MIT Technology Review is een van mijn favoriete blogs, vanwege de wetenschappelijke wortels in het Massachusetts Institute of Technology. Auteurs schrijven over opkomende technologie en stellen steeds de vraag wat dit voor de samenleving betekent, voorbij de hype. In dat kader bespraken ze de slechtste, minst succesvolle en simpelweg domste technologieën van 2025, een jaar waarin politiek dankzij Trump een grote rol speelde:

Ik bespreek er zeven uit hun lijst.

1. De thuisrobot die er nog niet is

NEO is een robot die sterk op een mens lijkt en die werd aangeprezen als een soort metalen butler voor in huis. De belofte: een robot die je vaatwasser inruimt, deuren opent en huishoudelijke taken uitvoert. Maar de marketing liep vooruit op de technologie: NEO kan nog bijna niets. Tijdens een demonstratie bleek hij op afstand bestuurd te worden door een mens met een VR-bril en deed hij twee minuten over het opvouwen van een trui. Toch kan je hem al aanschaffen in de voorverkoop voor maar liefst 20.000 dollar.

Bekijk vooral even de website.

2.Sycofantische AI

Het woord sycophant moest ik dit jaar weer eens opzoeken, een term uit het oude Athene die in het Engels verwijst naar “a servile self-seeking flatterer: one who praises those in power in order to gain their approval” (Merriam-Webster). De term sluit uitstekend aan bij de nieuwe generatie overdreven meegaande chatbots. Na een update was ChatGPT een digitale ja-knikker geworden. Geen flaw maar een feature: veel gebruikers vinden het prettig om constant bevestigd te worden. Dat is geen goede zaak: AI-systemen bleken soms waanideeën te versterken of emotionele problemen te verergeren. Maker van Chat OpenAI erkende de problemen en draaide de update deels terug, maar het probleem is nog niet verdwenen. Slijmerige AI kan schadelijker zijn dan kritische technologie.

3. The company that cried ‘dire wolf’

De dire wolf is een uitgestorven diersoort, misschien bij veel mensen bekend uit de fantasyserie Game of Thrones. Biotechbedrijf Colossal Biosciences claimde er een te hebben teruggebracht. In werkelijkheid ging het om genetisch aangepaste grijze wolven die wit waren gemaakt en een paar DNA-fragmenten van echte dire wolves bevatten. Het gevaar volgens Technology Review: dit soort marketing ondermijnt de noodzaak van natuurbescherming door te doen alsof uitsterven eenvoudig te fiksen is.

4. Het verdrietige verdwijnen van de Groenlandse (Inuit) editie van Wikipedia

Wikipedia bestaat in honderden talen maar deze edities worden niet altijd even goed gevuld of zelfs gecontroleerd. Het Inuit heeft zo’n 60.000 sprekers en dat bleek te weinig om de editie te kunnen onderhouden, waardoor veel artikelen bestonden uit slechte automatische vertalingen. Omdat AI-systemen mogelijk getraind worden op zulke pagina’s, moest deze editie worden verwijderd om te voorkomen dat de Groenlandse taal daardoor beschadigd zou raken.

5. De neergang van de Tesla Cybertruck

Een slecht ontworpen auto uit een jaren 80 sciencefictionfilm, zo ziet de Tesla Cybertruck eruit. Er blijkt weinig markt te zijn voor elektrische pickups; concurrent Ford stopte volledig met zijn elektrische F-150. Tesla bleef zitten met onverkochte trucks, die Elon Musk nu deels inzet voor zijn andere bedrijven. De Cybertruck lijkt daarmee een van de grootste autoflops in jaren.

6. Een presidentiële memecoin

Een memecoin is een dubieus, speculatief verzamelobject dat vooral winst oplevert voor de makers. Kort voor zijn inauguratie lanceerde Trump zijn cryptomunt $TRUMP. Het Witte Huis ontkent dat Trump hier persoonlijk aan verdient, maar alles wijst toch in de richting van het misbruik van podium en macht voor commerciële doeleinden.

