Met alle paniek over robots die het van mensen over gaan nemen, is het reuze slim om een robot te bouwen die echt door mensen bediend wordt. De Nobot (vat je ’em: no-bot) adverteert met “als een mens in een robotpak”. De Nobot ziet er uiterst vriendelijk uit: een kruising tussen Wall-E en R2D2. De Nobot is echter niet autonoom, maar moet expliciet bestuurd worden.

Er zijn speciale operators die de Nobot taken kunnen laten uitvoeren, zoals het gras maaien, het huis schoonmaken of een bejaarde gezelschap houden. Deze bestuurder draagt een Occulus Rift virtual-reality-helm. De Nobot heeft een camera, microfoon en speakers. Je kunt dus echt iemand door de Nobot laten praten.

Enerzijds is het een geruststellende gedachte: van de Nobot hoeven we niet snel te vrezen dat hij zelfbewust. Anderzijds komt het toch behoorlijk eng over als je huisslaaf/vriendje door derden op afstand bestuurd kan worden. Hoe zit het met privacy? Vooralsnog staat het nog niet eens in de kinderschoenen: de makers zijn net hun crowdfundingcampagne gestart.

Gevonden via PSFK.

In Star Wars hebben robots agency. C3PO en R2D2 doen wel wat hen wordt opgedragen, maar ze hebben ook een eigen wil. Ze zijn geantropomorfiseerd: we kennen ze menselijke kwaliteiten toe. In het universum van Star Wars is dat heel normaal. Klonen en droids opereren er autonoom. In de Terminator-franchise worden we gewaarschuwd voor technologie die zelfbewust wordt. Ook daarin zijn de machines zelfstandig handelend. Mensen zijn niet meer nodig.

Apparaten en robots in onze tijd zijn dat niet. Toch worden drones op eenzelfde manier voorgesteld. We maken een onderscheid tussen de drone en de mens die hem bedient. Zo hoeft die mens geen verantwoordelijkheid te nemen voor wat hij de drone laat doen. In het ergste geval, bij het Amerikaanse leger, is dat mensen vermoorden.

Socioloog Nathan Jurgenson hekelt de scheiding tussen echt en virtueel. Hij noemt dit digitaal dualisme: cyberspace wordt voorgesteld als een fundamenteel andere wereld dan de ‘echte’. Hij bekritiseert dit idee, omdat volgens hem het web geworteld is in bestaande lichamen, ruimtes en politiek. Vergelijkbaar schrijft hij nu over drones. Met drones maken we een verdere scheiding tussen het digitale en het vleselijke, waarbij we makkelijk kunnen doen alsof de drone niet bestuurd wordt, alsof de ‘acties’ van de drone niet de verantwoordelijkheid zijn van menselijke beleidsmakers.

“Too stuck in the idea that agentic intentionality is frozen in time and space, we often anthropomorphize the drone simply because the pilot’s physical body isn’t inside of it. We sometimes hear reports that a drone fired missiles in a way that we don’t describe a fighter jet firing its own missiles. The drone and fighter pilots are equally near the trigger and equally “near” that which is being shot. Indeed, the many hours of intimate video surveillance that the drone pilots watch might bring them even closer to the battlefield than the fighter pilots who scream past at Mach-whatever. This everyday drone fiction–the “autonomous” and “unmanned” deceits–are obscurant of the reality for those at either end of the drone’s sights.” (bron)

De drone en de straaljager lijken meer op elkaar dan dat ze verschillend zijn. Ze hebben beiden een bestuurder. Jurgenson legt het nader uit aan de hand van de Curiosity, de rover op Mars. Daarover werd zelfs gezegd dat hij selfies nam. Bij de Curiosity is dat allemaal leuk en aardig, maar de drones op aarde doen toch echt andere dingen. Het is daarom beter om niet langer te spreken over ‘onbemande’ drones, maar duidelijk te maken dat mensen erachter zitten en aansprakelijk zijn en blijven.

Hoe leer je iemand Pacman spelen? En wat als de leerkracht een computer is? En wat als de leerling ook een computer is? Wel dit is wat onderzoekers aan de Washington State University’s School of Electrical Engineering and Computer Science hebben ontwikkeld [abstract], een methode waarbij de ene computer advies of les geeft aan een andere computer die effectief leert. Geen paniek, de computers zullen nog niet de wereld overnemen, de onderzoekers noemen hen nog steeds behoorlijk dom. Anderzijds, een computer die een andere computer programmeert? Is dat niet slimmer dan de omweg via ‘leren’?

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein.