Er is een revival van hallucogene drugs gaande. Mensen doen ze niet alleen meer, maar er wordt ook meer onderzoek naar gedaan. Tijdens een trip zie je van alles, de realiteit vervormt en verhevigt, de ‘doors of perception’ gaan open. Hoe kijken wetenschappers daarnaar? In deze aflevering van de podcast Onder Mediadoctoren gaan de mediadoctoren down the rabbit hole en verwonderen ze zich met samen met Patricia Pisters, hoogleraar film, media en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, over psychedelica.

Waar psychedelica in de jaren 60 stonden voor een rebelse strijd die verbonden was met een generatieconflict, is de tijdsgeest nu anders. Hallucogeen drugsgebruik gaat nu meer over individuele en collectieve healing, met aandacht dus voor therapeutische elementen. Het gesprek gaat onder andere over de verbeelding van trips in de media, maar ook over de vertogen die er bestaan over deze drugs. Kunnen psychedelica ons helpen onze mediawereld beter te begrijpen?

Meer informatie op de website van Onder Mediadoctoren. 

Beeld gegenereerd met AI (Leonardo). 

In 2010 was ik visiting scholar aan de University of Colorado, de eerste Amerikaanse staat die marihuana legaliseerde voor medicinaal gebruik. De lokale krantjes stonden bol van cannabisreclames. Voor mij om twee redenen onwerkelijk: ik had nog nooit drugs geadverteerd gezien en ik had nog nooit medicijnen geadverteerd gezien. Nu steeds meer staten in de VS wiet legaliseren, volgt onvermijdelijk commercialisering. Cannabis wordt tot merk vermarkt. Een voorbeeld is Bloom – klik vooral even om de esthetiek van hun Instagram te zien.

David Paleschuck weet hoe je cannabis kan branden. Hij werkte als brand builder voor grote klanten als MasterCard, PepsiCo en Microsoft maar zit inmiddels ruim tien jaar in de legale cannabisindustrie. Hij schreef het boek Branding Bud: The Commercialization of Cannabis, over de cannabis-merken die nu ontstaan en de strategieën daarachter. Op de website belooft het boek je inzicht in de verschillende consumentensegmenten en de manieren waarop marihuana gebruikt wordt. Een veel belovende industrie met veel kansen want alles is nieuw. Paleschuck werd geïnterviewd door Zine, hieronder een aantal citaten daaruit.

Vibe dosing
Cannabis is nieuw op de legale markt, maar geen nieuw consumptiegoed. Iedereen die wel eens wiet heeft gerookt weet je dat de eerste (of achttiende) ervaring ook uiterst onprettig kan zijn. Slecht gaan is voor niemand leuk. Als beginner moet je er daarom achter komen wat voor jou een goede dosering is. Paleschuck zegt daarover:

“‘Too much vibe’ is the Achilles’ Heel of the still budding cannabis industry — soon psilocybin and ketamine space — and really, any product which sells vibes. You can’t sell vibes without control of it.”

Precisie is daarom een belangrijke behoefte van consumenten. Een van de voordelen van legalisering is dat je consistentie kunt bieden in een product: dit merk bevat altijd deze hoeveelheden, hier kan je van op aan.

Celebrity cannabis brands
Maar een merk draait natuurlijk om veel meer dan consistente ingrediënten. In de jaren 50 en 60 focusten de boodschappen van reclamemakers zich daar nog op, maar in de jaren 70 en 80 verschoof de kern naar hoe een merk je je liet voelen. In de jaren 90 en 00 ging het over identiteiten en onderscheid, met “branded, tribe-like communities” als resultaat. Nu draait het om de missie en belofte van een merk, om waarden dus. Paleschuck:

“Cannabis consumers seek the same things non-cannabis consumers do: A genuine connection and alignment with a brand’s promise, purpose, and product.”

