Het valt niet mee om een witte man te zijn in deze tijd. Het is een identiteit die gemobiliseerd wordt door rechts, terwijl datzelfde rechts ondertussen onder het mom van ‘anti-woke’ kritiek levert op identiteitspolitiek. Een groep witte mannen probeert hier tegengas aan te geven onder de (cringe!) naam White dudes for Harris.

Redding
Er was kririek op de benaming (zoals hier in The Atlantic), maar desondanks haalde de groep afgelopen juli $4 miljoen op tijdens een fundraiser met veel celebrities. Uit een verslag erover op Slate:

“First up was Jeff Bridges, who joined the stream from a computer chair locked to a deep recline. (“I’m white, I’m the Dude, and I’m for Harris,” he said. “A woman president. How exciting!”)”

Andere bekende witte mannen betrokken bij de inzamelingsactie waren Mark Ruffalo, Joseph Gordon-Levitt, Sean Astin, JJ Abrams en Mark Hamill, die een donatie van $50.000 binnenhaalde met zijn klassieke StarWars-quote “I’m Luke Skywalker. I’m here to rescue you”.

‘You are your own man’
Ook Harris’ running mate gouverneur Tim Walz richt zich direct op deze demografische groep, zoals in deze video gedeeld op Twitter/X. De groep White dudes for Harris heeft deze week reclamespotjes gelanceerd waarin witte mannen expliciet aangesproken worden. Met een bijna satirische toon roept één video hen op zich te distantiëren van MAGA en Trump, en van het idee dat zij de norm zouden vertegenwoordigen.

De boodschap van het eerste spotje: het draait niet om een kant kiezen, maar om vaststellen wie het beste plan heeft om jouw leven en dat van je familie beter te maken. De campagne blijft dus bij een conventioneel beeld van wat mannelijkheid zou moeten zijn.

Er wordt volop onderzoek gedaan naar sociale media en politieke betrokkenheid. Die kan je tonen door nauwelijks moeite te doen: een like of comment is zo geplaatst. Dit is een vorm van low cost behavior: het kost nauwelijks moeite. In een recent artikel [open access] vraagt communicatiewetenschapper Leticia Bode zich af of mensen met een lage politieke belangstelling hierdoor politiek geactiveerd worden.

Bode baseert zich op data verzameld door Pew Internet onder 2253 volwassen Amerikanen. Bijna de helft likete wel eens politieke posts, en bijna veertig procent liet wel eens een reactie eronder achter. Mensen die zelf over politiek posten op sociale netwerken, plaatsten vaker comments en likes. Mensen die nooit over politiek schrijven, laten toch nog wel likes (31,1%) en comments (19,5%) achter. Daarbij speelt opleidingsniveau een rol, net als leeftijd (jonge mensen liken meer dan ouderen). Ideologische betrokkenheid is ook van belang als het gaat om liken, aan beide zijden van het Amerikaanse spectrum. Democraten commenten meer. Bovendien rapporteerden respondenten dat zij politiek actiever werden door hun ervaringen op sociale media.

Bode stelt op basis van de resultaten dat sociale media mensen die normaal niet politiek gemotiveerd zijn, meer politiek betrokken kunnen maken. Dat heeft volgens haar grote gevolgen:

“Those who engage in liking and commenting of political content are significantly more likely to report increasing offline political activities as a result. This suggests that easy political behaviors can be gateway behaviors to more significant political activities, at least for some people and under the right conditions” (p. 7).

Dat is goed om te weten voor sociale bewegingen en andere politieke organisatoren. Het succes van Trump in de VS en Baudet in Nederland laten vast zien dat de rechterkant dit al wist.

Doritos heeft in de VS een nieuw soort chips op de markt gebracht van karton. Dat schrijf ik niet omdat ik Doritos niet lekker vind (al klopt dat wel), maar omdat de chips letterlijk van karton zijn. De zak is bedoeld om aan een van je vrienden te sturen die niet geregistreerd staat om te stemmen. De chipsfabrikant werkt daarbij samen met Rock The Vote, een organisatie die erop gericht is om jonge mensen over te halen zich te registreren zodat ze kunnen stemmen bij de verkiezingen. Rock The Vote – de hippige naam verklapt het al – zet daarbij al jaren sterk in op populaire cultuur als een middel om hun boodschap te verspreiden.

