Het leek ooit zo handig: swipen op je telefoon en zo een nieuwe liefde vinden. Maar de populariteit van datingapps is tanende, onder andere vanwege juist een gebrek aan efficiëntie. Swipen en chatten kost veel tijd en moeite en veel dates lopen op niets uit. Zo gaat er heel wat werk zitten in het ontmoeten van een nieuwe liefde.

Datingapps zoeken naar manieren om relevant te blijven. Kan AI hun redden? Grote spelers zoals Tinder, Hinge, Bumble en Grindr zetten hun geld in op AI-gestuurde wingmen om gebruikers te coachen in het verbeteren van hun flirtvaardigheden en het opbouwen van betere connecties. Een wingman is een tweede piloot die een collega bijstaat tijdens een missie, de term wordt vaak als metafoor gebruikt voor vrienden die je helpen mensen te versieren.

Feedback van een AI
Verschillende apps experimenteren hier al mee of willen op korte termijn AI-tools uitrollen. Het gaat om functionaliteiten als het kiezen van je beste foto’s of feedback op de prompts waarmee sommige apps werken (‘Een ideale eerste date is…’). Er zijn ook datingapps die echt draaien op AI. Rizz is een app waar je screenshots van bestaande gesprekken kunt uploaden om vervolgens advies te krijgen voor in je chats (zie dit verslag). Het doel: mensen elkaar zo snel mogelijk in het echt laten ontmoeten.

Daar hangt een behoorlijk prijskaartje aan: $20 per maand. Dat is best veel, vooral omdat je zulk AI-advies nu ook gratis kunt krijgen. Ik hoor al van verschillende mensen dat ze ChatGPT om advies vragen bij het opstellen van berichtjes.

Ook Grindr, de seksapp voor (voornamelijk) mannen die seks willen met mannen, zet in op AI. Het hoofd productontwikkeling sprak met de Financial Times over hun chatbot-assistent, de Grindr Wingman genoemd. Die kan gespreksstarters genereren op basis van chatgeschiedenissen. Zo zou AI uiteindelijk het zware werk van online daten kunnen wegnemen:

“The idea of a wingman talking to someone else’s wingman, maybe to see what it’d be like to go on a date or to find common areas of interest, is something that’s worth exploring.”

Sci-fi
Ik vraag het me af. Eén van de grote problemen met datingapps is het gebrek aan controle. Ondoorzichtelijke algoritmes schotelen je een eindeloos lijkende reeks profielen voor, maar niet op basis van jouw voorkeuren – je kunt namelijk niet aangegeven graag andere StarWars-fans te willen ontmoeten die tussen de 1.75 en 1.95m zijn, niet roken en geen kinderen hebben of willen. Dat gebrek aan controle wordt niet hersteld met ondoorgrondelijke AI.

Het is eerder een premisse voor een sciencefiction-film: twee AIs die verliefd worden op elkaar en er alles aan doen om te voorkomen dat hun ‘bazen’ elkaar in het echt ontmoeten en een einde maken aan hun virtuele flirt.

Beeld gegenereerd door AI (Leonardo). Prompt: twee AIs die verliefd worden op elkaar.

Daten via apps is verschrikkelijk, om meerdere redenen. Zo willen we bijvoorbeeld in de liefde niet gereduceerd worden tot handelsgoed, maar gebeurt dat onvermijdelijk op de apps. Het is dus niet verrassend dat jongeren daar geen zin (meer) in hebben. Datingapps zoeken naar manieren om toch relevant te blijven. Een nieuwe app, Blush, wil nu de kloof tussen online en offline overbruggen door in te zetten op de favoriete fysieke plekken van gebruikers.

Virtuele rozen
Techcrunch legt het als volgt uit:

“Blush lets users send their potential matches digital roses, which cost $3.50 each and can be redeemed for gift cards to popular places in your community, including restaurants, grocery stores, cafés and spas. In Los Angeles, which is where Blush is currently available, roses can be redeemed at places like Erewhon, Alfred Coffee and Craig’s. Alfin says the feature is designed to mimic courting from back in the day when you would send someone roses to show that you were interested in them. The company says users are four times as likely to match when sending roses.”

Als je een profiel aanmaakt moet je aangeven wat je favoriete café, sportschool etc. is. De app wil ook zelf evenementen organiseren om mensen bij elkaar te brengen. De focus op het lokale doet denken aan Happn, een datingapp die je profielen voorschotelt van mensen in wiens fysieke nabijheid je bent geweest. Nieuw zijn de virtuele rozen die je dus in kunt wisselen voor cadeaubonnen.

