Alsof het 2010 is: de Washington Post waarschuwde deze maand dat jongeren online een digitale voetafdruk achterlaten die wellicht niet in goede aarde valt bij universiteiten en toekomstige werkgevers. Waar het in het in 2010 ging om Millennials en Facebook en (in Nederland) Hyves, gaat het nu om Gen Z en TikTok. Ook toen werd er gesproken van een generatie die voor het eerst online is opgegroeid. Belangrijk verschil: toen ging de waarschuwing over foto’s van alcoholgebruik en ander losbandig gedrag, in de WaPo gaat het over het delen van mentale problemen en stoornissen.

“Aly Drake says she used TikTok like a diary. When she felt friendless, she’d make a video about it. When she noticed the symptoms of her bipolar disorder or wondered if an ex was still thinking about her, she’d open the app and press record. It helped that she was “obsessed” with understanding the app’s algorithm and what content performed well, the 19-year-old said. On TikTok, her videos reached people who understood her and what she was going through, she said. But her videos also reached the coaches of the college water ski program she hoped to join. They sent her an email saying her videos were “too negative,” she said. And she was denied a spot on the team.”

Dat verschil maakt uit. Jongeren snapten toen ook wel dat het niet handig is dronken foto’s van jezelf te plaatsen die misschien tot in de eeuwigheid online blijven rondgaan (al blijkt dat reuze mee te vallen zien we nu). Maar het delen van persoonlijke problemen is een ander verhaal. Populaire cultuur moedigt publieke biechten aan, van Oprah Winfrey’s talkshows via de confessional van reality-TV naar de algoritmes van sociale netwerken. Onder het mom van ‘bewustwording’ leren we dat een ander baat kan hebben als we onze verhalen en trauma’s delen, en dus doen we dat massaal. Jongeren voorop, niet in de laatste plaats omdat ze tijdens de coronaperiode sociaal geïsoleerd waren.

Authenticiteit is een belangrijke waarde, maar een werkgever neemt liever niet iemand met borderline in dienst. Die clash van waarden en belangen maakt het lastiger om jongeren te weerhouden zulke content te plaatsen. Het zou immers niet zo moeten zijn dat een stoornis effect heeft op je kansen op de arbeidsmarkt.

TikTok was een paar jaar een platform waar jongeren zich alleen waanden. Die tijd is voorbij, ook dit platform wacht het lot dat voorgangers Facebook en Instagram al ten deel viel: uiteindelijk komt de massa. Het is belangrijk jongeren deze mediakennis te geven: jeugdcultuur kan zich online moeilijker onttrekken aan het zicht van volwassenen.

Beeld gegenereerd met Dall-E 2. 

De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) schrijft voor dat de data van kinderen onder de 16 jaar alleen verzameld mogen worden met expliciete toestemming van de ouders. TikTok is populair onder deze leeftijdsgroep maar vraagt die toestemming niet. Op basis hiervan eisen de Consumentenbond en de speciaal opgerichte stichting Take Back Your Privacy nu 1,5 miljard euro van ByteDance, de eigenaar van TikTok.

Daarnaast betogen de twee partijen dat ook de Europese videowet wordt overtreden. NRC schrijft dat gesteld wordt dat er sprake is van:

“het toebrengen van „geestelijk letsel”, „verslavingsprikkelende werking van de profilering en algoritmes” en van het „slechte zelfbeeld” en de „onrealistische schoonheidsidealen” die TikTok bevordert. Het overlijden van een Italiaans kind bij een van de ‘challenges’ wordt TikTok voor de voeten geworpen.”

Zulke claims zijn communicatiewetenschappelijk lastig hard te maken.

NRC noemt dat de claims een “commerciële ondergrond” hebben, het is een manier om geld te verdienen aan big tech. Dat maakt dit een extra mooi onderwerp om met de doelgroep van TikTok in de klas te bespreken: hoe rechtvaardig is dat?