7. De ‘klimaatneutrale’ AppleWatch

Apple kwam onder vuur te liggen vanwege de claim dat de AppleWatch klimaatneutraal zou zijn. Critici spreken van greenwashing: de compensatie via bosaanplant en eucalyptusplantages zou onzeker zijn. Rechtszaken in de VS en Duitsland dwongen Apple om die claim van de verpakking te halen. Het debat laat zien hoe lastig – en juridisch riskant – duurzaamheidsmarketing is.

Vorige zomer was brat en die van 2023 stond in het teken van Barbie. Deze zomer was de zomer van… niks. Althans, volgens trendwatchers. Business Insider schrijft raak dat de zomer van 2025 ongrijpbaar, vormloos en chaotisch voelde. De populaire films in de bioscoop zijn remakes/revivals, de mode mist richting en alsof dat alemaal niet erg genoeg is was er geeneens een zomerhit. De boosdoener: fragmentatie van de media.

Business Insider laat mediawetenschapper Joel Penney aan het woord die dat uitlegt: streamingdiensten, gepersonaliseerde playlists en influencers bedienenen niches en dus voor steeds kleinere culturele bubbels. Het gevolg: “the catalog becomes just as important as anything new”. Daarbij speelt nostalgie een belangrijke rol, net als de doorloopsnelheid van trends – zie ook onze blogpost over trendflatie als trend voor 2023.

Mediafragmentatie leidt tot een gebrek aan gemeenschappelijkheid. Hitjes creëren een gevoel van saamhorigheid: iedereen kent hetzelfde liedje of dezelfde meme, en dat geeft gespreksstof, een gedeelde ervaring van plezier en daarmee verbinding. De behoefte daaraan is groot, zie de gretigheid waarmee mensen ‘samen’ B&B Vol liefde willen kijken én bespreken, ondanks een wat matiger seizoen.

Het gebrek aan een duidelijke zomertrend weerhoudt media er overigens niet van deze zomer toch te labelen. Een kleine greep uit Amerikaanse media (via de After School nieuwsbrief):

De zomer van …

• “the motel” [Los Angeles Times, 15 mei (!)];
• “too much skin at the office” [WSJ, 2 juli];
• “Labubu” [Interview, 15 juli]
• “Pedro Pascal” [Decider, 23 juli]
• “the crash out” [Glamour, 31 juli]

Sinds Megan Thee Stallions ‘Hot Girl Summer’ (2019) komen media met variaties op deze zinsnede. Dit jaar bijvoorbeeld was bijvoorbeeld een Tomato Girl Summer, een Sardine Girl Summer, een een Bandana Girl Summer en een Shrinking Girl Summer, verwijzend naar het vermeende einde aan body positivity dankzij de populariteit van Ozempic.

We leven in hyperreflexieve tijden. We zaten nog maar net in lockdown toen er al allemaal think-pieces verschenen over de blijvende impact die corona mogelijk zou hebben op onze wereld. Zo wordt ook elke kledingstijl die een paar celebrities gemeen hebben meteen tot mode benoemd, net zoals een bepaald gedeeld perspectief op een onderwerp op TikTok direct een trend onder Gen Z wordt genoemd, steeds nog voordat deze zaken de mogelijkheid hebben gehad voet aan de grond te krijgen. Die hyperreflectie komt door de snelheid van huidige media, in combinatie met onze obsessie met identiteit. Die vluchtigheid van ‘trends’ maakt trendwatching extra lastig.

Ik stuitte toevallig op het trendrapport voor 2023 van influenceragency Day One, dat ze heel schrander een Predictionary hebben genoemd. Het bevat nog meer schrandere woorden als TikTokocene, re-conomy en AI-nxiety. Desalniettemin vond ik het leuk om mijn observatie over hyperreflectie (die ik schreef voor het rapport zelf te hebben gelezen) bevestigd te zien. Day One voorspelt voor 2023 trendflation. Wat we nodig hebben is een trendcession:

“When our existence constantly feels out of sync, atomized and where Murphy’s Law feels more or less codified, we all need guides for the daily catastrophe tour, and the trend forecaster has regularly come through—often with the end result of giving us a false sense of security. And it is, admittedly perhaps ironic that in our own trend report, where we assign value to what are essentially made up words, we’re eyeing a moratorium on giving viral fads real estate in headlines and our feeds, a “trendcession” if you will” (p. 12).

