Definities doen ertoe. In discussies over seksualisering of verpreutsing gaat het vaak over ‘seks’ terwijl de term ‘porno’ wordt gebruikt. Vergelijkbaar wordt ‘seks’ gezegd als het eigenlijk om seksuele toespelingen gaat. Om een fenomeen goed te kunnen begrijpen en te kunnen onderzoeken zijn heldere definities nodig waarover consensus bestaat. Een interdisciplinaire studie [open access] probeert die te geven voor pornografie, op basis van onderzoek onder wetenschappers in dit veld.

De onderzoekers begonnen met een zelf samengestelde lijst van 57 “key pornography researchers around the world”. Uiteindelijk namen er 38 deel aan de studie, afkomstig uit uiteenlopende disciplines, van geschiedenis tot geografie. Uit een eerste ronde van open antwoorden haalden de onderzoekers twee definities. Die werden vervolgens in een tweede ronde voorgelegd aan de respondenten.

Geen enkel antwoord was precies hetzelfde. Vaak terugkerende termen varen ‘expliciet’ en ‘bedoeld om op te winden’. Daarnaast waren er wetenschappers die benadrukten dat pornografie geen ‘ding’ is maar een ‘argument’ of een ‘proces’, waarbij het benoemen van wat gezien wordt als pornografie een machtshandeling is die varieert per tijd en cultuur – denk bijvoorbeeld aan discussies over of voorlichtingsmateriaal pornografisch is. De onderzoekers kwamen daarom tot twee definities, die zeer verschillend zijn:

1. Essentialistische definitie:
Porno = sexually explicit materials intended to arouse

2. Cultuur-relativistische definitie:

Porno = a concept, a category of texts managed by institutions led by powerful groups in society in order to control the circulation of knowledge and culture, changing according to geographical location and period

Over de eerste definitie was weinig onenigheid, slechts twee respondenten konden zich hier niet in vinden. Met de tweede definitie werd minder ingestemd: een derde was het er niet mee eens. Vooral sociaalwetenschappers onderschreven beide definities, geesteswetenschappers neigden vooral naar de tweede definitie.

Hoewel de definities aan elkaar tegengesteld zijn, stellen de onderzoekers dat beide definities bruikbaar zijn. De keuze voor de een of de ander hangt af van de aard van het onderzoeksproject. Als het gaat om empirische projecten die herhaalbaar moeten zijn, werkt alleen definitie 1. Voor meer beschouwend onderzoek past de tweede.

Wil je ook eindelijk weten wat seks is? Lees dan mijn boek – overal te koop. 

Beeld gegeneerd met Dall-e 2: “an oil panting of a scientist who is thinking about definitions”. 

Een anonieme bron mailde me deze link over een nieuwe seksuele subcultuur: goonettes. Een goonette is het vrouwelijk equivalent van een gooner, leer ik van Urban Dictionary, een vrouw in wiens leven porno overheerst. Ook wel bekend als gooner girl of girl gooner. Ik kan naast het artikel op de website Input maar weinig informatie over deze groep vinden (het helpt daarbij ook niet gooners de bijnaam is van fans van Arsenal). Toch is er een reddit-gemeenschap met meer dan 80.000 leden, r/GoonetteHub, 50.000 meer dan vorig jaar toen het artikel verscheen.

Goonettes zijn volgens Input-redacteur Jessica Lucas:

“women who gather on sites like Reddit and devote themselves to porn and sometimes IRL sexual escapades. These women view pornography addiction as a fetish they engage in — not an ailment that besets them — and they pride themselves on their lengthy masturbation sessions, during which they consume as much adult content as possible — the more graphic, the better.”

Goonen als werkwoord draait om zo lang mogelijk hardcoreporno kijken en het uitstellen van orgasmes, een techniek die edging heet. De term is afkomstig van de gezichtsuitdrukking die je hebt tijdens zo’n sessie. Goonettes zijn vrouwen van alle leeftijden. Ze zijn vaak seksueel fluïde en dragen labels als ‘slet’ en ‘hoer’ als geuzennamen. Het internet is een belangrijke ontmoetingsplek en ervaren goonettes organiseren regelmatig online masturbatiesessies op platformen als Discord.

De Ierse Catherine Duffy runt de reddit-gemeenschap r/Whoreurope en is een leidend figuur in de gemeenschap. Zogeheten porn mommies zoals zij verwelkomen nieuwkomers en geven hen advies. In een artikel op haar website beschrijft Duffy goonen als:

“edging with a more meditative aspect to it. When you Goon successfully, you end up in a trance, your mind goes blank, and you’re in a world of ecstasy but have pulled back from the overwhelming brink of an actual orgasm … So you’ll become lost in pleasure and smut. In the moment, all that matters is your cock or pussy and the enticing visionary masterpiece on the screen. It feels like it’s all been made personally for you. Each scene gets dirtier, each pornstar gets hotter, and you literally become drunk over pussy or cock.”

