Werk en privé zijn niet pas sinds het internet door elkaar gaan lopen, die ontwikkeling was al ingezet met de fax en teletekst. In een aflevering van de podcast Onder Mediadoctoren laat mediahistoricus Jesper Verhoef (RUG) zien hoe ‘oude’ technologieën ons dagelijks leven blijvend hebben veranderd.

Hoewel media volop terugblikken en nostalgie aanzwengelen wordt er weinig media-archeologie bedreven. Verhoef probeert daar met zijn onderzoek verandering in te brengen. In de uitzending komen ook de Walkman en de Nintendo Gameboy aan bod, en evalueren de mediadoctoren de emancipatoire waarde van al deze technologieën. De centrale vraag is: Waarom wordt er zo weinig gereflecteerd op de toenmalige versnelling?

Ook te luisteren via iedere podcastapp. Meer informatie op ondermediadoctoren.nl. 

Er is een revival van hallucogene drugs gaande. Mensen doen ze niet alleen meer, maar er wordt ook meer onderzoek naar gedaan. Tijdens een trip zie je van alles, de realiteit vervormt en verhevigt, de ‘doors of perception’ gaan open. Hoe kijken wetenschappers daarnaar? In deze aflevering van de podcast Onder Mediadoctoren gaan de mediadoctoren down the rabbit hole en verwonderen ze zich met samen met Patricia Pisters, hoogleraar film, media en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, over psychedelica.

Waar psychedelica in de jaren 60 stonden voor een rebelse strijd die verbonden was met een generatieconflict, is de tijdsgeest nu anders. Hallucogeen drugsgebruik gaat nu meer over individuele en collectieve healing, met aandacht dus voor therapeutische elementen. Het gesprek gaat onder andere over de verbeelding van trips in de media, maar ook over de vertogen die er bestaan over deze drugs. Kunnen psychedelica ons helpen onze mediawereld beter te begrijpen?

Meer informatie op de website van Onder Mediadoctoren. 

Beeld gegenereerd met AI (Leonardo). 

Voor een goed functionerende democratie is het belangrijk dat er een verscheidenheid aan media is. Verschillende stemmen moeten gehoord kunnen worden, mediabedrijven mogen niet in handen van monopolisten zijn en journalisten moeten onafhankelijk kunnen opereren. In de afgelopen jaren zijn er verschillende nieuwe soorten media aan het medialandschap toegevoegd, zoals podcasts en video’s op platformen als YouTube en TikTok. Kenmerkend is dat ze relatief goedkoop en los van gevestigde media kunnen worden gemaakt. Dat maakt ze aantrekkelijk voor complotdenkers die bij de mainstream media geen geluid vinden en/of die sterk bekritiseren.

In een nieuwe aflevering van Onder Mediadoctoren spreken de mediadoctoren met Jaron Harambam, Universitair Docent Sociologie op het gebied van Media, Kennisstrijd en Digitalisering aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in complotdenkers. Deze groep past verschillende manieren van weten toe en die zien we terug in de alternatieve media die zij maken. Opmerkelijk lijken die veel op traditionele media. Zo gebruiken ze de middelen en waarden van mainstream media, zoals factchecking, om terug te vechten. Vijf jaar na de grote zorgen over ‘post-truth’ zie je dat het medialandschap diverser is geworden, al wordt die pluriformiteit door conventionele media niet gewaardeerd. Toch zijn complotdenkers ook juist voor hen gunstig geweest.

Meer informatie over deze aflevering op de website.

Er zijn twee soorten gebruikers van platformen als streamingdiensten en sociale netwerken: de gewone en de adverteerder. Platformen bedienen daarmee een double-sided market en weten die twee partijen beter dan ooit in de geschiedenis samen te brengen. Hoewel er sprake is van een democratisering van de productiemiddelen – iedereen kan content maken – is er een monopolie op distributie. Makers krijgen beperkt inzicht in de data van hun gebruikers, er is meer sprake van feedback over het gedrag van luisteraars bijvoorbeeld om content te optimaliseren.

In een nieuwe aflevering van Onder Mediadoctoren verwonderen de mediadoctoren zich over de economie van platformen. Dat doen we met Jan Teurlings, universitair docent Media & Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. We bespreken wat meer transparantie van platformen kan opleveren, hoe de staat zou moeten reguleren en welke rol academici kunnen hebben.

Meer informatie over deze podcast op de website.

Zoals je hebt gemerkt heeft het blog een tijdje stil gelegen – dat gebeurt vaker als ik het heel erg druk heb. Voor podcasten maak ik altijd tijd. Dit heb je mogelijk gemist bij Onder Mediadoctoren:

Afl 165: Waarom cabaret progressief lijkt, maar het niet is

Cabaret wordt vaak gebruikt om maatschappelijke problemen aan te kaarten en om de gevestigde orde en waarden een hak te zetten, maar is dat wel zo? We bespreken wat humor en cabaret eigenlijk zijn, en duiken in de geschiedenis van deze traditie. Wat zijn nou de politieke implicaties van het Nederlandse cabaret?

