Kinderen groeien op met smartphones en iedereen lijkt daarop tegen: scholen, ouders, de overheid. Daarbij worden de platformen aangewezen als grote boosdoeners: zij maken hun apps en algoritmes zo aantrekkelijk dat kinderen er niet van af kunnen blijven. Maar die prominentie van telefoons (en andere schermen) is niet zomaar ontstaan. Ouders zijn door de jaren heen de offline bewegingsvrijheid van kinderen steeds meer gaan beperken: kinderen mogen bijvoorbeeld minder vaak alleen naar buiten en mogen veel minder ver. In 2013 schreef ik dit daarover, op basis van een artikel in The Daily Mail:

Toen de Britse George Thomas in 1926 acht jaar oud was, mocht hij overal alleen heen lopen. Hij mocht bijna tien kilometer ver van huis zonder toezicht. Zijn schoonzoon was acht in 1950. Zijn vrijheidsradius besloeg nog maar 1,6 kilometer. In 1979, toen zijn kleindochter acht was, was de bewegingsvrijheid ingekrompen tot 800 meter. Het zal niet verbazen dat zijn achterkleinzoon, die acht was in 2007, niet zo ver kwam. Hij mocht nog net de 275 meter naar het einde van de straat in zijn eentje overbruggen.

Gek genoeg wordt het verband tussen overbezorgde ouders en smartphonegebruik van kinderen nog steeds maar zelden gelegd, terwijl dit toch een essentieel onderdeel is van het grotere verhaal. Dat schrijft ook The Atlantic, in een artikel naar aanleiding van een recent onderzoek onder Amerikaanse kinderen. De meesten gaven aan dat ze niet zonder een volwassene in het openbaar mogen zijn, een kwart mag zelfs in hun eigen voortuin niet zonder toezicht spelen. Minder dan de helft van de 8- en 9-jarigen is weleens alleen een gangpad in de supermarkt ingegaan.

In de survey werd kinderen gevraagd wat ze graag zou willen en het antwoord was duidelijk: vrij spelen met hun vriendjes.

Children want to meet up in person, no screens or supervision. But because so many parents restrict their ability to socialize in the real world on their own, kids resort to the one thing that allows them to hang out with no adults hovering: their phones.

So sandlot games gave way to travel baseball. Cartwheels at the park gave way to competitive cheer teams. Kids have been strapped into the back seat of their lives—dropped off, picked up, and overhelped. As their independence has dwindled, their anxiety and depression have spiked. And they aren’t the only ones suffering. In 2023, the surgeon general cited intensive caregiving as one reason today’s parents are more stressed than ever.

Maar ouders kunnen niet altijd toezicht houden. Waar kinderen vroeger naar buiten werden geschopt, krijgen ze nu een scherm in de handen gedrukt. ““Go outside” has been quietly replaced with “Go online.”” Kinderen verlangen naar vrijheid, schrijft The Atlantic. Daaraan zou ik willen toevoegen: kinderen verlangen naar plezier. En dat heb je het beste samen spelend.

Lees ook: De avontuurlijke kinderwereld bestaat niet meer. 

Instagram is 13+, wat betekent dat eigenaar Facebook een deel van de jongere demografie mist als gebruiker. Buzzfeed maakte deze maand bekend dat Instagram nu werkt aan een speciale ‘veilige’ variant voor kinderen. Veilig tussen aanhalingstekens, want het is niet voor niets dat jonge kinderen nu niet op deze sociale netwerken mogen.

Voor de makers van Instagram betekent veilig voor kinderen dat de mogelijkheid voor contact tussen kinderen en volwassenen beperkt is. Op deze kinderapp zou het “lastiger” zijn voor volwassenen om kinderen te vinden en te volgen, en zou er een “begrenzing” zitten aan de berichten tussen volwassenen en kinderen die elkaar niet volgen.

De aankondiging is zorgelijk, omdat het Instagram nu al niet lukt veilig te zijn voor de tieners die er wel op mogen. Er is veel kritiek omdat de app te weinig zou doen tegen pesten en kinderlokkers. Deze maand verscheen er daarom een blogpost van Instagram over hun “ongoing efforts keep our youngest community members safe”. Er is geen reden om aan te nemen dat Instagram for Kids dit wel goed zou kunnen.