Het is wellicht niet helemaal terecht om de goonettes te zien als subcultuur. Wellicht is het beter om te spreken van een gemeenschap rond een bepaalde fetisj, die elkaar vooral online treft om op een porno- en sekspositieve manier hun voorkeuren te vieren.

Kinderporno staat niet alleen op schimmige plaatsen op het (dark) web, maar heel soms ook op mainstream pornosites. Pornhub, de grootste pornosite ter wereld, gaat nu samenwerken met hulpverlening om mensen die hiernaar zoeken hulp te bieden. Die komt in de vorm van een chatbot die oppopt als iemand één van de 28.000 zoektermen gebruikt die gelinkt zijn aan het zoeken naar kindermisbruik.

De pop-up, schrijft The Guardian, vertelt de zoeker dat zulke resultaten niet bestaan en dat hij zoekt naar mogelijk illegale beelden. Vervolgens start de bot een gesprek het gedrag van de zoeker en wordt deze aangemoedigd om hulp te zoeken bij Stop It Now!, een anonieme hulplijn gericht op het voorkomen van seksueel kindermisbruik (ook in Nederland actief).

Aan de chatbot is ruim twee jaar gewerkt door deskundigen van de Internet Watch Foundation, aan de hand van onderzoek met daders. Deze Britse organisatie speurt ook naar kinderporno om zulke pagina’s te laten verwijderen. In 2021 waren dat een kwart miljoen pagina’s, dit jaar tot nu toe 169.000. Daarvan was er overigens slechts één van Pornhub. Waarom dan toch daar deze chatbot plaatsen? Directeur Donald Findlater van Stop It Now!:

“We thought very long and hard about a collaboration with Pornhub. But this is pragmatic. We know from speaking to people who contact our helpline or who are arrested that their route to watching the abuse of children often involves accessing legal porn and then searching from there. To be clear, that is not the journey all offenders make, but it is the journey for some and we need to serve warnings to them – that children were harmed to make these images and are further harmed by continual viewing.”

Vrouwen houden van homoporno. Het is een inzicht dat niet alleen uit onderzoek van Pornhub naar voren komt, maar dat bijvoorbeeld ook blijkt uit de populariteit onder vrouwen van de homo-erotische boeken van James Lear en uit de vele verzoeken die Game of Thrones-schrijver George R.R. Martin ontving van vrouwen voor meer expliciete gay seksscènes. Socioloog Lucy Neville onderzocht [abstract] wat vrouwen aantrekt in homoporno en wat dit zegt over de female gaze.

Het fenomeen lijkt aan de ene kant logisch: het is algemeen bekend dat heteromannen het opwindend vinden om te kijken naar twee lesbo’s, dus waarom zouden omgekeerd heterovrouwen het niet ook geil vinden twee mannen seks te zien hebben? Tegelijkertijd stuit het fenomeen constant op verbazing. Daaraan ten grondslag ligt de aanname dat vrouwen sowieso minder geïnteresseerd zouden zijn in seks of ‘van nature’ geïnteresseerd zouden zijn in heteroseks. Beide aannames zijn seksistisch.

Methode
Neville nam een survey af met open en gesloten vragen onder 275 vrouwen. Daarvan identificeerde 41 procent zich als heteroseksueel, 37 procent was single. De leeftijd liep uiteen van 18 tot boven de 65 en de respondenten waren afkomstig uit 26 verschillende landen.

Deze vrouwen keken allemaal naar homoporno en 90 procent deed dat om op te masturberen. Daarnaast keek 68 ook naar heteroporno en 53 procent ook naar lesbische porno. Het merendeel van de respondenten, 82 procent, gaf aan liever naar homoporno te kijken dan naar andere soorten porno.

Redenen
1. Boys are hot
Dit thema kwam het meest voor in de antwoorden: de vrouwelijke respondenten vinden mannen aantrekkelijk, voelen zich aangetrokken tot mannen en kijken dus graag naar mannen. Bij homoporno, zo schreef een respondent, zie je twee mannen het doen en dat is “BOOM, TWICE THE SEXY!”.

2. Authentiek bewijs van verlangen
Op de tweede plaats qua frequentie staat dit thema. De respondenten geloven dat de acteurs het naar hun zin hebben, en dat de seks niet slechts gespeeld is voor de camera (zoals ze vinden dat het bij heteroporno is). Ze zien daar visuele aanwijzingen voor in de erecties en ejaculaties, maar ook in de algehele houding van de acteurs.

3. De female gaze
Veel respondenten geven aan dat ze meer gemeen hadden met de doelgroep van homoporno dan die van heteroporno. Bij homoporno draait het om de man, bij heteroporno is de vrouw het object van verlangen.