In de afgelopen weken werd de app Clubhouse ineens razend populair – zie onze blogpost van 5 februari. Ik heb de app toegang gegeven tot mijn contacten, want ja, op een nieuw sociaal netwerk wil je graag je bestaande netwerk snel toevoegen. Ik heb nu nog wat invites te vergeven (Clubhouse vult ze automatisch aan, zo exclusief is het allemaal niet) en de app schotelt me een lijst van vrienden voor die ik zou kunnen uitnodigen. Er staat ook duidelijk bij hoeveel vrienden die persoon al op Clubhouse heeft: Peter 132, Roel 122, Hadjar 102. Deze informatie lijkt handig, maar dit is natuurlijk behoorlijk privacygevoelig.

Dankzij deze lijst weet ik namelijk ook dat mijn tandarts 76 ‘vrienden’ heeft en mijn kapper 69. Daarnaast kan ik zien dat het werknummer van een bevriende strafrechtadvocaat 21 contacten heeft op de app. Ik kan niet zien wie dat zijn, maar Clubhouse natuurlijk wel. Mijn persoonlijke telefoonboek is geen lijst van vrienden en kennissen, maar een intiem inkijkje in mijn leven. Ik heb het Clubhouse zonder nadenken cadeau gegeven. En dat terwijl ik heus wel wat dat gratis apps niet echt gratis zijn: ik ben het product, samen met die lijst van contacten.

Zoals zo vaak het geval is, is Clubhouse erg vaag over hun privacy- en databeleid. Hoewel gebruikers zelf de gesprekken die gevoerd worden in de app niet kunnen bewaren, kan Clubhouse dat zelf wel. Nog veel erger is dat je niet zomaar je account kunt verwijderen. Mashable schreef een verontrustend stuk hierover: als je ervan af wilt, moet je een email sturen. De redacteur probeerde dat, maar kreeg geen reactie. Ook op zijn journalistieke, inhoudelijke vragen over het privacybeleid kreeg hij geen antwoord.

Een verstandige internetgebruikers is voorzichtig online. Je zet je browser op privé of incognito, je laat geen gevoelige gegevens achter en je hebt al helemaal geen Facebook. Dat was ooit allemaal goed advies, maar is inmiddels achterhaald. Omdat andere mensen wél hun gegevens online ten grabbel gooien, kunnen algoritmes en netwerken ook informatie over jou achterhalen. “There is no longer such a thing as individually ‘opting out’ of our privacy-compromised world” betoogt socioloog Zeynep Tufekci in een opinieartikel voor The New York Times.

Zelfs als je nooit een statement hebt gepost als ik ‘ik voel een beetje down’, kan een algoritme voorspellen welke gebruikers van – bijvoorbeeld – Instagram depri zijn. Dat doen ze op basis van enorme datasets. Dat betekent dat gegevens over geestelijke gezondheid beschikbaar zijn “to anyone with the right computational power”, schrijft Tufekci.

“Such tools are already being marketed for use in hiring employees, for detecting shoppers’ moods and predicting criminal behavior. Unless they are properly regulated, in the near future we could be hired, fired, granted or denied insurance, accepted to or rejected from college, rented housing and extended or denied credit based on facts that are inferred about us.”

Het angstige daarbij is niet alleen dat deze data en profielen er zijn, maar ook dat algoritmen het niet altijd juist hebben. Waar kan je terecht als je een baan niet krijgt op basis van onjuiste gevolgtrekkingen van een machine?

Ook als je van sociale netwerken wegblijft, word je door ze gevolgd. Je telefoonnummer is bijvoorbeeld een uniek cijfer waarmee jij te herkennen bent. Als je vrienden toestemming geven aan een sociaal netwerk om hun contacten uit te lezen, heeft Facebook je nummer. Over schaduwprofielen:

“Once your number surfaces in a few uploads, Facebook can place you in a social network, which helps it infer things about you since we tend to resemble the people in our social set. (Facebook even keeps ‘shadow’ profiles of nonusers and deploys ‘tracking pixels’ situated all over the web — not just on Facebook — that transmit information about your behavior to the company.)”

Een Amerikaanse parlementaire commissie ontdekte vorig jaar dat telefoonaanbieders realtime locatiedata van hun gebruikers verkochten. Ook allerlei apps doen dat, zoals de Weather Channel. Locatiedata vertellen veel over een persoon en kunnen tegen je gebruikt worden. Tufekci geeft hier het voorbeeld van een kankerkliniek.