In een wereld waarin alles nieuw is, zoekt de consument houvast. Wat helpt daar bij uitstek bij? Een celebrity. Het blijkt dan ook dat de ontluikende cannabisindustrie vol zit met celebrity brands. Er zijn er al zestig, verbonden aan namen als Snoop, Justin Bieber en Martha Stewart. Ik heb bij alle drie direct merkassociaties (Snoop voor het serieuze werk, Bieber voor een relaxte uitgaanschill en Stewart voor een pleziertje voor het slapengaan). Maar belangrijker dan merkassociatie is vertrouwen:

“Even though we don’t know the celeb personally, we still know their existence, and therefore trust them. Familiarity. And with that, trust is mapped to the product … [A] celebrity offers instant recognition, uniformity and trust – they’re a fast track to recognition and safety… and sales. Normalizing and socializing cannabis, a celeb’s halo remains lucrative and effective in this market.”

Zulke partnerschappen zijn niet alleen gunstig voor het merk, besluit Paleschuck, maar ook voor de celeb. Hun ad effectiveness is namelijk dalende.

Drugsgebruik is alomtegenwoordig in het uitgaansleven en dat geldt ook voor circuitparty’s. Deze feesten draaien om plezier en de drugs worden daarop uitgekozen. Antropoloog Mickey Weems die onderzoek deed naar circuitparty’s [open access] stelt dat er daarbij vijf criteria zijn:

“the drug should enable the user to be more social, it should help the user stay awake, it should enhance the music, the user should feel sexy, and the user should feel a fun sense of delirium without becoming clumsy” (p. 59).

Hallucinogenen als lsd worden daarom zelden gebruikt. Sinds de jaren 90 zijn vier soorten populair en dominant. Ze hebben liefkozend meisjesnamen gekregen en staan in de VS bekend als de girlfriends: Stacy (MDMA), Katie (ketamine), Gina (GHB) en Tina (crystal meth). Vaak worden ze in combinatie gebruikt.

Harm reduction
Aan drugs kleven risico’s en circuitbezoekers zoeken naar manieren om die te managen. In de gay community staat zogeheten harm reduction hoog in het vaandel: het verbieden of beschamen van drugsgebruik werkt niet, educatie wel. Hoe dit aangepakt wordt verschilt per land. In de VS met de war on drugs is het voor hulpverleners moeilijk om informatie aan te bieden omdat dit gezien wordt als aanmoediging. In Nederland daarentegen bestaan organisaties als Mainline die bijvoorbeeld gezondheidstrainingen en chemsex support aanbiedt.

De nadruk op excessief maar verantwoord gebruik in de gay scene blijkt ook uit een recent onderzoek [abstract] naar GHB-gebruik onder Australische LHBTQ’s. Zij hanteren verschillende strategieën om veilig te gebruiken, zoals het zoeken naar informatie bij peers en online, het zorgvuldig doseren en timen, en alleen samen met anderen gebruiken. Dat betekent niet dat het altijd goed gaat: alle respondenten hadden wel eens een slechte ervaring gehad, van in slaap vallen tot ziekenhuisopname. Veiligheid wordt daarom sterk gezocht in vertrouwen in de mensen om zich heen: weten zij wat te doen bij een overdosis en doen ze dat ook?

Solidariteit
Weems betoogt dat circuitparty’s staan voor transcendente solidariteit, het zijn rituele performance met een “gay twist”. Drugs zijn daar onderdeel van. Ze laten de bezoekers zich goed voelen en  ze doen de muziek beter binnenkomen. Circuitparty’s zijn ook plekken waar sterk geoordeeld wordt op uiterlijk. Ook daarbij helpen drugs:

“a Circuiteer uses intoxicants as social lubricants to reduce the friction that one feels when exposed to the scrutiny of so many other people. When used properly, drugs allow participants to express their attraction to the objects of their desire, or at the very least, be tolerant of the less attractive” (p. 249).

Dit is de derde blogpost in een reeks over circuitparty’s. De eerste, over de geschiedenis, lees je hier, de tweede over het ontbreken van fysiek geweld hier. 