4. Het seksuele mijnenveld ontwijken
Vrouwen maken zich zorgen om uitbuiting en objectificatie van vrouwen in heteroporno. Aangezien er geen vrouwen zitten in (de meeste) homoporno, speelt dit dan niet. Respondenten zijn zich wel bewust dat ook mannen uitgebuit kunnen worden, maar ze vinden dat mannen meer mogelijkheden hebben zich daartegen te verzetten en dat mannen “don’t have to deal with the kind of shit women do all around that, so it’s more like a novelty”.

5. Queer space
Homoporno is niet heteroseksueel en daarmee buiten de norm. Dit thema komt vooral naar voren bij respondenten die als queer of lesbisch identificeerden. Een voorbeeld: “I like how non-conventional it is”.

6. Erotiserende gelijkheid
De machtsdynamiek in homoporno werkt anders dan bij hetero’s. Submissive of dominant staat niet in directe relatie tot gepenetreerd worden/penetreren. Die gelijkheid is opwindend, waardoor er meer ruimte is om te genieten van ruigheid en zelfs geweld: “characters in gay pornography are seemingly more able to be rough without it being distasteful/non-consensual”.

7. Afwezigheid van vrouwen
Sommige respondenten zijn soms jaloers op vrouwelijke performers, of vergelijken hun eigen lichaam met dat van de performer.

8. Taboe
Een kleiner deel van de respondenten speculeert dat hun voorkeur wellicht iets te maken heeft met het taboe dat zit op seks tussen mannen. Het gaat daarbij zowel om het feit dat deze respondenten zelf nooit zulke seks kunnen hebben en dat ze eigenlijk niet zouden moeten kijken, als om het gevoel dat ze krijgen van kijken naar iets waar een man geen plezier uit zou mogen voelen – namelijk anale penetratie.

9. Het is gewoon beter
Een laatste thema is dat de respondenten vinden dat homoporno een hogere productiewaarde heeft, met een beter plot, meer diverse acteurs en interessantere seksuele scenario’s. Producenten van homoporno zouden meer stilistische risico’s nemen en daardoor meer ‘non-vanilla’ en amateur porno maken.

Wat betekent dit voor de female gaze?
De male gaze is een bekende term uit filmtheorie: de blik van de camera is mannelijk. Er is veel interesse in het omgekeerde: bestaat er ook zoiets als de female gaze? Niet alleen de derde genoemde reden verwijst hiernaar, maar ook andere redenen kunnen hieraan gerelateerd worden. De vrouwelijke respondenten geven immers aan dat ze niet naar heteroporno kijken vanwege de manier waarop vrouwen daarin behandeld worden, vanwege de afwezigheid van vrouwelijk plezier en omdat heteroporno de kijker uitnodigt een mannelijk perspectief in te nemen.

Squirting is de Engelstalige benaming voor het uitspuiten van vloeistof tijdens seks. Het fenomeen is onderwerp van debat en fascinatie, in porno, in de wetenschap en in de bredere maatschappij. Er is helaas maar weinig sociaalwetenschappelijk onderzoek naar squirten. Een welkome recente Zweedse studie [abstract] laat zien dat vrouwen er verschillend ernaar kijken.

Wat is het? 
De aandacht van de wetenschap richtte zich vooral op de aard van de vloeistof. Inmiddels is er enige consensus dat het gaat om twee aparte fenomenen: er is de vrouwelijke ejaculatie, waarbij een kleine hoeveelheid melk-achtige substantie vrijkomt uit de klieren van Skene rond de uitgang van de urinebuis. Daarnaast is er squirten (waarvoor geen goed Nederlands alternatief bestaat), waarbij uit de plasbuis een grotere hoeveelheid waterige vloeistof gespoten wordt die meer op urine lijkt.

Er wordt in de maatschappij op verschillende wijze naar squirten gekeken. Neerwaarts en beschamend, door te stellen dat het gewoon plas zou zijn, maar ook bewonderend, bijvoorbeeld in porno en erotiek. Dat zijn overigens westerse invullingen: in bijvoorbeeld Rwanda en Ghana wordt squirten gezien als belangrijk onderdeel van vrouwelijk genot.

Methode
De Zweedse medisch-socioloog Jessica Påfs interviewde 28 vrouwen die ervaring hadden met squirten. De vrouwen waren tussen de 23 en 69 jaar, en hadden allen seksuele ervaring met mannen, zeven ook met vrouwen. De interviews zijn onderworpen aan een thematische analyse.

Hun ervaringen zijn gevarieerd, complex en soms tegenstrijdig. Soms gebeurde het pas voor het eerst op latere leeftijd, soms werd het actief nagestreefd. Het squirten kwam op verschillende manieren tot stand, door stimulatie in de vagina, van de clitoris of van andere plekken in de vulva.

