Geweld is gangbaar onder kinderen en jongeren: op scholen wordt er gepest en thuis vechten broers en zussen. Kinderen en jongeren geven dat geweld een plekje: ze praten en denken erover, en contextualiseren het. Recent onderzoek met Zweedse tieners [abstract] laat zien dat daarbij een tijdscomponent (vroeger of doorgaand) en een plaatscomponent (veraf/afwezig of dichtbij/aanwezig) een rol spelen. De tieners zagen veel gewelddadige situaties inderdaad als gewelddadig, maar vertoonden ook een ambivalente houding ten aanzien van geweld.

De onderzoekers verzamelden data op zes scholen die deelnamen aan een geweldspreventieprogramma, Mentors in Violence Prevention. Het materiaal bestond uit video-opnames van de lessen, observaties tijdens de lessen en – met name – groepsinterviews met leerlingen en docenten. De onderzochte scholen boden beroepsopleidingen aan, de leerlingen waren tussen de 13 en 19 jaar oud.

Geweld is overal maar dat geweld is niet echt
Aan de ene kant werd geweld gezien als iets dat overal is en vaak voorkomt: jongens die in de klas met stoelen gooien of een jongen die een met een vleesmes andere leerlingen bedreigt. Aan de andere kant wisten de leerlingen niet of dit wel telde als echt geweld. Als mensen op school vechten is dat vaak voor de lol, je ziet ze lachen. Fysiek geweld is iets dat deze leerlingen associëren met vroeger, nu gebeurt het – zo stellen ze – meer online.

“Play fights are framed as being a natural part of boys’ growing up but should ideally evolve into a more mature form of socialising.” 

“I would say that on this Instagram account they are young boys. I don’t think a grown man would do something like this. It’s more like the bad behaviour of young boys. Still, it makes me feel unsafe at school. I feel like, what if someone posts something …”

Genormaliseerd
De auteurs concluderen dat jongeren ‘discursieve manoeuvres’ uitvoeren: op behendige wijze zo draaien met taal dat geweld geen onderdeel is van hun levens.

“The interviewees more often perceived violence as ‘real’ if they viewed it from a distance in space and time; ‘realness’ also depended on the degree of intimacy in their social relations. ‘Real’ violence, they suggested, occurred at parties or online, a long time ago when the perpetrators were more immature, or was committed by other unknown young people outside school. This discourse co-constitutes violence and space, making violence both hidden and noticed, located and locatable in specific places, relationships, bodies and situations.”

Met die talige onderhandeling normaliseren de jongeren geweld in hun alledaagse levens. Als het niet echt is, grappig en een onvermijdelijk onderdeel van opgroeien dan is het geen probleem. ‘Echt’ geweld is dat wel. De onderhandeling doet mij denken aan het begrip van racisme: voor sommige witte mensen is dat iets dat vroeger gebeurde, of dat vooral een Amerikaans probleem is. Zo sluit je gemakkelijk de ogen voor wat er nu gebeurt in Nederland (of België of Zweden) en hoeft er dus niets te veranderen.

Het is ook een manier om eigen gedrag recht te praten. In mijn promotieonderzoek zag ik hoe meisjes de definitie van pesten onderhandelden ter rechtvaardiging van hun gedrag: als iemand het verdient (omdat ze bijvoorbeeld een klikspaan is), is het geen pesten. Opvoeders die pesten willen bestrijden – of geweld willen tegengaan – zullen dus moeten doorvragen bij leerlingen en het pesten/het geweld contextualiseren, zoals de auteurs schrijven: “not as isolated events but instead as something that is enmeshed in spatial and temporal processes that individuals make sense of from a situated and age-determined perspective”.