Fysiek daten
Er is veel te zeggen voor nadruk op favoriete fysieke plekken. Vroeger werd er veel versierd in de kroeg: je was dan al op een plek waar je (waarschijnlijk) beiden graag kwam, wat iets zegt over je interesses. Bovendien scheelt fysiek flirten een boel gedoe. Je hoeft niet eerst te chatten en je weet direct hoe iemand klinkt en ruikt. Blush bevordert dit niet echt, de basis ligt nog steeds in de app – en daarmee waarschijnlijk in swipen, precies de handeling die zoveel mensen zo stom vinden.

Blush is nu invite-only en nog niet beschikbaar in Nederland. Ik verwacht er ook niet veel van. Het is voor de horeca ook veel interessanter zelf het daten te faciliteren, bijvoorbeeld door het organiseren van een ouderwets speeddatingevent, zoals in grote steden weer gebeurt. Overigens is het maar de vraag of de jonge doelgroep wel zit te wachten op fysiek uitgaan.

In The Guardian stond vorige week een groot stuk over ‘generation stay-at-home’. Daarvoor zijn meerdere redenen: kinderen wonen langer thuis, uitgaan is duur, je telefoon stimuleert online activiteiten, dankzij corona hebben jongeren onvoldoende leren socializen etc.

Like all skills, [Lenore Skenazy, author of Free-Range Kids] points out, social skills take practice – and children who don’t venture outside their comfort zone when small may grow up to find the outside world daunting. Skenazy is fascinated by recent research from Yulia Chentsova Dutton, associate professor of psychology at Washington’s Georgetown University, asking college-aged young people of different nationalities to describe a risky situation. “In Russia it was being chased down a street by some guy who is drunk,” she says. “In America it was taking an Uber or sitting alone in a cafe.”

Lees ook: Trend: slaap (of: de de-stigmatisering van vroeg naar bed gaan)

Morgen is het Valentijnsdag, door velen verfoeid als commerciële kul. Het is ook een dag waarop veel alleenstaanden zich geconfronteerd zien met hun singlesbestaan en – daardoor – vast en zeker een dag waarop datingapps hun omzet zien stijgen. Nergens wordt de economische aard van zoeken naar liefde zo zichtbaar als op datingapps. Swipen is alsof je bladert door een catalogus, op zoek naar de beste aankoop. Je krijgt een assortiment liefdespartners voorgeschoteld die net iets variëren in haargrens, armlengte en andere kenmerken waarop je zomaar ineens kunt gaan letten.

“You just see faces, you just swipe. (…) At some point it feels like, ‘Okay, her arms are great. Her nose was better’. You see what I mean? It’s stupid, but … I get to set high expectations. And I guess, you can just block the dialogue as well. (…) It is very easy to communicate through a cell phone, everybody does it. Everybody is used to it. But being face to face, it is much more complicated.”

Aan het woord is Carmen (29), een respondent in een studie [abstract] naar de commodificatie van liefde dankzij online daten. De onderzoekers waren geïnteresseerd in de tegenstrijdigheden die ontstaan als de ideologie van de markt mensen ertoe drijft om elkaar als handelsobjecten te gaan behandelen, een omgang die strijdig is met de waarde die we ‘normaal’ aan liefde hangen, zoals altruïsme en wederkerigheid.

Voor deze studie werden 21 ‘date-zoekers’ geïnterviewd, die op dat moment allemaal in Parijs woonden. Ze waren tussen de 23 en 54 jaar oud, vrijwel allemaal heteroseksueel en allemaal hoogopgeleid.

Waardenconflict
De onderzoekers hebben een marketingachtergrond en de studie is dan ook gekaderd binnen economische theorie. Dat komt misschien vervelend over: we willen kapitalisme en liefde niet elkaar verbinden, zie daar de haat naar Valentijnsdag. Maar ze zijn wel verbonden: liefde is een praktijk die vorm krijgt binnen een kapitalistische cultuur die draait om individualisme, vrijheid en zelfverwezenlijking. Of we nu willen of niet, op de liefdesmarkt zijn we consumenten.

Dat leidt ertoe dat mensen worden gereduceerd tot producten. Tel daarbij de ‘ontheemde’ omgeving van het internet op en je ziet hoe we in zo’n app volledig ‘gedecontextualiseerd’ zijn, losstaan van onze lichamen, onze menselijkheid en onze leefomgeving. Aan die ‘producten’ wordt een bepaalde waarde toegeschreven, maar dat is slechts één betekenis van waarde. Een waarde kan immers ook iets zijn dat je belangrijk vindt in het leven, zoals eerlijkheid. Centraal in het onderzoek staat het concept waardenconflict. dat ze definiëren als “a struggle between competing value regimes in a shared marketplace that can lead to ambivalent meanings in the consumption process” (p. 99).