Drie soorten ervaringen
Påfs deelt de ervaringen in drie categorieën in.

De eerste categorie is de meest positieve. Deze vrouwen voelden verbazing en trots over wat hun lichaam allemaal kan, ze zagen het als een seksuele superpower – iets dat niet elke vrouw kan. Meerderen zeiden dat het voelde als een seksuele ontwakening. Een aantal realiseerde zich dat ze het vaker gedaan moeten hebben, maar dat ze er toen geen aandacht aan hadden besteed of het niet hadden begrepen. Het orgasme voelt voor de meesten anders dan een clitoraal orgasme. Twee citaten uit deze categorie:

“Before, when I heard from a friend that she was capable of squirting I thought ‘wow, she’s playing at a whole other level’. And now, when I have managed to squirt, my partner said that we need to start protecting the sheets, as a joke. And I thought ‘wow, am I in that club now?’ (laughing). This has affected me, I am thinking it is something to achieve, and although you should not put a value on these things, I still do.”

“I am fascinated about it and I think it feels like such an amazing power and a feminist statement, almost like throwing it back in their face, you might say, after all these years of oppression of women’s sexuality. To me, it felt like an elemental force. I think it is so beautiful somehow, and extremely powerful.”

In de tweede categorie zijn vrouwen minder lyrisch over het squirten. Het leidt tot teleurstelling of onverschilligheid. Ze koppelden het vaak los van een orgasme of hadden verwacht meer te voelen. Het terugkerend woord hier is ‘overrated’: ze hadden er andere verwachtingen bij. Dat komt misschien ook omdat het in het Zweeds fontänorgasm of sprutorgasm wordt genoemd, en dat werd niet waargemaakt.

“I didn’t even realize that it happened when it did. It was afterwards that we realized: ‘gosh, how wet it got’ and, how the mattress was soaked through. It’s crazy how much fluid there actually is. And afterwards, I really had these thoughts: ‘What was that? Did I squirt? Well it must have been that.’ But, I mean, I hadn’t even realized that it happened. Since then it has happened again, so now I know that’s what happened. But it really took me by surprise, that first time.”

“I had the impression that ‘the best orgasm is when you squirt’ and then, when I got one myself, it didn’t feel that way. There is no nuanced picture of it, out there, when you google it for example.”

De derde categorie gaat om ongemak, verlegenheid en schaamte – over de daad en de hoeveelheid. Veel vrouwen in deze categorie dachten dat ze geplast hadden. Hier speelt gebrek aan kennis een rol, naast het idee dat het taboe is of buiten de norm vanwege porno. De reactie van de partner maakt daarbij uit, en de ervaring had soms nadelige effecten op de relatie.

“When it happened that first time, I didn’t understand what had happened. I actually thought that either I or he had peed. I didn’t dare to mention it. Now, when it happened again and I didn’t even really notice it, suddenly the sheets were just wet, I can look back on that event and understand that it was probably an ejaculation. But then, I didn’t even know there was such a thing and I remembered I felt so uncomfortable, and ashamed. I was afraid I had peed. I wish I could go back to that younger version of myself and say like: hey, you ejaculated, it’s completely normal.”

“[My colleagues] started questioning if it actually exists and if it was just something you see in porn. I didn’t really mention at that moment, sitting by that coffee table, that I had experienced it myself. But my colleagues were my age, I was surprised to hear them say things like that.”

Implicaties
Er zijn dus verschillende ‘scripts’ als het op squirten aankomt. Hoe er betekenis aan gegeven wordt, hangt af van de eigen seksualiteit, de reactie van anderen en de bredere culturele betekenis. Squirten is heel zichtbaar en dat geeft enige status omdat het mannelijk orgasme (oftewel de norm) ook zichtbaar is. Tegelijkertijd ervaren dus niet alle vrouwen die squirten dit daadwerkelijk als een orgasme. Dit roept dan weer interessante vragen op over het veinzen van een orgasme – kan je door te squirten juist faken? En hoe verhoudt zich dit tot daadwerkelijk plezier?

Negatieve ervaringen hangen samen met de notie van plassen. De discussie in de wetenschap over squirten heeft zo een negatief effect op de seksuele ervaring van vrouwen. Zouden zij het squirten fijner vinden als definitief werd vastgesteld dat de vloeistof geen urine is? Kennis is cruciaal. Een aantal vrouwen gaf aan graag over squirten gehoord te hebben bij seksuele vorming en dat er te weinig betrouwbare informatie beschikbaar is. Ze wilden ook graag weten hoe gangbaar het nou eigenlijk is, wat aansluit bij het gangbare idee dat gemiddelde seks normaal en goed is. Er ligt dus een duidelijke taak voor onderzoekers en voorlichters.