In tijden waarin alles versneld lijkt te gebeuren hebben we echter behoefte aan houvast, een “curriculum on the future”. We kunnen dus niet zonder trendwatchers, zegt de trendwatcher, maar we moeten wel wat sceptischer zijn. Belangrijk is volgens het agency om trend van TikTok te scheiden. Dat lijken me wijze woorden.

Beeld gemaakt met Dall E-2. 

Deze eerste volledige zomer ‘na’ corona was niet alleen magic, de zomer was ook roze. Barbie-roze. Barbiecore Is Everywhere, schreef Vogue eind juni: 

“Barbie is the unlikely muse of 2022. The antithesis of goth girl summer’s emo attitude, Barbie style is all about looking pretty in pink.”

Dat was goed te zien. Vogue signaleert dat meerdere celebs een roze look rockten de laatste tijd, zoals Megan Fox, Dua Lipa en Kim Kardashian. De crux voor de trend: more is more.

De trend heeft wellicht iets te maken met de Barbie-film die volgend jaar uitkomt, waarin Margot Robbie Barbie zal spelen en Ryan Gosling Ken. Stills uit de film zijn reeds gelekt en laten geweldige kostuums zien gemaakt door Jacqueline Durran, de ontwerper die ook Little Women en Spencer deed.

De jongens die eerst niets van skinny jeans moesten hebben, lopen nu massaal in skinny jeans. De eerste keer dat ik deze observatie hoorde was in de podcast De Eeuw van de Amateur, in een aflevering met Bram de Wijs. Het was mij nog niet opgevallen, maar daarna zag ik het duidelijk in het straatbeeld. Onze observaties werden bevestigd door Jonas Kooyman die over grootstedelijke ontwikkelingen schrijft. In een artikel in NRC gaat hij in op de veranderlijke opvattingen over mannelijkheid.

Het skinny jeans-voorbeeld is veelzeggend. De strakke broeken zijn al sinds midden jaren 00 in het modebeeld, maar mannelijke dragers konden rekenen op commentaar: gay. Nu de hippe voorhoede massaal aan de wijde broeken is, valt op dat de precies de ‘stoere’ jongens zich nu in skinny hullen. Kooyman zegt daarover:

“De cyclus van de strakke spijkerbroek toont dat de definitie van wat ‘mannelijke’ mode is, en daarmee ook mannelijkheid in zijn algemeenheid, constant verandert.”

In de rest van het artikel bespreekt hij de tentoonstelling Fashioning Masculinities in het Londense Victoria & Albert Museum waar kledingstukken en kunstvoorwerpen tonen hoe mannelijkheid vorm heeft gekregen in de mode, van de Renaissance tot nu in mode.

Dat de mode nu ‘vrouwelijk’ is en dat er veel gespeeld wordt met gendercodes is niet nieuw. Zulke periodes zijn er eerder geweest, denk bijvoorbeeld aan de glam rock en David Bowie uit de jaren 70 (gek genoeg niet genoemd in het artikel). De vraag is steeds of dit beklijfd. Het is daarbij veelzeggend dat de skinny jeans pas door de ‘stoere’ jongens omarmd werd toen de andere mannen overgingen naar het wijde model.

Lees ook: Bericht uit het verleden: de subcultuur van de macaroni’s

Vorige week ging een artikel van The Cut (onderdeel van New York Magazine) viraal waarin een nieuwe vibe-shift wordt aangekondigd. Het leidde direct tot allerlei think-pieces over de wenselijkheid van zo’n vibe-shift en de waarde van trendwatching.