Met cultuurwetenschapper Dick Zijp, promovendus aan de Universiteit Utrecht.

Afl 166: Waarom boeren geportretteerd worden als de ware Nederlanders

In de media gaat het voortdurend over het platteland, ons platteland, dat verloren zou gaan. We bespreken hoe het platteland verbeeld wordt, wat daarvan de politieke consequenties zijn en hoe we dit beeld kunnen verbreken.

Met Esther Peeren, hoogleraar Cultural Analysis aan de Universiteit van Amsterdam.

Afl 167: Hoe bedrijven via influencers hun spullen aan de man brengen

De content die influencers maken wordt slecht herkend als reclame, zowel door volwassenen als door hun jonge doelgroep. We bespreken wat influencermarketing precies is en hoe deze markt in elkaar zit. Hoe zorgelijk is het eigenlijk dat bedrijven via influencers hun spullen aan de man brengen?

Met Eva van Reijmersdal, universitair hoofddocent Persuasieve Communicatie aan de Universiteit van Amsterdam.

Afl 168: Special over 10 jaar Onder Mediadoctoren

In 2012 wist nog bijna niemand wat een podcast was, laat staan dat er mensen naar luisterden. Als Mediadoctoren maakten we wat we zelf leuk en interessant vonden. Het resultaat na tien jaar is een rijk archief vol boeiende gasten, waar we bijzonder trots op zijn. In deze speciale jubileumaflevering vieren wij Mediadoctoren ons tienjarig bestaan. We speculeren over de impact van kunstmatige intelligentie op de media, kijken terug op onze afleveringen en bespreken de waarde van podcasts voor wetenschapscommunicatie.

Meer informatie over deze podcast op de website. 

Wie op school de Ilias en Odyssee van Homerus heeft bestudeerd, weet dat zulke epische verhalen over helden die grootse daden verrichten niet ver afstaan van de grote verhalen uit de popcultuur: Marvel, Star Wars, Game of Thrones. Er is vaak strijd, een reis en een helder onderscheid tussen goed en kwaad. Zo werkt de oudheid dus door in populaire cultuur. Blockbusterfilms zitten niet alleen vol vergelijkbare thema’s, ze maken ook gebruik van de verteltradities van de oude Grieken.

In een nieuwe aflevering van Onder Mediadoctoren verwonderen de Mediadoctoren zich over het epos. We doen dat met Koen Vacano, promovendus bij de opleiding Oudheidwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. We bespreken wat een vertelling episch maakt en hebben het natuurlijk over Homerus en Vergilius. Wat was de functie van dit soort vertellingen in de oudheid? En waarin komen de hedendaagse verhalen overeen? Vacano vertelt over zijn werkwijze in dit project en legt uit waarom dit onderzoek relevant is.

Meer informatie over deze podcast op de website van Onder Mediadoctoren.

Het idee dat alles met elkaar verbonden is spreekt al eeuwenlang tot de verbeelding, van Plato tot the force uit Star Wars. Wetenschappers moesten er lang niets van hebben, maar sinds een jaar of tien wordt er ook aan universiteiten nagedacht over wat panpsychisme wordt genoemd. Waar denken en communicatie conceptueel ooit voorbehouden waren aan de mens, worden deze begrippen nu opnieuw gedefinieerd waardoor het mogelijk wordt te spreken over bossen die denken en cellen die communiceren. Dat heeft alles te maken met veranderingen in het denken over de mens. Het posthumanisme is de filosofische stroming die de mens niet langer als maat der dingen neemt.

Dat is radicaal en soms vervreemdend. Zo hebben schrijvers altijd sterk vanuit het perspectief van de mens geschreven – er zijn opmerkelijk weinig verhalen vanuit het perspectief van bijvoorbeeld een kat, ook al hebben schrijvende kattenliefhebbers zich altijd afgevraagd wat er toch in het hoofd van onze geliefde huisgenoten omgaat. Een andere plek van de mens in de orde der dingen vinden wel bij sciencefiction en fantasy, twee genres die juist buiten de notie van literatuur zijn gehouden.

Dat is betekenisvol, vindt filosoof Rick Dolphijn. Hij is de gast in de nieuwste aflevering van Onder Mediadoctoren om te praten over het Antropoceen en het einde van de mens. Dit is een geesteswetenschappelijke kwestie omdat het gaat over de verbeelding van de mens. Het posthumanisme is een filosofische stroming die de mens als constructie ziet en die het humanisme wil herschrijven. De mediadoctoren bespreken wat dit betekent en wat de consequentie is van het loslaten van de mens als maat der dingen.