Op OnlyFans delen miljoenen content creators betaalde berichten, foto’s en video’s direct met hun volgers. Meestal gaat het om seksueel expliciete content, content die niet is toegestaan op platformen als Instagram. De BBC rapporteert nu op basis van eigen onderzoek dat OnlyFans te weinig doet om makers te beschermen.

Er verschijnt regelmatig content die in strijd is met de eigen regels: terroristische video’s, verkrachtingsbedreigingen en racisme. De site zegt wel te modereren, maar criticasters stellen dat vanwege de bijzondere inhoud dit meer met getrainde mensen (ipv AI) moet gebeuren dan nu het geval is.

Makers ontvangen regelmatig bedreigingen van boze ‘fans’, waaronder het dreigen te doxxen – het bekendmaken van privégegevens zoals een woonadres. OnlyFans zegt dat zulke berichten niet strijdig zijn met de gebruikersvoorwaarden en blokkeert zulke accounts daarom niet. Makers kunnen wel zelf bepaalde accounts blokkeren, maar deze mensen kunnen dan hun geld terugkrijgen. Dat nodigt misbruik uit, zeggen makers tegen de BBC, het stuurt een signaal dat zulk gedrag acceptabel is. Bovendien is een nieuw account zo aangemaakt.

Tot slot klagen makers over de lange reactietijd van OnlyFans. Bovendien is het moeilijk een echt iemand te spreken te krijgen. OnlyFans reageert ontkennend op zulke klachten. Dat is sowieso teleurstellend. Veel makers zitten in een kwetsbare positie: sekswerkers willen doorgaans anoniem blijven omdat hun werk nog steeds gestigmatiseerd wordt. OnlyFans floreert dankzij hun content én pakt ook nog eens twintig procent op iedere transactie. Daarvoor zouden makers veel meer dienstverlening moeten kunnen verwachten.

Aan het einde van Rogue One: A Star Wars Story (2016) zien we een jonge Princess Leia, precies zoals we haar kennen uit A New Hope – de film uit 1977 waar Rogue One de directe prequel van is. Het was het resultaat van nieuwe technologie. John Knoll, chief creative officer verantwoordelijl voor deze visuele effecten zei er toen over:

“It is extremely labor-intensive and expensive to do. I don’t imagine anybody engaging in this kind of thing in a casual manner.”

Dat bleek niet zo te zijn. Een Reddit-gebruiker maakte FakeApp, een desktop tool waarmee eveneens met kunstmatige intelligentie gezichten op lichamen kunnen worden geplakt, hetzelfde idee als bij Princess Leia. Sterker: met de app kan een beter resultaat behaald worden. De tool is een hit omdat – het zal niet verbazen – zo namaak celebrity-porno kan worden gemaakt. Deepfakes worden dit genoemd. Vice schreef erover: ‘We Are Truly Fucked: Everyone Is Making AI-Generated Fake Porn Now’.

Dat is natuurlijk het angstbeeld: een kwaadwillende kan nu namaakporno van je maken. Maar daar kan je ook anders naar kijken, zoals Stijn van Balen op Twitter suggereerde:

“Dit is wat privacy gaat redden. De volgende ‘fappening’ trappen we er nog [in], maar zodra de filmpjes komen van Trump die een boek leest dan is het uit met de pret.”

Als er veel fake-video in omloop is en het onmogelijk is om nep van echt te onderscheiden, kan je altijd claimen dat het niet echt is. Plausibele ontkenning dus. It wasn’t me! 

Antiporno-feministen hebben het graag over geweld in porno. Volgens hen zou dat niet alleen de overheersende soort porno zijn, het zou ook mannen aanzetten zelf seksueel gewelddadig te zijn – oftewel onderdeel zijn van wat zij ‘verkrachtingscultuur noemen’. Beide claims zijn twijfelachtig – inhoudsanalyses laten niet zien dat geweld overheerst en er zijn eerder redenen om aan te nemen dat toegang tot porno het aantal verkrachtingen doet dalen dan het omgekeerde. Een econoom voegt hier nu nog een interessant punt aan toe. Volgens data van Google zou gewelddadige porno populairder zijn onder vrouwen dan onder mannen.

Big data als ultieme waarheid
Seth Stephens-Davidowitz werkte vroeger bij Google en gelooft heilig in de data die zoekopdrachten opleveren. Hij schreef een boek over, Everybody lies, waarin hij stelt dat mensen liegen in vragenlijsten, maar dat big data die leugens achterhalen. Uiteraard zijn daar veel vraagtekens bij te plaatsen, maar laten we eerst eens kijken wat zo’n beeld van Google als ‘digital truth serum’ eigenlijk oplevert.

