Alsof ze iedere week een hand gekookte spaghettislierten tegen de muur gooiden om te kijken wat er bleef plakken. Zo had ik tot voor kort de release-strategie van Netflix van de afgelopen jaren omschreven. Het was mij namelijk al een tijdje niet helemaal meer duidelijk wat de visie van de streamer omtrent nieuwe series precies was. Behalve dan dat kwantiteit het leek te winnen van kwaliteit.

Middelmaat
Niet lang geleden was een nieuwe Netflix-serie reden voor opwinding. Het kon immers zomaar weer een Glow, Russian Doll, Narcos of Stranger Things zijn. Maar ergens begin jaren ‘20 veranderde er iets. Opeens leek het alsof Netflix steeds minder titels uitbracht die konden (en overduidelijk moesten) concurreren met de prestigeshows van een HBO. In plaats daarvan verschenen er op de streamer vooral middelmatige series, met af en toe een uitschieter naar beneden of boven.

Daar kwam bij dat de streamer in diezelfde periode besloot om vrijwel geen screeners voor recensenten meer beschikbaar te maken (behalve bij de echt grote titels), en amper nog reclame maakte voor nieuwe series. Alsof het platform zelf ook niet echt geloofde dat het heel veel goeds uitbracht en probeerde de negatieve recensies de pas af te snijden*.

*(Nu is het natuurlijk ook zo dat Netflix al jaren zo groot is, dat het de ‘traditionele’ persaandacht eigenlijk niet meer nodig heeft. Want het grootste gedeelte van de abonnees van Netflix (de mensen die geen nieuwsbrieven over series lezen zeg maar), ploft ‘s avonds gewoon gedachteloos op de bank en kijkt wat het algoritme van de streamer ze voorschotelt. Wat de recensenten ook zeggen.)

Gourmet cheeseburger
Het zorgde er uiteindelijk voor dat Netflix in een paar jaar tijd een van mijn minst favoriete streamers werd. En dat net op het moment dat er in ons land meerdere concurrenten bijkwamen. Wat ik ooit voor een nieuwe Netflix-serie voelde, voel ik nu bij releases van Apple TV+, FX-series op Disney+ (en vooruit, één Star Wars-titel), en natuurlijk bij alles wat HBO me op de maandagavond wil verkopen.

Sinds kort weet ik dat Netflix (uiteraard) wel degelijk een iets meer doordachte manier van series uitbrengen hanteert dan mijn spaghettislierten-strategie. Al zit ik er niet eens heel ver naast. Want uit het vreselijk interessante portret dat Rachel Syme van The New Yorker maakte over Bela Bajaria, de vrouw die de afgelopen jaren hoofd internationale televisie was bij Netflix (ze is vorige week gepromoot tot Chief Content Officer), wordt de ideale Netflix-serie omschreven als een ‘gourmet cheeseburger’, iets dat heel veel mensen overal ter wereld lusten, maar dan met een partje gegrilde paprika in plaats van een blaadje sla. Of zoals ze het bij Netflix omschrijven: kwalitatief én commercieel tegelijkertijd.

Als voorbeeld van de ideale gourmet cheeseburger wordt Bridgerton genoemd. Nu is de Shonda Rhimes-show inderdaad het soort serie dat door héél veel mensen prima is weg te happen, en tegelijkertijd net iets boven het gemiddelde uitsteekt. (Gourmet is misschien wat overdreven?) Toch blijft het gevoel dat de streamer de afgelopen jaren aanzienlijk meer fast food cheeseburgers (of spaghettislierten) heeft gemaakt, dan Bridgertons.

Gouden onderbuik 
Iets dat Ted Sarandos, een van de CEO’s van Netflix, in het The New Yorker-artikel eigenlijk ook bevestigt. Want waar Netflix (en Sarandos) ooit als doel had om HBO (maar dan groter) te worden, en dus vooral prestigieuze titels hoopte te produceren, wil het tegenwoordig televisie in zijn geheel vervangen aldus de CEO tegen Syme:

“Sarandos told me that Netflix’s strategy today is to function as “equal parts HBO and FX and AMC and Lifetime and Bravo and E! and Comedy Central.””