De botsing van liefde en consumptie
Er is een spanning tussen de extrinsieke waarde van datingsapp en de intrinsieke waarde, die zorgt voor een botsing tussen liefde en consumptie. Een ideale relatie gaat voor de respondenten over loyaliteit, zorg, vertrouwen, gevoelens van samenzijn. Die kenmerken sluiten niet aan bij de ervaring van de diensten van een datingapp. Die wordt onnatuurlijk gevonden. Er is bovendien een spanning tussen attachment en autonomie, waardoor gebruikers – tegen hun wil – andere mensen gaan zien als een commodity, een handelsgoed. Datingsapps maken zo relaties tot wegwerpartikel. Een “Deliveroo for hot chicks” noemde een respondent het.

Sommige respondenten zeggen daarom liever niet dat ze een partner van een datingapp kennen. Gebruikers werpen grenzen op tussen de wereld van de apps en hun persoonlijk leven, om andere gebruikers niet te dichtbij te laten komen. Met bekenden die ook op apps zitten worden wel ervaringen uitgewisseld, en wordt besproken welke apps het beste zijn. Het gaat dan om de kwaliteit van de interface en de aantrekkelijkheid van de aangeboden mensen.

Dubbele standaarden
Het tweede waardenconflict dat de onderzoekers zien is tussen gericht zijn op jezelf en gericht zijn op anderen. Dat uit zich in dubbele standaarden en morele ambiguïteit. De respondenten zien online daten als anders dan het echte leven, en dus als domein waar normale gedragsregels niet gelden. Dat kwam met name naar boven als het ging om exclusiviteit, dus het al dan niet daten met anderen, en het contact beëindigen. Daarbij verwachten ze dat anderen rekening houden met hun, terwijl ze dat zelf niet doen:

“Someone’s doing something, and then you’re telling yourself, ‘She’s a sl*t’, or ‘He’s an *sshole’, or something like that. You know, I don’t know. There’s no proper code, I don’t know any proper codes for that. Just like, kind of know, but not really.” (Spongebob, 28)

Datingapps kunnen het gevoel geven dat het een spel is. Dat maakt het voor de respondenten nog weer makkelijker om zich zonder schuldgevoel onethisch te gedragen, op een manier die ze nooit zouden doen in de ‘echte’ wereld. Dit is een vorm van consumenten-escapisme, schrijven de auteurs. De mensen en de situaties online zijn echt, maar internet decontextualiseert en doet het onecht voelen.

Dit is niet wie ik ben
Hoewel deze respondenten dus allemaal apps gebruiken, willen ze zo niet bekend staan. Eigenlijk willen ze dat hun toekomstige partner ook niet aan online daten doet. Dat is namelijk de “‘the jungle’ where you meet ‘creeps’” of de ‘koopjeskelder’. Dit heeft, net als het vorige waardenconflict, mede te maken met een gebrek aan gevestigde normen en waarden en onduidelijkheid over welke rol we moeten aannemen.

Waar merken tegenwoordig proberen een soort gemeenschap rond het merk te bouwen, lukt dat niet met deze apps. De respondenten wijzen de identiteit van online dater af. Eerder zien ze zichzelf als casual gebruikers of mensen die per toeval op de app terecht waren gekomen. In de interviews benadrukten ze de negatieve kanten van apps, zoals de risico’s op het veiligheid.

Romantiek
Kortom, online daten is geen prettige consumentenervaring. De respondenten vinden het vervelend, vermoeiend, deprimerend. Alle slechte verhalen die over ervaringen met datingsapps de rondte gaan helpen daar ook niet bij. De respondenten maken er maar het beste van, door eigen regels op te stellen, door een cynische houding ten aanzien van de apps aan te nemen of door zichzelf te commodificeren. In het laatste geval wordt de marktlogica van de app omarmd en gebruiken respondenten hem om plezierige seksuele ontmoetingen mee te regelen.

De marktplaats die online daten is laat geen ruimte voor romantiek. De auteurs schrijven in hun conclusie:

Er is weinig dat minderjarigen weerhoudt zich aan te melden voor een datingapp. Bij het maken van een profiel word je gevraagd naar je leeftijd en daarover liegen is net zo makkelijk als op ‘ja ik ben 18’ klikken. Tieners zitten dan ook massaal op apps als Tinder, Bumble en Grindr. Dat maakt ze kwetsbaar voor misbruik door volwassenen. De apps zelf doen daar weinig aan.

In een artikel op The Atlantic schrijft Moises Mendez over de problematiek en zijn eigen ervaringen als 16-jarige op Grindr (de minimumleeftijd daar is 18). Naar schatting heeft meer dan de helft van de seksueel actieve, minderjarige homo- en bi-jongens in de VS seks gehad met iemand die ze op een datingapp ontmoet hadden.

Het is voor apps lastig om minderjarigen te weren: vragen naar identiteitsbewijzen brengt privacyrisico’s en leeftijdscontrole via creditcard is in de VS niet mogelijk wegens wetgeving. Mendez sprak met medewerkers van de apps die wel zeggen dat ze op andere manieren minderjarigen proberen op te sporen, maar hoe ze dat precies doen blijft vaag:

“A representative for Bumble shared that the company uses “automated and live verification procedures” to block users under 18 and prevent them from rejoining, but apart from saying that the app employs a team of content moderators, the representative did not specify what those procedures were. A spokesperson for Match Group, which owns several dating apps, including Tinder and Hinge, said that the company uses “technology including AI” to search for suspicious language “that indicates a user may be underage,” though the spokesperson did not share how the search process worked or what type of language that might encompass.”