Los van die evidente zorgen, is er het verdienmodel. Instagram is een app die gebruikers gratis kunnen gebruiken zodat de makers geld kunnen verdienen met hun data. Buzzfeed citeert Priya Kumar die promoveert op de effecten van sociale media op gezinnen:

“From a privacy perspective, you’re just legitimizing children’s interactions being monetized in the same way that all of the adults using these platforms are.”

We hebben in Nederland duidelijke afspraken over reclame gericht op kinderen op televisie en we worstelen nog met het reguleren van sociale netwerken waar jonge gebruikers bedolven worden onder de spon. Die zal er ook op Instagram for Kids zijn, en net als de ‘reguliere’ Instagram zal de app de data van haar gebruikers doorverkopen aan derden.

Daarbovenop komen nog zorgen over de effecten. Bureau Jeugd & Media schrijft over vloggende kleuters:

“We hebben nog geen idee wat het betekent als kinderen vanaf de wieg opgroeien met het idee dat het normaal is om steeds voor iedereen te kijk te staan. We zullen het zien.”

Op alle vlakken slecht nieuws dus.

In 2019 bestond Kinderen voor Kinderen veertig jaar. Ter gelegenheid daarvan analyseerden Feike Dietz en Laurens Ham het complete oeuvre. Ze deden daarvan maandelijks verslag in de Groene Amsterdammer, waardoor hun inzichten breed toegankelijk zijn.

De eerste aflevering gaat over dromen: de klassiekers ‘Op een onbewoond eiland’ (1981) en ‘Ik heb zo waanzinnig gedroomd’ (1980) verbeelden volgens Dietz en Ham “de kinderwens om de ontnuchterende alledaagse werkelijkheid te ontvluchten en in te ruilen voor een utopische droomwereld”. Dat dromen is gebleven, maar in de meer recente liedjes willen kinderen ook iets doen om die droomwereld werkelijkheid te maken. Helaas: “De kinderogen zien haarscherp, maar de kinderstem heeft geen gewicht”.

Aflevering 2 gaat over kerstmis. Het terugkerend thema is daar ongemak. Dat komt door de ‘post-christelijke linkse moraal’ van het programma, die vraagt om een balanceeract: “de kinderen worden aangezet tot reflectie op hun bevoorrechte positie tijdens de kerstdagen, maar kunnen niet worden opgevoed tot mini-activist”.

De derde aflevering richt zich op het exotisch wij-zij-denken dat zo kenmerkend is voor het programma. Culturen worden tegenover elkaar gezet, verschillen worden benoemd – zoals in het nummer ‘Baklava of rijstevla’ (1995): couscous tegenover patat, Marrakech tegenover Appelscha, moskeeën tegenover sneeuwpret. Vooral eten wordt aangegrepen om tot een beter begrip van culturele verschillen te komen. In 2017 is dat volgens Dietz en Ham “fusion cooking” geworden, niet meer contrasteren maar tot elkaar komen.

Deel 4 behandelt anders zijn, uitsluiting en de inclusiviteit van KvK zelf. Raciaal verschil staat aan de basis van het programma volgens de auteurs, en dat maakt dat aan het begin voor kinderen van kleur een ondergeschikte rol was toebedeeld. De typecasting verdween pas na de jaren negentig (!), alhoewel: “wie tegenwoordig naar KvK kijkt, ziet nog altijd vooral slanke, vermoedelijk welgestelde, Goois aandoende kinderen aan het werk”. De Gooise R en de rol van klasse zijn nooit weggegaan, wat een eigen aflevering (8) verdient.

Aflevering 5 analyseert hoe werk wordt gerepresenteerd in de liedjes, aflevering 6 doet dat met sporten en bewegen, aflevering 7 met prestatiedruk.

In aflevering 9 gaat het over de relatie met ouders. Dietz en Ham signaleren daar een opmerkelijke verschuiving: van “hedonistisch, ongehoorzaam wicht dat in opstand kwam tegen zeurende moraalridders van vaders en moeders” naar verstandige kinderen met onverantwoordelijke ouders. Waren ouders eerst mensen die je in de weg zaten en van alles van je wilden, zijn het nu mensen die naast je staan. KvK weerspiegelt daarin overigens maatschappelijke ontwikkelingen: kinderen zijn anders gaan kijken naar ouders, veel minder vanuit een generatieconflictperspectief. Hierop aansluitend laten de auteurs in aflevering 10 zien hoe rond 2010 de puberteit uit de liedjes verdween. Volgens hen komt dat omdat de doelgroep jongeren is geworden.

