De film Predator (1987) was een enorm succes. In zekere zin is het een van ‘de meest 80ies’ films ooit: conservatief, over-the-top, anti-communistisch en vol Vietnam-trauma, hyper-masculien en overdadig gewelddadig. Tegelijkertijd laat de film zich niet zo makkelijk vangen: is het actie of horror? En wat ís de predator nou precies? Zoals in goede enge films komen we daar nauwelijks iets over te weten. Daarover schreef een blogger:

“This generous inexactness allows the predator to reflect an abundance of meanings, slippery and overlapping, unencumbered by all that goofy backstory. He is suggestively mammalian, slimily crocodilian, part gorilla, part crustacean chameleon, with insectoid mandibles and infrared vision. Most of all, though, the predator aesthetic draws on a rich and layered archive of colonial depictions of the “uncivilizable savage”: his loincloth, dreadlocks, and his collection of skulls; his fearsome blades, exposed skin, and his symbiotic intimacy with the jungle; his incomprehensible clicking language, his animalistic posture, and his thirst for barbaric violence.

The final Cold War enemy is not only an alien; he is, simultaneously, the prehuman savage of colonial nightmare. Neither the alien nor the savage, to recall the joke about how Predator the film came to be, inhabit the same planet as the Reagan-era action hero.”

In een nieuwe aflevering van Geeky Dingen praten de geeks met hun gast Coco Fuhri Snethlage over Predator (1987) én over het zojuist verschenen Prey (2022), een progressieve, antikoloniale film die bijkans het tegenovergestelde is van Predator, maar toch bij de franchise hoort.

De shownotes voor deze aflevering vind je op de VriendvandeShow-pagina.

Van alle filmgenres heeft horror wellicht de meest herkenbare genre-elementen: een gezin trekt in een oud huis, de hond wil er niet naar binnen, de dochter vindt een oud speeldoosje. Deze gebeurtenissen zijn precies het begin van het centrale verhaal van The Conjuring, van regisseur James Wan uit 2013. Hoe kan het dat iets zo herkenbaar – en dus voorspelbaar – toch eng is? In deze aflevering van Geeky Dingen ontleden de geeks met hun gast Sonny Kempkes deel I en II van deze franchise. Naast over genre gaat het ook over suspension of disbelief van het bovennatuurlijke en de aantrekkelijkheid van jump scares.

Meer info over deze aflevering op de website van Geeky Dingen. 

Stephen King schreef meer dan zestig boeken en ruim tweehonderd korte vertalingen. Hij gaat daarbij meestal uit van een ‘wat als’-principe: wat als een auto bezeten is? Wat als een schrijver een ongeluk krijgt en wordt opgevangen door zijn grootste fan? Zijn werk is daarom geliefd bij filmmakers die zulke ‘high concept’-verhalen goed kunnen pitchen bij geldschieters. Het oeuvre van King is zo veelomvattend dat het vroeg om twee afleveringen.

Na Stephen King chapter one maakten we dus een chapter two. We bespreken films die nog niet aan bod zijn geweest, zoals de grote successen The Shawshank Redemption en The Green Mile, en proberen antwoord te geven op vragen als waarom het niet iedere regisseur lukt een succes te maken van een adaptatie. Te gast is Natasha Vieleers.

Deze podcast is te vinden in je favoriete podcastapp. We hebben ook een actieve Facebookpagina met veel popcultuurnieuws. 

Horror is eng, maar eng is ook fijn. Ter gelegenheid van Halloween (vandaag!) maakte Geeky Dingen een podcast over een van de oudste filmgenres: horror. Ze hebben het uitgebreid over genreconventies, die voor horror heel herkenbaar zijn en waarmee regisseurs flink spelen, over de betekenis van horror voor kijkers en over wat horror al dan niet zegt over een bepaalde tijdsperiode. Te gast is Ype Driessen, horrorliefhebber en maker van fotostrips voor onder andere Schokkend Nieuws, het filmmagazine over horror, science fiction, fantasy en cult.

Het archief van Geeky Dingen staat hier, of vind ons in je favoriete podcastapp. 

Horrorfilms zijn er om te griezelen, de ervaring staat gelijk aan het genre. Dat is niet alleen de common sense-opvatting, is het ook consensus binnen filmtheorie. Filmwetenschapper T.S. Kord denkt daar anders over. In een recent artikel [abstract] betoogt ze dat ze dat horrorfilms niet primair scary rides zijn maar ook, en vooral, guilt trips. Ze baseert zich daarbij vooral op films waar een groep kinderen aan het moorden slaat, zoals Village of the Damned (1960), Peopletoys (1974), Children of the Corn (1984), Them (2006) en The Children (2008).