Als individu kun je hier weinig aan doen. Het is zaak dat er wetten komen:

“Designing phones and other devices to be more privacy-protected would be start, and government regulation of the collection and flow of data would help slow things down. But this is not the complete solution. We also need to start passing laws that directly regulate the use of computational inference: What will we allow to be inferred, and under what conditions, and subject to what kinds of accountability, disclosure, controls and penalties for misuse?”

Facebook wil heel graag je telefoonnummer. Een van de manieren waarop het sociale netwerk je dat probeert te ontfutselen is de 2-stapsverificatie. Onder het mom van jouw veiligheid, vraagt Facebook je nummer. Die extra veiligheidslaag moet je account beschermen tegen derden die proberen toegang te krijgen. Facebook gebruikt dat nummer echter ook voor andere doeleinden.

Gizmodo rapporteert dat adverteerders die je nummer al hebben, jou kunnen targeten via dat nummer, ook al heb je dat alleen aan Facebook gegeven voor de 2-stapsverificatie. Dat targeten werkt als volgt: sommige bedrijven willen een advertentie richten op iemands wiens nummer of e-mailadres ze hebben, bijvoorbeeld omdat ze eerder iets bij hen gekocht hebben. Facebook heeft veel meer informatie over haar gebruikers dan zij weten. Via het adresboek van je vrienden bijvoorbeeld, of dus verkregen op deze doortrapte manier. Een bedrijf kan je dus ‘vinden’ op basis van je nummer of dat ene e-mailadres dat je nooit voor Facebook hebt gebruikt.

Gizmodo baseert zich op onderzoek waarin deze targeting-methodes zijn getest met een grote dataset. Over de onderzoekers en hun studie:

“They found that when a user gives Facebook a phone number for two-factor authentication or in order to receive alerts about new log-ins to a user’s account, that phone number became targetable by an advertiser within a couple of weeks. So users who want their accounts to be more secure are forced to make a privacy trade-off and allow advertisers to more easily find them on the social network. When asked about this, a Facebook spokesperson said that “we use the information people provide to offer a more personalized experience, including showing more relevant ads.” She said users bothered by this can set up two-factor authentication without using their phone numbers; Facebook stopped making a phone number mandatory for two-factor authentication four months ago.”

Extra frustrerend is dat het voor jou als gebruiker niet mogelijk is te achterhalen welke ‘schaduwinformatie’ Facebook allemaal van jou heeft. Ook voor mensen die hun Facebook weg hebben gedaan is dit onderzoek van belang: diensten als Twitter, Pinterest en Google werken op een zelfde manier.

Kinderen groeien op in een digitaal tijdperk en dat betekent automatisch dat ouders hen digitaal moeten opvoeden. De Britse communicatiewetenschapper Sonia Livingstone leidt een groot onderzoeksproject over online privacy, waarbij het hele gezin betrokken wordt. Zo voerde haar team onder andere een studie uit naar de opvattingen van ouders over de privacy van hun kinderen.

De vragenlijst werd afgenomen onder 2032 ouders met kinderen in de leeftijd van 0 tot 17 jaar. Het gaat om mensen uit het Verenigd Koninkrijk, waar ouders (net als in België) meer beschermend zijn als het gaat om het online gedrag van hun kinderen dan in Nederland (wij zijn ‘gesteunde risicoverkenners’, zie deze blogpost). Een ander verschil is dat de internetdekkingsgraad in het Verenigd Koninkrijk lager ligt dan bij ons. Dat blijkt bijvoorbeeld ook het hoge percentage (meer dan 10 procent) dat aangeeft niet online te gaan wegens een zwak internetsignaal in hun buurt.

Privacyzorgen vormen een belangrijke reden voor de ondervraagde ouders om niet online te gaan: 17 procent noemt dit. Tijdgebrek is de meest voorkomende reden (26%), de nummer 3 is ‘het is niet voor mensen zoals ik’.