In het boek van Linda Duits en mij over meisjescultuur (check hier) komt ook het concept van ‘mean girls’ voor (net als de film). Deze vorm van pesten, roddelen, etc, onder meisjes krijgt veel media-aandacht en series als Gossip Girl zijn er zowat op gebaseerd. Maar wat kan je er aan doen? Amerikaanse onderzoekers ontwikkelden [abstract] een relationele therapie om dergelijke situaties te kunnen aanpakken:

“The intervention, Growing Interpersonal Relationships through Learning and Systemic Supports (GIRLSS), developed by MU researchers, is a 10-week, group counseling, caregiver training and caregiver phone consultation intervention for relationally aggressive middle school girls and their families. Students, ranging in age from 12 to 15, participated in one 70-minute session per week that included interactive discussions, media-based examples, role-playing, journaling and weekly goal setting. At the end of the intervention, school counselors and teachers reported a decrease in relationally aggressive behaviors among the girls.”

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein.

Eerder berichtten we al dat pesten als geheel vanaf de jaren ’90 is afgenomen. Veel mensen maken zich echter zorgen over cyberpesten, dat als relatief nieuw fenomeen veel media-aandacht krijgt. Cyberpesten is voor volwassenen zichtbaarder dan pesten op bijvoorbeeld het schoolplein en daardoor wordt soms gesteld dat cyberpesten misschien wel erger is. MTV doet sinds 2009 onderzoek naar de frequentie en aard van pesten online. Uit de meest recente survey, afgenomen in samenwerking met het Associated Press-NORC Center for Public Affairs Research, blijkt nu dat digitaal misbruik afneemt.

Tussen 27 september en 7 oktober 2012 werden 1297 Amerikaanse jongeren tussen de 14 en 24 ondervraagd met een vragenlijst. Hiervoor werd gebruik gemaakt van een panel van GfK. De steekproef is representatief.

Minder slechte dingen, meer hulp

In de survey worden 27 vormen van digitaal misbruik bijgehouden. Daarvan bleef alleen het aantal mensen dat aangaf dat iemand wel eens zonder toestemming genante foto’s heeft geplaatst stabiel. Alle andere items daalden. Voorbeelden zijn zonder toestemming op je telefoon kijken (gedaald van 40% in 2009 naar 23% in 2013), online fysieke bedreigingen (gedaald van 12% naar 10%) en het verspreiden van geruchten (gedaald van 18% naar 15%).

Daarnaast is het bijzonder hoopvol dat jongeren die digitaal misbruik ervaren daar steeds beter op reageren. Jongeren wijzigen vaker hun wachtwoorden (gestegen van 48% in 2011 naar 50% in 2013) en melden misbruik vaker bij hun ouders (van 27% naar 34%). Een meerderheid van 66 procent gaf aan dat de situatie verbeterde nadat ze het aan hun ouders hadden verteld.

Sexting

Veel volwassenen maken zich zorgen om het verspreiden van seksuele berichten. Het is de vraag of dit überhaupt wel schadelijk is, zie deze blogpost. Ook op dit vlak zien we een daling. In 2013 heeft 28 procent wel eens een bericht met seksuele woorden ontvangen, vergeleken met 29 procent in 2009. Achttien procent krijgt wel eens naaktfoto’s (gelijk gebleven) en tien procent verstuurd wel eens naaktfoto’s (gelijk gebleven). Zeven procent wordt wel eens onder druk gezet om naaktfoto’s te sturen, in 2009 was dat nog elf procent.

Jongeren sturen naaktfoto’s vooral naar hun vaste verkering (66% in 2013, 53% in 2009). Waar in 2009 nog tien procent zulke foto’s stuurde aan iemand die ze net hadden ontmoet, doet nu nog maar vijf procent dat. Ruim drie vierde denkt dat de foto’s niet doorgestuurd zijn, in 2009 was dat 68 procent. Binnen relaties neemt digitaal misbruik ook af: in 2009 gaf nog 27 procent aan dat zonder toestemming sms’jes werden gelezen, nu is dat 21 procent. Acht procent geeft aan dat de verkering graag wachtwoorden wil weten, in 2009 was dat negen procent.