Volgens Kord confronteren de meeste horrorfilms het publiek op de een of andere manier met een schuldgevoel: over kindermisbruik, verwaarlozing, slechte familiebanden of hebzucht, over ecologische, sociale, politieke en oorlogsmisdaden, en bovenal over de ontkenning van verantwoordelijkheid hiervoor.

Films met moordende kinderen normaliseren het abnormale en wijzen de toekomst af. Kinderspel en moord gaan niet samen, en kinderen zouden de toekomst moeten zijn maar worden eerder verbeeld als een andere mensensoort dan volwassenen. Deze kinderen ervaren daarbij geen enkele vorm van schuld.

“Horror films in which children gang up on adults turn child psychology on its head. They take the entire idea of normalisation out of the hands of adults who, diegetically, uphold their fondest illusions of control by severely underestimating murderous children as ‘a little strange’, and extra-diegetically are at a loss to explain why playing at killing adults is so much fun” (p. 75).

Horrorfilms leggen onze aandacht bij het Kwaad. Niet bij de strijd tussen Goed en Kwaad, en zeker niet bij het Goede. Er is weinig sympathie voor de slachtoffers of voor de ‘helden’ die zich ertegen verzetten. Kord betoogt dat de kijker zich identificeert met het Kwaad – en daarmee gaat ze ook tegen de consensus onder filmwetenschappers in. Zo is de kijker geen slachtoffer en is hij minder bang:

“[A]ssuming, as I do, that horror is more about guilt than about fear, it becomes possible to read viewer identification with Evil as a way to overcome fear. Identifying with Evil may result in guilt, but at least it propels the viewer from the place of Fear, the victim’s position – always held by Good, in horror – and into a position of power. …. To ‘identify with the persecutor’ is the only way to avoid being terrified. We pay for our rejection of fear (the victim’s position) in coin of guilt (by assuming the perp’s position)” (p. 76).

Tot slot, zo stelt Cord, kijken we in horrorfilms met de dader mee. Denk bijvoorbeeld aan de openingsscène van Halloween (1978) waar het standpunt van de camera het perspectief van de 6-jarige moordenaar is. Normaal gesproken leven we mee (allegiance) met degene wiens perspectief we zien (alignment). Horror problematiseert dat. Als horrorfilms over angst zouden gaan, waarom beleven we als kijker dan niet het perspectief van het slachtoffer? Kord vraagt:

“In films featuring minuscule murderers, such as the doll-sized killers of Puppetmaster (1989), Pet Sematary (1989) or the Child’s Play (1988)-franchise, do we really feel sympathy for all the victims who are so easily enticed down to the killer’s level, by bending over, falling down, offering hugs or crawling under the bed, as if they meant to make themselves as accessible as possible to a knife wielded by a one foot tall assassin?” (p. 78)

Horror confronteert ons met ons schuldgevoel én met de mechanismen die we hebben om schuldgevoel te onderdrukken zodat we er niet naar hoeven te handelen:

“Alignment is the horror film’s method of showcasing our guilt; allegiance is the horror film’s version of crocodile tears” (p. 80).

Slenderman is een griezel. Het is een dunne, lange man met een uitdrukkingsloos gezicht. Hij rooft kinderen, liefst uit het bos. Slenderman lijkt al heel oud: er zijn gravures die uit de zestiende eeuw lijken te komen. Lijken, want dat is niet zo. Slenderman  ‘bestaat’ pas vier jaar en hij is bedacht door een Amerikaan op een internetforum. Slenderman is open source horror, zo stelt een academische studie [abstract]: hij is het resultaat van genre-conventies van horror die via het internet aangepast en aangenomen worden.

In een blogpost beschrijft volksverhaalonderzoeker Peter Burger hoe Slenderman in Nederland leeft. Op de achterpagina van de VPRO Gids hebben kinderen bijvoorbeeld over hem geschreven. Volgens Burger is Slenderman echt een monster van onze tijd. Hij stelt:

“Slenderman is in de eerste plaats een boeman voor binnenshuis, met wie je in je eentje de confrontatie aangaat via een computerscherm. Dat maakt Slenderman tot een monster voor onze tijd: gecreëerd via sociale media en even alomtegenwoordig als de computerschermen en -schermpjes die ons omringen. Als mediummonster is Slenderman een update van de magnifiek griezelige geest uit de Japanse horrorfilm Ringu (remake:The Ring), die in een videoband huist en tevoorschijn kruipt uit een televisie. Slenderman, met zijn gezicht als een blanco scherm, verandert het beeld in witte ruis als hij je te dicht nadert. Gestalkt worden door Slenderman veroorzaakt slender sickness, een lusteloosheid die doet denken aan die na nachtenlang gamen met energiedrank en pizza als brandstof.”