(c) beeld: Linda Duits

Omdat het vandaag Koningsdag is, leek het me aardig om te bloggen over onderzoek naar het leukste feestje van het jaar. Dat is er opvallend weinig: via Google Scholar vind ik nauwelijks hits, en wat er is staat niet online. Zo had ik jullie graag verslag gedaan van de bevindingen uit ‘Het Oranjegevoel’van Koninginnedag: Een ritualistische verzoening met de anachronie van de monarchie’, maar helaas heb ik geen digitale toegang tot dit boekhoofdstuk. Gelukkig vond ik toch één interessante studie om over te schrijven: ‘De Koninginnedag experience: factoren die leiden tot een positieve gedenkwaardige ervaring’, van toerisme-onderzoeker Sjanett de Geus.

Zij deed in 2010 onderzoek onder 278 studenten van de NHTV Breda. Zij vierden Koningsdag in Amsterdam (40,6%), gevolgd door diverse Brabantse steden en Rotterdam (2,3%). De Geus maakte gebruik van theorie van Pine en Gillmore over belevenisdomeinen. Ze vroeg naar vier domeinen:

Esthetiek: het ervaren van sfeer en genot
Entertainment: kijken naar anderen tijdens Koninginnedag en daarvan plezier ondervinden.
Educatie: het opdoen van nieuwe informatie over iets leren (bijvoorbeeld over Nederland of het koningshuis)
Escapisme: het zich op een andere tijd of plek wanen tijdens het event

Op die operationalisatie valt natuurlijk wel het een en ander af te dingen, maar het is vandaag een feestdag dus we doen niet moeilijk.

De resultaten laten zien dat Koninginnedag 2010 voor deze Brabantse bezoekers vooral een feestje was. De scores op de vier domeinen zijn weergegeven in onderstaande figuur.  Daarbij is de groepsgrootte van belang: “hoe groter de groep, hoe positiever de emoties, mooier de herinneringen en hoger de tevredenheid”. Concluderend schrijft De Geus: “Dit lijkt erop te duiden dat organisatoren van evenementen vooral aandacht moeten besteden aan het esthetische domein, zoals de sfeer en het decor.”

Helaas is Koningsdag ook dit jaar gecanceld, maar wie net als ik alvast uitkijkt naar volgend jaar:

1. Zorg voor een goed decor;
2. En nodig lekker veel mensen uit;
3. Dan zit het wel snor met de sfeer.

CC beeld: Fabi Fliervoet

Verslavingszorg en soa-testen zijn in Nederland redelijk goed geregeld, maar worden grotendeels los van elkaar aangeboden. Chemsex – het gebruik van drugs als GHB en crystal meth met de intentie seks te hebben – is een relatief recent verschijnsel dat deze afzonderlijke diensten voor uitdagingen stelt. Zo is het aantal hepatitis-C infecties laag, maar zijn er specifieke groepen mannen die seks hebben met mannen (MSM) die hier extra risico op lopen. Drugsgebruik speelt daarbij een rol. Het AMC, de GGD Amsterdam, Soa Aids Nederland en AIGHD startten daarom NoMoreC, een project om in samenwerking met de gemeenschap het aantal hep-C infecties naar nul te krijgen.

Een nieuw initiatief is Choices, van de kersverse gelijknamige stichting. Zij willen verschillende diensten aan gaan bieden, waaronder een (alcoholvrij) café voor lotgenoten, om verslaving, psychische problemen en infectieziekten aan te pakken. Dat gaat niet direct over Chemsex en/of MSM. Tijdens het landelijk congres van Soa Aids Nederland, eind november, lanceerde de stichting een app: Choices voor Behandeling, Testen en Welzijn, gratis verkrijgbaar in de App Store en Google Play.

Uit de promoflyer:

“Stichting Choices Support Center (Choices) wil mensen helpen bij het vinden van een passende behandeling wat betreft verslaving, geestelijke gezondheid en/of infectieziektes. Choices komt op voor de belangen van mensen met verslavingsproblemen door ondersteunende diensten en hulp aan te bieden.”