Nou, bijvoorbeeld dat er meer mannen in de kast zitten dan we volgens Stephens-Davidowitz denken, dat veel mannen liever een volle vrouw hebben dan een dunne en dat veel heteroseksuele vrouwen naar lesbische porno kijken. Dit zijn echter allemaal weinig schokkende inzichten, en een aantal ervan zijn al eerder uit empirisch onderzoek naar voren gekomen – ook uit surveyonderzoek. Daarnaast stelt Stephens-Davidowitz dat porno met geweld tegen vrouwen populairder is onder vrouwen dan onder mannen.

“Porn featuring violence against women is also extremely popular among women. It is far more popular among women than men. I hate saying that because misogynists seem to love this fact. Fantasy life isn’t always politically correct.”

Dat laatste is zeker waar: porno gaat over fantasieseks. Het is vaak de seks die je niet hebt, omdat je dat niet durft of niet mag. Geweld en vernedering horen daar zeker bij. Dat betekent echter niet dat alle vrouwen die googelen op gewelddadige porno dat doen omdat ze er graag naar kijken. Het zouden, om maar iets te zeggen, ook antiporno-feministen kunnen zijn die op zoek zijn naar ammunitie.

Aan de andere kant waren UvA-onderzoekers onlangs verbaasd te vernemen – uit surveyonderzoek! – dat veel vrouwelijke studenten verkrachtingsfantasieën hadden. Dat onderzoeksproject loopt nog – ongetwijfeld volgt bij publicatie een nieuwe post op dit blog. De claim van Stephens-Davidowitz is iets om verder uit te zoeken.

Offline peepshows bestaan nauwelijks meer: plekken waar mensen tegen betaling kunnen kijken naar seksuele handelingen die live worden verricht. Online zijn ze des te populairder. Webcamdames verkopen verschillende diensten: exotisch dansen en masturbatieshows. Bij verschillende websites gaat dat via een muntjessysteem: de bezoeker koopt muntjes in waarmee de dames getipt worden. Vaak hanteert een dame in de chatroom een aftelprocedure: als ze voldoende fooi heeft gekregen, begint ze met de show. Daarnaast zijn er privésessies mogelijk.

Sekswerk via webcam is zo populair juist omdat er geen fysieke aanraking plaatsvindt. Webcamdames voelen zich online veiliger omdat een aantal van de risico’s verbonden met offline sekswerk ontbreekt. Dat betekent niet dat het werk zonder gevaar is. In een recent artikel [abstract] onderzoekt de Amerikaanse socioloog Angela Davis hoe webcamdames omgaan met plezier en gevaar in hun werk. Ze doet op basis van een analyse van het forum ACF, waar webcamdames en -fans tips uitwisselen.

Cammen is leuk
De voordelen van webcammen zijn niet alleen economisch. De sekswerkers noemen eigen seksueel plezier als belangrijke plus. Klaarkomen tijdens je werk is niet iets dat iedereen kan claimen. De dames zeggen dat ze hierdoor hun lichaam beter hebben leren kennen, wat ook buiten het werk fijn is. Een vaak terugkerende opmerking was dat webcamdames niet faken. Volgens Davis is dit een manier voor de vrouwen om seksueel agency te claimen – los van of het waar is of niet. Webcamdames kunnen zich – meer dan hun collega’s die fysiek bij de klant zijn – richten op zichzelf. Zij bepalen de inhoud en de snelheid van de show. Daarbij benadrukken de dames dat ze de mogelijkheid hebben om zelf te kiezen met wie ze privé gaan.

Zowel jongeren zelf als hun ouders en opvoeders maken zich zorgen over de rol die porno speelt bij het seksueel opgroeien. Ze zijn bang dat jonge mensen hun seksuele voorlichting uit porno halen, en dat zou dan weer leiden tot onrealistische ideeën over seks. Porno, zo lijkt de dominante opvatting, is namelijk niet realistisch of nastreefwaardig. Maar wat weten we eigenlijk over porno als seksuele voorlichting? De Australische mediawetenschapper Kath Albury zette het beperkte onderzoek op een rijtje [abstract].

Er zijn meerdere studies die aangeven dat pornografie een belangrijke bron van informatie is voor LGBTQ-jongeren. Zij halen uit porno meer seksueel zelfvertrouwen en het is ook positief voor het vormen van gemeenschappen. Er is ook onderzoek dat porno als positief onderwijsmateriaal ziet voor volwassen heterostellen. Jonge hetero’s daarentegen moeten volgens (andere) studies afgeschermd worden van seksueel expliciete inhoud. Dit geldt met name voor jonge mannen.

