Home / Blog / Nederland van Boven: objectieve panorama’s?

Nederland van Boven: objectieve panorama’s?

LATER LEZEN

De VPRO zendt vanaf deze week Nederland van Boven uit. In dit programma, naar Brits voorbeeld, wordt Nederland vanaf duizelingwekkende hoogte in beeld gebracht. Door middel van helikopterbeelden en geanimeerde infographics kan de kijker uitzoomen en ‘het grote plaatje’ zien. De eerste aflevering heeft als onderwerp ’24 uur Nederland’ en brengt een doorsnee dag uit ons leven in beeld: opstaan, reizen en werken. De serie is mede mogelijk gemaakt door overheden en bedrijven die datasets deelden met de programmamakers. In de eerste aflevering wordt ons gedrag bijvoorbeeld inzichtelijk gemaakt met data over mobiele telefoonverkeer en waterverbruik, vertaald in grafieken en animaties.

God’s eye view
Een centrale rol is weggelegd voor de vaak prachtige beelden van boven. In cinematografische termen noemen we dat een bird’s eye view of God’s eye view. In de literatuur heet de tegenhanger ‘de alwetende verteller’, iemand die het gehele verhaal overziet en kennis heeft van wat was, is en zal komen.  De God’s eye view komt vaak terug in film en televisie bij de dood van een personage. We verlaten zijn perspectief, en kijken neer op het karakter van boven, waar hij nu naar toe onderweg is. Of het dient om een panoramisch overzicht te bieden, zodat de kijker zich goed een beeld van locatie kan vormen. Hieronder staat een fraaie compilatie van dit soort shots.

In Nederland van Boven stelt de statige voice-over van Roel Bentz van den Berg, de alwetende verteller, dat dit perspectief nodig is om “écht te weten hoe ons dagelijks leven in elkaar zit.” Het is de vraag of dat zo is.  Het shot van boven wordt geacht neutraal te zijn en de kijker een overzicht te bieden. Hitchcock testte die vermeende objectiviteit of neutraliteit van het bird’s eye view in zijn klassieker The Birds, uit 1963. We zien een bird’s eye-shot van Bodega Bay, maar snel wordt duidelijk dat het hier geen neutraal perspectief betreft, maar dat we kijken door de ogen van vogels, die het dorp gaan aanvallen.

Controlekamers
Verder valt op dat Nederland van Boven geen individuen toont, afgezien van de personen die in de ‘controlekamers’ aan de knoppen draaien en ons leven in goede banen leiden: de omroepster op Utrecht Centraal, de mannen die ons van water voorzien en de persoon die de elektriciteitsvoorziening coördineert. Ze roepen associaties op met de regiekamer van The Truman Show. Het meest gebruikte woord (na ‘Nederland’) en het centrale punt van de eerste aflevering is: voorspelbaar. Dat sluit mooi aan bij de beeldtaal: wie van boven kijkt, overziet alles. Op de bijbehorende site kan de kijker uit de voorspelbare massa treden, door te spelen met de interactieve kaarten en infographics en die vervolgens te delen.
 

 

Foto CC: Sebastiaan ter Burg

TAGS
DEEL DIT BERICHT