Volgens de flyer wordt de app gefinancierd door de AISSR, de onderzoeksschool sociale wetenschap van de Universiteit van Amsterdam, en AbbVie, een farmaceut.

Ik heb de app gedownload. Er zijn aan de start twee mogelijkheden: informatie en locaties. Informatie wijst je de weg naar websites van bijvoorbeeld de depressiehulp, GGZ en MIND Korrelatie. Ook ‘locaties’ leidt tot meer informatie, bijvoorbeeld waar je je kunt laten testen op hiv. De zoekfunctie blijkt niet te werken.

Daarmee doet de app dus niets meer dan een wegwijzer zijn naar bestaande organisaties, die doorgaans bij de doelgroep al goed bekend zijn. Het is onduidelijk waarom dit via een speciale app zou moeten: deze functionaliteit had prima via een website aangeboden kunnen worden. Sterker, dat was fijner geweest want het bespaart moeite en kent minder zorgen over privacy. Bovendien ben je dan vindbaar in zoekmachines – de eerste logische plek waar mensen zoeken naar informatie. Hoewel het belangrijk is verslavingszorg en seksuele gezondheid meer met elkaar te verbinden, is dit echt zonde van het geld.

Hoewel grote groepen jongeren vrijwel zonder problemen regelmatig xtc gebruiken, staan de media bol met sensationalistische berichten over de drug. Alcohol en tabak zorgen voor veel meer doden en gezondheidsrisico’s, maar daarover wordt zelden op die manier geschreven. In deze nieuwe aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich samen met criminoloog Ton Nabben over drugs in de media. Saillant detail: Vice en Spuiten & Slikken mochten van hun communicatie-afdelingen niet met de Mediadoctoren praten. In het interview horen we de kant van Floor van Bakkum, persvoorlichter bij de Jellinek-kliniek. Het item – zie beneden – gaat in op benaming.

Meer informatie hier. U kunt deze podcast ook beluisteren via iTunes of Stitcher of bekijken via YouTube. 

Item over drugsbenamingen:

Morgen begint ADE en dat is voor de gemeente reden om de dansgeschiedenis van de stad te duiken. Frank van Vuuren schreef op website van de stad een stuk over een van de vreemdste clubs ooit: ‘bhagwandisco’ Zorba de Buddha aan de Oudezijds, geopend in 1983. De bwaghanbeweging had destijds redelijk voet aan de grond in Nederland, met zo’n 15.000 volgelingen. Ze deden aan ‘worshippen’:

“‘Worshippen’ is het sleutelwoord en het wordt voor vele handelingen gebruikt, alhoewel niet helemaal duidelijk is wat er precies mee bedoeld wordt. Er wordt veel ‘geworshipped’ en men is heel fysiek, er wordt veel gehugged en geknuffeld. Zodra het gaat om meer dan knuffelen gelden er strenge hygiënische regels: man en vrouw moeten tijdens het hebben van sex plastic handschoenen dragen en condooms gebruiken. De bhagwan is er van overtuigd dat aids de grootste ramp is die de mensheid deze eeuw zal treffen.”

De organisatie had over de hele wereld horecatenten, en dus ook een disco in Amsterdam. De naam Zorba de Buddha verwees naar de levenlust van Zorba de Griek en de meditatiekunsten van Boeddha. Van Vuuren schrijft over de club:

“De disco aan de Oudezijds Voorburgwal heeft een futuristisch hagelwit interieur en ziet er achteraf bekeken uit als een loungeclub avant-la-lettre. Aan het begin van elke avond zit het voltallige personeel in gebed op de dansvloer van de discotheek. De bedrijfsleidster gaat voor in het gebed met de woorden: ‘dit is het begin van de wereldcommune. Onthoud dat deze disco een tempel van bhagwan is. Laten we zorgen dat hij schoon en netjes is.’ Dit zorgt er voor dat gedurende de gehele avond sannyassins rondlopen met stoffer en blik die alles opruimen wat de bezoeker mogelijk aan rommel maakt.”

