Er is een revival van hallucogene drugs gaande. Mensen doen ze niet alleen meer, maar er wordt ook meer onderzoek naar gedaan. Tijdens een trip zie je van alles, de realiteit vervormt en verhevigt, de ‘doors of perception’ gaan open. Hoe kijken wetenschappers daarnaar? In deze aflevering van de podcast Onder Mediadoctoren gaan de mediadoctoren down the rabbit hole en verwonderen ze zich met samen met Patricia Pisters, hoogleraar film, media en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, over psychedelica.

Waar psychedelica in de jaren 60 stonden voor een rebelse strijd die verbonden was met een generatieconflict, is de tijdsgeest nu anders. Hallucogeen drugsgebruik gaat nu meer over individuele en collectieve healing, met aandacht dus voor therapeutische elementen. Het gesprek gaat onder andere over de verbeelding van trips in de media, maar ook over de vertogen die er bestaan over deze drugs. Kunnen psychedelica ons helpen onze mediawereld beter te begrijpen?

Meer informatie op de website van Onder Mediadoctoren. 

Beeld gegenereerd met AI (Leonardo). 

In de week dat ik bezig was met het ontwerpen van een voorzetwand voor in de woonkamer, waar uiteindelijk de beamer exclusieve content van streamingapps op moet projecteren, werd bekend dat Spotify nog meer grote podcastshows achter hun betaalmuur vandaan haalt.¹ Nadat eind vorig jaar Heavyweight non-exclusief werd gemaakt (en werd stopgezet) zijn nu ook de populaire talkshows Call her daddy en The Joe Rogan Experience weer gewoon via de publieke RSS-feed te beluisteren. Deze ontwikkeling zegt iets over een van mijn favoriete onderwerpen: de podcastindustrie at large. Het is zelfs een hoopvolle ontwikkeling, tot op bepaalde hoogte uiteraard.

Doelgroep
De betaalmuren in podcastland (dwz: dat je bepaalde podcasts alleen kan luisteren als je geabonneerd bent op een bepaalde dienst, zoals we dat kennen van video-streaming) zijn bijna zo snel weer afgebrokkeld als dat ze zijn opgekomen. The Joe Rogan Experience werd in 2020 ‘gekocht’ door Spotify als onderdeel van hun (gefaalde) podcaststrategie. De show die al sinds 2009 bestaat, wordt gehost door een voormalige boxer die er nogal extreme ideeën op nahoudt was al mega populair op Youtube² Door hem exclusief op Spotify aan te bieden hoopte het bedrijf meer abonnees te vergaren. Dat hij nu weer vóór de muur te luisteren is, maakt duidelijk dat de podcast gratis aanbieden en advertenties er omheen verkopen voor Spotify voordeliger is dan hem achter de muur houden. Dat kost immers ook geld.

Twee jaar geleden deed de betaalmuur voor audio ook zijn intrede in Nederland. Enkele shows gingen exclusief naar het toen in dit land geïntroduceerde Podimo. Hoe het er daarmee voorstaat weet niemand: ze houden abonneecijfers voor zich. Ik ken zelf niemand die betaalt voor Podimo, maar dat zegt eerder iets over mij dan over hoe het gaat met de audio-betaalmuur in Nederland. Ik ken immers ook niemand die VI kijkt (of althans niemand die daar openlijk voor uitkomt). Als ik kijk naar wat er zo allemaal achter de muur van Podimo staat, weet ik zeker dat ik van heel veel shows niet de doelgroep ben – veel true crime en youtubers die nu een talkshow hebben. Dit wil echter allerminst zeggen dat er geen doelgroep voor is – zie ook de kijkcijfers van VI.

Verdienmodel
Wat betreft het verdienmodel van de betaalmuur zijn denk ik twee dingen belangrijk om te begrijpen. Enerzijds zijn de shows die nu achter de betaalmuur vandaan komen echt heel populair: in Nederland kunnen we alleen maar dromen van deze luisteraantallen. Dat adverteerders happig zijn op veel bereik hoef ik jullie niet uit te leggen. Ten tweede, en dit is het hoopvolle aspect, zijn de rentes gestegen waardoor start-ups als Spotify niet meer eindeloos geld over de balk kunnen smijten – hetzelfde geldt overigens voor onze staatsfinanciën. De strategie van techstart-ups om de podcastsector de centraliseren lijkt voor nu dus mislukt. Dat biedt perspectief voor autonome makers, zou je zeggen.