En dat wil het niet alleen in de VS, maar wereldwijd. Want het belangrijkste doel van Netflix op dit moment is volgens het artikel zo hard mogelijk groeien op zoveel mogelijk plekken. En bij dat laatste doel passen geen prestigieuze, ‘moeilijke’ tv-series.

In het stuk haalt Sarandos het idee van de ‘golden gut’ aan, doelend op mensen met een gouden onderbuikgevoel die instinctief aanvoelen wat goede tv is. Het is een kwaliteit die lange tijd hoog aanzien had in Hollywood, maar bij Netflix op het moment niet meer van pas komt.

“When you’re trying to grow as quickly as possible in as many places as possible, you can’t afford to get “bottlenecked behind one sensibility,” Sarandos said.”

Niet meer voor ons
Om die reden werd in 2020 Cindy Holland, de persoon die series als House of Cards en The Queen’s Gambit naar de streamer bracht, vervangen door Bajaria. Iemand die op Syme’s vraag wat haar favoriete series zijn, het volgende antwoordde:

“I mean, I’m a fan of TV. I work in TV. I watch everybody’s things,” she said, adding, “People have very different tastes, and I have no disdain for whatever those things are. What is quality? What is good versus not? That’s all subjective. I just want to super-serve the audience.”

Dat klinkt toch verdomd veel als spaghettislierten. En het verklaart waarom Netflix de afgelopen jaren zo anders is gaan voelen. Het maakt geen series meer voor mij, of voor jullie, maar voor die miljoenen abonnees die leunen op het algoritme. En dat is een veel grotere doelgroep en dus belangrijker.

Het verschil met Apple TV+ kan ondertussen bijna niet groter zijn. De kleine streamer met de grote portemonnee lijkt geen serie uit te brengen zonder prestige of heel veel hele bekende namen. Iets dat ze inmiddels zo goed doen, dat ze Timothée Chalamet konden inhuren om daar eens flink over op te scheppen. Het mag duidelijk zijn, bij Apple TV+ eten ze gourmet cheeseburgers bij het ontbijt. Of die aanpak uiteindelijk genoeg gaat zijn om te overleven in streamingland, is een tweede. Maar zolang deze en andere streamers fijne series blijven maken, blijf ik kijken.

Dit stuk verscheen eerder in Anke’s nieuwsbrief I Like To Watch. Daarin bespreekt ze tweewekelijks ontwikkelingen in televisieland en geeft ze actuele serietips. Abonneren kan hier. 

Er zijn twee soorten gebruikers van platformen als streamingdiensten en sociale netwerken: de gewone en de adverteerder. Platformen bedienen daarmee een double-sided market en weten die twee partijen beter dan ooit in de geschiedenis samen te brengen. Hoewel er sprake is van een democratisering van de productiemiddelen – iedereen kan content maken – is er een monopolie op distributie. Makers krijgen beperkt inzicht in de data van hun gebruikers, er is meer sprake van feedback over het gedrag van luisteraars bijvoorbeeld om content te optimaliseren.

In een nieuwe aflevering van Onder Mediadoctoren verwonderen de mediadoctoren zich over de economie van platformen. Dat doen we met Jan Teurlings, universitair docent Media & Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. We bespreken wat meer transparantie van platformen kan opleveren, hoe de staat zou moeten reguleren en welke rol academici kunnen hebben.

Meer informatie over deze podcast op de website.

De streamingoorlog is nog steeds in volle gang. Er zijn nu vijf grote diensten die elkaar beconcurreren: HBO Max, Netflix, Disney+, Prime en AppleTV. Dat doen ze onder andere met content. Met grote gehypete series hopen ze mensen over te halen (opnieuw) een abonnement te nemen. Goed nieuws voor de geeks, want de strijd leek vooral te gaan tussen fantasyseries Lord of the Rings: The Rings of Power en de Game of Thrones-prequel House of the Dragon. Maar zoals het spreekwoord gaat: waar twee honden vechten om één been, gaat de derde er snel mee heen. Volgens de geeks van Geeky Dingen was Star Wars: Andor de grote winnaar.