Daarnaast heeft Doritos een campagne lopen waarbij consumenten worden aangemoedigd te stemmen op één van hun twee populaire smaken:  Nacho Cheese in een speciale rode verpakking en Cool Ranch in een blauwe. Doritos is uiteraard niet het enige merk dat inhaakt op de presidentsverkiezingen. Maar deze campagne verhult mooi hoe weinig er eigenlijk te kiezen is: Doritos is onderdeel van Frito-Lays dat de chipsmarkt domineert. ‘The boldest choice is making a choice’ is de bijbehorende slogan. Wij hebben geen idee wat dat betekent, maar het klinkt leuk.

De campagne loopt goed. De chips zijn in ieder geval op.

Ed Miliband is de leider van de Britse Labour-partij. Het is een veertiger die niet bijzonder knap (of lelijk) is. Een doorsnee politicus eigenlijk. Sinds kort heeft hij een nieuwe achterban. Het begon met de 17-jarige Abby die op Twitter aan haar grote schare volgers haar fandom voor hem verklaarde. #Milifandom werd een ding.

Meer fans volgden. Fans doen wat fans doen, en maken bijvoorbeeld bewerkingen van foto’s van hun idool. Het fenomeen zorgt vooral voor verbaasde blikken in de media. Buzzfeed schreef een denigrerend stuk en vele media volgden. Het bespotten van fandom van meisjes is niks nieuws, maar het is wel raar dat media ontluikend politiek engagement zo wegzetten.

Sociale media worden soms gezien als een manier waarop burgers en politici beter met elkaar in contact kunnen komen. In tegenstelling tot de oude massamedia die aan eenrichtingsverkeer doen, bieden sociale media de mogelijkheid tot conversatie. Het is de vraag in hoeverre politici dit ook doen. Een groep onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen onder leiding van Todd Graham deed onderzoek [abstract] naar de wijze waarop Britse politici Twitter gebruikten tijdens de verkiezingscampagne van 2010.

Eerst verzamelden ze alle accounts van alle deelnemende politici van de drie partijen. Van deze 454 accounts analyseerden ze alleen de 416 politici die daadwerkelijk één of meer tweets plaatsten tijdens de laatste twee weken van de campagne. Vervolgens voerden ze een inhoudsanalyse uit van de 26.282 tweets uit dit corpus. De tweets werden gecodeerd (in context, dus in relatie met andere tweets) op soort (retweet, mention etc.), interactie met wie (burger, journalist etc.), functie (oproep, mening etc.) en onderwerp. De onderzoekers beantwoorden vier deelvraagen.

In hoeverre gebruiken de kandidaten Twitter om te interacteren met anderen?
Er waren grote verschillen in de mate van gebruik. De meerderheid van de politici twitterde nauwelijks: 64 procent schreef minder dan vijftig tweets. Een kleine meerderheid was verantwoordelijk voor bijna alle tweets: achttien procent van de kandidaten zorgde samen voor tweederde van alle tweets.

Met wie praten deze politici?
Tweeëndertig procent van de tweets bestonden uit mentions, tweets direct gericht aan iemand anders. Hier viel op dat vooral de Conservatieven alleen zonden en dus niet reageerden op anderen. Politici richtten zich op Twitter het meest op het publiek: 59 procent. Zestien procent van deze tweets waren gericht op politici en tien procent was gericht op journalisten.

Waarover twitteren ze?
Tachtig procent van alle tweets ging over de campagne: wat gebeurt er allemaal, mijn partij doet dit en dat, we staan er goed voor in de peilingen. Het ging nauwelijks over beleid. Als er inhoudelijke tweets waren, gingen die vooral over de economie: vier procent van alle tweets. De onderzoekers stellen vast dat dit resultaat overeenkomt met de nieuwsverslaggeving van de campagne: de media rapporteerden nauwelijks over inhoudelijke standpunten, maar wel veel over personen en campagnetactieken.