De club wordt populair. Er wordt popmuziek gedraaid, maar ook hippiemuziek uit Goa. Er wordt veel gedanst, maar ook gemediteerd. Het worshippen gaat extra lekker met een nieuwe drug:

“Volgens verschillende bronnen is er rond 1985 ook een onbekend middeltje in omloop waar je heel erg blij van wordt. Het is het vroegst bekende gebruik van de drug ecstasy in het Amsterdamse uitgaansleven. Inmiddels is het een algemeen geaccepteerd feit dat de bhagwanvolgelingen als eersten ecstacy naar Europa brengen, alhoewel de drug pas jaren later in 1988 echt aanslaat tijdens de doorbraak van de housemuziek.”

Zorba de Buddha sloot in 1992. De Trance Buddha kwam ervoor in de plek. Die bestaat al een tijdje niet meer: nu zit het Bulldog Hotel er.

Het hele verhaal staat hier, klik vooral voor de foto’s!

Gevonden via Joost van Bellen. 

In de Verenigde Staten is het niet verboden om reclame te maken voor geneesmiddelen. Marihuana mag in een aantal staten onder het mom van medische redenen verkocht worden, en daarom mag er dus ook reclame voor gemaakt worden. Toen ik een maand in Colorado verbleef verbaasde ik me enorm over de paginagrote wietadvertenties in kranten. Nu steeds meer staten (medische) marihuana legaliseren, kan het niet lang meer duren voor we grote campagnes gaan zien.

Netflix doet daar vast een aanzet toe. Ter promotie van de nieuwe comedyserie Disjointed (waarin Kathy Bates een legale wietdealer speelt) heeft Nextflix twaalf speciale wietsoorten laten ontwikkelen. Ze waren een weekend lang te koop in een pop-up winkel in Los Angeles, uiteraard alleen beschikbaar voor mensen met een gezondheidsverklaring – een makkelijk te verkrijgen pasje waarop staat dat je een medische aandoening hebt waarvoor je wiet mag/moet roken.

De zes soorten zijn gekoppeld aan zes series. Grappige series krijgen een sativa, terwijl Netflix meent dat bij drama een indica beter op de plaats is. De softdrugs worden verkocht onder de naam The Netflix Collection.

Het is een slimme promotiestunt (wij schrijven er ook over!) en Netflix heeft zich goed geprobeerd in te dekken tegen de kritiek. Zo geeft de dienst aan niets te verdienen aan de verkoop van de wiet. Dat is raar, want de bedoeling van deze reclame is dat meer mensen Netflix gaan kijken.

Tabaksreclame is in Nederland in zijn geheel verboden en alcoholverkopers hebben afgesproken zich niet te richten op jongeren. Dat betekent natuurlijk niet dat er niet toch reclame gemaakt wordt die jongeren bereikt: denk maar aan de Heineken Music Hall (tegenwoordig AFAS Live). Opvoeders en instanties maken zich soms zorgen over de promotie van alcohol en tabak die uitgaat van popartiesten. In hoeverre zijn alcohol en tabak eigenlijk zichtbaar in YouTube-video’s? Britse onderzoekers deden een inhoudsanalyse [open access] van clips en informeerden met een vragenlijst of deze video’s ook daadwerkelijk bekeken werden door de jonge doelgroep.

Methode
De onderzoekers bekeken de 110 videoclips die beschikbaar waren via YouTube uit de Official Singles Chart UK Top 40 in de periode van 3 november 2013 tot 19 januari 2014. De clips werden gecodeerd op een groot aantal variabelen zoals daadwerkelijke inname, geïmpliceerd gebruik (dronken gedrag, rokerigheid in de lucht), parafernalia zoals glazen of asbakken, en merknamen in beeld. Er werd ook op e-sigaretten gelet. De analyse-eenheid was een stukje video van 10 seconden, dat een interval wordt genoemd. Vervolgens werd aan 2068 jongeren van 11–18 jaar gevraagd of ze de 32 populairste clips hadden gezien.