Vanzelfsprekend maakten we afleveringen over deze drie series. Daarnaast hadden we thema-uitzendingen over regisseurs Sofia Coppola en Taita Waikiki, en vierden we een brakke kerst met Nicolas Cage. Uiteraard bespraken we ook dé hype-serie van het najaar: seizoen 2 van The White Lotus. Voor betalende luisteraars was er bovendien bonuscontent over de film Everything, Everywhere, All At Once.

The Rings of Power: niet voor de fans, wel voor de liefhebber

Slechte koningen en zware bevallingen: House of the Dragon

Verzet en Verelendung in Star Wars: Andor

De daddy issues van Sofia Coppola

Taika Waititi: de outsider anti-regisseur

Kerst met Cage

The White Lotus S2: De heerlijkheid van haatkijken

Deze podcast is uiteraard ook te beluisteren via alle podcastapps. Meer informatie en shownotes op Vriend van de Show. NB: je hoeft geen betalende vriend te zijn om mee te praten. 

Wie had er een Game of Thrones spin-off over Jon Snow op z’n verlanglijstje staan? Ik in ieder geval niet. Dat House of the Dragon – over het begin en het einde van House Targaryen – niet de enige nieuwe serie zou zijn die het GoT-universum gaat uitbreiden, wist ik. Maar dat er mensen zijn die willen weten hoe het met Snow aan de andere kant van de muur gaat, verbaast me oprecht.

Niets ten nadele van Kit Harrington die hem speelde, maar Snow was vaak een van de saaiste personages van GoT. Zelfs toen hij door vrijwel iedereen in Castle Black werd neergestoken, was het niet echt spannend, omdat er werkelijk niemand twijfelde dat hij weer uit die pijnlijke dood zou herrijzen. En het leuke aan de wereld van George R.R. Martin is juist dat iedereen dood kan. Iedereen behalve Jon Snow.

Snow was wat mij betreft op z’n leukst in het ‘You Know Nothing, Jon Snow’-tijdperk met Ygritte. Maar ergens denk ik niet dat ze bij HBO overwegen om er een Jon Snow-romcom van te maken. Wat het wel wordt, is nog niet bekend. Het enige dat we weten is dat er een serie over Jon Snow in ontwikkeling is. En dat Kit Harrington al betrokken is. Dat laatste betekent waarschijnlijk dat de aankondiging geen proefballonnetje was, om te kijken of er animo naar zo’n serie is, maar dat het project al in een verder gevorderd stadium is.

Het Breaking Bad-universum
De Jon Snow spin-off was niet de enige spin-off die afgelopen weken werd aangekondigd, of geteased. Dan McDermott, hoofd entertainment van kabelaar AMC, liet in een interview met Variety vallen dat, als Better Call Saul ten einde is, hij heel graag een tweede spin-off van Breaking Bad wil als makers Vince Gilligan en Peter Gould hiervoor openstaan. En Netflix kondigde Squid Game: The Challenge aan, een real life Squid Game met de ‘grootste geldprijs uit de televisiegeschiedenis ooit’. Ik denk dat het veilig is om aan te nemen dat deze gameshow z’n kandidaten niet zal doodmaken, wat betekent dat het een spelletje Annemaria koekoek voor volwassen wordt.

De spin-off is niet nieuw in serieland. Uit Cheers ontsproot het zeer succesvolle Frasier. Friends bracht de flop Joey voort. En op Law & Order kwamen eindeloos veel varianten. Net als bij de reboot, en de series die gemaakt worden van populaire podcasts, geldt voor een spin-off (en een sequel of prequel) namelijk dat het een redelijk veilige gok is voor de studio’s en streamers. Een spin-off heeft, ondanks dat het een nieuwe titel is, een ingebouwde doelgroep en dus direct kijkers. Game of Thrones was een van de populairste series van de afgelopen jaren en een flinke groep van deze kijkers zal altijd inschakelen voor een nieuw avontuur in GoT-universum. Maakt niet uit over wat, of wie, het gaat.

Het Sherindanverse
Dat het op dit moment spin-offs regent, meer dan ooit lijkt wel, komt weer omdat iedere streamer en studio een of meer eigen, exclusieve universums probeert te creëren. Een wereld vol series (en films, games) waarvoor de fans blijven terugkomen naar het platform. Disney+ zet daarom enorm in op de werelden van Marvel en Star Wars. HBO hoopt een heel Game of Thrones-universum te ontwikkelen. Het Amerikaanse Paramount heeft de hitserie Yellowstone van Taylor Sheridan inmiddels al drie spin-offs gegeven, waardoor er een heus ‘Sheridanverse’ is ontstaan. AMC zou blijkbaar niets liever willen dan een uitgebreid Breaking Bad-universum. En Netflix, dat gek genoeg nog niet echt een ‘universe’ heeft, lijkt met Squid Game: The Challenge een eerste stap te zetten. Al zou het me ook niks verbazen als er, naast de huidige games, ooit Stranger Things spin-offs komen (een Steve en Eddie sitcom, wellicht?).

Het is de vraag of al deze universums de kwaliteit van series ten goede komen. Persoonlijk heb ik, na een jaar Marvel- en Star Wars-series, het gevoel dat iedere nieuwe serie de magie van het origineel een beetje wegneemt. Alsof de verf iedere keer een beetje wordt verdund en er uiteindelijk steeds minder kleur overblijft. Maar de Marvel- en Star Wars-titels zijn niet voor mij gemaakt (al vond ik het begin van WandaVision erg leuk, en geniet ik nu ook van Ms. Marvel), dus wie weet word ik eind van de zomer omvergeblazen door House of the Dragon. En kan ik daarna niet wachten om herenigd te worden met Jon Snow. Er zijn gekkere dingen gebeurd.

Dit stuk verscheen eerder in Anke’s nieuwsbrief I Like To Watch. Daarin bespreekt ze tweewekelijks ontwikkelingen in televisieland en geeft ze actuele serietips. Abonneren kan hier. 

De ‘streamingoorlog’ wordt al een tijdje aangekondigd, of is al een tijdje gaande – het is maar hoe je het bekijkt. Netflix is nog steeds marktleider, maar voelt de hete adem van andere diensten in de nek. Op Wired schrijft redacteur Kate Knibbs dat Netflix haar cool verliest:

“Netflix is the Kleenex of streaming, a brand so dominant it can stand for the whole of the market. (It’s not “Hulu and chill,” after all.) There are signs that this synecdochal power is waning, though. Shiny new rivals, particularly HBO Max and Disney+, have rolled out their own formidable streaming libraries. Plus, a constellation of smaller streamers have established themselves by catering to niche audiences. Film buffs have MUBI, Ovid, and Criterion; horror fans have Shudder; for anime devotees, there’s Crunchyroll and Funimation; the list goes on.”

Er is zware competitie in de VS. Voor landen daarbuiten is het belangrijk om te onthouden dat de catalogus van Netflix per land sterk verschilt (zie deze blogpost), evenals het aanbod van andere diensten. In Nederland zijn Hulu en HBO Max bijvoorbeeld (nog) niet te krijgen. Wil je toch Mare of Easttown zien, dan zal je tot illegale handelingen over moeten gaan of een televisiebox van Ziggo moeten hebben.

De competitie draait om goede titels – waar kijk je welke kwaliteitstv en -films? – maar ook om de catalogus. Onlangs wees mijn Geeky Dingen-cohost Thom me erop dat Amazon Prime echt de moeite waard is omdat er heel erg veel films op staan. Het was me al opgevallen dat dit aanbod op Netflix erg gekrompen was. Netflix is niet meer de Netflix die ze was toen ze net in Nederland aankwam. Ik was verrast door Amazon Prime: inderdaad heel veel goede en vooral recente films, en een algoritme dat mijn smaak goed las. Daarnaast staan er ook series op die geen topscoorders zijn, maar toch de moeite waard in een druiligere julimaand. Niet onbelangrijk: de kosten zijn slechts €2,99 per maand, tegenover de immense €13,99 die ik voor mijn Netflix HD moet neerleggen.

Knibbs stelt dat “Netflix has, at least temporarily, lost the quality-control crown to HBO Max”. Naar verwachting is HBO Max eind dit jaar beschikbaar in Nederland. Ik ben benieuwd naar wat dat gaat doen met de markt. De kans is groot dat Netflix mij dan als klant kwijt is.