Kanttekeningen

Het onderzoek betekent goed nieuws voor MTV. De zender heeft een langlopende anti-pestcampagne genaamd A Thin Line. Daarnaast is het programma Catfish enigszins bedoeld om jongeren te wapenen. Hoewel de survey natuurlijk niet aantoont dat de dalingen aan MTV zijn toe te schrijven, is dit een mooie manier voor MTV om te laten zien dat zij zich bewust is van een maatschappelijke plicht.

Het onderzoek is onafhankelijk uitgevoerd en er is geen reden om te twijfelen aan de juistheid van de onderzoeksmethode. Het is wel belangrijk om op te merken dat niet alle dalingen significant zijn: in een wetenschappelijk artikel zouden die daarom niet als dalingen gerapporteerd worden. Het is dus ook wachten op nader onderzoek dat deze resultaten bevestigt voordat we echt de vlag kunnen uithangen.

Volledig rapport [PDF], persbericht [PDF], links naar de studies uit 2009 en 2011.

Pesten neemt in vele landen gelukkig af, alhoewel niet in Vlaanderen, maar blijft een probleem. Hoe pak je dat aan? Dit korte rapport van Child Trends, een non-profit onderzoeksbureau, bekeek zeventien verschillende programma’s tegen pesten en hun effectiviteit. Dit laatste veralgemenen bleek door beperkte informatie vaak zeer moeilijk, maar toch kwamen ze tot de volgende inzichten:

• Programs that involve parents were generally found to be effective.
• Programs that use a whole-school approach to foster a safe and caring school climate—by training all teachers, administrators, and school counselors to model and reinforce positive behavior and anti-bullying messages throughout the school year2 —were generally found to be effective.
• We found mixed results for programs that included social and emotional learning, such as self-awareness, relationship skills, or responsible decision-making.

Lees het volledige rapport hier.

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein.

Armoede onder kinderen is een moeilijk onderwerp, ook voor kinderen. De school is een sociale setting waar processen van in- en uitsluiting plaatsvinden. Armoede speelt daarbij een rol, zelfs in de Zweedse verzorgingsstaat waar basisonderwijs gratis is en kinderen ook gratis eten en boeken krijgen. In een recent artikel [abstract] onderzoekt Stina Fernqvist hoe kinderen omgaan met armoede op school. Ze interviewde zeventien kinderen tussen de 6 en 17 jaar.

Een van de scheldwoorden die gebruikt worden is fattiglapp, dat pauper betekent en verwijst naar lompen. Dit woord is archaïsch: je verwacht het niet op een speelplein. Volgens Fernqvist laat het zien dat Zweedse kinderen armoede iets van vroeger vinden. Een dergelijk scheldwoord wordt gebruikt om arme kinderen zichtbaar te maken: iedereen, inclusief het kind, wordt erop gewezen dat het kind niet is als de anderen. Kleding is hierbij vaak van belang, omdat kleding armoede weerspiegelt.

Het valt op dat de arme kinderen die Fernqvist heeft geïnterviewd afstandelijk praten over armoede. Het gaat over onduidelijke anderen, zoals mensen die op straat leven waar ze wel eens van hebben gehoord. Als het over henzelf gaat, doen de kinderen er alles aan om hun armoede te verbergen. Een meisje vertelt dat ze zich een alternatief imago heeft aangemeten omdat het dan niet verwacht wordt dat ze merkkleding moet dragen. De kinderen schamen zich. Een meisje geeft aan dat zij zich hierdoor minder vrij voelt.

Zulke gevoelens leiden tot zelf-uitsluiting. Arme kinderen zien af van deelname aan bijvoorbeeld een schoolreisje omdat daar vaak extra geld voor nodig is. Gebrek aan geld voor wat te drinken of een film zorgen ervoor dat deze kinderen een afweging maken tussen saai gevonden worden en arm gevonden worden. Het eerste wint dan.

De afgelopen jaren is er veel media-aandacht geweest voor pesten. Hierdoor ontstaat al snel het idee dat pesten toeneemt. In een recent artikel [PDF] vat socioloog David Finkelhor meerdere longitudinale onderzoeken uit de Verenigde Staten samen en komt tot een verrassende conclusie: vanaf de jaren ’90 is pesten afgenomen.