Frequentie van sharenting: 

• Driekwart van de ouders deelt foto’s van hun kinderen online – met een lelijk woord heet dit sharenting. Ruim de helft daarvan zegt dat alleen te doen met familie en vrienden (<20 mensen). Slechts 10 procent zegt dit te doen met meer dan 200 contacten en 3 procent doet het wel eens op een openbaar platform. Kritische noot hierbij is of ouders wel weten met wie ze wat delen. Wellicht was het beter hier te vragen naar platform: deel je via whatsapp(groepen), via Facebook, via Instagram?
• Sharenting is een functie van leeftijd: 60 procent van de ouders deelt foto’s van kinderen onder de 4 jaar, 47 procent van kinderen tussen de 13 en 17.
• Een kwart van de ouders die wel eens foto’s delen doet dit vaak: minimaal eens per week iets. 63 procent geeft aan in de laatste maand 1-9 beelden te hebben gedeeld, 12 procent 10-29 beelden.
• Hoe jonger de ouders en hoe hoger opgeleid, hoe meer ze sharenten. Geslacht speelt daarbij geen rol.
• Opmerkelijk: 9 procent ouders die eerder in de vragenlijst hadden aangegeven dat ze wel eens een foto van hun kind hadden gedeeld, antwoordde op een andere vraag dat ze dat nooit hadden gedaan.

Overwegingen bij sharenting: 

• De helft van de sharenting ouders doet dit om contacten met familie en vrienden te onderhouden. Vooral moeders en ouders van jonge kinderen zeggen dit.
• Een kwart geeft aan weinig kwaads te zien in sharenting. Dat betekent dat driekwart dat wel ziet.
• Een kwart heeft van te voren aan hun kind gevraagd of ze hun beeltenis mochten delen. Logischerwijs zijn dit vooral ouders van tieners, maar ook vaders en oudere ouders geven dit vaker aan.
• Slechts 5 procent heeft wel eens spijt gehad van sharenting. Dit zijn vooral vaders en hoogopgeleide ouders.
• De ouders die het meest bezorgd zijn om privacy, zijn ook de ouders die het meeste delen. Zij zijn vaker door hun kind gevraagd om een foto te delen én zij hebben vaker met het kind overlegt voordat ze de foto deelden.

Vaardigheden

• Ouders hebben meer vertrouwen in hun eigen privacyvaardigheden dan in die van hun kinderen.
• 58 procent van de ouders kan hun settings veranderen, 57 procent kan mensen uit hun contacten verwijderen en 53 procent kan beslissen welke informatie ze online delen. Moeders rapporteren vaker dat ze dit beheersen dan vaders (vaders vinden zichzelf beter in creatieve vaardigheden zoals programmeren en content maken). Hoger opgeleide ouders en ouders van jonge kinderen rapporteren meer vaardigheden.
• Meer dan de helft van de ouders van kinderen van 9-17 jaar denkt dat hun kinderen mensen uit hun contactenlijst kunnen verwijderen, de helft dacht dat ze hun settings kunnen veranderen. 44 procent achtte kun kinderen in staat te kunnen beslissen welke informatie te moeten delen online.
• Veel ouders vinden dat hun kinderen niet in staat zijn zelfstandig het internet te gebruiken en vinden dat ze het recht hebben hun kind te controleren. Dit leidt tot monitoring van het gedrag van kinderen. Hoe ouder het kind, hoe meer ouders vinden dat het recht heeft op privacy – zie figuur.

Ouders zijn net mensen. Ze laten online delen van hun leven zien, en posten dus ook foto’s van hun kinderen. De term die hiervoor gebruikt wordt is sharenting: to share + to parent. Er is hier al veel kritiek op geformuleerd. Het delen van baby- en peuterfoto’s is voor sommigen misschien leuk, maar het kind zelf heeft er niet mee in kunnen stemmen. Kinderen hebben recht op privacy en dat betekent dat hun ouders wat minder enthousiast moeten zijn om hen online te zetten. Beroemdheden doen ook aan sharenting, en daar kleven allerlei extra bezwaren aan.