De opkomst van betaalzenders als HBO hebben gezorgd voor een kwaliteitsimpuls van televisie. Het zogeheten derde gouden tijdperk van televisie werd mogelijk omdat makers geen rekening meer hoefden te houden met adverteerders die hun tomatensaus niet rond aanstootgevende content wilden verkopen. Het bracht ons series als The Wire en The Sopranos. Streamingdiensten als Netflix zetten dit voort. Je betaalt een abonnement en in ruil daarvoor kijk je reclamevrij naar top-kwaliteit. Dat gaat veranderen.

In NRC verscheen een achtergrondartikel over ontwikkelingen in streamingland. Een daarvan is streaming met reclame. Diensten gaan komen met goedkopere versies van hun abonnementen, wat opgevangen wordt met reclameverkoop. Dat is het Spotify-model: een manier om gebruikers te verleiden toch een duurdere dienst te nemen, iets dat YouTube ook al een tijdje probeert. Daarnaast hebben diensten beschikking over een enorme hoeveelheid gebruikersdata. Die kunnen ze gebruiken om advertenties te personaliseren – wat voor adverteerders aantrekkelijk is, zij willen immers dat hun producten aanbevolen worden bij de juiste mensen – ook als die mensen daar helemaal niet op zitten te wachten.

Netflix is een Amerikaanse streamingdienst, die in korte tijd de grootste aanbieder ter wereld is geworden. Dat raakt nationale markten. Publieke en commerciële omroepen moeten de concurrentie aangaan – zie bijvoorbeeld dit interview met de NPO-leiding over recente bezuinigingen en strategie. Tegelijkertijd vindt de EU het belangrijk dat er ook op Netflix ‘lokale’ content te zien is. Dertig procent van de aangeboden titels op streamingdiensten zou daarom van eigen bodem moeten zijn, staat in een voorstel. Met het Engelstalig VK in de EU was dit makkelijker te doen dan na de Brexit, zoals Matthijs Leendertse laatst uitlegde in de podcast Onder Mediadoctoren. Het is daarom relevant om te onderzoeken hoe het aanbod van Netflix er precies uitziet.

Communicatiewetenschapper Catalina Iordache onderzocht [abstract] daarom de Netflix-catalogus in België, Roemenië, Spanje en Zweden. Deze landen verschillen van elkaar in bevolkingsgrootte, sterkte van de mediamarkt en van de publieke omroep, niveau van Netflix-penetratie en mate van Netflix-samenwerking met andere partners. Ze lette daarbij speciaal op lokale, originele producties – denk aan Undercover. Het meetmoment was 7 april 2020. De resultaten wijzen op grote verschillen tussen de landen.

1. Omvang van de catalogus
Netflix schaft niet altijd mondiale rechten aan en daarom verschilt het aanbod per land. Iordache laat de omvang daarvan zien: het Roemeense aanbod is het grootst, 5.126 titels, gevolgd door Belgie (4.409), Spanje 3.899 en Zweden 3.829. Toch is er ook veel overlap: 2.851 titels worden in alle vier de landen aangeboden. Hoe competitiever de markt, hoe beperkter het aanbod, suggereert Iordache: als er veel concurrentie is, biedt Netflix exclusievere content aan.

2. Land van herkomst
In totaal zitten er titels uit 78 landen in de catalogi. In Roemenië is er opnieuw de meeste keuze: uit 74 landen. De verschillen zijn niet groot, het land met het minste aanbod is Zweden met nog steeds 68 landen. Maar: Amerikaanse content domineert. Een derde van iedere catalogus is aanbod uit de VS. Daarbovenop komen andere Engelssprekende landen als het VK, Canada en Australië.

Dat beeld verandert iets als er gekeken wordt naar ‘majority production country’ en coproducties. Dan stijgt het aandeel van België snel (69%), gevolgd door Duitsland (56%), Canada (50%), Zweden (44%) en Frankrijk (38%). Deze landen staan bekend om hun transnationale samenwerkingen en betrokkenheid bij coproducties.

De grote Europese markten (VK, Frankrijk, Spanje en Duitsland) zijn goed vertegenwoordigd in alle catalogi. Dat is naar verwachting: een grote thuismarkt betekent vaak ook gevestigde makers en een goede export – zeker als hun taal ook in andere landen gesproken wordt. Toch valt op dat er weinig nationale producties in de pakketten zitten van Spanje, Zweden en België, terwijl zij behoren tot de top van de producerende landen. Dit druist ook in tegen het imago dat Netflix van zichzelf wil neerzetten als verteller van lokale verhalen.