Schade
Gezondheidswetenschappers en feministische onderzoekers claimen dat pornografie slecht is voor de ‘seksuele repertoires’ van jonge mensen. Zo zou porno een agressieve houding ten aanzien van vrouwen bevorderen. Op zulke studies is ook veel kritiek. Verschillende gezondheidsstudies koppelen het kijken naar porno aan seksueel riskante praktijken, zoals geen condoom gebruiken. Het zijn vooral niet-academische columnisten die menen dat vrouwen dankzij porno hun schaamharen scheren, iets dat zij als negatieve ontwikkeling zien.

Er is anderzijds ook onderzoek dat vraagtekens plaatst bij de relatie tussen blootstelling aan seksueel expliciet materiaal en de gedragingen van jongeren. Zo stelt een Australische onderzoeker dat jongeren uit eigen seksuele nieuwsgierigheid porno opzoeken en er niet door geseksualiseerd raken. Andere onderzoekers keken juist naar de beschikbaarheid van alternatieve bronnen van informatie zodat jongeren veilig en ethisch over seks kunnen leren. Albury merkt hier op dat kritiek op pornografische inhoud alleen jongeren niet leert over ongelijkheid op het gebied van seks en gender. Dat moet ook op andere plekken in het onderwijscurriculum gebeuren.

Hulp voor volwassenen
Er zijn studies die aantonen dat homoseksuele pornografie inzetten effectief is bij voorlichting voor veilige seks onder homomannen. Hier is ook kritiek op: homoporno zou gewelddadig zijn, of: het is niet goed homocultuur zo erotisch af te beelden. Er is ook onderzoek dat een positieve waarde ziet in porno als ‘handleiding’ voor lesbische stellen. Er zijn Amerikaanse pornoproducenten die films maken die bedoeld zijn als voorlichting voor volwassen heterostellen, maar hier is geen onderzoek naar.

Pornogeletterdheid
Mediawijsheid (beter: mediageletterdheid) wordt vaak gezien als oplossing tegen negatieve effecten van media. In die lijn wordt ook pornogeletterdheid aanbevolen. Wetenschappers zijn het er niet over eens wat daar precies onder verstaan wordt. Het moet gaan om stereotypen te doorzien en negatieve rolmodellen te herkennen. Jongeren die dit kunnen, lezen porno echter nog steeds ook als sexy of cool. Andere onderzoekers wijzen erop dat lessen over porno op school ook goed kunnen zijn voor docenten: zij leren dan over de seksuele cultuur van jongeren.

Een probleem bij pornogeletterdheid is dat docenten hun leerlingen soms wettelijk niet bloot mogen stellen aan porno. Dat maakt een les ingewikkeld. Daarnaast wijzen wetenschappers erop dat docenten zich ongemakkelijk voelen. Er wordt dan ook vaak teruggevallen op het vertonen van documentaires.

Legitieme kennis
Er zit een groot verschil in hoe mannen en vrouwen, jongens en meisjes, hetero’s en homo’s geframed worden als ‘leerlingen’ van porno. Wat porno onderwijst en wat porno kan onderwijzen wordt voor deze groepen heel anders voorgesteld. Wetenschappers zijn duidelijk niet neutraal in hun benadering van porno als/en seksuele voorlichting. Het is dan ook logisch dat er geen academische consensus is over wat porno nu precies onderwijst en wat pornokijkers er nu precies van leren.

Het is belangrijk dat onderzoek op dit gebied recht doet aan de verschillen in seksuele voorkeur en smaken, en aan de seksuele nieuwsgierigheid van jongeren. Daarnaast is het belangrijk om steeds de vertogen over wat telt als legitieme seksuele kennis voor jongeren kritisch te bevragen.

In de jaren ’70 en ’80 formuleerden radicaalfeministen kritiek op pornografie. Zij hebben daarmee de toon gezet voor het debat dat sinds internetporno weer hevig opgelaaid is. Susan Brownmiller beweerde bijvoorbeeld in 1975 dat seksueel expliciet materiaal een vertekend beeld van seksualiteit geeft, waarin vrouwen worden afgebeeld als “anonymous,panting playthings, adult toys, dehumanized objectsto be used, abused, broken and discarded’’ (p. 394). Het idee is dat porno vrouwen ondergeschikt verbeeldt en dat het kijken naar zulke beelden een effect heeft in de rest van het leven: de kijker zal hierdoor vrouwen als minderwaardig zien.

Er is experimenteel onderzoek dat deze beweringen ondersteunt, maar die studies zijn relatief oud en hadden een zeer kleine steekproef. Daarnaast is er recenter onderzoek dat geen verband vindt. In deze studies wordt geen onderscheid gemaakt tussen gebruikers en niet-gebruikers van porno, en dat zou wel moeten om de claim van radicaalfeministen te testen. Immers, als wat zij zeggen klopt moeten niet-gebruikers meer gelijkwaardige opvattingen over mannen en vrouwen hebben dan mensen die wel porno kijken. In een recent artikel [abstract] toetsen Canadese psychologen en een socioloog in hoeverre dit klopt.