Aflevering 11 zoomt in op genderrollen. Daar werd en wordt graag meegespeeld. Een jongen zingt ‘Bang voor de bal’ (1989), een meisje ‘Ik hou van hard (2008). Wanneer ze iets verder kijken dan dit soort activistische liedjes zien Dietz en Ham vastgeroeste ideeën over gender. Dat is tegenwoordig minder zichtbaar, maar dat komt niet per se door progressiviteit: “Voor een deel heeft dat met veranderende solorollen te maken: steeds meer liedjes worden door gemengde groepen kinderen gezongen in plaats van door één solist die over zijn of haar specifieke situatie zingt.”

De slotaflevering 12 bevat overkoepelde conclusies. De onderzoekers wijzen erop dat de productie sterk is geprofessionaliseerd. KvK is nu een “krachtig en multimediaal merk”, met de nadruk op merk. Ook de boodschap is veranderd: “Het goedhartige, wat paternalistische zingen voor het goede doel heeft plaatsgemaakt voor een gelikte can do-houding.” Het draait nu om maakbaarheid, particulier initiatief. Het programma sluit nu dus aan bij het huidige politieke klimaat van neoliberalisme, al gebruiken Dietz en Ham dat woord niet.

“In dat nieuwe Nederland hoort een ander koorkind thuis, dat met andere middelen luisterende kinderen ertoe aanzet de wereld op een andere manier te verbeteren. Wij zien in die vier decennia KvK drie perioden terug: tussen 1980 en 1992 werden de koorzangers in de rol van weldoeners geplaatst, tussen 1993 en 2004 waren ze voor de luisteraars een beste vriend en speelkameraad en sinds 2005 ontwikkelden de koorkinderen zich tot rolmodel.”

Tot 1992 ging de opbrengst van de platenverkoop naar een goed doel, de Speelgoedactie. De auteurs stellen dat mensen de muziek dus (ook) kochten om iets goed te doen. Omdat dat wegviel, werd meer ingezet op identificatie. De thema’s werden nu onderwerpen waar ‘gewone’ kinderen mee zitten, zoals een scheiding. En zo veranderden de koorkinderen van zelfverzekerde rebellen in kwetsbare tobbers.

Sonia Livingstone is wellicht de meest toonaangevende communicatiewetenschapper binnen het jeugd & media-domein. Livingstone doet zowel kwali- als kwantitatief onderzoek en is betrokken bij de grote EU Kids Online-studie die vergelijking van omgang met gevaren en kansen van internet in Europese landen mogelijk maakt. Ze blogt op de site van haar universiteit LSE, wat interessante korte stukken oplevert voor iedereen met interesse in ‘digitale’ kinderen. Onlangs publiceerde ze haar topmythen over kinderen in het digitale tijdperk.

1. Kinderen zijn ‘digital natives’ en weten alles, ouders zijn digitale immigranten en weten niets
Deze mythe is op meerdere plekken, waaronder dit blog, gedebunkt. Dat kinderen zelfverzekerd zijn over hun digitale vaardigheden, betekent niet dat ze het internet begrijpen. Er zit grote variatie tussen kinderen en tussen ouders,

2. Tijd die aan media besteed wordt is verspild in vergelijking met ‘echte’ gesprekken of buitenspelen
De niet-digitale wereld is niet inherent ‘echter’ of ‘beter’ dan de digitale wereld.

3. Ouders moeten kinderen online aan banden leggen omdat de digitale risico’s wegen zwaarder dan de kansen
De online wereld is niet enger dan de offline. Kinderen online beperkingen opleggen neemt niet automatisch gevaren weg, maar belemmert kinderen wel in de mogelijkheden die internet biedt.

4. Kinderen geven niet om privacy
Ze hebben wel andere opvattingen: ze maken zich zorgen over welke bekenden wat van hen weten, maar niet over bedrijven die hun data verzamelen.

