Second Life bestaat al tien jaar. Voor velen is de virtuele wereld allang dood. Midden in de jaren ’00 was het een hype. Bedrijven als Disney probeerden geld te verdienen in wat sommigen zagen als het verlengstuk van onze offline wereld. Media schreven paniekverhalen over de seks en het geweld. Daarna droogde de aandacht van het grote publiek op. Technologieblog The Verge bracht onlangs een stuk over de gemeenschap die nog steeds een miljoen actieve gebruikers per maand heeft.

Second Life is een bijzondere wereld. Het is geen game, omdat er geen direct doel is. Als speler (resident) heb je geen missie. Second Life draait om het rollenspel dat je doet via je avatar. Je kiest een karakter en een uiterlijk. Destijds was dit een schoolvoorbeeld van hoop en vrees over het internet: de mogelijkheid je anders voor te doen dan je bent. Hier zit de grote aantrekkingskracht voor de gebruikers die aan het woord komen in het stuk op The Verge: even ontsnappen aan wie je dagelijks bent. In Second Life is de wereld maakbaar. Dankzij commando’s en aankopen kan je letterlijk de wereld naar je hand zetten en veranderen. En toch is Second Life nooit een aparte wereld die los van de ‘echte’ wereld bestaat. De residents nemen hun offline karakters mee online en de gebeurtenissen in Second Life beïnvloeden hun leven offline.

Klik vooral door naar The Verge, de lay-out bij het stuk is bijzonder. Second Life is pas te begrijpen als je er zelf een tijdje hebt doorgebracht. Er is uiteraard onderzoek gedaan naar Second Life, wij bespraken twee studies hier en hier.

Een belangrijke bron van angst én hoop uit de begindagen van het internet was dat je je er anders kunt voordoen dan je bent. Zo zagen velen een grote belofte in het spelen met je genderidentiteit, iets dat mogelijk is in online role playing games. Uit onderzoek weten we echter dat lichamen ‘meegenomen’ worden online. In Second Life kun je nog veel meer: je kunt er een spaghettimonster zijn, of een draak of robot. Second Life kent desondanks grote uniformiteit in avatars: ze zijn bijna allemaal mens. Rosa Martey en Mia Consalvo onderzochten [abstract] hoe spelers het uiterlijk van hun avatar afstemmen op heersende sociale normen in hun gemeenschap.

De onderzoekers selecteerden 211 ervaren spelers die elkaar naar niet kenden. De respondenten vulden een survey in en namen deel aan een speciaal gecreëerd point-and-click avontuur [wiki] binnen Second Life. Chat, beweging van avatars en bewerking van digitale objecten zoals kleding werden automatisch gelogd én geobserveerd door een groep onderzoekers. Daarnaast werd met dertig van deze spelers een diepte-interview gehouden.

De resultaten laten zien dat sociale normen uit de offline wereld meegenomen worden online. Bewoners van Second Life kunnen en willen van uiterlijk veranderen, maar kleden en gedragen zich echter als stabiele leden van een bepaalde groep: met een eigen geschiedenis, cultuur en kledingstijl. De respondenten stemden hun uiterlijk af op de verwachtingen van de onderzoekers en de andere deelnemers, iets dat impressie-management wordt genoemd. De deelnemers communiceerden bepaalde normen en waarden met hun uiterlijk en reproduceerden het dominante schoonheidsideaal, inclusief een witte huid.

De onderzoekers concluderen dat de avatars die mensen creëren in virtuele werelden echte projectieve identiteiten zijn: wie we zijn en willen zijn een constante onderhandeling met hoe we willen en denken dat anderen ons zien. Dit bevestigt het idee dat virtuele werelden eigenlijk niet bestaan.