Mondiaal zijn er meer productie-hotspots, zoals India, Japan en Zuid-Korea, en dit is terug te zien in de data. Daarbij valt vooral het hoge aantal Indiaanse producties in Roemenië op, wat wellicht te maken heeft met de politieke achtergrond: tijdens het communisme was westerse ‘propaganda’ verboden en was Bollywood populair.

3. Taal
De titels in die vier landen hebben 82 talen als ‘first language of production’. Opnieuw kent Roemenië het meest diverse aanbod. Het zal niet verbazen dat Engels domineert. Dat komt door de productielanden, maar ook omdat Engelstalige producties meer exportpotentieel hebben. Daardoor zijn er ook nog eens niet-Engelssprekende landen die content in het Engels maken.

Onderstaande figuren laten de taalverdeling zien. Daarbij valt direct op dat er nauwelijks aanbod in de eigen taal is: Zweden komt er het bekaaist af met maar 1.31 procent aanbod in het Zweeds, Spanje het best met 9.03 procent Spaans. Aardig: de Belgen zijn blijkbaar dol op K-drama.

4. Genre
Streamingdiensten zijn groot geworden met dramaseries, omdat kijkers terugkomen voor nieuwe afleveringen. Daar staat tegenover dat drama duur is om te maken. Dramaseries zijn goed vertegenwoordigd, en maken het merendeel uit van de catalogi in België en Roemenië. In dat laatste land gaat het echter vooral om goedkoop Indiaas drama. Iordache vindt het hoge aantal komedieseries opmerkelijk, omdat humor notoir cultuurspecifiek is. Het blijkt echter bijna volledig te gaan om Amerikaanse komedieseries, waaraan we gewend zijn. Tot slot doen documentaires het goed, wat een strategische keuze van Netflix is: documentaires zijn goedkoper om te maken dan fictie. Bovendien doet true crime het altijd goed (zie deze en deze blogposts).

5. Netflix-investeringen
In de database zitten 4.483 titels die gelabeld zijn als ‘Netflix Original’, daarvan zijn 2.632 titels televisieseries. of which are series. De meerderheid daarvan zit in alle vier de onderzochte catalogi, maar er zijn er ook die uniek zijn voor een land – 22 in de Roemeense catalogus, zeven in Zweden. De helft van alle Netflix Originals zijn Amerikaans meerderheidsproducties, de rest komt uit 51 landen. Dat is het vaakste het VK, gevolgd door Japan en Spanje.

Dit komt niet overeen met Netflix’ claim van stijgende buitenlandse investeringen, stelt Iordache. Wat dit extra lastig maakt is de vage definitie van een Netflix Original. Het is overigens sowieso moeilijk om de ‘nationaliteit’ van een televisieproductie vast te stellen: waar komt het geld vandaan, in hoeverre wordt er samengewerkt met lokale partners?

Spanje was een van de eerste landen waarin Netflix flink investeerde, bijvoorbeeld met de serie Cable Girls (2017–). Bij de vier onderzochte landen valt op dat Roemenië blijkbaar het minst interessant gevonden wordt. De enige Roemeense meerderheidsproductie, Oh, Ramona! (2019), is in het Engels gemaakt.

Implicaties
Het onderzoek van Iordache laat zien dat ze bij de NPO en in de Europese ambtenarij terecht Netflix vrezen. Ze noemt de dominantie van Engelstalige content “striking”. Netflix geeft niet alleen algemeen de voorkeur aan Amerikaanse content, het platform pusht ook zijn eigen originele producties, die ook meestal Amerikaans zijn. Toch waarschuwt ze voor al te simplistische tegenstellingen tussen lokale content en Amerikaans cultureel-imperialisme: televisie is nu een transnationaal medium, content wordt gemaakt voor lokale én mondiale publieken. Daar zou ik willen wijzen op de internationale handel in formats, onbesproken in dit artikel. Big Brother is in Nederland bedacht, maar wordt over de hele wereld gemaakt.