Welke functies hebben die tweets?
Graham et al. hebben een typologie opgesteld van functies van de tweets. Ze maken daarbij een onderscheid tussen broadcasting-functies (tabel 6 beneden) en interactiefuncties (tabel 7 beneden).

Broadcasting functies

• Updaten gaat over de campagne. De onderzoekers merken op dat dit weliswaar zenden is, maar dit is toch een nieuwe functie: op Twitter kan je realtime laten zien waar je mee bezig bent en dit zorgt voor vergrote zichtbaarheid van de kandidaten.
• Promoten is het promoten van de eigen persoon of partij.
• Bekritiseren is het bekritiseren of uitdagen van de tegenstander. Dit zijn vaak oppervlakkige tweets.
• Informatie verspreiden: het doorgeven van nieuws of andere feitelijke informatie.
• Positie innemen zijn tweets waarin de eigen mening of standpunt wordt onderbouwd. Dit aantal is erg klein, maar – zo stellen de onderzoekers – dit is natuurlijk ook lastig in minder dan 140 tekens.

Interactiefuncties

• Debatteren gaat over het direct aanvallen van de tegenstander. Dit zijn vaak aanvallen op de persoon. Er wordt veel gejijbakt.
• Erkennen houdt het bedanken of complimenteren van medestanders in eigen partij in.
• Mobiliseren is een directe oproep tot actie, bijvoorbeeld voor vrijwilligers of om petitie te ondertekenen.
• Adviseren gaat vooral om gang van zaken bij het stemmen.
• Consulting behelst alle vragen om input op een specifiek issue. We zien dus dat politici niet geïnteresseerd zijn in de wisdom of the crowds.

Uiteindelijk schetsen Graham et al. een genuanceerd beeld van inzet van sociale media door politici. Zij zien wezenlijke verschillen tussen het oude eenrichtingsverkeer via massamedia, en zenden en interactie via sociale media. Twitter is volgens hen een hulpmiddel om de achterban te betrekken bij de verkiezingen en om sociale relaties te onderhouden. Als een kanaal om politieke kwesties te bespreken is Twitter minder relevant.

Politieke socialisatie betekent dat een individu leert hoe hij/zij een burger wordt een politiek systeem. Hoewel dit een proces is dat een leven lang duurt, vindt het grootste gedeelte plaats in de kinder- en jeugdperiode. Het gaat daarbij niet alleen om stemgedrag. In de huidige cultuur kun je immers op meerdere manieren politiek betrokken zijn: door te stemmen met je portemonnee, door petities te ondertekenen of door te demonstreren. Uit onderzoek weten we dat blootstelling aan politiek nieuws leidt tot hogere politieke betrokkenheid: je moet immers weten dat er iets is waar je tegen in beweging wilt komen. In een recente studie [abstract] onderzoeken Judith Moeller en Claes de Vreese van de Universiteit van Amsterdam de rol van media bij de politieke socialisatie van jongeren.

Ze maakten gebruik van de European Social Survey en ondervroegen 6935 jongeren tussen de 14 en 20 uit 21 Europese landen. Zij werden vergeleken met een volwassenen (21+).

Effect van leeftijd
De onderzoekers veronderstelden dat blootstelling aan nieuwsmedia leidt tot een hogere maatschappelijke participatie [civic engagement]. Dit bleek wel zo te zijn voor volwassenen, maar niet op te gaan voor de jongeren.

De onderzoekers veronderstelden ook dat blootstelling aan entertainmentmedia zou leiden tot lager politiek vertrouwen en lagere betrokkenheid. Dit bleek inderdaad zo te zijn: jongeren die veel entertainmentnieuws tot zich nemen, hebben minder politiek vertrouwen, tekenen minder vaak een petitie en doen minder aan ‘consumentenpolitiek’. Deze verbanden zijn echter heel erg klein. Bovendien is er een interactie-effect van leeftijd: hoe ouder je bent, hoe sterker het verband is tussen entertainmentmedia en gebrek aan politiek vertrouwen.