Mendez doet alsof het per definitie erg is dat tieners apps gebruiken om te daten, maar dat is natuurlijk niet zo. Problemen ontstaan als ze daar ten prooi vallen aan volwassenen met slechte intenties. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij die volwassenen, niet zozeer bij de apps.

LHBTQIA+ minderjarigen zijn daarbij extra kwetsbaar omdat het voor hun lastiger is partners van hun eigen leeftijd te vinden, omdat niet iedereen op die leeftijd uit de kast is en vanwege algehele homo- en transfobie in de samenleving. Dat bestrijden moet onderdeel zijn van de oplossing, net als het zorgen voor een veilige omgeving thuis waarin daten bespreekbaar is met ouders.

Seth Stephens-Davidowitz is econoom en schrijver, bekend van het boek Everybody Lies. Daarin kijkt hij naar zoekopdrachten in plaats van naar survey-antwoorden, om te betogen dat mensen eerlijker zijn tegen Google dan tegen onderzoekers. Om zijn nieuwe boek Don’t Trust Your Gut: Using Data to Get What You Really Want in Life te promoten verscheen er een artikel van hem op Wired over dating en data science, met de catchy titel ‘People Are Dating All Wrong, According to Data Science’. Klopt dat?

Datagedreven
Stephens-Davidowitz’s stijl is aanstekelijk en gepersonaliseerd. In plaats van te beschrijven dat ene Samantha Joel 43 bestaande datasets combineerde en daarop een kunstmatige intelligentie losliet, schrijft hij over “a young, energetic, uber-curious, and brilliant scientist, Samantha Joel” die “recruited a large number of scientists”. Dat leidde dan tot een indrukwekkende dataset.

“Joel and her team didn’t just have more data than everybody else in the field. They had better statistical methods. Joel and some of the other researchers had mastered machine learning, a subset of artificial intelligence that allows contemporary scholars to detect subtle patterns in large mounds of data. One might call Joel’s project the AI Marriage, as it was among the first studies to utilize these advanced techniques to try to predict relationship happiness.”

Het is hyperbolisch taalgebruik dat de hype rond big data en data science (alsof niet alle wetenschap datagedreven is) aanwakkert: het idee is dat als je dataset maar groot genoeg is, je alle antwoorden kunt vinden. Dat blijkt niet zomaar zo te zijn, ook niet in het geval de zoektocht naar een romantische partner.

Opzet studie
Het is veelzeggend dat Stephens-Davidowitz nauwelijks iets vertelt over de onderzoeksvragen en de gehanteerde methode. Nu is het alsof de ‘AI Marriage’ magisch analyses uitvoerde, in plaats van door mensen werd gevoed met specifieke data. Uiteraard staat deze informatie wel in het artikel over de studie.

Er werden 43 datasets gecombineerd, met daarin in totaal 11.196 stellen die meermaals ondervraagd zijn, variërend van twee tot elf keer, over een tijdsperiode variërend van twee tot 48 maanden. Deze data zeggen dus sowieso niets over relaties langer dan vier jaar. De onderzoekers wilden weten hoeveel van de variantie in relatiekwaliteit verklaard kan worden en welke psychologische maten het beste zijn in relatiekwaliteit voorspellen. De mate van verklaarde variantie verwijst naar de grootte van de voorspellende waarde van een variabele.

Resultaten volgens Stephens-Davidowitz
In zijn boek en op Wired schrijft Stephens-Davidowitz dat big data ons niet kan helpen bij het vinden van een romantische partner. Volgens hem is er geen set van eigenschappen die geluk in de liefde garandeert en geen AI die kan voorspellen welke twee mensen met elkaar geluk gaan vinden. De factoren die wél voorspellende kracht hebben gaan over de respondent zelf, dus degene die de vragenlijst ingevuld had. Als iemand tevreden over zijn leven was voor de relatie begon, vrolijk ingesteld en niet depressief was, dan was de kans groter op een succesvolle relatie.

In de rest van het stuk reflecteert Stephens-Davidowitz op wat het betekent dat de resultaten van zo’n omvattend onderzoek exact hetzelfde is als de common sense-wijsheid “Nobody can make you happy until you’re happy with yourself first”. Hij blijft – uiteraard – enthousiast over een ‘data driven life’ en legt zich er maar bij neer:

“we data geeks must also accept [sic] when the data confirms conventional wisdom or clichéd advice. We must be willing to go wherever the data takes us, even if that is to findings like those featured on Daily Inspirational Quotes.”

Zijn uiteindelijke conclusie is dat we het verkeerde najagen op de datemarkt: lange mannen met sexy banen gaan ons niet gelukkig maken. Goh.

Resultaten volgens de studie
Het is belangrijk op te merken dat het onderzoek nooit ging over lange mannen met sexy banen. Lengte van de partner komt in het gehele onderzoek niet voor, de enige variabele die over uiterlijk ging was de mate waarin iemand de partner aantrekkelijk vond. In plaats daarvan staat in het onderzoek een onderscheid centraal tussen individuele variabelen (over de respondent zelf) en relatie-specifieke variabelen (over de partner en over de relatie), en gaat de conclusie over het verschil daartussen. Ook daarover rapporteert Stephens-Davidowitz verkeerd.

Relatie-variabelen, dus de manier waarop een respondent naar de relatie en de partner kijkt, verklaren 45 procent van de variantie aan het begin van het onderzoek en tot 18 procent van de variantie in relatiekwaliteit aan het einde van de studie. Individuele variabelen verklaren minder variantie, maar nog steeds 21 procent aan het begin en 12 aan het eind. Deze uitkomst sluit aan bij bestaande meta-analyses, oftewel: dit wisten we al.

Implicaties
Er is dus een grote mismatch tussen wat Stephens-Davidowitz beweert op basis van dit onderzoek en het onderzoek zelf. Het klinkt natuurlijk leuk: de belofte dat we beter zouden kunnen daten als we meer datagedreven zouden zijn. ‘Big data’ suggereert dat we voorbij menselijke fouten kunnen gaan – de computer weet het beter. Maar al aan het begin gaan hier dingen mis.

Wat zou goed daten inhouden? Dat we direct een partner voor het leven vinden? Dat zou betekenen dat mensen niet daten voor de seks en het impliceert dat een levenslange partner ideaaltypisch is boven bijvoorbeeld meerdere langdurige partners.

Een tweede fout is het idee dat partnerkeuze en/of relatiesucces überhaupt te verklaren is met kenbare variabelen. Mensen vinden het heel moeilijk te omschrijven waarom ze op iemand vallen, het meest in de buurt komt vaak ‘die persoon is fijn om bij te zijn’. Als onafhankelijke (voorspellende) variabele heb je daar niets aan als onderzoek want de samenhang met de afhankelijke variabele is veel te groot. De beste voorspeller voor geluk in de liefde is dan of je graag bij iemand bent. Daar verkoop je geen boeken mee.

Een van de meer populaire documentaires op Netflix momenteel is The Tinder Swindler, Hierin getuigen drie vrouwen hoe Simon Leviev hen enorme bedragen ontfutselde. Cassandra Cross deed de voorbije tien jaar onderzoek naar dergelijke ‘Romance Fraud‘ en noteerde de volgende typische technieken in een post op Sciencealert:

1. Create an attractive profile and identity that exudes power, wealth and status;
2. ‘Love-bomb’ victims with grand expressions of affection, including moving rapidly towards being “a couple” and discussing a possible future together;
3. Manufacture an ’emergency’ that urgently requires financial help – this might be a business situation, medical problem or criminal justice issue such as claiming to have been arrested overseas;
4. Escalate these financial demands over time, typically by asking victims to transfer money, register credit cards or take out bank loans;
5. Threaten, abuse or otherwise coerce the victim if they refuse.

Hoe meer iemand gelooft in ware liefde, hoe groter de kans dat die persoon slachtoffer kan worden van een dergelijke oplichter. Vaak gebeurde het kort na een grote verandering zoals op pensioen gaan, kinderen die het huis verlieten, een relatie die was stukgelopen. En terwijl een zoektocht om te checken of een foto klopt of niet wel kan helpen om te ontdekken of iemand liegt of niet, het is geen wondermiddel. Zelfs mensen die je fysiek ontmoet kunnen je nog steeds oplichten. De belangrijkste tip: als iemand je geld vraagt, sta steeds bewust stil bij zijn of haar beweegredenen…

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein.

Tot dusver lijkt de metaverse me helemaal niets. Het virtuele universum waar techbedrijven van dromen (zie deze blogpost) lijkt me voor gebruikers weinig aantrekkelijk. Ik hoef helemaal niet nog gemakkelijker mijn boodschappen te bestellen (met mijn telefoon gaat het al razendsnel) of muziek in een virtuele omgeving te luisteren (ik doe dat liever in een club). De metaverse lijkt me een toepassing die geen enkel gebruikersprobleem oplost.

Deze week kreeg ik reclame in mijn virtuele brievenbus van Planet Theta, een platform van VR-ontwikkelingsstudio Fireflare Games. Ze willen ‘s werelds eerste virtual dating platform zijn, omdat zij denken dat dit een reden is voor mensen om daadwerkelijk de metaverse te willen bezoeken. “The metaverse needs Planet Theta to succeed”, schrijven ze in de mail.