Deze week staken twee Amerikaanse meisjes van 12 jaar een klasgenoot negentien keer. De meisjes zeggen dat ze het hebben gedaan om bij Slenderman in de gratie te komen. Naar aanleiding van de steekpartij verscheen er een artikel in The New York Times over het fenomeen. Het is jammer dat de auteur geen weet lijkt te hebben van het bestaan van Slenderman buiten de VS. Over de relatie tussen volkslegendes en de invloed van media schrijft hij:

“[W]e’ve seen this pattern before, especially when it comes to technology, pop culture and violence: killings said to be inspired by Dungeons & Dragons games or heavy metal in the 1980s, or Ouija boards long before that. Sometimes these are real but isolated incidents; often they are rumors, themselves a part of the folklore. Internet horror memes are no more likely to motivate violence or insanity than any other aspect of contemporary culture. But like other examples of the folklore of horror and the supernatural, they can lead us to question distinctions between “everyday life” and the unreal or the numinous — distinctions that may be made even more ambiguous by the bewildering variety of alternative realities found online.”

Slenderman is dus een interessant fenomeen op meerdere lagen zoals de snelle verspreiding over grote afstand en de productieve relatie met horrorgenrekenmerken. Evenzeer interessant is hoe Slenderman inspeelt op volwassen angsten. De Slenderman-mythe is dankzij de twee meisjes nu ook een andere mythe gaan voeden, namelijk de mythe dat je van media-inhoud gewelddadig kunt worden.

‘Lage cultuur’ toont vaak beelden die we niet willen zien. Afgehaakte ledematen en liters bloed, maar ook vrouwenhaat en kannibalisme. In een recente blogpost beschrijft Jenn Frank waarom zij als feminist zo graag naar horrorfilms kijkt en zo graag games speelt. Horrorfilms zijn transgressief: ze overschrijden bestaande normen. Omdat we van het genre een aantal stijlkenmerken gewend zijn (en dus ook verwachten), vormen horrorfilms een veilige ruimte, zo stelt Frank.

Horror is een zandbak waarin we kunnen spelen met taboes waar we normaal niet over na willen denken. We zijn immers beschaafde mensen. Maar omdat horror geen serieus genre is, hoeven we horror niet serieus te nemen en kunnen we dus genieten van allerlei duistere zaken. Daarmee gaat het kijken uiteindelijk over jou. Frank vindt dat het minder belangrijk is wat een film zegt, wat de boodschap is. Interessanter is je afvragen waarom je bepaalde beelden zo leuk vindt, of waarom je er zo ongemakkelijk van wordt.

Horror is vooral op het grote scherm te zien. In serieformaat op televisie lijkt het genre minder te werken. American Horror Story laat zien dat het wel kan. De serie zit goed in elkaar, heeft geweldige acteurs maar is bovenal pakkend omdat de typische horror (afgehaakte ledematen, seriemoordenaars, klopgeesten) vooral gebruikt wordt om te laten zien hoe afgrijselijk het dagelijks leven kan zijn. Het eerste seizoen ging over een spookhuis waarvan de bewoners worstelden met hun huwelijk. Het tweede seizoen heeft Asylum als subtitel en speelt zich af in een gekkenhuis in 1964. De historische setting is relevant: we bevinden ons in een overgangsfase waarin de kerkelijke ‘liefdadigheids’-benadering van geestesziekte het af zal gaan leggen tegen de klinische, wetenschappelijke methode.

Er zit veel seks in American Horror Story en de seks is altijd de verboden seks: de lust van kinderen, van gekken, van vrouwen; de praktijken van criminelen, homoseksuelen en fetisjisten. Bloederige horror sluit daar goed op aan, omdat de afgehakte stukken vlees symbool staan voor het abjecte. Asylum gaat bovendien over de alledaagse horror een vrouw te zijn. Het sanatorium wordt geleid door Zuster Jude (Jessica Lange) en psychiater dr. Arden (James Cromwell). De non kampt met godsdienstwaanzin, de arts met een nazistisch godcomplex. De boodschap die de serie overbrengt: de absolute, patriarchale autoriteit van kerk en wetenschap zijn even angstaanjagend en als vrouw delf je altijd het onderspit.

http://www.youtube.com/watch?v=3updusFg7Xg&utm_source=rss&utm_medium=rss

Een uitgebreidere lezing van American Horror Story staat vandaag op DeJaap.