Tot slot dachten de onderzoekers dat jongeren die opgroeien in een land met een lage kwaliteit democratie meer politiek actief zouden zijn. Dit bleek omgekeerd te zijn: het zijn stabiele democratieën waarin de meeste jongeren politiek actief zijn.

Puzzel
Moeller en De Vreese zijn enigszins verbaasd over hun resultaten. Adolescenten gebruiken de meeste media en daarom dachten zij dat de effecten van media groot zouden zijn op deze leeftijd. Het tegenovergestelde blijkt waar. Ze dragen twee mogelijke verklaringen aan. Het kan zijn dat mediaeffecten cumulatief werken en dus met leeftijd opstapelen. Het zou ook kunnen dat media op latere leeftijd belangrijker worden omdat er in het leven van jongeren nog veel andere invloeden zijn, zoals ouders en school.

Ze wijzen er daarbij ook nog op dat het belangrijk is een onderscheid te maken tussen generatie- of leeftijdseffecten. Bij een generatie gaat het om een specifieke groep die opgroeit onder bepaalde gedeelde omstandigheden (zoals jongeren in Duitsland die opgroeiden na de val van de muur). Bij leeftijdscohort gaat het om het effect van jong zijn, ongeacht de situatie waarin men opgroeit.

Leeswijzer: low-medium-high verwijst naar de mate van blootstelling aan type media. Jongeren die weinig entertainmentnieuws nuttigen, zijn dus eerder geneigd om een petitie te tekenen dan jongeren die veel entertainmentnieuws tot zich nemen.

Mensen gebruiken sociale media voor politieke doeleinden. In hoeverre heeft dit zijn weerslag op hun offline politieke activiteiten? In een recente studie [abstract] onderzoeken Amerikaanse communicatiewetenschappers deze relatie. Ze maken daarbij een onderscheid tussen informerend gebruik en expressief gebruik van sociale media. Informatief gebruik gaat over informatie zoeken. Bij expressief gebruik gaat het bijvoorbeeld om het delen van politieke meningen in status updates en blogs, het tekenen van petities of het plaatsen van politieke video’s.

De onderzoekers hielden een survey onder 201 studenten. Ze vroegen naar een specifieke politieke kwestie, het protest tegen de Budget Repair Bill in Wisconsin, de staat waar de studenten studeerden. De respondenten werd gevraagd naar hun mediagebruik en naar hun politieke activiteiten. Ze maken daarbij een onderscheid tussen individuele politieke acties en collectieve politieke activiteiten.

De onderzoekers vonden significante verbanden tussen politieke overtuiging, expressief gebruik van sociale media en collectieve politieke activiteiten. Informatief gebruik van sociale media hing hier niet mee samen. Ook het gebruik van traditionele nieuwsbronnen en politieke interesse hielden hier geen verband mee. Ze vonden ook een verband tussen politieke overtuiging, expressief gebruik van sociale media en individuele politieke acties. Ook hier speelden de andere variabelen geen rol (al was politieke interesse bijna significant).

De uitkomsten van het onderzoek zijn voorspelbaar. De waarde ervan ligt vooral in de scheiding tussen eenvoudig informatie zoeken online en ook echt politiek actief zijn online. Het laatste vereist meer moeite, net als offline politiek participeren. Het onderzoek is hiermee een waarschuwing voor mensen die al te makkelijk grote politieke waarde zien in ‘de kracht van sociale media’.

Beeld: megankhines

De eerste politieke stappen van jongeren zijn belangrijk: bij iemand die niet heeft gestemd toen hij dat voor het eerst mocht, is de kans kleiner dat hij deze ‘gewoonte’ wel opgaat pakken. Volgens Belgische onderzoekers Marc Hooghe en Ruth Dassonneville zijn de opvattingen van jongeren nu indicatief voor trends in hun kiesgedrag later. Zij onderzochten [abstract] daarom de bereidheid tot stemmen en verkiesbaar stellen van 14-jarigen in 22 Europese landen.

