Ergens aan het begin van deze eeuw kocht ik een digitaal fotolijstje. Je kon er een slideshow van je vakantiefoto’s inzetten. Het leek leuk, maar het sloeg niet aan (al schijnen ouderen ze nog te hebben staan). Het voelde toen best Harry Potter-ig. In de tovenaarswereld waren foto’s in de krant magisch omdat ze bewogen. In feite waren het gifjes.

Korte filmpjes doen het goed op Vine, het platform van Twitter. Nu wordt het ook mogelijk om op Facebook bewegende foto’s te uploaden. Ze worden cinemagraph profile photos genoemd en het zijn korte loops van zeven seconden. Er zit een kleine, herhaalde beweging in. Momenteel is Facebook de optie aan het uitrollen en zoals zo vaak is Noord-Amerika als eerste aan de beurt.

Gaat het aanslaan? Ik denk van niet. Ze zijn niet heel moeilijk om te maken, maar een foto uploaden is veel gemakkelijker. Bovendien heb je met een foto veel meer controle over wat je laat zien. Uiteindelijk is dat wat mensen willen van hun profielfoto: controle over beeld. Desalniettemin zullen bedrijven er vast geweldige mogelijkheden in zien.

Met een gifje communiceer je veel meer dan met woorden. Het bewegende beeld geeft een extra laag aan communicatie, net zoals emoticons dat kunnen doen. Die extra mogelijkheden hebben we hard nodig, zegt Adam Leibsohn van Giphy, het grootste platform om gifjes te zoeken. Woorden zijn vooral handig voor hele letterlijk beschrijving (‘stoel’) maar bij abstracte ideeën (‘vrijheid’, ‘liefde’) schieten ze tekort. Lange tijd hadden we alleen woorden om ideeën op te slaan. Met internet kunnen we veel meer.

“Our words have been replaced by our culture. We’re going to communicate through our content. We’re not going to communicate through words anymore, especially when its efficient, effective, mobile and goes on social really well.”

Centraal in Leibsohn’s verhaal staat dus efficiënte communicatie: in zo weinig mogelijk tijd jezelf zo duidelijk mogelijk maken. Omdat onze cultuur gedeeld is – omdat volgens Leibsohn iedereen Han Solo kent – zijn gifjes de toekomst.

Het is makkelijk schieten op Leibsohn. Voor interpersoonlijke communicatie zijn gifjes heel inderdaad heel geschikt. Maar voor het verwoordden van complexe ideeën, zoals de resultaten uit wetenschappelijk onderzoek, lukt niet goed met aaneengeschakelde beelden. Zijn lezing is daar trouwens zelf een voorbeeld van: de gifjes op zichzelf vertellen het verhaal niet, dat doet hij zelf met woorden. De beelden voegen daaraan wel een extra dimensie toe. Daarnaast is het natuurlijk niet zo dat cultuur gedeeld is. Voor het begrijpen van populaire cultuur zijn bepaalde vaardigheden nodig die niet iedereen in gelijke mate bezit.

Nieuws

Toch moeten we Leibsohns toekomstvoorspelling misschien serieus nemen. Kort beeld met tekst vertelt ons heel snel wat er speelt. Dat is ook de insteek achter 4NewsWall, een nieuwsplatform dat zich richt op 16- tot 24-jarigen. Op de voorpagina staat het nieuws samengevat in gifjes. Klik je vervolgens door, dan krijg je het nieuws (afkomstig van het Britse Channel 4 News) in een korte alinea (met woorden dus!) samengevat.

Het vereist een hele nieuwe manier van denken, zegt een van de projectleiders tegen The Guardian:

“As a team, along with Channel 4 News, we work to turn a GIF around as quickly as possible – it’s probably the most on-the-fly way we have ever had to work. And despite at times our eyes feeling like they are going to fall out of our heads we have found trying to beat our previous GIF quite addictive. In fact we barely leave our desks and we’ve started to dream in Photoshop and talk in GIFs.”

Ik denk niet dat 4NewsWall een succes gaat worden. De insteek is er duidelijk op gericht om bezoekers de gifjes te laten delen met hun nieuwsnetwerk. En daar zit het probleem: het gaat niet over het communiceren van complexe, abstracte zaken in korte tijd. De nieuwsberichtjes zijn gewoon dat: nieuwsberichtjes, met een bewegend plaatje erbij. Het nieuwsbericht ‘German cash machines are running out‘ is wellicht nog deelbaar, maar de bijbehorende gif voegt nauwelijks iets toe. Waarom zou je die aan je vrienden whatsappen? Wat ik wel geloof is dat we steeds meer in gifjes zullen gaan denken. Ze appelleren immers aan onze creativiteit.

Kijk ook Linda Duits in het VPRO-programma Zomergifjes terug. 

UPDATE: Ik vond dit interessante stuk met best-practices van gifjes in het nieuws.