Home / Blog / Scrooged: make-overprogramma in neoliberaal jasje

Scrooged: make-overprogramma in neoliberaal jasje

LATER LEZEN

Het make-overgenre blijft onverminderd populair op televisie. Je kon al je huis laten verbouwen, je uiterlijk veranderen of je auto laten pimpen, en vaak waren deze materiële metaformoses een symbool voor persoonlijke groei. In Scrooged is nu innerlijke verandering an sich het doel. Via een overzichtelijk format van verleden, heden en toekomst, worden de deelnemers aan het programma in 25 minuten weer op het goede pad gezet.

Zoals bijvoorbeeld in de uitzending over de Limburgse Ricardo. In drie zinnen wordt zijn situatie duidelijk gemaakt: “Drie jaar geleden ging het nog goed, tot hij stopte met school. (…) Zijn grote droom is BN’er te worden, maar hij heeft geen diploma, geen baan en slijt zijn dagen achter de computer. Als hij nu niet verandert, verliest hij in rap tempo iedereen om zich heen.”

In het programma draait het steevast om personen uit lagere sociale klassen, afgesneden van bepaalde voorzieningen, die volgens de programmamakers ernstig verlegen zitten om een transformatie naar een middenklasse leven: een regelmatig bestaan met een baan of opleiding.

Het is het waard om op te merken dat deelnemers telkens worden geportretteerd als persoonlijk verantwoordelijk voor zowel gebrekkige investeringen in zichzelf in het verleden als voor hun huidige situatie. Klasse-ongelijkheid wordt gebracht als een keuze; de presentator vraagt zich in de voice-over retorisch af: “Lukt het me Ricardo in te laten zien dat hij de kansen in het leven zelf in de hand heeft?”

Daarmee hebben dit soort programma’s een sterke neoliberale agenda. Het genre is overgewaaid uit Amerika, waar het maakbaarheidsidee dominant is. Over de populariteit en de geschiedenis van make-overprogramma’s verscheen The Great American Makeover: television, history, nation. In dit boek wordt gesteld dat het genre zijn populariteit dankt aan feit dat het goed aansluit bij het idee dat Amerika altijd in staat is zichzelf opnieuw uit te vinden. Vanaf de stichting van het land (de Founding Fathers hernieuwden Europese ideeën over landsbestuur) is dat, samen met de opdracht om actief te handelen (‘streven naar geluk’) verankerd in het Amerikaans cultureel geheugen. Het is evenwel de vraag of die verklaring van het succes van het genre in Nederland ook opgaat.