Een verdienmodel dat naar mijn idee meer aandacht verdient is de listener supported show. Ik geef zelf maandelijks €50 uit aan een heel scala aan (publiekelijk beschikbare) podcasts die ik steun via Petjeaf.com, Vriend van de Show, Patreon en maandelijkse donaties. Dat doe ik enerzijds omdat ik liever zelf bepaal waar mijn geld naartoe gaat dan dat ik de eindbazen van welk (betaalmuur)platform ook mijn geld wil geven. Anderzijds doe ik het omdat ik er iets voor terugkrijg in de vorm van donateurs-exclusieve shows en jawel reclamevrije afleveringen.³

Het nadeel voor makers is dat je echt een hele lange adem nodig hebt om die trouwe schare betalende fans op te bouwen en dat het nog veel langer duurt voordat je break-even bent. Betaalmuurbedrijven kunnen die lange adem vooruitfinancieren, als het op de lange termijn ook rendabel lijkt. Als je er een beetje over nadenkt, besef je dat alle producties van de NPO natuurlijk ook voor de muur en reclamevrij zijn, omdat ze belastingbetaler-supported shows zijn. Al zijn er – zeker ten opzichte van de donatiebedragen – schrikbarend weinig mensen die bepalen hoeveel geld naar welke podcasts gaat.

Strijd
Ten slotte: je moet het de mensen die met betaalmuren dealen wel te doen geven. Er is nu eenmaal zoveel meer (goede, prima of niche) audiocontent voor de muur beschikbaar dan erachter. Dat is zo en dat blijft zo, maar dat wisten ze ook toen ze er aan begonnen. Er wordt wereldwijd 30.000 uur aan videocontent op youtube upgeload per uur. In de video/film wereld staan de ‘echte premium-dingen’ achter een betaalmuur, omdat ook veel meer in die premium dingen wordt geinvesteerd.⁴ Google heeft onlangs Google Podcasts stopgezet en sinds een paar weken kan je ook via RSS op YouTube publiceren, mits je podcast helemaal advertentievrij is… Zal de volgende strijd gaan over het verdelen van de reclame-inkomsten?

—

1 Het is niet helemaal duidelijk of alle exclusieve shows nu achter de betaalmuur vandaan zijn: veel Gimlet producties (die eerst ook publiekelijk beschikbaar waren) lijken nu ook weer voor de muur te staan. Ironisch genoeg die over het begin van Gimlet zelf niet.
2 Bijkomend effect: misschien denken heel veel mannen zonder aantoonbare ervaring hierdoor ook dat zij ook wel kunnen interviewen?
3 Looking at you voor de duizendste keer Botte en Ype.
4 Misschien is die mores daar ook sterker: ik betaal al jaren zo’n €20 per maand om onbeperkt films in de bioscoop te zien.

Dit stuk verscheen eerder als Lievens nieuwsbrief Heb je nog een podcasttip? waarin hij wekelijks over podcasts schrijft en uiteraard podcasts tipt. Abonneren kan hier. 

Beeld gegenereerd met AI (Lexica), prompt: “a photograph of a brick wall that comes crumbling down. Pedestrians walk by. The pedestrians are cleary visible in the photo and they all wear visible headphones.”

Dankzij AI kunnen zangers zingen in talen die ze niet beheersen of worden liedjes gecoverd door artiesten die ze nooit zouden zingen. Het leidt tot zorgen binnen de muziekindustrie. Mij lijkt het vooral geinig: je kan zo makkelijk een feestnummer maken van een verjaardagsgedicht of een housebeat zetten onder een gevleugelde uitspraak van een vriend. Anders gezegd: het democratiseert het maken van muziek door barrières op apparatuur en vaardigheden weg te nemen.

Gek genoeg ziet Wired ook daarin een bedreiging. Het is namelijk vrij gemakkelijk om een liedje op een muziekstreamingdienst te krijgen. Bij Spotify en Apple moet je wel een distributeur of label hebben, maar dat is een klein obstakel. Op SoundCloud kan iedereen publiceren. De vrees is dat zulke bibliotheken overstroomd zullen worden met amateurcontent. Die moet allemaal opgeslagen worden, en opslag vreet energie.