5. Mediawijsheid is het antwoord op de uitdagingen van het digitale tijdperk
Meer kennis over bedrijven en inbreuk op privacy lost het probleem niet op, omdat bedrijven je de keuze geven of je gebruikt het product en wij krijgen je data, of je gebruikt het product niet. Onderwijs verandert daar niets aan. Mediawijsheid is een oplossing gericht op het individu: omdat de wereld niet maakbaar is, proberen we het via het individu te doen.

Verschillende media schreven er over: van Sesamstraat worden kinderen slimmer (Trouw, AD, Huffington Post, The Economist). Zij baseerden hun nieuwtje op een stuk in The Washington Post. Daarin wordt gesproken van “landmark academic research” en de “most authoritative study ever done on the impact of Sesame Street”. Dat zijn hele grote woorden voor een onderzoek dat nog niet gepubliceerd is in een peer-reviewed tijdschrift. Het verscheen namelijk als working paper [volledige paper]. Om het erger te maken: het is geschreven door twee economen die de bestaande literatuur over effecten van educatieve programma’s niet kennen.

Uitzendmasten

Het paper bevat geen enkele mediatheorie. Er wordt simpelweg verondersteld dat blootstelling tijdens de jeugd een effect heeft. In 1969, toen Sesamstraat startte, had twee derde van de Amerikaanse bevolking toegang tot het programma. Het leeftijdscohort dat toen op de kleuterschool zat wordt onderzocht. Van hen is het schoolcijfer in 1980, opleidingsniveau in 1990 en arbeidsmarktresultaten in 2000 genomen als uitkomst van effect. Er wordt daarbij gekeken naar de nabijheid van een uitzendmast om goede blootstelling te bepalen.

De onderzoekers vinden effecten op het schoolcijfer. De kinderen die vroeger (waarschijnlijk) Sesamstraat keken, deden het beter op school. Dat geldt vooral voor jongens, voor zwarte kinderen en voor kinderen die in achterstandsgebieden woonden. Dat effect zet zich blijkbaar niet door: voor uiteindelijk opleidingsniveau wordt geen effect gevonden en voor arbeidsmarktresultaten zijn onduidelijk. De onderzoekers concluderen dat Sesamstraat slaagt in haar taakstelling: kinderen die kijken zijn daardoor beter voorbereid op school.

Beperkingen

Er zit veel evidente beperkingen aan het onderzoek die de onderzoekers niet noemen. Allereerst gaat het bijna volledig voorbij aan het uitvoerige onderzoek dat er al is gedaan naar Sesamstraat (het Web of Science geeft 176 artikelen op ‘Sesame Street’ als onderwerp). Daarnaast is het niet duidelijk of het effect Sesamstraat betreft, of toegang publieke omroep PBS in het algemeen. Bovendien wordt er niets gezegd over hoe dit effect dan mogelijk zou werken. Tot slot gaat de studie alleen over Sesamstraat toen. Over effecten nu, bijna een halve eeuw (!) later, kan niets gezegd worden. Het feit dat het paper nog niet gepubliceerd is, is hier veelzeggend.

Het paper stelt dat Sesamstraat eigenlijk de eerste MOOC was omdat het gaat om het elektronisch uitzenden van educatief materiaal. Dit doet zowel Sesamstraat als MOOCs tekort, maar geeft natuurlijk wel een prettig ‘haakje’ voor nieuwsmedia. Het is bijzonder jammer dat geen van de redacteuren die erover schreef de moeite heeft genomen het daadwerkelijke onderzoek te lezen.

Is de invloed van technologie op het fantasiespel van kinderen vandaag zo groot dat kinderen anders spelen nu dan in de jaren ’50? Het is een interessante vraag die Jackie Marsh onderzocht [abstract] door de reacties op en het fantasiespel na het kijken van de film Davy Crockett in de jaren ’50 te vergelijken met het fantasiespel van kinderen vandaag na de film Frozen (let it go, mensen, let it go).

Wat is er niet veranderd?

• De kinderen spelen nog steeds een fantasiespel zoals meer dan zestig jaar geleden;
• Het spel is nog steeds viraal: ook toen al verspreidde het spel zich over de verschillende speelplaatsen;
• De ouders waren zowel toen als nu bezorgd en vergaten blijkbaar dat ze dit zelf ooit als kind ook hebben gedaan;
• Ook in de jaren ’50 was er al een grote (succesvolle) merchandising rond de film;
• De invloed van het themaliedje bij Davy Crockett was vergelijkbaar met… juist, ja. En zowel vandaag als toen werden er parodieën op de titelsong gemaakt door de kinderen.