Het woord vibe-shift is nieuw: het is in 2021 bedacht door trendwatcher Sean Monahan. In zijn (betaalde) nieuwsbrief kondigde hij aan dat de tijdsgeest gaat veranderen, de ‘sociale golflengte’ waarop we zitten is nu gedateerd, we gaan wat anders doen. Oftewel: dingen die eerst in waren, zijn nu uit. Allison P. Davis schreef erover voor The Cut en sindsdien leeft het idee, al was het maar in de vorm van afwijzend commentaar.

Nu we uit de pandemie lijken te komen na twee jaar binnen te hebben gezeten, zijn mensen onzeker over wat in de mode is en waar mensen over praten. Het is dus logisch dat we zoeken naar advies. Sean Monahan heeft enige autoriteit op trendwatchinggebied: hij was degene die de normcore-trend van de jaren 10 benoemde. Helaas is hij deze keer niet zo helder over wat de nieuwe vibe precies gaat inhouden.

Davis citeert Monahan over de politiek achter de nieuwe tijdsgeest. Hij stelt dat de cultuuroorlog niet langer interessant is voor mensen, dat je niet langer creatief kunt zijn op sociale media omdat iedereen daar alles al gezegd heeft.

“Younger people are less interested in things like quote-unquote cancel culture. These were kind of, like, the big pillars we used to navigate pop culture in the 2010s. And we had the rise of all these world-spanning, like, Sauron-esque tech platforms that literally have presences on every continent. People want to make things personal again.”

Het persoonlijke is dus niet langer politiek, lijkt hij te zeggen, activisme is uit.

Hoe ziet dat er dan uit in termen van kleding en consumptie? We gaan terug naar de indie sleaze van de jaren 00 – zie de hashtag op Instagram, dit artikel in Harper’s Bazaar of deze bespreking van GQ. Monahan geciteerd door Davis:

“American Apparel, flash photography at parties, and messy hair and messy makeup …  People going off in a lot of different directions because it doesn’t feel like there’s a coherent, singular vision for music or fashion.”

Hij voorziet een gefragmenteerde cultuur en de terugkeer van ironie.

Geheel voorspelbaar ziet niet iedereen de vibe-shift zitten. The Huffington Post verdedigde the importance of not giving a fuck en Mashable legt uit hoe je de vibe-shift overleeft. Ook Allison P. Davis twijfelt of ze wel mee moet. Tja, hip willen zijn is nog nooit cool geweest, maar dat kan je mooi verhullen door een meta-perspectief aan te nemen over trends. Waarvan akte.

Wandelen is in. Dat was al voor corona zo. Wandelen is goed tegen burn-outs, zegt De Correspondent. Het helpt tenslotte om de geest leeg te maken. Hup, de natuur in, waar je – volgens NRC – “ook op lelijke plekken iets idyllisch [kunt] vinden”. Wandelzin is hip, Wanderlust noem je het dan, en op sites als Your Little Black Book vind je naast restaurants ook wandeltips. Het is dan ook niet raar dat de klassiekste der klassieke wandelroutes ook gretig bewandeld worden: de pelgrimsroutes.

The Guardian schreef onlangs over de populariteit van deze tochten onder niet-gelovigen. Zoals vaker wanneer religieuze fenomenen geseculariseerd worden (denk aan The Passion), wordt de vraag gesteld of we moeten zien als een terugkeer van religie. Het antwoord is ook hier nee, al is het wel zo dat het lopen van de Camino de Santiago een betekenisvolle – en daarmee soms spirituele – ervaring is, die je anders naar jezelf laat kijken:

“What is going on there is repurposing, rather than resurrection. Yet, whether drawn by the glories of God, the gods or the environment, what all modern-day pilgrims seem to be engaging with is a search for meaning. And that is implicit in the term pilgrimage. It is what sets it apart from plain tourism.”

Het wijst ons wederom op de overeenkomsten tussen populaire cultuur en religie, en de vage grenzen tussen die twee domeinen. Pelgrimstochten bieden een herkenbaarheid, een sjabloon, een traditie om in te volgen. Ze liggen vrijwel gepackaged klaar voor de gebruiker. De instap is dus laag, maar de belofte van een bevredigende, betekenisvolle ervaring groot. Vergelijk dat met een festival of concert, en je snapt de populariteit. Instagrammable momenten gratis inbegrepen!

