Home / Blog / The Passion: eventjes spelen dat je gelovig bent

The Passion: eventjes spelen dat je gelovig bent

LATER LEZEN

In korte tijd is The Passion een groots spektakel geworden. Sinds 2011 staat elk jaar met Pasen een gemeente in het teken van dit mega media-event. In 2015 keken er maar liefst 3,9 miljoen mensen naar. Daarnaast komen veel mensen live ervaren hoe het klassieke passieverhaal vermengd wordt met Hollandse hits. Theoloog Mirella Klomp doet al jaren onderzoek naar dit fenomeen. In een recent artikel [abstract] samen met Marten van der Meulen probeert ze de immense populariteit van een religieus verhaal in een zwaar geseculariseerd land te verklaren.

Vloeibare identiteit en spel
Ze gebruiken daarvoor theorie van socioloog Zygmunt Bauman over liquid modernity. Onder hoogmoderniteit is de wereld vloeibaar geworden: alles verandert constant. We zijn daarom voortdurend bezig met onze plek en die wereld, wat zich uit in een obsessie met identiteit. De aantrekkingskracht van The Passion laat dan ook geen terugkeer naar religie zien, maar een verandering van wat religie is. Individuen in hoogmoderniteit proberen steeds verschillende identiteiten uit, dus ook religieuze identiteiten.

Daarnaast is het element van spel [ludus] belangrijk in onze cultuur. In onze vrije tijd gaan we funshoppen en kijken we naar spelprogramma’s op tv, in het onderwijs speelt gamification, we moeten ons werk leuk vinden en zelfs de manier waarop we oorlog voeren lijkt dankzij simulatoren op een game. Klomp en Van der Meulen schrijven:

“It may be no surprise that ludism occurs in a liquid modern world. When identities are tried on and spiritual sampling is practised, even our religious identity has become a ludic subject” (p. 391).

Zowel de organisatoren als de toeschouwers van The Passion zijn volgens Klomp en Van der Meulen spelers. Digitale media spelen daarbij een belangrijke rol: ze zorgen voor interactiviteit, connectiviteit en multimedialiteit – kenmerken van wat ‘ludische praktijken’ worden genoemd die horen bij onze huidige cultuur. De auteurs bespreken verschillende voorbeelden die verder wijzen op spel, zoals de ironische casting van mensen als Marijke Helwegen en Dave Roelvink. Veel toeschouwers kondigen op sociale media aan zin te hebben in het ‘fun’-gedeelte van The Passion.

Conclusie
The Passion biedt mensen een manier om op speelse wijze deel te nemen aan een ritueel met Christelijke wortels. Het is een vorm van proeven, van samplen, zonder dat ze zich helemaal hoeven te committeren aan een religie. Het is maar alsof. Dit spelen met religie laat zien dat de Nederlandse maatschappij niet zo geseculariseerd is als wel wordt gedacht, noch dat The Passion een religieuze aangelegenheid is. Het evenement is juist een moment waarop de tegenstelling tussen religie en secularisatie vervaagt of zelfs verdwijnt en waar mensen onbezwaard met identiteiten kunnen spelen.

“The concept of play helps to resolve the paradox that, in a (still) secularizing country such as the Netherlands, a performance of the Christian core narrative can be so popular. ‘Play’ makes the religious–secular dichotomy irrelevant: institutionalized religion in Dutch late modern society is undeniably in decline, but at the same time religion is a ludic practice that is very much alive” (p. 397).

TAGS
DEEL DIT BERICHT