In de meeste landen mogen jongeren met 18 jaar stemmen. Daarvoor hebben ze echter al duidelijke ideeën over hoe hun kiesgedrag eruit gaat zien. De onderzoekers verwachtten dat daarbij drie ‘interactie-contexten’ van belang zouden zijn: ouders, school en het bredere politieke systeem. Kinderen zouden hun ouders volgen (waarbij opleidingsniveau een belangrijke factor is), de school zou socialiseren en karakteristieken van het politiek systeem (zoals registratieplicht, meerpartijenstelsel en democratische kwaliteit) zouden mede de opkomst bepalen.

De data zijn afkomstig van de International Civic and Citizenship Education Study (ICCS) 2009. Er namen 72.466 respondenten deel uit 22 Europese lidstaten, waaronder Nederland en België (Vlaanderen). Hieronder de bereidheid politiek te participeren voor deze landen, daaronder meer resultaten.

Een aantal belangrijke inzichten op een rij:

• Meisjes geven meer aan later politiek te gaan participeren dan jongens;
• Jongens geven echter meer aan zich later verkiesbaar te willen stellen dan meisjes;
• Jongeren met een hogere sociaaleconomische status zeggen meer te gaan participeren;
• Leerlingen die vinden dat er een open klimaat in de klas is (waar leerlingen worden aangemoedigd hun mening te uiten en deel te nemen aan discussies) zijn meer bereid te gaan stemmen, maar dit effect is minder sterk dan individuele variabelen;
• Jongeren die deelnemen aan belangenvertegenwoordiging op school zeggen eerder zich verkiesbaar te willen stellen;
• Variabelen op landniveau blijken niet significant, dus de karakteristieken van het politiek systeem hebben onder jongeren geen effect op hun bereidheid te gaan stemmen of zich verkiesbaar te stellen.

De onderzoekers maken zich zorgen over de gevonden sekseverschillen, waarbij jongens voor zichzelf eerder een carrière in de politiek zien dan meisjes. Dit resultaat werd ook in een Amerikaanse studie gevonden. Wellicht zien we op deze jonge leeftijd al de aanzet tot verschillen in de hoeveelheid mannelijke en vrouwelijke politici.

De onderzoekers waren verbaasd dat de landenkenmerken allemaal geen effect hadden, terwijl dit bij volwassenen wel zo is. Ze zoeken de verklaring hiervoor in gebrek aan kennis over zulke kenmerken bij 14-jarigen: zij weten vaak te weinig van hun eigen politieke systeem om hierdoor beïnvloed te kunnen worden.

De supporters van Obama worden door andere politici afgunstig bewonderd. Vooral in de campagne van 2008 toonden zij een enorm vertrouwen in wat zij hoopten dat de toekomstig leider van de Verenigde Staten zou worden, een vertrouwen dat uitbundig geuit werd in grote stadions waar Obama werd toegejuicht en bewonderd. Dit gedrag in zulke locaties kennen we uit een ander mediadomein: de populaire cultuur. De aanhangers van Obama zijn dan te bezien als fans. Dit perspectief wordt toegepast door fan-onderzoeker Cornel Sandvoss in een recent onderzoek [abstract] naar de aanhang van Obama in de VS en de Liberal Democrats in het VK.

Wat is een fan?

Sandvoss definieert fandom als “the regular, emotionally involved consumption of a given popular narrative or text” (p. 70). Hij onttrekt zich hiermee aan zelfclassificatie – belangrijk omdat het woord ‘fan’ voor veel mensen een negatieve bijsmaak heeft. Hij onderstreept dat fandom draait om liefhebben.

Net als andere fans van andere genres, nemen politieke fans veel media tot zich. Ze gebruiken meerdere mediateksten (interviews, campagnespotjes, nieuwsberichten) en creëren daaruit een beeld van hun idool. Met hun eigen communicatie (bijvoorbeeld op sociale media) brengen ze zelf ook teksten voort. Er is derhalve sprake van fan-productie.

Affectieve band

Sandvoss benadrukt dus de liefhebbende band tussen fans en het onderwerp van hun fandom. Het gaat hierbij om de relatie tussen het ik (de fan), het object (Obama) en de wereld. Fans projecteren de beste kanten van zichzelf op hun fanobject. Ze voelen zich ook deels eigenaar van dit object (‘Star Trek is mijn ding’). Het object kan zelfs gezien worden als verlenging van het ik.