Gevonden via de weekendbijlage van Pedro’s blog X, Y of Einstein. 

Het Nederlands medialandschap had er anders uitgezien zonder de familie de De Mol. Zo zei de vader van Linda en John reeds in de jaren 60: “De nieuwe tijd vraagt om opportunisme”. Dat is keer op keer een verstandige strategie gebleken. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over mediageschiedenis en de De Mol-dynastie. Dat doen we samen met Mark Koster, freelance journalist en auteur van De Mol: De machtigste mediafamilie van Nederland. Dr. Crone is met verlof en wordt voor deze keer vervangen door Jaap Kooijman, onze huissterrenkundige.

Na een introductie over het boek en de totstandkoming ervan, bespreken we de rol van de familie De Mol in vier cruciale periodes: de jaren 60 en piraterij; de jaren 80 en commerciële televisie; de eeuwwisseling en internationale formathandel; en de huidige periode en synergie & data. Is de familie sturend geweest of eerder volgend? Bestaat zoiets als DeMol-DNA? Wat leert deze familiegeschiedenis ons nu over de geschiedenis van de Nederlandse media?

Deze podcast is te vinden in je favoriete podcastapp. Zie voor meer informatie de website. 

Reclamevakblad Contagious publiceerde gisteren een aantal trends voor adverteerders voor 2018: wat moeten reclamemakers weten om te kunnen winnen (in de woorden van Contagious zelf). De thema’s worden slechts kort aangestipt – het nieuwsberichtje is vooral bedoeld om deelnemers te werven aan hun betaalde seminar – maar trekt toch de aandacht.

Automated Retail
Winkels zonder personeel, zoals Amazon aan het verkennen is.

Transparency Trailblazers
In tijden van fake news worden vertrouwen en transparantie belangrijke nieuwe merkwaarden.

AI + EI: Soul Machines
Naast kunstmatige intelligentie komt ook emotionele intelligentie op. Zo werkt een bedrijf met de toepasselijke naam Soul Machines aan emotioneel-gevoelige ‘Digital Humans’ met karakter en persoonlijkheid. We kunnen hier ontwikkelingen in klantenservice verwachten.

New Data
Big data, biometrische data en new data. Data zijn volgens Contagious het meest waardevolle bezit van hedendaagse merken. Daar zouden consumenten zich véél bewuster van moeten zijn.

Modern Masculinity
Er is een ‘cultural conversation’ gaande over mannelijkheid. Grote bedrijven willen graag meeliften op de heropleving van feminisme en daarbij hoort het tegengaan van stereotiepe beelden van mannelijkheid. Het is in lijn daarmee wachten op de commercialisering van #metoo.

Het uitgaansleven in Amsterdam verandert. Dat komt door veranderingen in de stad: de bevolking groeit en die aanwas komt vooral van jonge, hoogopgeleide mensen. Daarnaast gentrificeren buurten als West in hoog tempo. Het gevolg is dat er veel ‘hippe’ cafés bijkomen, vooral in stadsdelen als Noord, Oost en West. Gisteren bespraken we hier trends in uitgaan uit de Antenne 2014 [PDF], de jaarlijkse monitor van Jellinek en het Bongerinstituut van de UvA. Vandaag zetten we de resultaten van de survey onder jonge cafébezoekers op een rijtje.

Methode
De Antenne wordt ieder jaar afgenomen onder een wisselende groep. Zo is het mogelijk trends op termijn goed te ontwarren. De vorige keren dat cafébezoekers werden ondervraagd waren in 2000, 2005 en 2010. Er werd toen, net als nu, een onderscheid gemaakt tussen mainstream, hippe, homo- en studentencafés*. De grenzen tussen deze groepen vervagen steeds meer (vooral tussen mainstream en hip) en het caféleven versplintert sterk. Er werd gestreefd naar een steekproef met ongeveer vijftig procent mainstream cafébezoekers, dertig procent hip, tien procent student en tien procent gay om de steekproef aan te laten sluiten bij die van voorgaande jaren en om min of meer de verdeling van het Amsterdamse cafépubliek te volgen. Vanwege de schaalverkleining moesten dit jaar meer cafés worden bezocht dan voorheen.