Vanwege die transnationale aard van televisie, is het volgens Iordache moeilijk om te zien wat de effecten zijn van lokale samenwerkingen op bijvoorbeeld talentontwikkeling. Duidelijk is wel dat er daarbij verschillen zijn tussen landen: in België heb je het makkelijker dan in Roemenië, omdat dat land niet als interessant wordt gezien door Netflix.

Tot slot lijkt Iordache enthousiast over het bovengenoemde EU-quotum van dertig procent Europese content. Daarbij wijst ze op het gebrek aan transparantie dat Netflix geeft over wat het platform allemaal doet. Het is vaag over investeringen, licenties en gebruikersdata. Dat gebrek versterkt de machts- en marktpositie van Netflix.

Weet je nog hoe je vroeger gewoon de tv aanzette, middenin een film of serie viel en dan gewoon bleef kijken? Of dat je pas halverwege seizoen 2 toevallig voorbij een serie zapte, om vervolgens wekelijks trouw te kijken – ook al snapte je soms niet waar ze het over hadden omdat je seizoen 1 had gemist? Ik weet niet eens hoeveel filmklassiekers ik stiekem maar half heb gezien, of zes keer alleen het laatste half uur, omdat ik altijd te laat inschakelde. Maar gek genoeg maakte het nooit echt uit. Er was simpelweg geen andere optie. Televisie kijken was gewoon: kijken wat er op is.

Na bijna tien jaar Netflix in Nederland en de enorme hausse aan nieuwe streamers en on demand-diensten die er de afgelopen jaren zijn bijgekomen, is ‘kijken wat er op is’ een haast absurd concept geworden. Zelfs bij ‘lineaire televisie’ zoals dat zo mooi heet, bestaat tegenwoordig de optie om een programma van het begin af aan te starten.

Maar met al die streamingdiensten vol beschikbare titels kwam wel een ander probleem: keuzestress. We scrollen ons een ongeluk door die eindeloze bibliotheken. En omdat de ene interface de andere niet is, zijn het soms bijna onleesbaar kleine plaatjes waar je doorheen klikt, of word je – in het geval van Netflix – zenuwachtig omdat er iedere twee seconde een nieuwe preview instart van titels die je niet wilt kijken (een functie die ik al lang heb uitgeschakeld omdat ik er oprecht gek van werd).

Om ons te helpen met onze keuzestress, heeft Netflix sinds deze week een nieuwe functie uitgerold: Play Something. En die doet precies wat ie belooft, hij speelt wat. Het is eigenlijk gewoon shuffle, maar dan voor tv-series en films. Je klikt op ‘play something’ en krijgt een suggestie, zie je ‘m niet zitten, dan klik je door. Het geheel is uiteraard gepersonaliseerd op je eerdere kijkgedrag – en op wat er populair is. De eerste vier suggesties die mijn tv-app mij bijvoorbeeld net gaf, waren The Serpent, New Amsterdam, Life In Colour with David Attenborough en The Crown. Niet direct spot on, ook weer niet heel verkeerd. Toen de Attenborough-serie begon te spelen en er een mooie waterval in beeld kwam, was ik serieus geneigd om even te blijven hangen.

En dat is precies waar Netflix op hoopt. Dat we blijven hangen en vooral niet doorklikken naar een andere streamer. Vandaar dat Netflix in Frankrijk zelfs test met iets dat nog het best omschreven kan worden als een klassieke televisiezender. Het heet Direct en heeft iedere 24-uur een vaststaand schema met afleveringen van de populairste series en films, in real time. Ouderwets ‘kijken wat er op is’ dus. Netflix hoopt dat het de Fransen aan hun streamer gebonden houdt. Direct is sinds november in Frankrijk beschikbaar en ik kan nergens terugvinden of het een succes is of niet. Maar met Play Something, Direct, en de onlangs aangekondigde tests met wekelijkse afleveringen, lijkt de streamer zowaar een stap terug in de tijd te doen.