Wat is er wel veranderd?

• De technologie zorgt voor een snellere verspreiding van hypes dan in de jaren ’50 van vorige eeuw;
• De technologie zorgt voor meer ‘tekstuele’ input, niet enkel via boeken of films, maar ook via alle andere mogelijke media;
• Kinderen gaan actiever aan de slag met de muziek door zelf bijvoorbeeld filmpjes te maken, waaronder het delen van die parodieën.

De conclusie? Die leen ik uit het artikel:

“…the way in which some of the fundamental responses to popular films are similar across this timescape is of interest, as it points to some of the enduring features of childhood, such as the importance of play, the impetus to be creative and innovative in relation to play and text production, and the significance of music for both affective and social purposes. Second, the continuities in relation to the responses at a macro-level to children’s interests and ‘crazes’ suggest that some adults tend to forget that they themselves once participated in such crazes as children and do not acknowledge the positive elements in addition to the challenges. Society will also construct particular conceptualisations of childhood, which are frequently more about the given values and morals of an era than anything to do with the lived experiences of children…”

Vrij vertaald, ondanks paniekverhalen, blijkt het spel van kinderen veel meer constant dan we denken en is de schrik van de ouders al even constant.

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein.

Na Vine Kids is er nu ook YouTube Kids, een kindvriendelijkere versie van de populaire dienst. YouTube belooft een design speciaal gericht op kinderen en video’s die geschikt zijn voor deze groep. “Video’s they’ll love, and you can feel good about” voegen ze daaraan toe. De comments zijn uitgezet en kinderen kunnen alleen ‘veilig’ zoeken (waarschijnlijk betekent dat niet naar borsten of poep). Er zit een timer op zodat ouders schermtijd kunnen beperken. De clips die te zien zijn, zijn afkomstig van bijvoorbeeld National Geographic Kids, LeVar Burton’s Reading Rainbow en Sesamstraat.

YouTube wil ook originele content aan gaan bieden: eigen gemaakte filmpjes geschikt voor het hele gezin. Daar komt natuurlijk de aap uit de mouw: YouTube Kids is een handige manier om meer te verdienen aan de grote populariteit van YouTube onder kinderen en jeugd.

YouTube Kids is er vooralsnog alleen voor Android, iOS schijnt er wel aan te komen.

Vine is een app waarmee je korte filmpjes kunt maken. De app bevat een aantal leuke functionaliteiten, zoals de mogelijkheid het filmen kort te onderbreken. Hierdoor kan je beelden aaneenschakelen (ik maak vaak Vines van etentjes met meerdere gangen). Vine is een volwassen app en er staan dus beelden op die niet zo geschikt zijn voor kinderen. Vandaag lanceerde Vine Kids, een app speciaal voor kinderen zodat ook zij zich kunnen uitleven met filmpjes maken en kijken.

Alleen beschikbaar op iOS. Meer in deze blogpost.

Gevonden via Y, Y of Einstein.

De voorbije weken heb ik mijn oudste zoon een paar films uit mijn eigen jeugd leren kennen. We begonnen met The Back To The Future trilogie, daarna de twee Ghostbusters-films. De tweede Ghostbusters was wel echt griezelig vond hij, maar hij organiseert ondertussen screenings van de Back To The Future-films voor zijn vriendjes.

Ik vroeg vervolgens op Twitter welke film ik hierna zou bekijken met hem. Ik kreeg veel tips. Voor sommige is hij echt nog te jong – bijvoorbeeld voor Indiana Jones, maar films als E.T. of The Goonies moeten zeker kunnen.

Vandaag lees ik op IO9.com een opvallende post net over films zoals The Goonies (of Stand by Me). Die kunnen vandaag niet meer. Niet dat een grote lobby-organisatie ze verbiedt, maar de wereld is zo veranderd dat het niet meer kan. Het wordt namelijk meer en meer ondenkbaar dat kinderen alleen of in groep op avontuur zouden gaan.