Het veldwerk werd uitgevoerd in juni 2014 (op speelavonden in het WK is geen veldwerk gedaan), door duo’s die allen vier cafés per avond bezochten. Veldwerkers spraken representatieve bezoekers aan met het verzoek mee te doen aan een onderzoek over uitgaan, alcohol, tabak en andere genotmiddelen. Er werd eerst een korte vragenlijst afgenomen waarna de respondent een flyer met unieke code meekreeg waarmee de dag erna online een uitgebreide vragenlijst ingevuld kon worden. 1.658 cafébezoekers kregen een flyer mee, 32 procent van hen vulde de vragenlijst in. De uiteindelijke steekproef bestond uit 523 mensen. Demografisch gezien is sprake van selectieve respons (iets meer vrouwen, iets ouder, vaker autochtoon), maar dat lijkt geen gevolgen te hebben op vertekening van middelengebruik.

Vergelijkingen
Het drugsgebruik lijkt geëmancipeerd: mannen en vrouwen doen alles ongeveer evenveel, met alleen drank, cocaine en ketamine als uitschieters voor mannen. Ook bij andere groepen (student/werkend, autochtoon/allochtoon) zijn weinig verschillen, maar dat heeft ook te maken met de steekproefsamenstelling. Dankzij de vervaging van grenzen tussen types café is het moeilijk hier verschillen vast te stellen. GHB wordt vaker gebruikt door bezoekers van homocafés dan van studentencafés.

In vergelijking met voorgaande jaren gaan de cafébezoekers meer uit, gaan ze vaker buiten het centrum uit (7% in 2010, 25% nu) en gaan ze vaker naar clubs (al neemt het clubbezoek in zijn geheel af). In de jaren dat het onderzoek is uitgevoerd hebben ze gek genoeg steeds ongeveer evenveel uitgegeven (€35 in 2000, €33 nu).

Bezoek en gebruik 
De respondenten in dit onderzoek zijn hoofdzakelijk autochtoon (80%). De restgroep is vooral Westerse allochtoon (15%). Zeventig procent heeft een hbo- of universitair diploma. Meer dan de helft was die maand al 4-9 keer uit geweest. Vaste stappers zijn mensen die per maand minstens vier keer uitgingen. 65 procent valt hieronder.

Het merendeel (67%) gaat meestal uit in het centrum, een kwart vooral buiten het centrum. De bezochte plekken waren vooral cafés (95%), muziekfestivals, dance events of party’s (56%) en clubs (45%). Twaalf procent van de bezoekers slaagt erin geen geld uit te geven. Gemiddeld wordt €20 in het café uitgegeven. Hoe ouder hoe meer. Een gehele uitgaansavond kost gemiddeld €33.

Zestig procent van de respondenten rookt, maar slechts 26 procent is een dagelijks roker. 28 procent heeft het afgelopen jaar waterpijp gerookt. Een zeer grote meerderheid (86%) vindt het goed dat er in cafés niet gerookt mag worden.

Cafébezoekers zijn drinkers: 99 procent dronk in de laatste maand alcohol. Dagelijkse drinkers zijn er maar weinig: zes procent. Op dagen dat wordt gedronken, worden gemiddeld vijf glazen alcohol genuttigd. Hoewel 23 procent voldoet aan de definitie van risicodrinker, vindt 54 procent dat ze teveel drinken. Dit zien de onderzoekers ook onder de rokers: zeventig procent vindt dat ze te veel roken. Er zijn weinig trends in drankgebruik.

Dertig procent gebruikte in de laatste maand nog cannabis; 85 procent deed dat ooit. Het aandeel dagelijkse blowers ligt lager dan één procent. Het aantal blowers is iets gestegen.