VR daten, en dat net na meerdere lockdowns tijdens een pandemie. Er is geen slechter moment denkbaar. Mensen hebben genoeg van communicatie via schermen, corona heeft ons laten zien hoe groot de behoefte aan lichamelijk contact daadwerkelijk is. Dan heeft er toch niemand zin om in een virtuele ruimte rond te lopen en mensen te ontmoeten?

Aarons bar, een publieke ruimte op Planet Theta

De graphics komen erg jaren 90 op me over, net als de promopraat over online daten. Toen ik in de jaren 90 mijn eerste stapjes op het internet zette, had ik penvrienden in Amerika. Op eentje werd ik daadwerkelijk verliefd en het was toen geweldig geweest als we in een virtuele kroeg hadden kunnen zitten kletsen, in plaats van nachten aan de telefoon (met torenhoge rekeningen als gevolg). Maar daten doe je toch het liefst met iemand die een beetje in de buurt woont – dat is waar alle hedendaagse datingapps met locatieservices op inzetten.

Virtueel daten in de metaverse lijkt op meerdere vlakken drie stappen terug: enerzijds naar de cyberwereld van de jaren 90, anderzijds naar het gevoel van de lockdowns toen je niet met een date een biertje kon gaan drinken. Planet Theta probeert toekomstige gebruikers te verleiden met een virtueel betoverd woud waar je met een date doorheen kan wandelen. Het leek me niet mogelijk, maar nu ben ik nog minder enthousiast over de metaverse.

Kenniscentrum Rutgers en Soa Aids Nederland doen onderzoek naar de seksuele gedragingen van jongeren. Dat deden ze tijdens de eerste lockdown, en vandaag zijn de resultaten gepubliceerd [samenvatting, eindrapport] van hun onderzoek naar de tweede lockdown. Het gaat om de periode 11 december 2020 – 4 januari 2021, toen het voortgezet onderwijs opnieuw dicht was. Universiteiten geven al sinds de eerste lockdown hun onderwijs vrijwel volledig online. Er zijn ook vragen gesteld over de zomer, wat natuurlijk een periode van versoepeling was. De onderzoeken delen de jongeren in twee groepen in: 16-20 jaar (4.091 respondenten) en 21-25 jaar (n=1091). De steekproef is niet representatief.

Alarmerend is dat het mentaal niet goed gaat met jongeren. Twee derde voelt zich wel eens somber. De mentale gezondheid is blijvend verslechterd, staat in het rapport. Dit werd in de zomer niet beter en er zijn weinig verschillen tussen jongeren met en zonder partner.

Seks
De lockdowns hebben een effect op de frequentie van seks. Jongeren met een relatie hadden tijdens de eerste en tweede lockdown meer seks dan in de periode daarvoor en in de zomer. Voor singles ligt dit precies andersom. De daling tijdens de tweede lockdown was minder sterk (40 procent van de singles had seks tijdens de eerste lockdown, 52 procent tijdens de tweede). De zomer was een periode van plezier: 69 procent van de singles had toen seks, het niveau van voor de coronacrisis.

Als singles seks hebben tijdens de lockdown, is dat meestal met een coronabuddy (“seksmaatje”): 58 procent deed dat tijdens de eerste lockdown, 60 procent tijdens de tweede lockdown. Voor corona had 28 procent zo’n scharrel, tijdens de zomer 33. Dat is dus een duidelijke trend. Twintig procent van de singles had een onenightstand als laatste sekspartner. Daarnaast is er een groep die aanvankelijk een vaste partner had, maar op moment van ondervragen weer single was. Dat was 47 procent voor corona, en 20 procent tijdens de tweede lockdown. Dat zou kunnen betekenen dat er minder relaties verbroken worden.

Dating, porno en sexting
Er wordt aanzienlijk minder gedatet: tijdens de tweede lockdown had 21 procent van de jongeren een eerste date, voor corona was dit 51 procent. Er zijn dan ook veel minder mogelijkheden om iemand te ontmoeten. Scholen en universiteiten zijn dicht. Datingapps hebben nu de plek ingenomen van feestjes en uitgaan als het gaat om ontmoetingswijze: voor corona stonden die laatste op plek drie met 33 procent van de ontmoetingen, nu staan datingapps op 3 met 26 procent. Toch is het gebruik van die apps niet toegenomen. Dat komt door de mensen met een relatie: zij zijn dat minder gaan doen, onder singles is het gelijk gebleven.

Er treed geen substitutie-effect op. In de groep 21-25 jaar heeft 36 procent tenminste één keer zelf aan sexting gedaan, dit is afgenomen tijdens de tweede lockdown. Dat verschil zit vooral bij de jongeren met een relatie – misschien omdat zij vaker fysiek bij elkaar zijn. Ook singles sexten iets minder tijdens de tweede lockdown. Er zijn nauwelijks verschillen in de masturbatiefrequentie tussen de zomer en de tweede lockdown. Er wordt een heel klein beetje meer porno gekeken, zowel door singles als jongeren met een relatie.

