Home / Blog / Voedselangst en walgen van de wansmaak van anderen

Voedselangst en walgen van de wansmaak van anderen

LATER LEZEN

Vorige week waren een aantal Europese landen in de ban van paardenvlees dat stiekem in allerlei kant-en-klaar-producten bleek te zitten. Deze golf van verontrusting past in een langere reeks van consumentenangst en –onzekerheid over eten. De voedselketen is zwaar geïndustrialiseerd geworden, waardoor het voor huishoudens onduidelijk is wat ze precies kopen. Wanneer overheden bepaald eten verbieden of wanneer supermarkten producten terugroepen, wordt het publiek meegezogen in een golf van angst en verontwaardiging. Het gaat daarbij al snel om meer dan gebrek aan transparantie. Dit wordt duidelijk aan de hand van een recent onderzoek [abstract] naar het televisieprogramma Jamie’s Ministry of Food. 

In Jamie’s Ministry of Food (gestart in 2008) was celebrity chef Jamie Oliver op een missie “to teach a town to cook”. Veel mensen zouden niet meer weten hoe je gezond moet koken; vooral moeders uit de lagere klasse zouden daarbij wel wat hulp kunnen gebruiken was het idee. Het programma is opgenomen in Rotherham, een voormalig mijnstadje in Yorkshire. Dit stadje zat ook in een eerder programma, Jamie’s School Dinners. De lokale moeders deden toen de natie schokken omdat zij door de hekken van de school junkfood aan hun kinderen gaven uit onvrede en/of protest tegen het gezonde regime dat Jamie op school kwam brengen.

Armoedestigma
In deze studie werd onderzocht welke betekenis het publiek aan dit programma geeft. Het onderzoek werd uitgevoerd in Rotherham en in een middenklasse stadje in Kent. Er werden zestien focusgroepen en dertien aanvullende diepte-interviews afgenomen.

De inwoners van Rotherham baalden van de manier waarop hun stadje was afgebeeld in de serie. Het is daarbij opvallend dat ze meer baalden van het stigma van armoede en lagere klasse dan van de geschetste problemen rond eten. Gebrek aan ‘culinair kapitaal’ wordt zo een teken van armoede. De meeste respondenten vonden dat Jamie wel een punt had en begrepen dat in televisieprogramma’s problemen worden overdreven. Zij maakten zich wel zorgen of alle kijkers dat wel snapten.

Walgen om wansmaak
Kijkers in het middenklasse stadje reageerden gemengd op het programma. Voor een deel is kijken een guilty pleasure: het is leuk om te walgen bij de wansmaak van anderen. Het programma wil ook graag zo’n shock teweegbrengen. De kijkers waren zich hier evenwel van bewust en realiseerden zich dat het programma geen representatief beeld voorschotelt.

Moralisme
De auteurs wijzen erop dat zulke programma’s vooral moralistische ideeën over ongelijkheid in gezondheid doorgeven, waarbij individuen volledig verantwoordelijk worden gehouden voor hun voedselkeuzes en waarbij de bredere sociale krachten die zulke keuzes vormgeven buiten beeld blijven. Ze concluderen:

“A TV series that ostensibly set out to transform people’s diets and to address perceived deficiencies in cooking skills also served as a vehicle for the expression of a range of other anxieties about class and gender relations, place attachment and regional stereotyping” (p. 37).

Dat moralisme keerde ook terug in de reacties op het paardenvleesschandaal. Deze ophef ging over onduidelijkheid over ingrediënten en de ontransparante voedselketen, maar ook bij dit onderwerp werden er andere maatschappelijke zorgen aan opgehangen. Zo uitten veel mensen deze week hun walging over mensen die kant-en-klaar-lasagne van 95 cent eten. Daarmee laten zij zien dat ze weten hoe het hoort en dragen ze aan bij aan de stigmatisering van de onderklasse aan de hand van eetpatronen.

DEEL DIT BERICHT