Lees even mee:

SamTheSpaceman

Movies like the Goonies (or ET, or the Explorers) are no longer possible, because movies like that rely on the exploration of the world of children that is separate from the world of adults, and that world no longer exists. Kids don’t go out to build forts in places their parents don’t know about, or learn all the best short cuts to the candy store on their bikes. They don’t walk home alone to and from school. All play is regulated, either for the sake of safety or the desire of parents to participate in childhood. Kids are raised to be risk averse.

And while teenagers certainly have more independence, the truth is that most people shed the sense of magic inhabiting the world, the feeling that there really could be a dragon behind that rock. The tale of the young lovers making out at the hangout spot is safe for now, though even teenagers are way lamer than they used to be.

But the story of the neighborhood children saving the town is dead, and will remain so as long as parents insist on their kids being in sight at all times. The glaring exception here is one of class – poor kids go more unsupervised. But these days Hollywood only makes popular movies about well to do sheltered kids with perfectly clean kitchens.

Jarod Forest

I otherwise agree with you, except that I would argue that it’s not as much a case of the kids being too sheltered – at least where I live – as it is of kids now spending all their time in front of their tablets/phones/playstations/whatever. There’s no need to search for adventures outside when you can find limitless entertainment without leaving your room.

SamTheSpaceman

That’s true, but before we had mobile devices we had video game consoles and PC computers that you can’t take outside with you. But if I wanted to go play Mortal Combat – which my otherwise overprotective mom said no to – I would walk to my friends house. The only one supervising that walk was my cat who would follow me around the neighborhood (no joke.) And if a third kid had a game or gizmo neither of us had, we would then simply walk to that third house.

SamTheSpaceman heeft volgens mij wel degelijk een punt: we zijn steeds meer onze kinderen gaan beschermen zelfs in landen die Dutroux niet hebben meegemaakt. Op televisie zie ik mijn kinderen wel nog steeds naar series als De Peperbollen kijken, die duidelijk hun mosterd bij dergelijke films gehaald hebben, maar wat denken jullie? Zijn films als The Goonies niet meer mogelijk om deze reden?

P.S.: best wel grappig, als je naar Lego Ideas surft, zie je hoe verschillende van de films die ik in dit stukje vermeld een nieuw leven krijgen in de bekende bouwsteentjes.

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein. 

Lees ook: Kinderen moeten meer vallen en verdwalen

Vorige week was het Klik! Animatiefestival in Amsterdam. Het thema dit jaar was ‘Boys, Girls and Beyond’ waarmee genderstereotypen in animatie onder de loep werden genomen. Het festival heeft ook lezingen en ik mocht er een verzorgen. Onder de titel ‘Boy Princesses & Girl Warriors’ dook ik in genderrepresentatie in animatie. Animatie behelst een belofte van lichaamsloosheid: karakters kunnen zo verbeeld worden dat hun lichamen en daarmee hun genders er niet toe doen. Tegelijkertijd is de geschiedenis van de animatie er een van kwetsende karikaturen.

In het beperkte wetenschappelijk onderzoek naar genderrepresentatie valt een gebrek aan systematiek op. Sneeuwwitje kan zowel gelezen worden als een feministische heldin (trekt zich niets aan van uiterlijk, woont met zeven mannen die ze leert koken) als als feministische faal (passief, wacht alleen maar op haar prins). Die tegenstrijdige lezingen zijn afkomstig van academici die hun interpretatie meer waarde geven dan die van het publiek. Publieksonderzoek – hoe kijken mensen naar deze verbeeldingen? – naar gender en animatie bestaat nauwelijks (of zelfs helemaal niet).

Er is geen tekort aan Girl Warriors: er is slechts een klein beetje feminisme nodig om meisjes en vrouwen neer te zetten die ook vechten en stoer zijn. Aan Boy Princesses ontbreekt het volkomen omdat zo’n representatie om meer radicale politiek vraagt. Anders gezegd: een stoer meisje wordt opgetrokken tot het niveau van jongens, die in de genderhiërarchie boven haar staan. Een tuttige jongen wordt naar beneden geduwd tot het niveau van meisjes.