Meerdere surveys, allemaal daling
De National Crime Victimization Survey wordt jaarlijks afgenomen en laat tussen 1992 en 2010 een afname van school related violent victimizations zien van 74 procent. Diefstal op school daalde met 82 procent.

De Youth Risk Behavior Survey van het Center For Disease Control constateert tussen 1991 en 2011 een daling van het aantal vechtpartijen onder jongeren van 23 procent. Het aantal vechtpartijen op school daalde met 26 procent. Sinds 2003 wordt er gevraagd naar pesten. Het aantal pestgevallen daalde tussen 2003 en 2011 met 22 procent.

Finkelhor haalt diverse andere surveys aan, waaronder internationale onderzoeken, die allemaal dit beeld bevestigen (met uitzondering van Noorwegen).

Verschuiving naar online?
Cyberbullying bestaat korter dan deze surveys worden afgenomen. Het zal dus niet verbazen dat online pesten wel is toegenomen – al was het maar omdat sociale netwerken in de jaren ’90 niet bestonden. Sinds 2000 vraagt de Youth Internet Safety Survey hiernaar. In 2000 was 6 procent van de respondenten wel eens online gepest en dit steeg naar 11 procent in 2010.

Volgens Finkelhor is er niet zomaar sprake van verplaatsing van offline naar online. Ten eerste was de daling al ingezet voordat sociale netwerken bestonden. Ten tweede zien we een duidelijke daling in fysieke aanvallen – die zich niet naar online laten verplaatsen. Finkelhor schrijft daarom:

“Rather than a displacement, the increase in online harassment is probably best seen simply as growth in the usage of electronic media for all kinds of socialization including its negative forms” (p. 3).

Verklaringen
Scholen en overheden nemen pesten al langere tijd serieus (al lijkt het soms in de media alsof dat niet zo is). In Amerika bestaat het School Resource Officer programma, waarbij een agent op school aanwezig is om geweld te bestrijden. Daarnaast zijn er meerdere antipest- en pestpreventieprogramma’s. Uit surveyonderzoek weten we dat veel leerlingen deelgenomen hebben aan zulke programma’s.

In dezelfde tijd zijn zelfmoord en moord onder Amerikaanse jongeren afgenomen. Finkelhor wijst daarom op maatschappelijke ontwikkelingen die mogelijk een rol zouden kunnen spelen. Hij denkt dat technologische ontwikkelingen ervoor gezorgd hebben dat jongeren makkelijker hulp kunnen krijgen. Daarnaast is er dankzij sociale netwerken ook meer sociale controle. Een andere verklaring is de toename van psychiatrische medicatie van jongeren, met name van jongens en lageropgeleiden. Medicijngebruik tegen depressie, angst en hyperactiviteit zou er voor kunnen zorgen dat pesten, misdaad en ander afwijkend gedrag is afgenomen.

Implicaties
De afname van pesten is goed nieuws, maar het betekent niet dat we nu op onze lauweren kunnen rusten, stelt Finkelhor. Hij wijst erop dat het belangrijk is om de effectiviteit van antipestprogramma’s daadwerkelijk te meten. Bovendien is de situatie op veel scholen nog steeds verschrikkelijk: meer dan tien procent van de Amerikaanse leerlingen gaf aan vorig jaar op school gevochten te hebben. Desalniettemin moet deze trend opgemerkt worden door media die aandacht besteden aan pesten: het wordt beter.

Lachen om mensen die van angst bijna vergaan, dat doe je niet. Als onschuldige, nietsvermoedende mensen doodsangsten uitstaan word je namelijk geacht vooral medelijden te tonen. Dat deze aanname niet altijd opgaat laat de populariteit van deze clips (hier en hier) zien, waarin mensen met een verborgen camera worden gefilmd terwijl zij schreeuwend van angst blootgesteld worden aan vermeende geesten en levende doden.