Deze benadering is bruikbaar bij het analyseren van de affectieve kant van politieke participatie. Veel politiek activisten hebben het over een diep gevoel van ‘belonging’, er wordt campagne gevoerd op thema’s als Heimat en thuis, en de manier waarop fans spreken over hun fanobject verraadt dat dit object sterk verweven is met de eigen identiteit.

Van vertrouwen naar teleurstelling

Politieke aanhangers lezen/zien/horen mediateksten en bouwen op basis daarvan een band op met een politicus of partij. Daarbij horen ook verwachtingen. De boodschap van politieke campagnes is vaak ‘neutrosemisch’: hij kan op veel verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Een gedeelde betekenis ontbreekt, iedereen kan erin lezen wat hij wil. De politieke tegenstander probeert vaak een draai aan die boodschap te geven door hem negatief uit te leggen. Fans lezen echter selectief en zijn daarmee niet (zo) vatbaar voor die anticampagnes. In plaats daarvan ligt het gevaar bij de hooggespannen verwachtingen. Als een politieke boodschap multi-interpretabel is, betekent dit dat er altijd mensen teleurgesteld gaan zijn: zij hadden immers iets anders verwacht.

Sandvoss beargumenteert dat dit bij zowel Obama als de Liberal Democrats het geval was. Na het succes van de verkiezingen waren veel aanhangers teleurgesteld. De boodschap werd niet waargemaakt. Dat kon ook niet omdat de boodschap op heel veel manieren uit te leggen was om zo veel mogelijk mensen aan te spreken. Een ‘veelzeggende’ boodschap heeft dus ook nadelen.

Aanbevelingen

Wanneer fandom maar tijdelijk is, is vertrouwen wankel. Het is daarom essentieel om een langdurige band op te bouwen met fans en dus met politieke aanhangers. Binnen fanstudies (de subdiscipline van de media- en communicatiewetenschap die zich bezig houdt met fans) bestaan classificaties van fans die bruikbaar zijn voor politiek analisten. Vergelijkbaar met de manier waarop fans van sportteams en televisieprogramma’s managers en producenten zien, zien politieke fans hun fanobjecten als strategische bondgenoten. Dit zijn hele kieskeurige fans.

Algemeen wordt erkend dat het vertrouwen in politieke communicatie en het democratisch proces afneemt. Er wordt dan soms optimistisch gekeken naar ‘participatie-media’ zoals sociale netwerksites. Daar zijn de fans goed te horen, met al hun liefhebbende politieke uitingen en engagement. Sandvoss waarschuwt hiervoor. Politieke instituties (‘the structures of democratic representation’) zijn essentieel voor het behoud van vertrouwen in politiek en politici. De link tussen uitingen van politiek fandom in de media enerzijds, en het bestuurlijke en wetgevende proces anderzijds is namelijk beperkt.

CC foto: Bigger Picture Images.

Engagement en meesterschap. Twee woorden die dit jaar de Dag van de Cultuureducatie moeten tekenen. Maar bestaan die dan nog? Is er nog engagement? Bij kunstenaars wellicht wel, maar bij jongeren? Is er nog meesterschap, of beter: respect voor meesterschap? Ik denk het wel. Mijn antwoord op de eerste vraag, is er nog engagement, is zelfs voluit ja. Ik herhaal nog eens graag de woorden van Barnaby Raine, die ik vorig jaar citeerde tijdens de Dag van de Cultuureducatie. Hij stelde als 14-jarige terecht dat zijn leeftijdsgenoten geen postideologische generatie zijn, maar dat jongeren nog steeds ergens in willen  geloven.

Op Wholehearted, de studiedag rond jongerencultuur sprak Alexander de Vriendt over hoe hij vond dat 18-jarigen mogen roepen dat alles anders moet, maar dat iedereen die ouder is  gewoon iets moet doen aan de wereld als die hen niet bevalt. Protest is een vorm van engagement die kan en nodig is, maar gaat het engagement van jongeren nog verder dan een klik op een like-knop of zelfs meestappen in witte of andere marsen?