Een ander aandachtspunt voor amateurgebruikers is het auteursrecht. Net als in de kunstsector is het nog onduidelijk bij wie het auteursrecht rust. Net als bij de beelden die een AI als DALL-E 2 maakt, is muziek die AI voortbrengt het resultaat van een leerproces op basis van bestaand materiaal: bij DALL-E bestaande foto’s, schilderijen en ander beeld, bij muziek-AI bestaande liedjes. Platenmaatschappijen verzetten zich nu tegen AI-modellen die getraind worden op nummers uit hun catalogus. Dit gaat een juridische strijd worden. Wie is er straks aansprakelijk als copyright geschend wordt: de amateurmaker of het platform waarop het nummer staat?

Adaptaties horen bij populaire cultuur. Boeken worden films, films worden games, en games worden nu ook series. Voorheen waren dat vooral animatieseries: Pokemon, Sonic the Hedgehog, Castlevania. Sterk verhalende games lijken lastig te adapteren. Fans van The Last of Us hielden hun adem in toen HBO aankondigde een serie over de game te gaan maken, maar waren laaiend enthousiast over het resultaat.

In een nieuwe aflevering van Geeky Dingen praten de geeks met hun gasten Sicco de Knecht en Folkert Coehoorn over  de serie. De game heeft heel veel indruk gemaakt. Was het wel nodig dat ‘plat’ te slaan in een serie? We hebben ideeën over hoe de serie (nog) beter had gekund, vragen over besmetting en gedachtes over geloofwaardigheid.

Meer informatie over deze aflevering op Vriend van de Show.

Voor een goed functionerende democratie is het belangrijk dat er een verscheidenheid aan media is. Verschillende stemmen moeten gehoord kunnen worden, mediabedrijven mogen niet in handen van monopolisten zijn en journalisten moeten onafhankelijk kunnen opereren. In de afgelopen jaren zijn er verschillende nieuwe soorten media aan het medialandschap toegevoegd, zoals podcasts en video’s op platformen als YouTube en TikTok. Kenmerkend is dat ze relatief goedkoop en los van gevestigde media kunnen worden gemaakt. Dat maakt ze aantrekkelijk voor complotdenkers die bij de mainstream media geen geluid vinden en/of die sterk bekritiseren.

In een nieuwe aflevering van Onder Mediadoctoren spreken de mediadoctoren met Jaron Harambam, Universitair Docent Sociologie op het gebied van Media, Kennisstrijd en Digitalisering aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in complotdenkers. Deze groep past verschillende manieren van weten toe en die zien we terug in de alternatieve media die zij maken. Opmerkelijk lijken die veel op traditionele media. Zo gebruiken ze de middelen en waarden van mainstream media, zoals factchecking, om terug te vechten. Vijf jaar na de grote zorgen over ‘post-truth’ zie je dat het medialandschap diverser is geworden, al wordt die pluriformiteit door conventionele media niet gewaardeerd. Toch zijn complotdenkers ook juist voor hen gunstig geweest.

Meer informatie over deze aflevering op de website.

Films over lichaamswisselingen zijn een genre binnen een genre. Een tiener wisselt doorgaans van lichaam, wat leidt tot allerlei voorspelbare hilariteiten. In een nieuwe aflevering van de podcast Geeky Dingen praten de geeks met hun gasten Sonny Kempkes en Zahra Boufadiss over dit genre.

We gaan af wat deze films allemaal gemeen hebben: het nieuwe lichaam moet ontdekt worden, er wordt een levensles geleerd en de magie moet altijd iets licht exotisch racistisch hebben. Is het daarmee een genre of zijn er daarvoor niet genoeg films? Wat maakt het zo leuk om naar te kijken? En wat zegt het over de verhouding tussen lichaam en geest? De films die worden besproken zijn Big (1988), Freaky Friday (2003), 13 Going On 30 (2004), It’s A Boy Girl Thing (2006) en Freaky (2020).