In een post voor het blog van de London School of Economics beschrijven Ana Jorge en Lidia Marôpo hoe celebs geld verdienen met foto’s van hun kroost. Ze merken op hoe traditionele paparazzi nauwelijks meer bestaan. Beroemdheden maken zelf foto’s en zetten die op Twitter en Instagram. Media gebruiken dat materiaal om clicks te trekken. Kinderen van beroemdheden hebben zo al een digitale voetafdruk voordat ze kunnen praten. Hun ouders hebben intieme momenten gedeeld, hun naam, gezicht en leeftijd. Dat betekent dat deze kinderen niet zelden worden onderworpen aan kritiek en geroddel, over hun uiterlijk of over hun daden.

Extra problematisch is wanneer celebs sharenting inzetten bij hun commerciële activiteiten:

“Their children’s images are used in blogging and social media to advertise products and brands, showing how sharenting is becoming increasingly monetised, professionalised and industrialised for celebrities, or ‘micro-microcelebrities’, as Crystal Abidin states, i.e. celebrities and online celebrities are engaging more and more in the sphere of commercial promotion involving their young children.”

Hiermee zijn beroemdheden en hun kids een prioriteitsgroep als het gaat om kinderrechten en sharenting. Ook als je geen beroemdheid bent maar wel kinderen hebt, moet je nadenken over het beschermen van hun identiteit. Dat gaat niet alleen over het plaatsen van foto’s! Jorge en Marôpo formuleren drie veilige praktijken:

1. Wees voorzichtig met het delen van waar je kind zich bevindt;
2. Kinderen moeten vetorecht hebben: ze mogen nee zeggen tegen het publiceren van bepaalde beelden, uitspraken, verdiensten en uitdagingen;
3. Ouders moeten aandacht hebben voor de effecten van sharenting op het zelfbeeld en welzijn van kinderen.

Veel mensen bewaken hun telefoon met hun leven. Je wilt niet dat je vrienden al je berichtjes kunnen lezen, zeker niet de dronken booty calls en flirts. Het is een beangstigend idee dat iemand toegang heeft tot alles wat je ooit deed op Tinder.

EU-wetgeving heeft het mogelijk gemaakt je persoonlijke data op te vragen bij Tinder. The Guardian-journalist Judith Duportail deed dat en schrok van het resultaat. Ze kreeg 800 pagina’s met informatie over zichzelf waar ze zich dood voor schaamde. Wat weet Tinder bijvoorbeeld allemaal?

• In wie je geïnteresseerd bent in termen van geslacht en leeftijd;
• Je Facebook-likes;
• Je Instagram-foto’s (hoewel Duportail haar account daar eerder had verwijderd);
• Je opleidingsniveau;
• Hoe vaak je inlogt;
• Hoe vaak je matcht;
• De huidskleur en leeftijd van de mensen waarmee je matcht;
• Hoe lang mensen naar jou kijken voordat ze swipen;
• Waar je was iedere keer dat je de app gebruikte;
• Wanneer je de app gebruikte;
• Je muzieksmaak;
• Je eetvoorkeuren;
• Welke woorden je het vaakst gebruikt;
• De inhoud van alle berichten die je hebt uitgewisseld, en dus:
  • Je dromen;
  • Je angsten;
  • Je seksuele verlangens;
  • Je diepste geheimen.

Duportail kon alle 1700 berichten teruglezen die ze sinds 2013 had verstuurd. Ze schrijft:

“Tinder knows me so well. It knows the real, inglorious version of me who copy-pasted the same joke to match 567, 568, and 569; who exchanged compulsively with 16 different people simultaneously one New Year’s Day, and then ghosted 16 of them.”

In het privacybeleid van Tinder staat dat deze informatie gebruikt wordt om je doelgerichte advertenties voor te schotelen – vrij standaard. Maar er staat ook dat je niet kan verwachten dat deze data altijd veilig blijft. Tinder kan gehackt worden en jouw privédata kan dan gelekt worden. Daarnaast kunnen je publieke gegevens uitgelezen worden. Het is een eng idee dat je vrienden dit zouden lezen, maar wat als een onderzoeker bij Tinder jou op deze manier uitpluist? Of een vreemde die deze 800 pagina’s over jou heeft gekocht?

We geven informatie weg zonder door te hebben wat de gevolgen zijn en zonder te overwegen wat het betekent als je zo bestudeerd wordt zonder het door te hebben. Duportail:

“Tinder is often compared to a bar full of singles, but it’s more like a bar full of single people chosen for me while studying my behaviour, reading my diary and with new people constantly selected based on my live reactions.”