Ik denk het wel, al wordt het hen soms niet makkelijk gemaakt door hoe we het onderwijs vandaag organiseren. We verwijten jongeren dat ze niet meer een langdurig engagement aangaan. Het klopt dat bijvoorbeeld de gemiddelde periode waarin iemand leider is in de jeugdbeweging korter is geworden de voorbije jaren. Maar dergelijke organisaties zijn vaak het ongewilde slachtoffer van de constante werkdruk die studenten nu krijgen in het hoger onderwijs. Maar de wil voor engagement is er voor mij zeker.

Je kan hele essays schrijven over engagement in de kunst, maar daarvoor ben ik niet de juiste persoon. Engagement voor kunst, daar wil ik wel nog iets over kwijt. Deze week discussieerde ik met een filosoof die stelde dat zeker allochtone jongeren niets meer moeten hebben van de sociaal-culturele sector. Een boude uitspraak die tegengesproken wordt door de praktijk die ik recent leerde kennen in Antwerpen. De speelpleinwerking van de stad slaagde er de voorbije zomer in om jongeren minstens eenmaal om de twee weken aan cultuur te laten doen naast het broodnodige spelen. Een groot deel van de deelnemers kwam ook uit gezinnen met een lagere sociaal-economische status. Het initiatief werd zo goed ontvangen door zowel de vrijwilligers als de jonge deelnemers dat op hun vraag niet werd gewacht tot de volgende zomer voor een herhaling, maar er al een nieuw aanbod kwam in de herfstvakantie. Alles in dit verhaal ademt betrokkenheid uit. Het kan.

Bestaat het tweede element in het thema nog, meesterschap? Als je naar populaire cultuur kijkt, zou je soms kunnen vermoeden dat ‘iets echt goed kunnen’ minder belangrijk is geworden. Hoef je nog iets te kunnen om beroemd te zijn? Technologie lijkt het makkelijker te maken om zelf muziek te maken, instagram maakt van elke foto iets artistiek-mysterieus,…

Maar tegelijk zie ik zelf hoe het respect voor meesterschap intact is, mogelijks nog is toegenomen. Nu de technische drempel soms lager lijkt, is het net het meesterschap dat het verschil maakt. Jongeren bewonderen door de band echte ‘meesters’. Ze willen van hen leren, ze willen met hen op stap gaan.

Uit mijn eigen doctoraal onderzoek blijkt dat vakkennis de basis is om als begeleider authentiek over te komen. Dit speelt zowel in het onderwijs als ook in meer informele educatieve settings waar je ook vaak toneel, dans, muziek kan terugvinden. Maar meesterschap in educatie gaat verder dan iets goed kunnen. Het gaat vooral over samen op weg gaan. Er voor zorgen dat de gezel en meester allebei samen iets leren. Het gaat in feite over het aangaan van een engagement.

Dit stuk werd geschreven als opinie voor de Dag van de Cultuureducatie, de jaarlijkse studiedag van CANON Cultuurcel, een onderdeel van het Vlaamse Agentschap voor Onderwijscommunicatie. Engagement en meesterschap zijn de twee thema’s van deze dag van de cultuureducatie. De komende weken zullen verschillen personen vanuit verschillende invalshoeken rond deze thema’s een tekst schrijven, zie de site. Dit stuk verscheen eerder ook op X, Y of Einstein, Pedro’s blog.

CC foto: SNappa2006

De media hebben de neiging om verkiezingscampagnes te verslaan als wedstrijd. Politiek wordt dan teruggebracht tot een spel en er is nauwelijks aandacht voor inhoudelijke politieke kwesties. Uit eerder onderzoek weten we dat blootstelling aan dit ‘gameframe’ leidt tot meer cynisme. Anders gezegd, het lezen van kranten of het bekijken van programma’s die politiek nieuws op deze manier brengen zorgt ervoor dat mensen afgestompt raken en niet meer vertrouwen in de goede bedoelingen van politici.