Ik besloot mijn lezing met de oproep minder te kijken naar representaties en meer naar receptie. Er bestaan verschillende animaties die een belofte van genderverwarring in zich hebben, zoals de genderswap tussen Finn & Jake en Fionna & Cake uit Adventure Time. Vragen die we daarbij moeten stellen zijn bijvoorbeeld: hoe kijken jongens, meisjes en queers naar zulke beelden? Vinden zij er verzet in? Is het verwarrend voor hen die niet verward willen worden?

Mijn powerpointpresentatie staat op Slideshare.

YouTube is voor veel kinderen een van de meest populaire sites die ze gebruiken. Je hoeft niet eens te kunnen lezen of schrijven om al van het ene filmpje naar het andere te surfen. Als ouder blijf je dan best wel in de buurt, want hoewel er filters kunnen ingesteld worden, wil dit niet zeggen dat elk filmpje dat de kinderen tegenkomen zo geschikt is voor hun leeftijd. Volgens verschillende bronnen die The Information citeert zou YouTube nu werken aan een versie specifiek voor -10-jarigen. Eerder maakte YouTube ook al een EDU-versie specifiek voor leerkrachten. Tegelijk stelt de site dat de release nog niet voor snel zou zijn.

Wat denk jij? Goed idee?

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein. 

CC beeld: Marketingfacts.

Er is nog relatief weinig onderzoek gedaan naar het internetgebruik van jonge kinderen. In een recente publicatie [PDF] uit het grote EU Kids Online-onderzoek wordt de aandacht gevestigd op kinderen tussen de 0 en 8 jaar. De auteurs deden literatuuronderzoek en brachten zo kennis samen. Kinderen onder de 9 jaar doen verschillende dingen online: video’s kijken, gamen, informatie zoeken, huiswerk maken en chatten met andere kinderen in online werelden. Hoe ouder ze worden, hoe meer deze activiteiten toenemen. Het is nog onduidelijk in hoeverre deze kinderen in staat zijn om dit op een veilige en gunstige manier te doen.

Jong online is goed voor je
Nederlandse kinderen zijn meer online dan hun Europese leeftijdsgenoten. Uit eerder onderzoek [2011, PDF] weten dat 78 procent van de peuters en kleuters online is. Vijf procent van de baby’s (onder de 1 jaar) is online. Kinderen ‘gaan’ vaak online zonder hun toestemming: ouders posten al video’s en foto’s van hun pasgeboren baby’s. Het is nog onduidelijk wat dit betekent voor kinderen die (later) aangeven dit niet te willen.

De voordelen van jong internetgebruik zijn vooral het ontwikkelen van digitale vaardigheden. Daarnaast kan het internet schoolprestaties versterken, en spel en sociale interactie faciliteren. De gevaren schuilen in blootstelling aan ongepaste content als seks, geweld en vloeken. Ook commercialisering en privacy zijn mogelijke gevaren, vooral op sociale netwerken en binnen virtuele werelden als Minecraft. Videosites als YouTube zijn voor veel kinderen het beginpunt. Ze gaan hier gemakkelijk mee om. Daaraan kleeft een risico: ze kunnen namelijk ook makkelijk ongepaste content vinden.

Rol familie
Het gebruik van mobiele apparaten als tablets en smartphones neemt toe. Hierdoor hebben kinderen nog makkelijker toegang tot het internet. Omdat deze apparaten vaak andere instellingen hebben, is het soms lastig veilig internetgebruik te garanderen. Bovendien is bij veel apps onduidelijk hoe ze omgaan met privacy.

Ouders proberen actief betrokken te zijn bij het internetgebruik, maar we zien hier verschillen tussen klassen. Geprivilegieerde ouders houden meer toezicht. Ook broers en zussen spelen een rol: kinderen met oudere broers of zussen gaan jonger online. Ze leggen hun jongere familieleden uit hoe ze online komen of bijvoorbeeld hoe ze zich aanmelden voor een virtuele wereld.

Aanbevelingen
Het rapport doet een aantal aanbevelingen. Zo moeten er richtlijnen komen voor veilig gebruik, bijvoorbeeld duidelijkheid over wat geschikte content is voor welke leeftijd. App-ontwikkelaars moeten aangemoedigd worden na te denken over veilige instellingen voor jonge gebruikers. De onderzoekers pleiten ook (uiteraard) voor meer onderzoek.