Lachen om andermans misgeschik lijkt van alle tijden. Zo waren het in de middeleeuwen de hofnarren die streken bij andere mensen uithaalden en de mensen aan het lachen maakten. Maar waarom lachen mensen over het ongeluk van anderen, terwijl ze eigenlijk weten dat dit geen maatschappelijk aanvaarde reactie is?

De lust voor normoverschrijdend gedrag zien wij vooral bij jongeren terug. Volgens onderzoek (abstract) is het lachen om andermans ongeluk, zoals het uithalen van  telefoon-streekjes en andere kattenkwaad, een manier om de autoriteit van ouderen uit te dagen. Het opzettelijk doorbreken van normen wordt hier gezien als een manier voor jongeren om zich af te zetten tegen de volwassenen. Onderzoeker Gary Alan Fine noemt dit gedrag in zijn onderzoek ‚dirty play’ (abstract) en beweert dat jongeren die kattenkwaad uithalen dit onder andere doen om de eigen status te verhogen en zich af te zetten tegen de heersende sociale norm. Jongeren proberen zo controle te verkrijgen over hun eigen leven.

Naast andere sociologische verklaringen is het dus aannemelijk dat het lachen om andermans ongeluk een kinderlijk of jeugdig sentiment aanspreekt, waarbij de lust voor normoverschrijdend gedrag een belangrijke rol speelt.

Er is de laatste tijd veel maatschappelijke en wetenschappelijke aandacht voor cyberbullying, in het Nederlands meestal online pesten genoemd. Maar wat is cyberbullying eigenlijk? Gaat het eenvoudig om pestgedrag op het internet? In een recent artikel in Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking [abstract] probeert Colette Langos tot een eenduidige definitie te komen.

Vier elementen staan centraal: herhaling (het gaat niet om een incident), machtsongelijkheid, opzet en agressie. Langos formuleert een beschrijvende definitie:

Cyberbullying involves the use of ICTs to carry out a series of acts as in the case of direct cyberbullying, or an act as in the case of indirect cyberbullying, intended to harm another (the victim) who cannot easily defend him or herself (p.288).

Ze maakt dus een onderscheid tussen direct en indirect pesten. Bij direct cyberbullying is er meer herhaling in de daad.

Hoewel het in (wetenschappelijk) onderzoek belangrijk is te werken met duidelijke definities, ontbreekt een belangrijk deel van de kwestie in de definitie. Colette Langos heeft geredeneerd vanuit bestaande definities van pesten, maar kijkt niet naar hoe daders en slachtoffers zelf betekenis geven aan hinderlijk, kwetsend gedrag. Zie daarvoor dit onderzoek van danah boyd, die stelt dat ‘drama’ een veel betere term is dan cyberbullying.

De laatste tijd is er veel aandacht voor online pesten. De zorgen rondom wat ook wel cyberbullying wordt genoemd zijn opnieuw aangewakkerd door de morele paniek over bangalijsten. Pesten is van alle tijden en conflict tussen tieners hoort bij het leven. Volgens nieuwe media-onderzoekers danah boyd en Alice Marwick spreken Amerikaanse tieners liever van ‘drama’ dan van pesten of agressie [abstract, volledig artikel]. Zij doen dat om een onderscheid te maken tussen hun praktijken en die van volwassenen, en om een slachtofferrol te vermijden.

Drama is onbeduidend

Drama bevat bijvoorbeeld “’inappropriate’ videos and photos and the resulting fallout; conflicts that escalate into public standoffs; cries for attention; relationship breakups, makeups, and jealousies; and a vast array of aggressive or passive-aggressive interactions between friends, enemies, or ‘frenemies’” (p.2). Wat geldt als drama verschilt per gemeenschap: zo vallen in sommige wijken vechtpartijen ook onder drama, terwijl dit in andere buurten gezien wordt als veel zwaarder. Drama is een gegenderde praktijk, wat betekent dat het gezien wordt als een meisjesding. Dit neemt niet weg dat jongens ook doelwit of dader van drama zijn.