Resultaten
De inhoudsanalyse levert volle tabellen en veel percentages op: 376 intervallen bevatten enig alcoholoptreden, dat is 14 procent van alle intervallen en 45 procent van alle video’s. Tabak komt voor in 83 intervallen, wat weer 3 procent is van alle intervallen en 22 procent van de video’s. E-sigaretten waren ook in beeld: in slechts twee video’s, maar wel 21 intervallen lang. Tabak en alcohol gaan vaak samen, 83 procent als je begint met tabak en 41 procent als je begint met alcohol. Dit wordt allemaal uitgesplitst naar muziekgenre, waar pop de grootste boosdoener blijkt.

De respondenten hadden gemiddeld 7,1 video’s uit het lijstje gezien. 19 procent had geen enkele video uit de Top 40 bekeken. Meisjes kijken (en herkijken) meer dan jongens. Het meest bekeken in deze periode was ‘Blurred Lines’ van Thicke. De onderzoekers geven geen codering per video.

Implicaties
Het is heel onduidelijk wat deze cijfers nu precies betekenen. Het gaat soms om vage verwijzingen naar drank in de tekst, soms om de aanwezigheid van rook of een bar. Natuurlijk zijn er nummers die alcohol- of tabaksgebruik aanmoedigen, maar het gaat ook om liedjes waar er ‘gewoon’ sprake is van een clubsetting zonder dat de personages drinken of roken. Het gebruik van intervallen krikt de percentages flink op en versterkt de alarmerende toon van het artikel. De onderzoekers weten best dat ze niks kunnen zeggen over de effecten van deze clips, maar schrijven toch:

“Although we were unable to measure any effect of exposure on use of tobacco or alcohol in our study, there is strong evidence that exposure to such imagery in other media increases tobacco and alcohol use. Given the high levels of exposure to YouTube content, it is therefore highly likely that exposure to this imagery has an important effect on smoking and alcohol consumption among young people” (z.p.).

Ze adviseren daarom leeftijdsclassificaties voor muziekvideo’s en gekuiste versies van de video’s. Om sommige video’s op YouTube te mogen zien moet je immers 18 jaar of ouder zijn (dit wordt gecontroleerd door in te loggen met een e-mailadres). Daarnaast stellen ze onderwijs in mediawijsheid voor, zodat jongeren zich zouden leren wapenen tegen zulke content.

— 

Uit het onderzoek komen we eigenlijk weinig te weten: ik vond zelf dat het wel meeviel met de vertoning van alcohol en drank, maar dat ligt aan je perspectief. Daarnaast vond ik de percentages kijkers opvallend laag: blijkbaar is het kijken van clips op YouTube niet heel populair. De claim dat blootstelling aan zulke video’s leidt tot bepaalde gedragingen is niet hard te maken, ook niet met ander onderzoek. Of iemand gaat roken hangt immers van veel meer zaken af dan blootstelling aan videoclips (denk aan of ouders en vrienden roken). Daarbij speelt het wellicht een grotere rol dat iemand als Jay-Z woordvoerder is voor een cognacmerk en dat artiesten als Pitbull aandeelhouder en ambassadeur is voor een vodkamerk.

Wat we wél weten is dat de jeugd van tegenwoordig – gelukkig – steeds minder drinkt en rookt. Ook daar zijn verschillende verklaringen voor, waarbij het al dan niet kijken naar zulke clips geen enkele rol van belang speelt.

In Nederland worden gebruikers op verschillende manieren gewaarschuwd als er vervuilde drugs in omloop zijn. Er gaan niet alleen berichten uit naar de media, maar er hangen dan ook posters op festivals en in clubs. Het Trimbos-instituut, dat de drugsmarkt monitort en onderzoekt, heeft nu nog een medium gevonden: de gratis app Red Alert voor de smartphone. Zodra er een waarschuwing uit moet, ontvang je een push-melding. Het Trimbos-instituut is een wetenschappelijk instituut dat betrouwbare informatie over drugs biedt. Op dit moment zijn er geen ‘red alerts’. Toch is de app ook dan handig, omdat je er allerlei informatie vindt over drugs laten testen, over risico’s en wat te doen bij problemen: onderkoeling, te hard gaan of een kaakklem.