Vorige week schreven we over hoe een app met gezichtsherkenning data verzamelt over waar je exact naar kijkt op het scherm om zo reclames ‘beter’ af te stellen op gebruikers. Gisteren was er een rel rond de NS die op stations reizigers filmt met reclamezuilen. De zuilen leggen vast hoe mensen zich bewegen, waarnaar ze kijken en wat geslacht en leeftijdsgroep zijn. Hopelijk geeft de berichtgeving aanleiding tot aanpassing van de wet over wat we nu precies wel en niet acceptabel vinden.

Bits of Freedom [BoF] publiceerde vorige week een blogpost met een overzicht van wat er al mogelijk is met ‘persuasion profiling’: de marketingterm voor het aanpassen van verkoopargumenten (waaronder prijs) op basis van profielinformatie over individuele gebruikers. Helder en beangstigend voorbeeld: Uber weet dat sommige gebruikers bereid zijn meer bent te betalen als hun batterij bijna leeg is. Crobox is een bedrijf dat zulke profilering aanbiedt. Volgens hen stijgen de verkoopcijfers door het gebruik van dit soort profielen met 15 tot 23 procent.

Het gaat hier volgens BoF om denkfouten van consumenten, die uitgebuit worden door bedrijven: we laten ons niet overtuigen door verkoopargumenten over kwaliteit, maar door trucjes met onze emoties. Kleurenmarketing is daar een voorbeeld van. In de digitale wereld worden aanpassingen in de verkoop op individueel niveau gedaan, op basis van data die een bedrijf over jou heeft verzameld, meestal zonder dat je je daar bewust van was.

Daar kleven allerlei bezwaren aan, zoals dat gebrek aan transparantie. Bovendien is het moeilijk om te herkennen dat je op deze manier benaderd wordt. Daarnaast zijn algoritmen niet neutraal, maar racistisch en seksistisch (daarover hier binnenkort meer). De gemaakte profielen zijn doelafhankelijk, wat betekent dat ze niet alleen ingezet kunnen worden om je schoenen te verkopen, maar ook om je een politieke partij ‘aan te smeren’. BoF maakt zich extra zorgen omdat enige tegenmacht ontbreekt. Juridisch hoeven we op dit moment weinig te verwachten:

“Het consumentenrecht zou de consument moeten beschermen, maar lijkt vooralsnog niet bestand tegen de data-revolutie. Binnen dit recht zijn de verleidingspraktijken pas oneerlijk als de gemiddelde consument beïnvloed kan zijn. Om dit te beoordelen gaat het recht uit van de fictie dat deze gemiddelde consument rationeel is. Bizar genoeg hebben de verleidingspogingen voor het consumentenrecht dus geen invloed op consumenten, terwijl de data van de marketeers anders laat zien.”

De markt buit jouw kwetsbaarheden uit, en zal blijven investeren in het nog verder verfijnen van deze technologie. Daar is als consument nauwelijks iets aan te doen, maar wel als burger – bijvoorbeeld door een organisatie als Bits of Freedom te steunen.

Als je op een openbare wifi-verbinding zit, is het verstandig om jezelf te beschermen tegen pottenkijkers en een VPN-verbinding te gebruiken. Daarnaast kan je een VPN gebruiken om je IP-adres te verbergen, zodat je anoniem kunt internetten. Onavo is een app die zo’n VPN-verbinding aanbiedt. Bovendien kan je met Onavo je dataverbruik in de gaten te houden. Onavo zet zichzelf in de markt als privacy-app: echt iets voor de savvy internetgebruiker.

Onavo is echter sinds 2013 eigendom van Facebook en Facebook kijkt via de app mee met alles wat je doet op je telefoon. We wisten natuurlijk al dat Facebook dankzij widgets weet wat gebruikers doen op pagina’s buiten Facebook. Ook Diep Onderzoek heeft handige deelknoppen waardoor Facebook data verkrijgt van bezoekers van deze site (sorry). Je kunt dat natuurlijk omzeilen door geen Facebook-account te hebben. Het verhaal van Onavo laat echter zien dat Facebook jouw online gedrag ook in de gaten houdt als je geen klant bij ze bent.