Een kwart van de bezoekers gebruikte de afgelopen maand nog xtc; 63 procent heeft dat wel eens gedaan. De gemiddelde startleeftijd ligt op 21 jaar. Slechts zeven procent slikte vaker dan tien keer per jaar pillen. Xtc is weliswaar de meest gebruikte partydrug, maar niet de vaakst gebruikt.. De respondenten die ervaring hebben met MDMA (47% gebruikte dat ooit) hebben op een enkeling na ook ervaring met xtc. Het xtc-gebruik is sinds 2005 sterk gestegen.

Cocaïne is minder populair: vijftien procent gebruikte de afgelopen maand; 42 procent deed het ooit. De startleeftijd ligt ook hoger: 22 jaar. Amfetamine wordt nog weer minder gebruikt: negen procent deed het afgelopen maand en een op de drie deed het ooit.

GHB werd door negen procent van de respondenten nog de afgelopen maand gedaan en 19 procent deed het ooit. Lachgas is bekender: elf procent gebruikte het de afgelopen maand en 46 procent deed het ooit. Deze drug wordt nu veel meer gebruikt dan in 2010. Ketamine werd door vier procent in de laatste maand gebruikt, maar twintig procent heeft er ooit ervaring mee.

Er worden ook designer drugs gebruikt, ook wel aangeduid als nieuwe psychoactieve stoffen (NPS). Nieuw en het meest populair is 4-FA: recent gebruik (12%) is even hoog als ooit gebruik. Daarna komt 2-CB: twee procent gebruikte dat de afgelopen maand en tien procent wel eens.

Eén procent van de respondenten gebruikte wel eens heroïne. Bij crack ligt dat op vier procent. Paddo’s werd door een kwart wel eens gebruikt; lsd door slechts zeven procent.

Drugs worden weinig in combinatie met cafébezoek gebruikt. Bijna de helft drinkt voordat ze de kroeg in gaan, maar slechts een enkeling gebruikt voor of na het cafébezoek xtc, coke of iets anders.

64 procent gaat met de fiets naar huis, 19 procent ging lopen, negen procent nam het OV en drie procent pakte een taxi. Slechts drie procent ging rijden met de scooter en twee procent met de auto. De onderzoekers wijzen erop dat dit op het totaal van alle cafébezoekers toch een aanzienlijke groep is.

Tot slot
De Antenne wordt ieder jaar onder een wisselende groep afgenomen. Het valt de onderzoekers op dat cafebezoekers en partypubliek steeds meer hetzelfde zijn: het partypubliek gaat steeds vaker ook een avond naar de kroeg. Hierdoor zien ze dat het middelengebruik dat ze nu bij de cafébezoekers hebben gemeten deels ook het middelengebruik van partygangers is. Het is daarbij opmerkelijk dat tijdens zo’n caféavond eigenlijk nauwelijks middelen anders dan alcohol en roken gebruikt worden. De vermenging van de groepen uitgaanders verklaart waarschijnlijk deels de toename in middelengebruik onder cafébezoekers.

* Cafés waar vooral veel toeristen komen of bruine cafés met een ouder publiek zijn dus niet bezocht.

Vorig jaar schreven we hier over verticaal film kijken als kunstproject. Vertical Cinema was een experiment dat inging tegen de gangbare verguizing van verticale bewegende beelden. Veel mensen filmen met hun smartphone verticaal, wat gezien wordt als fout. Maar technologie en conventies zijn niet stabiel. Met je smartphone is het niet alleen intuïtiever om in portretmodus te filmen, maar ook om zo te kijken. Bij apps als Snapchat kijk je standaard verticaal. Verschillende platforms (YouTube, The Daily Mail) willen tegemoet komen aan die mobiele voorkeur en plaatsen daarom bewegend beeld dat je in fullscreen portret kan kijken. The New York Times wijdde er een artikel aan.

Het is ook logisch: sommige dingen kijk je lekkerder verticaal. Bij het artikel verscheen een afbeelding die dat helder illustreert. De krant kiest ferm partij voor verticale filmers. Criticasters daarvan staan zelfs aan de verkeerde kant van de geschiedenis, en de verticale filmer is een voorhoede:

“To shoot vertically isn’t to be exposed as a tech ignoramus or a lazy philistine who cares little for the creative process. Rather it is to be on the vanguard of a novel and potentially far-reaching artistic trend.”