Politieke werkzaamheid

Cynisme is een lastig construct. In een recent artikel [abstract] stelt de Deense Rasmus Tue Pedersen dat het misschien beter is om te onderzoeken wat voor effect er is op politieke werkzaamheid [efficacy]. Hij maakt daarbij een onderscheid tussen interne en externe werkzaamheid. Interne werkzaamheid verwijst naar het vertrouwen dat iemand in zichzelf heeft om politiek te kunnen begrijpen en aan politiek deel te kunnen nemen. Externe werkzaamheid verwijst naar het vertrouwen in de ontvankelijkheid van de overheid op eisen van burgers.

Methode

Om dit te onderzoeken werden vijf Deense kranten gecodeerd op aanwezigheid van een ‘issueframe’ en/of een ‘gameframe’. Vervolgens werd met een survey gemeten in hoeverre respondenten blootgesteld zijn aan deze frames en wat hun interne en externe politieke werkzaamheid was. De uiteindelijke analyse gaat over 301 respondenten.

Inzichten

De tabloidkranten maken meer gebruik van het gameframe dan ‘gewone’ kranten. Blootstelling aan dit frame heeft effect op de lezers, zelfs wanneer rekening wordt gehouden met andere invloeden zoals opleiding en partijvoorkeur. Hoe meer mensen berichten lezen die zijn geschreven vanuit een gameframe, hoe minder interne politieke werkzaamheid ze hebben, dus hoe minder ze geloven in de eigen politieke capaciteit. Ook voor externe werkzaamheid werd dit verband gevonden. Dus: hoe meer mensen blootgesteld worden aan het gameframe, hoe minder ze geloven dat de politiek er voor de burger is.

De auteur merkt in zijn conclusie op dat het onduidelijk is welke richting het verband op gaat. Het kan dus zijn dat mensen met een lage politieke werkzaamheid eerder kranten willen lezen die op deze manier verslag doen van politiek. Hij denkt evenwel dat dit niet zo is. Het is waarschijnlijker dat het gameframe zo overheerst dat er geen plek meer is voor besprekingen van beleid. Hierdoor heeft de lezer minder kennis van politieke kwesties. Het is volgens hem belangrijk om hier verder onderzoek naar te doen, omdat een lage politieke werkzaamheid leidt tot politieke inactiviteit.

Het is verkiezingstijd en sociale media staan vol met campagnepraat en zwartmakerij. Voor de inzet van sociale media in de campagne wordt vaak naar Obama 2008 verwezen. Deze week kwam het Amerikaanse onderzoeksinstituut Pew Internet met onderzoeksresultaten over politiek op sociale netwerken. Slechts een derde van de Amerikanen blijkt social network sites (SNS) belangrijk te vinden voor het bijhouden van politiek nieuws. Democraten blijken meer waarde te hechten aan zulke sites dan Republikeinen.

Onderstaande figuur geeft de percentages weer voor het belang van SNS voor verschillende activiteiten, verdeeld naar Democraten en Republikeinen. Twee andere patronen vallen op in de resultaten: zwarte gebruikers en jonge gebruikers (18-29 jaar) vinden deze sites belangrijker dan hun tegenhangers.

De respondenten is gevraagd de impact van politieke berichten op sociale netwerken in te schatten. Een kwart geeft aan dat ze politiek actiever worden na over een kwestie te hebben gelezen op een sociaal netwerk. Ook hier scoren Democraten beter, want dit geldt voor zelfs een derde van hen. Zo’n 16 procent van alle respondenten geeft aan dat ze na een discussie of bericht hun mening over een kwestie hebben bijgesteld. Er zit ook een keerzijde aan: 9 procent van de gebruikers wordt minder betrokken bij een issue na erover te hebben gelezen.

Overigens geeft de overgrote meerderheid (84%) aan zelden of nooit iets over politiek te posten. Hierbij geldt dat als je in het echte leven veel over politiek praat, het waarschijnlijker is dat je dit ook op sociale media doet.

De onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op een survey onder 2253 Amerikanen van boven de 18. Een korte samenvatting staat hier, een langer verslag hier.