The Wall Street Journal schrijft:

When an Onavo Protect user opens a mobile app or website, Onavo redirects the traffic to Facebook’s servers and the action is logged in a database, according to Onavo’s website and the people familiar with the system. Facebook’s product teams can analyze the aggregated data to get detailed information on things such as which apps people generally are using, how frequently, for how long, and whether more women than men use an app in a specific country. If data inside an app isn’t encrypted, the information can be as specific as the number of photos the average user likes or posts in a week.

Onavo houdt dus bij welke apps en websites je gebruikt en hoe lang, ook als je de app niet open hebt staan. Omdat Onavo eigendom is van Facebook, heeft Facebook toegang tot die data. Dit staat met niet zoveel woorden wel vermeld in het privacybeleid van Onavo, maar wordt verder nergens duidelijk.

Facebook gebruikt deze data dus actief. Volgens The Wall Street Journal was het de reden dat het in 2013 Whatsapp aankocht: Onavo liet zien dat op 99 procent van alle Spaanse Android telefoons Whatsapp was geïnstalleerd. Het is ook de reden dat Facebook begon met verdwijnende foto’s: Onavo toonde precies hoe populair Snapchat was geworden.

Het Onavo-verhaal laat zien hoe de macht van Facebook vrijwel onbegrensd is. Er is simpelweg nauwelijks te ontkomen aan de techgigant, tenzij je niet online begeeft. Het inperken van die macht kan alleen door samenwerkende overheden. De kans dat dat in dit politiek klimaat gebeurt is zeer klein. Dat betekent dat je als consument extra waakzaam moet zijn: kies je apps zorgvuldig!

Gevonden via Martijn Pannevis op Twitter. 

Facebook draait op data-mining. Het sociale netwerk houdt niet allerlei gegevens van haar gebruikers bij, maar koppelt die ook aan elkaar. Facebook kent je geslacht, je leeftijd, de plekken die je bezoekt, je vrienden, de dingen die je leuk vindt (ook omdat je op sites buiten Facebook op een like-knop klikt), je politieke voorkeur, je muzieksmaak enzovoorts (zie dit oudere artikel op Technology Review). De meeste mensen weten dit wel, niet in de minste plaats door deze meme:

Ook Google draait op data-mining. Je zoekopdrachten worden aan elkaar gekoppeld. Google heeft meerdere diensten en weet dus heel van je. Google verkoopt ook laptops (Chromebooks) en biedt daarnaast speciale onderwijsapps aan: Google Apps for Education (GAFE). Chromebooks worden veel gebruikt op school. Die combinatie betekent dat Google een enorme hoeveelheid informatie verzamelt over leerlingen.

Dat is een bron van zorg voor Electronic Frontier Foundation, een Amerikaanse digitale burgerrechtenorganisatie. Zij zijn boos op Californische scholen die zonder instemming van ouders besloten hebben allerlei Google apps te gaan gebruiken waarmee data van leerlingen worden opgeslagen in de cloud. De scholen wilden niet naar de klachten luisteren. Op het blog van de London School of Economics and Political Science verscheen hier een stuk over. De auteur vergelijkt verplichte afname van Google met verplichte afname van Coca-Cola:

“[P]rivacy is a social compact as well as an individual right, and refusing to engage with these issues has as widespread consequences as to whether or not children are vaccinated. At the individual level, in requiring students to use Chromebooks, the school is doing the technological equivalent of deciding that its vending machines will stock only Coca-Cola products and students may not drink anything else.”

Dat klinkt al erg, maar Coca-Cola houdt niet bij hoe je het drankje drinkt en waar. Google doet dat wel. En dat gaat ver:

“This is why any electronic device is fundamentally different from a textbook: a physical book cannot monitor which pages you read, which paragraphs you highlight, or which other books you consult for explanations and then retain that information for reuse – but Amazon does. A physical textbook does not know who your friends are or where you like to go after school – but Google (or Facebook, Apple or Microsoft) does.”