De verandering van verguisd naar de toekomst komt vooral door het ongemak om op een mobiel apparaat horizontaal te kijken:

“Our eyes may be horizontal, but our hands are best suited to holding objects vertically, which is why phones, tablets and, in the predigital age, our books and other documents were usually oriented in portrait mode. Watching horizontal video on a phone’s vertical screen is a minor annoyance. With a horizontal video, you have to awkwardly flip your phone sideways so the entire image fills the screen, or you can keep your phone vertical and tolerate the huge black bars displayed above and below the picture.”

Hoe droeg jij je rugzak op de middelbare school? Met een band over de schouder of met twee banden op de rug? De keuze tussen de twee lijkt arbitrair, maar in de wereld van de middelbare school is de manier van rugzak dragen een belangrijke marker. Het onderscheidt de mensen die weten hoe het hoort van degenen die de plank helemaal misslaan. Het antwoord is niet stabiel: wat cool is verandert steeds. Zo kan het dus zomaar dat het goedbedoelde advies van een oudere broer of zus verkeerd uitpakt.

Populariteitsregels
Aan het begin van de jaren ’90 merkte ik op mijn middelbare school een omslag. Ineens veranderde het van over de schouder naar op de rug. Toen ik mij later specialiseerde in jongerencultuur, was de rugzak daarom voor mij een aandachtspunt. Dat bleek terecht. Uit mijn proefschrift:

Once in secondary school, I asked the girls if popularity had become more important. … The girls especially mentioned that appearances were now more firmly judged by others. Mette explained some rules for popularity:

I ask Mette if popularity has become more important. She answers yes, you need to wear “good clothes” now, because there are more people and people “look at each other more”. Good clothes are jeans, and trainer pants are no good. She therefore doesn’t wear these anymore. It is also important to be more ‘groomed’. Mette often wears a knitted cap when she cycles to school, which makes her hair look messy, but that is okay. She says it is important not to wear your backpack too low, which means no lower than the top of your pants. Some people have their pack at their thighs, which is bad. Girls wear the pack over one shoulder; boys hold it in their hands. Mette pays attention to this, also to the brand of the backpack. Eastpack is a good brand, and backpacks with more than one front pouch are bad. She doesn’t carry many books in her pack, but keeps them in her locker. [Secondary school visit Mette, 28 November 2006]

… Mette’s backpack example shows how there are unwritten rules for appearances. Knowledge about these rules determines your place in the popularity hierarchy (p. 129).

‘Datajournalistiek’
In een voetnoot noteerde ik dat het interessant zou zijn om de mode van rugzak dragen in kaart te brengen. Vandaag staat er op Slate een stuk dat probeert juist dat te doen. Redacteur Forrest Wickman hield een kleine survey onder 75 mensen uit heel Amerika. Hij onderscheidt een periode tot 1995, waarin volgens hem iedereen een band over de schouder droeg. 1995 tot 2004 is een overgangsperiode. 2005 en later is volgens hem het tijdperk van met twee banden op de rug. Vervolgens draagt hij hypotheses aan, van invloed van geek chic tot massale rugpijn onder studenten.

Het probleem bij Wickman is dat zijn steekproef erg klein is over een hele lange periode (van 1965 tot nu) en een groot gebied. Daardoor zijn kleine verschuivingen niet op te merken. Mijn eigen onderzoeksgegevens wijzen op veel kortere cycli, van een jaar of vijf/zes. Dat komt meer overeen met cycli in de algemene mode. Er past ook een verklaring bij, namelijk die van de oudere broer of zus. Jongeren willen zich bijzonder voelen, beter dan de generatie voor hen. Wat oudere broers of zussen droegen of zeiden is daardoor fundamenteel niet gaaf/cool/hip/vet.

Beeld: overgenomen van het artikel op Slate.