Op 26 maar viert Geeky Dingen het vijfjarig bestaan in de Tolhuistuin in Amsterdam. Wil je erbij zijn? Koop dan hier je kaartjes(ze zijn maar 2,50!).

Meer informatie over deze podcast op Vriend van de Show. 

De podcast Geeky Dingen bestaat vijf jaar en dat vieren we met luisteraars! In januari 2018 verscheen de eerste aflevering, over Star Wars: The Last Jedi en sindsdien bespreken makers Thom Aalmoes en Linda Duits iedere twee weken films en series. We hebben het graag over kijkpositie (wat vond je?), klasse (is dit kritiek op kapitalisme?) en natuurlijk gender (is dit een feministische film?), maar één belangrijke vraag negeren we het liefst: is dit geeky? Want wat maakt iets geeky?

Tijdens een speciale live-opname op zondagmiddag 26 maart in de Tolhuistuin in Amsterdam zoeken Thom en Linda een antwoord op die vraag, samen met luisteraars en vaste gasten. Zij schuiven aan om te vertellen wat hun meest geeky film, serie, game of boek is, en leggen uit wat er dan precies geeky aan is. Een middag voor en door geeks en podcastliefhebbers, met aansluitend borrel.

Kaartjes (€2,50) zijn te koop via deze link.

Laat ook weten wat jouw meest geeky film/serie/boek/game/etc is via geekydingen@gmail.com of via VriendVanDeShow.

Het is natuurlijk een zinloze exercitie: discussiëren over wat het beste nummer, het beste boek, de beste serie ooit is. Toch lijkt er over dat laatste medium enige consensus te bestaan dat het HBO’s The Wire (2002-2008) moet zijn (gek genoeg wordt dan soms genoemd dat The Wire zo goed is omdat de serie de diepte van een roman heeft). Veel minder bekend is The Leftovers (2014-2017), eveneens van HBO. De serie kent een grote groep loftrompetblazers die graag inbrengen dat dit werkelijk de beste serie ooit is.

Dat vraagt om een bespreking door Geeky Dingen. In een nieuwe aflevering van deze podcast praten de geeks met seriekenners Sonny Kempkes en Natasha Vieleers over deze kwestie. We ontleden niet alleen wat de serie zo goed maakt, maar staan ook stil bij symboliek, rouw en verschillen in betekenisgeving.

Meer informatie over deze podcast op Vriend van de Show.

Er zijn twee soorten gebruikers van platformen als streamingdiensten en sociale netwerken: de gewone en de adverteerder. Platformen bedienen daarmee een double-sided market en weten die twee partijen beter dan ooit in de geschiedenis samen te brengen. Hoewel er sprake is van een democratisering van de productiemiddelen – iedereen kan content maken – is er een monopolie op distributie. Makers krijgen beperkt inzicht in de data van hun gebruikers, er is meer sprake van feedback over het gedrag van luisteraars bijvoorbeeld om content te optimaliseren.

In een nieuwe aflevering van Onder Mediadoctoren verwonderen de mediadoctoren zich over de economie van platformen. Dat doen we met Jan Teurlings, universitair docent Media & Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. We bespreken wat meer transparantie van platformen kan opleveren, hoe de staat zou moeten reguleren en welke rol academici kunnen hebben.

Meer informatie over deze podcast op de website.

Er zijn meer dan drie miljoen podcasts – een schokkend aantal als je bedenkt dat het om een relatief jong medium gaat. Het toont hoe laagdrempelig podcasten is: iedereen kan een podcast beginnen en veel mensen doen dat ook. Het grote probleem daarbij is luisteraars vinden – of luisteraars jou te laten vinden. Grote uitgeverijen als Podimo kunnen goed hun eigen titels cross-promoten, maar podcastaanbevelingen gaan nog steeds vooral via mond-tot-mond-reclame.

In de Hot Pod-nieuwsbrief schrijft redacteur Ariel dat het nu moeilijker is om een podcast te lanceren dan drie-vier jaar geleden. Het aantal nieuw gelanceerde podcasts lag in 2022 dan ook lager dan in de twee jaar daarvoor. Vanwege de coronaperiode is de vergelijking met 2019 het relevantst, omdat tijdens de lockdowns veel mensen een podcast begonnen. In 2019 werden er 337.063 podcasts gelanceerd, vorig jaar waren dat er 219.178. Is er sprake van een podcast-pauze, of zijn we peak-podcast?