Methode
De onderzoekers gebruikten de General Social Survey, een langlopende Amerikaanse vragenlijst die sinds 1973 afgenomen wordt. De survey bevat verschillende vragen over allerlei onderwerpen, waaronder opvattingen over gendergelijkheid. Het gaat om vragen als ‘zie je jezelf als feminist?’, ‘vind je dat vrouwen het huishouden moeten runnen?’, ‘zou je op een vrouw stemmen als zij geschikt was voor een politieke plek?’, ‘in hoeverre vind je dat het familieleven eronder lijdt als een vrouw voltijds werkt?’. Er zijn ook vragen over abortus en het traditionele gezin.

Daarnaast worden respondenten gevraagd naar hun pornogebruik met de vraag of ze een ‘X-rated film’ hadden gekeken in het afgelopen jaar. De steekproef bestond uit 10.946 mannen en 14.101 vrouwen.

Resultaten
De onderzoekers vonden geen verband tussen pornogebruik en identificatie als feminist. Mannen die porno kijken denken positiever over vrouwen in machtsposities dan mannen die geen porno kijken. Dit effect was nog sterker bij vrouwen. Pornokijkers hebben minder negatieve opvattingen over vrouwen op het werk en minder negatieve opvattingen over abortus. De onderzoekers vonden geen verschillen tussen pornokijkers en niet-pornokijkers als het aankwam op het traditionele gezin.

Conclusie
Kortom, de onderzoekers vonden geen bewijs voor de stelling dat pornografie samenhangt met steun voor genderongelijkheid. In plaats daarvan spreekt deze studie die aanname tegen: pornokijkers zijn voor gendergelijkheid. Ze schrijven:

“Instead of demonstrating strong associations between pornography use and support of nonegalitarianism, if anything the current findings actually suggest weak associations in the opposite direction. Compared to nonusers, participants who reported viewing a pornographic film in the previous year also reported more positive attitudes toward women in positions of power, less negative attitudes toward women in the workforce, and less negative attitudes toward abortion—attitudinal differences that suggest many pornography users may be useful allies in the struggles that women face in obtaining public office, economic independence (and perhaps equal pay), and reproductive autonomy and bodily integrity” (p. 7).

In een lange discussie betogen ze dat deze resultaten aansluiten bij eerdere empirische studies waarin ook positieve verbanden werden gevonden tussen porno kijken en gendergelijkheid onderschrijven. Ze besluiten hun conclusie:

“In light of this evidence, continued anti-pornography rhetoric proclaiming that “pornography is what the end of the world looks like” (Jensen 2010, p. 105) appears unjustified” (p. 10).

Pornhub genereert regelmatig gratis publiciteit door te publiceren waar mensen zoal naar zoeken. De pornosite doet dat slim: de resultaten zijn zowel vermakelijk als inzichtelijk. Marketingsonderzoeksite Venture Beat vroeg hen eens te kijken naar zoekopdrachten naar de game Minecraft, om vervolgens met die resultaten ook verkeer naar hun eigen site te trekken. Reuze slim. Maar goed, u wilt vast weten wat eruit kwam.

Sinds januari 2014 is het aantal zoekopdrachten op Minecraft gestegen met 326 procent. Twee gebeurtenissen zorgden voor pieken: in mei 2015 kwam er een namaak-app met malware op de markt en in juni 2015 werden er nieuwe features gepresenteerd.

Het zijn vooral jongeren die hierop zoeken: tachtig procent is tussen de 18 en 24 jaar. 91 procent is jonger dan 35. Duidelijk de Minecraft-spelers dus. Het zijn hoofdzakelijk mannen en ze zoeken vooral vanaf hun mobiele telefoon (65%). De meest populaire zoektermen zijn ‘minecraft hentai’ en ‘minecraft animation’. Ook wordt er gezocht naar ‘minecraft true love’ en ‘minecraft hard drilling’. Sommige gebruikers zoeken zelfs naar tutorials – voor hoe ze Minecraft spelen, niet hoe ze Minecraft-porno maken.

Heel spannend is het allemaal ziet: de blokkerigheid van de poppetjes doet het lijken alsof het beeld geblurred wordt – zie het plaatje boven. De filmpjes zijn dan ook gewoon te zien op YouTube (dat verder een strikt anti-pornobeleid voert).

Het is opmerkelijk dat pas sinds januari 2014 deze zoekopdracht zo populair werd. Het spel bestaat immers al sinds 2011. Misschien betreft het hier een uitgebreid plan van Venture Beat en Pornhub. Ook in dat geval: well played.

Gevonden via Gyurka Janssen.