Home / Blog / Wanneer twitteraars aanspreken op onjuiste informatie wel effect heeft

Wanneer twitteraars aanspreken op onjuiste informatie wel effect heeft

LATER LEZEN

NRC Handelsblad en de Volkskrant hebben tegenwoordig een rubriek waarin ze feiten checken. Er wordt immers veel onzin verkondigd, ook in het nieuws. Het is maar de vraag of zulke rubrieken zin hebben: aanhangers van Thierry Baudet zullen er waarschijnlijk weinig waarde aan hechten dat kranten die zij toch al niet serieus nemen zeggen dat hun leider liegt. Mediawetenschapper Peter Burger van de Universiteit Leiden spreekt op Twitter verspreiders van nepnieuws direct aan. Niet zelden leidt dat tot een block van de kant van de verspreider (opvallend vaak PVV-politici), in plaats van tot een rectificatie. Factchecking voelt belangrijk, maar er zijn redenen om te twijfelen aan de effectiviteit.

Eerder onderzoek naar de effecten van factchecking zijn weinig hoopgevend. Dat is slecht voor de democratie, want in een goed functionerende democratie baseren burgers zich op feiten. De omgeving kan daarbij een rol spelen: als daar een sterke prikkel wordt gegeven, is er meer kans dat mensen geruchten kritisch bevragen. In een recent verschenen studie [abstract] is daarom gekeken naar de invloed van de sociale banden tussen de factchecker en de verspreider.

Methode
De onderzoekers keken naar interventies op Twitter waarbij het duidelijk ging om correctie van onjuist idee, waarbij de interventie ongevraagd was en waarbij er een uitwisseling plaatsvond tussen de corrector (die zij de snoper noemen) en de gecorrigeerde (de snopee). Het eerste punt werd geoperationaliseerd als een verwijzing naar factcheckerssites Snopes.com, FactCheck.org of PolitiFact.com. De data voor de eerste studie beslaan een periode tussen januari 2012 en april 2014. Het ging uiteindelijk om 322 politieke uitwisselingen, die handmatig werden gecodeerd. Voor de tweede studie werden nog eens 414 uitwisselingen geanalyseerd, nu uit de periode oktober 2015 – februari 2016.

Resultaten
Het zal niet verrassen dat vrienden (mensen die elkaar volgen) eerder een correctie accepteren: in 73 procent van de gevallen. Bij vreemden is dat 39 procent. Ook eenzijdige relaties halen hoge percentages: als de snopee de snoper volgde is gaat het om 7 uit 11 uitwisselingen (64%) en bij snopees die gevolgd worden door hun snoper 23 uit 29 (79%). Dat laatste percentage is opmerkelijk hoog. Wellicht komt dit omdat er dan niet altijd gereageerd wordt en alleen uitwisselingen zijn meegenomen in de analyse. Ook laat de eerste studie zien dat als er meer gedeelde volgers zijn, de snopee eerder de interventie aanneemt.

De tweede studie toonde vergelijkbare resultaten en bevestigde zo de inzichten uit de eerste studie. Het verband met gedeelde volgers was in de tweede studie echter zwak. In de tweede studie analyseerden de onderzoekers ook attitude-overeenkomsten: wat als de snoper en de snopee bijvoorbeeld beiden zijn aanhangers van Trump? Ook daar was een positief effect, maar dit vereist nader onderzoek.

Implicaties
De conclusie is helder: individuen die iets met elkaar delen op Twitter nemen eerder politieke feitencorrecties aan dan vreemden. Volgens de onderzoekers is aansprakelijkheid een belangrijke factor bij factchecking. Zij verstaan daaronder:

“a motivation to have accurate information about a topic where there is no individual consequence to having incorrect knowledge” (p. 20).

Wanneer een krant een factcheck doet, mist die aansprakelijkheid. Wanneer iemand een snopee wijst op een factcheck in een krant, kan die aansprakelijkheid er wel zijn. Het is daarom volgens de onderzoekers cruciaal dat er in sociale netwerken ‘bruggen’ zijn tussen verschillende kampen.

DEEL DIT BERICHT