Door te spreken over drama vervaagt de grens tussen pesten en plagen, oftewel tussen het serieuze en het frivole. Het is daarmee onduidelijk wat grappig en wat kwetsend is. Door iets drama te noemen, wordt de emotionele impact van de handeling afgedaan als onbeduidend. Hierdoor kan een mikpunt zijn figuur redden (to save face) in plaats van in een slachtofferrol geduwd worden.

Celebrity-cultuur

Drama is bedoeld voor een publiek. Tieners zijn zich als geen ander bewust van het feit dat ze voortdurend bekeken en beoordeeld worden. Dit wordt versterkt door het (semi)publieke karakter van sociale netwerken als Facebook. Drama is een vorm van vermaak voor jongeren en het drama wordt als het ware ‘opgevoerd’ voor een publiek, of dat nou het publiek van het schoolplein of van een sociaal netwerk is. De auteurs leggen de relatie met celebrity culture: de logica van aanbidding van beroemdheden wordt overgenomen in het alledaagse leven van gewone mensen. Publiciteit, zichtbaarheid en uiteindelijk aandacht zijn daarin de munteenheid. Het drama van realityshows als Jersey Shore en The Hills wordt zo ook opgevoerd op het schoolplein.

Geen volwassen kaders

De auteurs concluderen:

Understanding how “drama” operates is necessary to recognize teens’ own defenses against the realities of aggression, gossip, and bullying in networked publics. Most teens do not recognize themselves in the “bullying” rhetoric used by parents, teen advocates, and mental health professionals. Even the pop cultural depictions in television shows like Glee feel irrelevant to many teens. They do not want to see themselves as victims or as aggressors, but as mature individuals navigating their world competently. Even teens who are clearly instigators of drama brush off its significance, enjoying the attention, emulating the excitement of celebrity culture, and unquestioningly reproducing the gender norms around them. These dynamics are different from those described in bullying narratives (p. 23-24).

In andere woorden: om de wereld van jongeren te begrijpen moeten we de kaders gebruiken die zij zelf gebruiken. Het opleggen van ‘volwassen’ tegenstellingen als slachtoffer versus dader is uiteindelijk onproductief in de strijd tegen pesten.

Online privacy is een hot issue. Welke informatie geven we vrij, welke liever niet? En hoe zit het met kinderen en jongeren? Terecht debat, maar nieuw pedagogisch onderzoek toont bij de tweens, jongeren die hangen tussen kind en puber, de zorg voor en kennis over privacy beter is dan verwacht:

Most kids are well aware of risks, and make “fairly sophisticated” decisions about privacy settings based on advice and information from their parents, teachers, and friends. They differentiate between people they don’t know out in the world (distant strangers) and those they don’t know in the community, such as high school students in their hometown (near strangers). Marisa, for example, a 10-year old interviewed in the study (who technically is not allowed to use Facebook), “enjoys participating in virtual worlds and using instant messenger and Facebook to socialize with her friends — and is keenly aware of the risks — especially those related to privacy.” She’s doesn’t share highly sensitive personal information on her Facebook profile and actively blocks certain people. (bron)

Abstract van het onderzoek gepubliceerd in het journal Learning, Media and Technology:

There is considerable debate about young people’s concern for privacy today, given their frequent use of social media to share information and other content about themselves and others. While researchers have investigated the online privacy practices of teens and emerging adults, relatively little is known about the attitudes and behaviors of younger youth. Drawing on interviews with 42 middle school students, or ‘tweens’, we explore how youth in this age group think about and manage privacy issues online, as well as the messages they report hearing from educators about online privacy. Our findings suggest that most tweens value privacy, seek privacy from both strangers and known others online, and use a variety of strategies to protect their privacy online. Further, tweens’ online privacy concerns are considerably broader than the ‘stranger danger’ messages they report hearing from teachers. We discuss the educational implications of these findings.

Dit stuk verscheen onder andere titel op X, Y of Einstein.