Ouders moeten zich hier meer zorgen over maken. Een bedrijf weet van alles over jouw kind, zonder dat jij precies weet wat. Die gegevens worden van kleins af aan verzameld en opgeslagen. Aan zulke data is veel geld te verdienen. Dat kan nooit de bedoeling zijn van scholen.

Jongeren geven om privacy, zo weten we uit veel onderzoek, maar dat betekent niet dat ze ook altijd goed met hun privacy omgaan. In een recente studie [abstract, open access] onderzochten twee Amerikaanse communicatiewetenschappers welke privacy-instellingen jongeren op Facebook kiezen. Bijzonder aan de studie is dat ze keken naar apparaten en locatie: wat zijn de verschillen tussen via een laptop of pc en via mobiel, tussen thuis en onderweg?

Methode
Er werden dertig diepte-interviews afgenomen met jongeren tussen de 18 en 25 jaar. Daarbij werd samen met de interviewer naar recente Facebookposts gekeken. Er werden gegevens verzameld over vier Facebookposts: de laatste van huis uit gedaan, de laatste van buitenshuis, de laatste van een mobiel apparaat en de laatste van een niet-mobiel apparaat. Er ontbraken twee types, waardoor het totaal aantal geanalyseerde posts op 118 kwam te liggen.

Privacy
De meeste respondenten hebben Facebooks privacybeleid niet gelezen, vooral omdat dat te lang is. Vier mensen merkten op dat ze niks te verbergen hadden voor Facebook. Wel gaf iedereen aan dat ze hun algemene privacy-instellingen wel eens hadden veranderd. 27 respondenten zeggen dat hun posts op ‘alleen vrienden’ staan. Ze stellen dat ze de toegang van vreemden tot hun account willen beperken omdat ze bijvoorbeeld bang zijn dat toekomstige werkgevers hun posts kunnen lezen.

Met uitzondering van een respondent stelt iedereen dat ze liever Facebook gebruiken op een niet-mobiel apparaat. Op een laptop is het scherm groter en typ je gemakkelijker. Bovendien crasht de mobiele app vaak en is wifi op een laptop betrouwbaarder. Posts worden vooral mobiel gedeeld om foto’s van je mobiel te uploaden, locatie te delen en vanwege koppeling met andere mobiele apps zoals Instagram.

In de meeste gevallen heeft de perceptie van privacy van een fysieke locatie geen effect op wat ze delen. Slechts vijf respondenten zeiden dat ze thuis eerder privé-content delen omdat andere mensen dan minder mee kunnen lezen via het scherm. Er is wel een effect op wat ze bekijken: foto’s bladeren doen ze liever alleen thuis, terwijl artikelen lezen ook in het openbaar kan.

Bedoeld publiek
De analyse van de posts laat zien dat de privacy-instellingen niet goed overeenkomen met het bedoelde publiek. Twaalf respondenten hebben hun instelling onbedoeld op publiek staan. Ongeveer twee derde van de onderzochte posts bereikt een publiek dat groter is dan dat de respondent had gewild. Het gaat dan bijvoorbeeld om het willen delen met vrienden uit de geboorteplaats, terwijl alle Facebookvrienden de post konden zien, of om het willen delen met de mensen in de geposte foto terwijl de instelling op publeik stond. Jongere respondenten doen het beter dan de 24- en 25-jarigen uit dit onderzoek: bij hen kwam het bedoelde publiek het meest overeen met het daadwerkelijke bereik. Het maakt niet of een post van mobiel of laptop wordt gedeeld, of dat de poster thuis is of in het openbaar.

Ondanks dat de respondenten vooraf vonden dat ze goed omgaan met hun privacy op Facebook, bestaat er dus een discrepantie tussen met wie deze jongeren hun posts willen delen en wie ze daadwerkelijk kunnen zien. De onderzoekers stellen dat hoewel deze jongeren zich thuis veiliger voelen, ze ook op hun laptops ‘fouten’ maken met hun privacy. Extra opmerkelijk: naar aanleiding van deelname aan het onderzoek veranderden negen deelnemers de instelling van de besproken posts naar ‘alleen vrienden’. Twee mensen gingen dankzij deelname het Facebookbeleid lezen.

CC beeld: downloadsource.fr