Was televisie vroeger dan echt beter? Persoonlijk denk ik eerder dat Netflix gewoon mínder dingen uit zou moeten brengen. Het voelt de laatste tijd iets te vaak alsof de streamer iedere week een random berg nieuwe titels tegen de muur gooit, in de hoop dat er wat blijft hangen. Voor iedere vermakelijke Bridgerton en geprezen The Queen’s Gambit heb je tien matige series. En hoe vaker je die laatste als kijker voorgeschoteld krijgt, hoe minder snel je geneigd bent om ook de volgende suggestie te proberen.

Dit stuk verscheen oorspronkelijk in Anke’s nieuwsbrief I Like To Watch, waarin zij iedere twee weken een aantal series tipt. Die van vorige week kan je hier lezen, abonneren kan hier. 

Televisiekijken vreet energie. Dat gaat niet alleen om het scherm in je kamer, maar vooral om dataopslag. Hierover gaan wilde, onjuiste schattingen de ronde. Zo zou dertig minuten streamen gelijkstaan aan 6,5 kilometer autorijden. Deze uitstoot is lastig te berekenen, stelt Wired in een artikel. Netflix kan niet zozeer een metertje aan haar verbruik hangen. Dat is vervelend, wat het is belangrijk om te weten wat de Co2-voetafdruk van het bedrijf is als het die voetafdruk wil verkleinen. DIMPACT is een nieuwe tool die dat mogelijk maakt.

“The tool, which is partially industry-funded, is essentially an elaborate calculator built to help digital media companies map and manage their carbon footprints. There are four modules, each representing different sectors – video streaming, advertising, publishing and business intelligence. In Netflix’s case, Schien explains, the video streaming module consists of a superset of all the processes that Netflix would find in its organisation: a simulation of our favourite show reaching us from a data centre, for instance.”

DIMPACT gaat vergelijken makkelijker maken: wat is slechter, een uurtje Netflix kijken of naar de bioscoop gaan met de auto? Bovendien kan de tool helpen inzicht te geven in waar de pijnpunten zitten. Het kan bijvoorbeeld beter zijn voor het milieu om een show die vooral door Engelsen wordt gekeken, in Engeland te hosten.

Het gaat niet goed met Spotify. Hoewel de muziekstreamingdienst er goed in slaagt premium gebruikers aan te trekken, wordt er verlies gemaakt: vorig jaar 1,2 miljard op een omzet van 5 miljard dollar. Media- en techblog Monday Note betoogt dat het de strijd met de drie andere grote platforms (Apple, Amazon en YouTube) niet gaat winnen vanwege:

1. Omvang – Spotify is ‘slechts’ in 61 landen beschikbaar, de andere platforms in 115 (er zijn 196 internationaal erkende onafhankelijke staten in de wereld);
2. Hardware – als enige van de vier heeft Spotify geen eigen platform, zoals Apple de iPhone heeft, Amazon de Echo smartspeaker en YouTube Android;
3. Mogelijkheid geld te verliezen – een kwestie van veel kapitaal en lange adem. Apple haalt al actief marktaandeel weg bij Spotify;
4. Originele productie – andere platforms volgen het Netflix-voorbeeld en investeren in het produceren van eigen content.

Punten 2 en 4 lijken me minder van belang. Als gebruiker wil je dat je Spotify op alle apparaten kan gebruiken – wat het geval is – en dat je alle muziek kunt beluisteren. Dat laatste wordt lastig als andere grote platforms exclusieve deals met platenmaatschappijen gaan sluiten. Zo is het heel irritant dat Jay Z niet meer via Spotify te beluisteren is. Dat is hij trouwens ook niet via Apple, dus veel kapitaal zegt ook niet alles.

Platformen hebben veel macht, maar er is nog steeds competitie. Gebruikers zoeken vooral gemak, waar het artikel niet op in gaat. De auteur stelt op basis van de problemen bij Spotify dat ‘een Spotify voor nieuws’ er niet in zit. Dat hangt echter af van hoe goed zo’n dienst gaat zijn in het verenigen van aanbieders. Het succes van Blendle in Nederland steunde bijvoorbeeld op het bijna volledige aanbod aan kranten en tijdschriften dat vanaf het begin geboden kon worden. Ik zie hier dat Spotify juist een voorsprong heeft – UPDATE: al was het maar omdat de dienst mede-eigenaar is van de grote labels, zoals Jacco Prantl via Twitter aanvulde.