Meer informatie over deze podcast op de website van Onder Mediadoctoren. 

Sex sells, zeker in de media. Vaak zijn dat quasi-informatieve stukken over handigheidjes in bed, maar er wordt ook veel aandacht besteed aan daadwerkelijk onderzoek. Het publiek wil weten hoe vaak we het doen, is geïnteresseerd in veranderingen zoals tijdens corona.

In een nieuwe aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over seksonderzoek in de media. Dat doen we met Yuri Ohlrichs, seksuoloog NVVS en senior medewerker Programma Seksuele Vorming bij Rutgers. Er is veel aandacht vanuit de media voor het onderzoek dat Rutgers doet en media vinden het belangrijk correcte informatie over te brengen. Tegelijkertijd kan iedereen met een camera maar zonder kennis seksadvies geven, wat wijst op de noodzaak van meer deskundigen aan het woord.

Meer informatie over deze podcast op de website van Onder Mediadoctoren. 

Bas Heijne zou je ‘de duider des vaderlands’ kunnen noemen. Lange tijd werd er op Twitter reikhalzend uitgekeken naar zijn weekendcolumn in NRC Handelsblad: welke actualiteit zou hij kiezen en wat zou zijn invalshoek worden? Dat geeft druk, en dat was een van de redenen om te stoppen als columnist. Nu schrijft hij beschouwende essays, waarin hij perspectieven biedt op en voor de maatschappij.

In een nieuwe aflevering spreken de Mediadoctoren met Heijne over het belang van duiding.  Moet je ook oplossingen bieden? Brengt het ontleden van de werkelijkheid troost? En voor wie dan, de schrijver of de lezer? Essayistiek is voor Heijne vanuit ervaring observeren. We hebben het onder andere over de personaliseringstrend in de journalistiek en de rol van expertise.

Deze podcast is te vinden in je favoriete podcastapp. Zie voor meer informatie de website van Onder Mediadoctoren.

De geesteswetenschappen hebben een imagoprobleem. Ondanks de benaming worden ze door velen niet gezien als échte wetenschap. Het Engelstalige onderscheid tussen science en studies draagt daar wellicht aan bij, ook al is dat onderscheid uniek voor het Engels. Uiteraard zijn er verschillen tussen wat wij alfa en bèta noemen, bijvoorbeeld op methodologisch gebied. Wat is nu precies de aard van de geesteswetenschap?

In de nieuwste aflevering  verwonderen de Mediadoctoren zich hierover met Rens Bod,  hoogleraar Computational and Digital Humanities aan de Universiteit van Amsterdam. De representatie van de geesteswetenschap in de media ligt gevoelig. Er is weinig aandacht voor, omdat er nauwelijks doorbraken zijn en er is een ander, gebrekkig begrip van dit soort onderzoek als de Ander. Welk verhaal zou er verteld moeten worden over de geesteswetenschap?

Deze podcast is te vinden in je favoriete podcastapp. Zie voor meer informatie de website van Onder Mediadoctoren. 

De kloof tussen de Randstad en de rest heeft de aandacht van de media, met name sinds de discussie over Zwarte Piet. Er bestaan natuurlijk regioverschillen, maar we zijn zo klein dat je voor je het weet in Duitsland of België bent. Tegelijkertijd zitten de meeste mediatitels in Amsterdam: de landelijke kranten, redacties van talkshows. Het is de plek waar veel journalisten wonen. Die ‘Randstadarrogantie’ wordt buiten de driehoek van grote steden gehekeld. Dat betekent dat de verhalen die media vertellen niet representatief zijn voor het hele land.

In de nieuwste aflevering praten de Mediadoctoren met Karel Smouter, voorheen ‘correspondent Oost-Nederland’ voor NRC Handelsblad. Welke berichten worden gemist? Wat doet de miskenning met het gevoel van burgerschap van mensen buiten de Randstad? En wat kunnen we er aan doen?

Deze podcast is te vinden in je favoriete podcastapp. Zie voor meer informatie de website van Onder Mediadoctoren. 

Mensen zijn dieren en van dieren vinden we al snel dat ze op mensen lijken. We koesteren de relaties tussen ons en onze huisdieren en maken veel media met diertjes en dieren. Maarten Reesink, docent mediastudies aan de UvA, is een van de Nederlandse initiatiefnemers van het vakgebied human animal studies. Onlangs publiceerde hij Dier en Mens: de band tussen ons en andere dieren, een introductie tot dit vakgebied.

In de nieuwste aflevering van Onder Mediadoctoren was hij te gast om erover te praten. Waarom zijn we zo gek op dieren? Wat is nu eigenlijk het probleem van antropomorfisme? En wordt het ooit mogelijk om via computers met dieren te praten?

Deze podcast is te vinden in je favoriete podcastapp. Zie voor meer informatie de website.