Informatie zoeken, soa’s en abortus
Ongeveer een vijfde van de jongeren had behoefte aan informatie over seks en corona, van deze groep kon zo’n 15 procent die info niet vinden. Dit was iets beter tijdens de tweede lockdown, maar is voor Rutgers wel een aandachtspunt. Ook zorgelijk is het relatief aantal hoge jongeren dat te maken had met seksueel geweld.

Corona belemmert de toegang tot soa-zorg, omdat jongeren bijvoorbeeld banger zijn dat hun ouders erachter komen dat ze zich hebben laten testen op een soa, of omdat ze de zorg niet willen belasten. Dit daalde tijdens de tweede lockdown. Toegang tot anticonceptie gaat redelijk: vier procent van de 16-20 jarigen en acht procent van de 21-25 is hiervoor niet naar huisarts, GGD of ziekenhuis gegaan. Vijftien op de duizend meisjes zijn tijdens de tweede lockdown ongepland zwanger geweest, degenen die een abortus wilden konden allemaal direct bij een kliniek terecht.

Implicaties
Deze cijfers zijn inzichtelijk, vooral ook omdat er duidelijk periodes vergeleken kunnen worden. Toch vertellen ze niet alles: de respondenten zijn geworven via sociale media en de steekproef was niet representatief. Er zaten bijvoorbeeld meer LHBTQIA+ jongeren bij. Bovendien zijn het cijfers en die zeggen niets over hoe jongeren dit beleven. Er staat daarom aanvullend kwalitatief onderzoek gepland.

Op de website van Rutgers geeft hoofdonderzoeker Hanneke de Graaf duiding:

“De beperking van sociale contacten van jongeren legt ook hun liefdesleven stil. Jongeren hebben daarom minder mogelijkheden om te experimenteren met en te genieten van seks, terwijl dat op deze leeftijd cruciaal is. Dit is extra zorgelijk, omdat dit nu al zo lang duurt. Tegelijkertijd zien we dat het welbevinden van jongeren afneemt, wat wellicht ook te maken heeft met het gemis aan liefde en seks.”

Deze week is het De Week Van De Liefde. Het is te hopen dat deze belangrijke signalen over het welzijn van jongeren niet ondergesneeuwd raken.

Attractiv is een nieuwe app waarmee je anderen jouw uiterlijk kan laten beoordelen met een cijfer tussen de 1 en 10. Daarnaast kun je zien welke gebruikers bij jou in de buurt zijn en welk cijfer anderen hen geven. De app kent een chatmogelijkheid. Daarmee lijkt Attractiv een beetje op het oude Sugababes en Superdudes, terwijl het tegelijkertijd kenmerken van een datingsite vertoont.

De makers hopen dat de app aanleiding geeft tot ophef, zo laat het persbericht dat vanochtend in mijn mail zat zien. De titel is “Ontdek hoe knap je bent (1-10). Verboden door Apple, maar vanaf nu beschikbaar voor Android”. De mail maakt niet duidelijk waarom Apple Attractiv heeft geweerd, maar de suggestie is dat het zou gaan om de aard van de app.

Attractiv richt zich expliciet op jongeren en speelt in op gevoelens van onzekerheid rond uiterlijk. De makers claimen interviews te houden gehouden met leerlingen en studenten, en daaruit vastgesteld te hebben dat zij grote behoefte te hebben om een cijfer aan hun uiterlijk te hangen. Het zou niet alleen om daten gaan:

“Daarnaast kun je Attractiv ook gebruiken om te ontdekken wat je beste foto is om die vervolgens als profielfoto voor je social media of dating apps te gebruiken.”

Dat zou wel eens te maken kunnen hebben met het omzeilen van leeftijdsrestricties: onder de zestien jaar zijn datingsites verboden. Attractiv heeft in de Google Play Store de inhoudsrating meegekregen dat ouderlijk toezicht gewenst is. Ouders en opvoeders doen er ook goed aan te weten dat de app gratis is, maar wel in-app aankopen heeft.

Het persbericht bevat ook een niet als zodanig aangeduide disclaimer:

“Uiteraard is knap zijn heel subjectief, zegt je uiterlijk niets over jouw waarde of zelfs je aantrekkingskracht als persoon en moet je zelfvertrouwen nooit afhankelijk zijn van een mening van een ander, maar toch kan het heel fijn zijn om eindelijk te weten hoe anderen jou zien.”

Als de makers dat echt zouden vinden, hadden ze deze app natuurlijk niet gemaakt. De bedenker is overigens ondernemer XXX, die op zijn LinkedIn-profiel claimt de wereld beter te willen maken. Ook hier geldt: als hij dat echt zou willen, had hij deze app niet bedacht.