Data en grafieken afkomstig van Listen Notes. 

De streamingoorlog is nog steeds in volle gang. Er zijn nu vijf grote diensten die elkaar beconcurreren: HBO Max, Netflix, Disney+, Prime en AppleTV. Dat doen ze onder andere met content. Met grote gehypete series hopen ze mensen over te halen (opnieuw) een abonnement te nemen. Goed nieuws voor de geeks, want de strijd leek vooral te gaan tussen fantasyseries Lord of the Rings: The Rings of Power en de Game of Thrones-prequel House of the Dragon. Maar zoals het spreekwoord gaat: waar twee honden vechten om één been, gaat de derde er snel mee heen. Volgens de geeks van Geeky Dingen was Star Wars: Andor de grote winnaar.

Vanzelfsprekend maakten we afleveringen over deze drie series. Daarnaast hadden we thema-uitzendingen over regisseurs Sofia Coppola en Taita Waikiki, en vierden we een brakke kerst met Nicolas Cage. Uiteraard bespraken we ook dé hype-serie van het najaar: seizoen 2 van The White Lotus. Voor betalende luisteraars was er bovendien bonuscontent over de film Everything, Everywhere, All At Once.

The Rings of Power: niet voor de fans, wel voor de liefhebber

Slechte koningen en zware bevallingen: House of the Dragon

Verzet en Verelendung in Star Wars: Andor

De daddy issues van Sofia Coppola

Taika Waititi: de outsider anti-regisseur

Kerst met Cage

The White Lotus S2: De heerlijkheid van haatkijken

Deze podcast is uiteraard ook te beluisteren via alle podcastapps. Meer informatie en shownotes op Vriend van de Show. NB: je hoeft geen betalende vriend te zijn om mee te praten. 

Zoals je hebt gemerkt heeft het blog een tijdje stil gelegen – dat gebeurt vaker als ik het heel erg druk heb. Voor podcasten maak ik altijd tijd. Dit heb je mogelijk gemist bij Onder Mediadoctoren:

Afl 165: Waarom cabaret progressief lijkt, maar het niet is

Cabaret wordt vaak gebruikt om maatschappelijke problemen aan te kaarten en om de gevestigde orde en waarden een hak te zetten, maar is dat wel zo? We bespreken wat humor en cabaret eigenlijk zijn, en duiken in de geschiedenis van deze traditie. Wat zijn nou de politieke implicaties van het Nederlandse cabaret?

Met cultuurwetenschapper Dick Zijp, promovendus aan de Universiteit Utrecht.

Afl 166: Waarom boeren geportretteerd worden als de ware Nederlanders

In de media gaat het voortdurend over het platteland, ons platteland, dat verloren zou gaan. We bespreken hoe het platteland verbeeld wordt, wat daarvan de politieke consequenties zijn en hoe we dit beeld kunnen verbreken.

Met Esther Peeren, hoogleraar Cultural Analysis aan de Universiteit van Amsterdam.

Afl 167: Hoe bedrijven via influencers hun spullen aan de man brengen

De content die influencers maken wordt slecht herkend als reclame, zowel door volwassenen als door hun jonge doelgroep. We bespreken wat influencermarketing precies is en hoe deze markt in elkaar zit. Hoe zorgelijk is het eigenlijk dat bedrijven via influencers hun spullen aan de man brengen?

Met Eva van Reijmersdal, universitair hoofddocent Persuasieve Communicatie aan de Universiteit van Amsterdam.

Afl 168: Special over 10 jaar Onder Mediadoctoren

In 2012 wist nog bijna niemand wat een podcast was, laat staan dat er mensen naar luisterden. Als Mediadoctoren maakten we wat we zelf leuk en interessant vonden. Het resultaat na tien jaar is een rijk archief vol boeiende gasten, waar we bijzonder trots op zijn. In deze speciale jubileumaflevering vieren wij Mediadoctoren ons tienjarig bestaan. We speculeren over de impact van kunstmatige intelligentie op de media, kijken terug op onze afleveringen en bespreken de waarde van podcasts voor wetenschapscommunicatie.

Meer informatie over deze podcast op de website.