Sommige mensen zien oneindige wijsheid in kunstmatige intelligentie. “ChatGPT heeft alle boeken met datingadvies gelezen”, zei een jonge journalist waarmee ik in een radio-item over dating zat laatst. De aangewezen ‘persoon’ dus om je Whatsapp-gesprekken met je nieuwe scharrel te laten lezen. AI staat klaar om je van bevestiging of goede raad te voorzien.

Het blijft niet alleen bij emotionele ondersteuning. Er zijn ook gebruikers die ChatGPT inzetten als therapeut. Op Dazed Digital, de online tak van het bekende Britse tijdschrift Dazed, verscheen een artikel over de inzet van AI als therapeutische steun.

Snelle steun zonder oordeel
De Amerikaanse content creator Taylor Mazza raadpleegt dagelijks een AI voor advies over vriendschappen en conflicten. Mazza waardeert dat ChatGPT altijd beschikbaar is en nooit oordeelt. Podcaster Shannon McNamara gebruikt het om snelle antwoorden te krijgen buiten reguliere therapiesessies. Zo heeft ze onmiddellijke toegang tot meerdere oplossingen voor haar problemen:

“Two years ago, I was going through a bad breakup and speaking with my regular therapist about it, but there would be some times where I wanted immediate answers at 5am … Sure, it’s not asking me questions back about my childhood to get to the root of something, but it does give up to 10 different solutions.”

Waarschuwingen
Uiteraard biedt het artikel ook ruimte aan een waarschuwing. Een daadwerkelijke therapeut wijst erop dat AI geen diepgaand begrip van iemands emotionele staat kan hebben, en dat het aanbieden van standaardadviezen zonder inzicht in de onderliggende emoties of problemen een risico kan vormen. Therapie is immers veel meer dan simpelweg oplossingen aandragen.

Het lijkt mij dat jonge mensen dat zelf ook wel weten. Als we dan al waarschuwen voor het gebruik van AI als therapeut, dan liever over de privacykwesties. Wat doet de dienst die de AI levert met al die uiterst persoonlijke informatie die je zomaar afgeeft?

Beeld gegenereerd met AI (Leonardo). 

LEES OOK: De schadelijkheid van influencers die fungeren als therapeuten.

Geestelijke gezondheid is een belangrijk onderwerp voor jongeren. Niet alleen gaat het niet goed met het welzijn van de jeugd, deze generatie is ook actief bezig om het stigma dat kleeft aan depressie, trauma en stoornissen te verwijderen. Sociale media spelen daarbij een grote rol: het is immers een plek waar ze met elkaar praten. Het zorgt voor een situatie waarin influencers (of online creators) fungeren als therapeut. Zonder enige training.

In de Washington Post verscheen een artikel dat deze problematiek belicht. TikTok videos met #mentalhealth hebben meer 43.9 miljard views. Soms zijn die video’s algemeen, soms wordt er stevig advies gegeven of zelfs gediagnosticeerd. De informatie die gegeven wordt is niet altijd feitelijk juist of up-to-date. Bijkomend probleem is dat veel gebruikers en makers slechte ervaringen hebben met mensen die wel formeel deskundig zijn op dit vlak. Zij zijn soms terughoudend om mensen te verwijzen naar professionele hulp.

Niet iedereen slikt alles als zoete koek en gebruikers kunnen goed in staat zijn een onderscheid te maken tussen een influencer en een therapeut. Bovendien hoef je geen AHDH te hebben om baat te hebben bij tips voor ADHD’ers. Maar deze apps worden gedreven door algoritmen die niet het beste voor hebben met het welzijn van gebruikers. Als je interesse toont in een bepaald onderwerp, krijg je meer van zulke content te zien.

“There absolutely is a concerted effort to really capitalize on mental illness and particularly on young women’s mental illness. It’s a very marketable commodity right now” zegt maker Rayne Fisher-Quann, die haar 225.000 regelmatig bijpraat over haar gezondheidsproblemen.

Geestelijke gezondheid is een marketable commodity, een handig handelsgoed voor makers, adverteerders en dus voor platforms. “Young people could see their deepest struggles become fodder for advertisers and self-promoters”, schrijft de krant. Omdat controle of regelgeving ontbreekt, ook voor gediplomeerde hulpverleners, doet iedereen maar wat. Dat kan ook zijn: mensen vertellen wat ze willen horen, of boekjes en cursussen verkopen.

Uiteindelijk ligt het grootste probleem wellicht bij het falen van de reguliere geestelijke gezondheidszorg, waar lange wachtlijsten bestaan en hulp soms moeilijk te krijgen is. Zolang daar gaten zijn, kan je het jonge mensen niet kwalijk nemen dat ze hun heil elders zoeken.

Adverteerders doen alles om hun boodschap bij de consument te brengen. Hoe minder mensen naar televisiereclame kijken, hoe meer bedrijven zullen inzetten op andere reclamekanalen. Een voorbeeld van zo’n alternatief kanaal, vooral in de marketing op kinderen, zijn games. Zulke spelletjes worden in lelijk Engels advergames genoemd: gratis online spelletjes waarin reclame en logo’s geïntegreerd zijn in het spel. Achter veel advergames zitten productenten van zoete of vette snacks. Uit eerder onderzoek weten we dat deze games effect hebben. Kinderen vinden deze merken leuk en herkennen ze ook. Bovendien gaan ze er meer koekjes of chips van eten. Fijn voor de bedrijven, slecht voor opvoeders die zich zorgen maken om gezondheid en overgewicht.

Effect meten van gezond eten

In een recente studie [abstract] onderzochten communicatiewetenschappers van de UvA of dit mechanisme ook ingezet kan worden om goed eten te promoten. Ze keken naar het effect van advergames die snacks of fruit promoten op de consumptie van snacks en fruit. Ze lieten een professionele gameontwerper een memory-spel maken. In het spel werd gevarieerd met het product (snoepreep, fruit of een speeltje). Er was ook een controleconditie zonder game. Na het spelen werden de kinderen geconfronteerd met schalen met snoep en fruit. Het BMI van de kinderen en de calorie-inname na het gamen werden gemeten. 270 kinderen tussen de 8 en 10 jaar deden mee.

Resultaten

Allereerst bleek dat kinderen die een advergame speelden waarin eten gepromoot werd, significant meer aten dan de kinderen die een advergame met speelgoed speelden of in de controleconditie zaten. Jongens en kinderen met honger aten het meest.

Daarbovenop bleek dat deze kinderen (die dus een game met snoep of fruit speelden) meer snoep aten dan de andere kinderen. De onderzoekers vinden het opmerkelijk dat de kinderen die met fruit gameden, eerder snoep dan fruit aten. Van een game met fruit kregen kinderen dus meer zin in snoep.

En nu?

Dit onderzoek is slecht nieuws voor organisaties die met reclame gezond gedrag willen bevorderen. We wisten al dat positief gedrag met persuasieve boodschappen (reclame om je over te halen iets te doen) veel moeilijker te bewerkstelligen is dan negatief gedrag. Uit deze studie blijkt dat het ook nog eens averechts kan werken: van een fruitreclame gaan kinderen snoep eten. Een vervolgvraag is dan: geldt dit voor meer van zulke boodschappen? Gaan jongeren bijvoorbeeld roken van antirookspotjes? Het is dan ook essentieel om een theoretische verklaring te vinden voor de gevonden effecten.