Update 5-2-2019: De bedenker van de app heeft ons verzocht dit bericht te verwijderen omdat hij niet langer met deze app geassocieerd wil worden. Omdat er geen sprake is van onjuistheden geven wij daaraan geen gehoor. Wel hebben we besloten zijn naam te verwijderen.

Veel mensen bewaken hun telefoon met hun leven. Je wilt niet dat je vrienden al je berichtjes kunnen lezen, zeker niet de dronken booty calls en flirts. Het is een beangstigend idee dat iemand toegang heeft tot alles wat je ooit deed op Tinder.

EU-wetgeving heeft het mogelijk gemaakt je persoonlijke data op te vragen bij Tinder. The Guardian-journalist Judith Duportail deed dat en schrok van het resultaat. Ze kreeg 800 pagina’s met informatie over zichzelf waar ze zich dood voor schaamde. Wat weet Tinder bijvoorbeeld allemaal?

• In wie je geïnteresseerd bent in termen van geslacht en leeftijd;
• Je Facebook-likes;
• Je Instagram-foto’s (hoewel Duportail haar account daar eerder had verwijderd);
• Je opleidingsniveau;
• Hoe vaak je inlogt;
• Hoe vaak je matcht;
• De huidskleur en leeftijd van de mensen waarmee je matcht;
• Hoe lang mensen naar jou kijken voordat ze swipen;
• Waar je was iedere keer dat je de app gebruikte;
• Wanneer je de app gebruikte;
• Je muzieksmaak;
• Je eetvoorkeuren;
• Welke woorden je het vaakst gebruikt;
• De inhoud van alle berichten die je hebt uitgewisseld, en dus:
  • Je dromen;
  • Je angsten;
  • Je seksuele verlangens;
  • Je diepste geheimen.

Duportail kon alle 1700 berichten teruglezen die ze sinds 2013 had verstuurd. Ze schrijft:

“Tinder knows me so well. It knows the real, inglorious version of me who copy-pasted the same joke to match 567, 568, and 569; who exchanged compulsively with 16 different people simultaneously one New Year’s Day, and then ghosted 16 of them.”

In het privacybeleid van Tinder staat dat deze informatie gebruikt wordt om je doelgerichte advertenties voor te schotelen – vrij standaard. Maar er staat ook dat je niet kan verwachten dat deze data altijd veilig blijft. Tinder kan gehackt worden en jouw privédata kan dan gelekt worden. Daarnaast kunnen je publieke gegevens uitgelezen worden. Het is een eng idee dat je vrienden dit zouden lezen, maar wat als een onderzoeker bij Tinder jou op deze manier uitpluist? Of een vreemde die deze 800 pagina’s over jou heeft gekocht?

We geven informatie weg zonder door te hebben wat de gevolgen zijn en zonder te overwegen wat het betekent als je zo bestudeerd wordt zonder het door te hebben. Duportail:

“Tinder is often compared to a bar full of singles, but it’s more like a bar full of single people chosen for me while studying my behaviour, reading my diary and with new people constantly selected based on my live reactions.”

Omdat Facebook graag alles in je leven wil controleren, heeft het sociale netwerk sinds kort een streaming platform genaamd Facebook Watch waar het series op uitzendt. Een van de eerste producties die te zien is heet Virtually Dating, een realityprogramma waarin twee mensen op een date in virtual reality gaan. Terwijl ze dus fysiek bij elkaar zijn, zien ze alleen de computerreductie van elkaar. Ze beleven samen niet alleen de ongemakkelijkheid van een blind-date, maar ook de ongemakkelijkheid van VR – bijvoorbeeld door een dinosaurus of cactus te worden.

Dat zou natuurlijk interessante tv kunnen opleveren, maar dat is niet zo. Het blijft vooral allemaal erg ongemakkelijk (ook door de kwaliteit van de visuals). Veel onvergeeflijker is dat reality in virtual reality ronduit saai is – of in iedere geval de eerste aflevering van deze specifiek show.

‘Liefde in tijden van Tinder’ is een veelgelezen kop in de media. Het idee is dat technologische veranderingen de manier waarop we daten ook verandert. De eerste aflevering van een nieuw seizoen van de podcast Onder Mediadoctoren neemt die aanname onder de loep, samen met promovendus Jitse Schuurmans. Aan bod komen onder andere de geschiedenis van daten, kenmerken van een ‘kwaliteitssingle’ en de rol van klasse. Er is een interview met Joseph Kearney van gay datingssite Planet Romeo om te zien wat hetero’s kunnen leren van homo’s en een item waarin een anonieme vrouw uit de kast komt als liefdestinderaar.

Meer informatie hier. U kunt zich ook via iTunes of Stitcher op deze podcasts abonneren. De opname is integraal terug te kijken op YouTube.