De app wil geen gegevens van je: je hoeft je niet te registeren. Het is een duidelijk geval van ‘baat het niet dan schaadt het niet’ voor iedereen die wel eens drugs gebruikt of mensen kent die drugs gebruikt. Downloaden, gebruiken als je informatie nodig hebt of anders gewoon wachten op pushberichten die hopelijk nooit komen.

De app is beschikbaar in de AppStore en bij GooglePlay.  

Vorig jaar startte BNN’s Spuiten & Slikken een petitie tegen de zogeheten drugsstraten op festivals. Bezoekers die gepakt werden met drugs konden daar snel een boete betalen. Dat zorgde er evenwel voor dat zij een strafblad hadden en daarmee geen verklaring van goed gedrag meer konden krijgen. De titel van de petitie was ‘Eén pil te veel maakt geen crimineel‘. De petitie heeft vorig jaar antwoord gekregen dat op 24 maart officieel is gepubliceerd. Dit is wat festivalgebruikers die drugs meenemen moeten weten (overgenomen van de petitie):

• Het Openbaar Ministerie geeft geen boetes meer op een festival als er geen rechtsbijstand is (je advocaat);
• Bij een ‘verklaring over gedrag’ wordt rekening gehouden met het doel (met andere woorden, een drugsdelict op een festival doet er vaak niet toe);
• Bij jongeren (tot 23 jaar) is de termijn waarover die verklaring gaat ook maar twee jaar om ‘rekening te houden met de ontwikkelingsfase van jongvolwassenen’.

Let op: het bezit van drugs blijft wel degelijk strafbaar en de minister geeft aan de petitie geen aanleiding te vinden het beleid te veranderen. Het gehele antwoord staat hier.

Vandaag ons laatste deel over trends in uitgaan in Amsterdam afkomstig uit De Antenne 2014 [PDF], de jaarlijkse monitor van Jellinek en het Bongerinstituut van de UvA. Woensdag bespraken we algemene trends in uitgaan, gisteren rapporteerden we over de survey onder cafébezoekers en vandaag vatten we het gedeelte over buurtjongeren samen. Dat deel wil inzicht geven in de straatcultuur van Amsterdam – een andere scene dan feesten of cafés.

De data zijn afkomstig uit een panel van vijf professionals (allen man) die met jongeren werken en die hun vrije tijd ‘in de buurt’ doorbrengen. Bij elkaar is er kennis over groepjes jongeren uit IJburg, Transvaalbuurt, Indische buurt, Bloemenbuurt, Tuindorp Nieuwendam, Tuindorp Buiksloot en Amsterdam West. Het gaat om jongeren van verschillende etnische afkomst, waaronder Nederlands. Er is dus niet met deze (lastig te bereiken) jongeren zelf gesproken. In het rapport gaat het vrijwel alleen over jongens als er staat ‘jongeren’. Een enkele keer wordt naar Marokkaanse meisjes verwezen.

Thuissituatie
Bij veel jongeren zijn er problemen thuis. Dat kan gaan om honger, gescheiden ouders, mishandeling, alcohol- en drugsproblemen van familieleden, criminaliteit in de familie, psychische problematiek enzovoorts. Armoede is een gedeeld probleem. De jongeren groeien op in volle, kleine huizen. Het opleidingsniveau is laag en veel van de jongeren stoppen voortijdig met school. Er is weinig controle en sturing, waardoor een deel al vroeg op straat belandt. Ze leren vaak onvoldoende sociale gedragsregels aan of kopiëren crimineel gedrag van ouders.

Veel van deze jongeren hebben een onrealistisch toekomstperspectief. Ze willen veel geld verdienen maar willen daar niks voor doen. Ze nemen het leven per dag. Dat betekent ook: niet naar je stage gaan als het mooi weer is. Gedrags- en psychiatrische problemen spelen daarbij een rol. Er zijn verschillen tussen de buurten. In Noord nemen de jongens meer afstand van criminaliteit. Ze werken vaak met hun handen. In West hebben veel buurtjongens een krantenbaantje of zijn pizzakoerier.

