Home / Blog / Praten met de doden: sociale media en rouw

Praten met de doden: sociale media en rouw

LATER LEZEN

Black Mirror is een geweldige Britse televisieserie waarin onze wereld een zwarte spiegel wordt voorgehouden. De afleveringen zijn op zichzelf staande verhalen over de mogelijke gevolgen van technologische ontwikkelingen. De eerste aflevering van het tweede seizoen gaat over een dienst voor mensen in de rouw. Allerlei sociale media bevatten veel data over personen. Wat als die data gebruikt zouden worden om na de dood iemand virtueel verder te laten leven? Op basis van wat iemand in zijn leven allemaal digitaal heeft gekletst, is het theoretisch mogelijk om een dode een realistisch lijkend gesprek te laten voeren.

Black Mirror heeft goed gezien dat door sociale media onze relatie tot de dood verandert. Wanneer iemand sterft, is zijn aanwezigheid online niet direct weg. Richard Dobler [PDF, volledige toegang] onderzocht hoe tieners omgaan met overleden vrienden. Zijn studie uit 2009 richt zich op MySpace, maar de inzichten vertalen zich goed naar recentere sociale netwerken. MySpace-vrienden bleven reacties plaatsen op pagina’s van overledenen. Dobler signaleert daarbij een aantal een trends.

Mensen die posten op de pagina van een overledene doen dat als onderdeel van hun rouwproces. Ze willen hun gevoelens uitdrukken, waarbij vooral de connectie met dode wordt benadrukt. Sommigen voelen nog steeds de aanwezigheid van iemand, bijvoorbeeld omdat ze ‘hun’ liedje toevallig hoorden op de radio. Anderen projecteren de overledene in de hemel (‘wat doe je nu’, ‘je waakt over ons’, ‘geniet van de hemel’). Bestaande, geïnstitutionaliseerde religie wordt hier gecombineerd met allerlei andere bovennatuurlijke ideeën: de rouwenden hebben vaak het gevoel dat de overledene tot hun spreekt.

Online rouwen lijkt – uiteraard – op offline rouwen. Nieuw is het publieke aspect ervan (daarover later meer hier op Diep) en het blijvende karakter van internet. Op MySpace zijn nu nog steeds pagina’s te vinden van overleden tieners. Die statische pagina’s worden gebruikt om – hoe tegenstrijdig dat ook klinkt – iemand levend te houden. De wenselijkheid daarvan is iets dat we als samenleving met elkaar moeten verkennen en bespreken, zoals Black Mirror ons laat doen.

TAGS
DEEL DIT BERICHT