Vrije tijd
Waar veel jongeren vroeger in de coffeeshop hingen, is dit nu niet meer mogelijk door strenger beleid van de shops (‘kopen en wegwezen’). Deze jongeren hangen nu in portiekjes of op pleintjes. Een deel heeft de shisha-lounge ontdekt. Sporten doen ze niet, net als uitgaan. Ze luisteren wel naar muziek: rai, rap, hiphop en smartlappen. De jongeren uit Noord gaan wel uit, naar hardstylefeesten en feestcafés. Een deel daarvan (steevast dezelfde jongens) veroorzaakt dan problemen.

Er zijn jongeren die pronken met veel gadgets en jassen van Gucci, Prada en Mugler. Sommigen willen juist niet opvallen en gebruiken oude mobieltjes omdat ze denken dat de GPS tracking daarvan minder exact is. In beide stijlen zit een ‘heroïsering van de straatcultuur’. De jongeren weten veel over criminaliteit en kijken veel misdaadfilms, net als naar Opsporing Verzocht. Er is een tweedeling tussen meer en minder criminele groepjes die wel met elkaar optrekken. Vooral de allerjongsten (12-14 jaar) zorgt voor overlast: provoceren, continu tegen meubilair trappen, rotzooi maken en vernielingen plegen.

Criminaliteit
Geld verdienen staat centraal voor deze jongens en voor de geharde types kom je daar via criminaliteit. Straatroven met geweld komen vaak voor. Er is een toename in het dealen. In Oost is het aantal inbraken zelfs afgenomen, wellicht omdat de drugshandel lucratiever is. Dat kan zijn het hosselen in klassieke straatdrugs (heroïne en gekookte coke), maar uit de verkoop van (snuif)cocaïne aan succesvolle hogeropgeleide Amsterdammers. Er is een verschuiving in de handel in cocaïne nu Marokkanen meer de concurrentie met Surinamers aangaan.

Als je op de lijst van 600 ‘high impact’ criminelen staat, kun je hier status aan ontlenen. Eenmaal begonnen aan een criminele carrière, is de weg terug erg lastig.

Middelengebruik
Er zijn grote verschillen tussen jongeren van verschillende afkomst in hun middelengebruik. Jongeren uit Noord drinken (bier en mixdrankjes). Jongeren van Marokkaanse afkomst drinken nauwelijks. Er wordt volgens de deskundigen onder deze groep wel veel gelogen over drankgebruik. Jongeren met roots in Suriname en de Antillen zitten daar tussenin. In alle groepen worden veel energydrinks gedronken, soms de hele dag door.

De meeste jongeren roken, waarbij e-sigaretten en shishapennen aan populariteit winnen. De professionals zien blowen als groot probleem. Veel jongeren beginnen rond hun veertiende al. Forse gebruikers roken ieder uur een joint.  Jongeren met ADHD of autistische kenmerken gebruiken softdrugs als zelfmedicatie, maar gebruik van deze drugs leidt ook tot (versterking van) problemen. Opmerkelijk: “Probleemjongeren denken zelf nogal eens dat ze door blowen hun problemen de baas kunnen en zich meer relaxt voelen. Samen blowen betekent ook steun bij elkaar zoeken” (p. 78). Het gebruik andere drugs als xtc, ghb en coke vindt voornamelijk plaats in ‘witte’ netwerken.

Interventies
De overheid probeert op verschillende manieren overlast in te dammen. Niet alle maatregelen zijn even effectief volgens de professionals. Sommigen stellen dat er op jongere leeftijd (8-11 jaar) ingegrepen moet worden, anderen vinden dat er simpelweg harder opgetreden moet worden. De jongeren voelen zich vaak onbegrepen en onbemind. Ze zijn wantrouwend naar hulpverleners en straatcoaches.