Wat is de laatste foto die je met je telefoon nam? Het lijkt een simpele vraag die kunstenaar en filmmaker Ivan Cash stelt aan wildvreemden op straat. Toch is het antwoord vaak verrassend, soms vreselijk cliché (neem bijvoorbeeld het jonge meisje in LA dat sexy foto’s van zichzelf maakte omdat een modellenscout haar dit heeft gevraagd) maar bovenal erg intiem. Want wat als de laatste foto in je stream een foto van jezelf is, dronken en naakt op bed terwijl je Air Guitar speelt? Of een wazig plaatje dat je stiekem nam in een stripclub in Hollywood? En wat als de laatste veertig foto’s in je telefoon allemaal van de puppy zijn die je net hebt? Deel je deze dan, zonder schroom, met een man met een camera?

Gelukkig voor ons zijn er blijkbaar genoeg mensen die dit doen, want man, wat zijn de drie filmpjes die Ivan Cash tot nu toe maakte intrigerend. Ik had geen idee dat een laatst genomen foto zoveel kan zeggen over mensen en hun leven. Cash’ straatvraagstijl doet denken aan de leuke ‘Hey You! What Song Are You Listening To?’-YouTube trend van een paar jaar geleden, alleen is deze vraag zoveel spannender. Ook omdat je – achteraf gezien – niet van alle passanten wilt weten wat hun laatste foto was.

‘Last Photo‘ is een doorlopend project. Lees er in dit interview meer over en kijk op zijn site voor meer werk van Cash.

Last Photo – San Francisco from ivancash on Vimeo.

Last Photo – Los Angeles from ivancash on Vimeo.

Last Photo – New York from ivancash on Vimeo.

Dit stuk verscheen eerder op Anke’s blog SMTHNG.

In onze digitaliserende wereld bestaat er een nostalgisch verlangen naar de tijd waarin niet iedereen vastzat aan zijn telefoon, een “pre-smartphone Eden”. Het is twijfelachtig te denken dat we vroeger meer verbonden waren, alleen omdat er nu mensen zijn die regelmatig op hun schermpje kijken. Toch is dit een populaire opvatting. Het is moeilijk dit te onderzoeken: met welke data van vroeger moet je gebruik van nu vergelijken? Vroeger hadden we immers geen mobiele telefoons. In The New York Times van afgelopen vrijdag staat een interessant stuk over twee studies van communicatiewetenschapper Keith Hampton. Zijn conclusie: technologie drijft ons niet uiteen.

Online bowl-afspraken maken
Hampton promoveerde in 2001 op een bijzondere studie. Midden jaren ’90 kon hij deelnemen aan een project dat voor dan een $100 miljoen gesponsord werd door Apple en IBM. In een nieuwe buitenwijk van Toronto kreeg de helft van de huizen supersnel internet (terwijl de rest van de wereld nog inbelde), een geavanceerde browser, een video-telefoon en een muziekdeelservice. Hampton woonde twee jaar in de wijk om deze te bestuderen, waarbij hij de ICT-huizen vergeleek met de huizne die deze toerusting niet hadden gekregen.

De wired folk, zoals Hampton ze noemt, waren veel meer sociaal verbonden dan de anderen. Zij herkenden hun buren drie keer vaker. Ze spraken hun buren vijf keer vaker via de telefoon en namen meer deel aan gemeenschapsevenementen. The New York Times schrijft:

Not only were people not opting out of bowling leagues — Robert Putnam’s famous metric for community engagement — for more screen time; they were also using their computers to opt in.

Voortdurende angst over sociale cohesie
Uit veel meer studies uit de jaren ’90 weten we dat het internet mensen niet eenzamer maakt, in tegendeel. Toch moet dit met iedere technologische ontwikkeling weer opnieuw aangetoond worden, en steeds geloven mensen het niet.

Nadat zulke zorgen over het internet ongegrond waren verklaard, kwamen sociale media op. Dit leidde tot een nieuwe golf van onderzoek (waar we nu nog middenin zitten) waarin gevraagd wordt of sociale media ons dan minder sociaal maken. De antwoorden zijn afwijzend. Gelukkig voor de pessimisten is er een nieuwe ontwikkeling waar zij zich zorgen over kunnen maken en stellen zij nu dat mobiel internet onze sociale cohesie bedreigt.

Slechts drie procent gebruikt telefoon
Een tweede studie van Hampton richt zich specifiek op dat mobiele gebruik. Hij vergeleek hoe mensen zich in 2008-2010 in de publieke ruimte gedragen met data uit 1975/1979. Zowel toen als nu werden dezelfde plekken, zoals het New Yorkse Bryant Park, gefilmd vanuit hetzelfde gezichtspunt. Het totale materiaal, meer dan 38 uur film, werd door een team van codeurs geanalyseerd op geslacht, groepsgrootte, “rondhangen” en telefoongebruik.

Het meest opvallende resultaat is dat het telefoongebruik veel lager was dan verwacht. Slechts drie procent van de mensen was aan/op de telefoon. Belangrijk daarbij was dat telefoongebruikers meestal alleen waren, niet in groepen. Het was dus niet zo dat een groepje bij elkaar zat en één ervan aso deed met zijn/haar telefoon. Telefoongebruikers waren mensen die op iemand wachtten of die alleen lunchten.

Vrouwen zijn vrijer
Er was nog een opmerkelijk inzicht. We zijn de publieke ruimte meer gaan gebruiken als een plek om samen te komen. Het aantal mensen dat alleen was daalde van 32 procent in 1979 tot 24 procent in 2010. Dit effect wordt enigszins tegengegaan door een andere, zeer belangrijke verschuiving. Het aantal vrouwen op straat is veel hoger. Een deel van hen is alleen op straat. Op sommige plekken ging het om een toename in het aandeel vrouwen van wel 33 procent. In The New York Times:

Across the board, Hampton found that the story of public spaces in the last 30 years has not been aloneness, or digital distraction, but gender equity. “I mean, who would’ve thought that, in America, 30 years ago, women were not in public the same way they are now?” Hampton said. “We don’t think about that.

Beeld: still uit onderzoeksvideo van Hampton, overgenomen uit The New York Times

Wanneer we denken aan mobiel gamen, denken we vaak aan iemand die in de tram bijvoorbeeld Angry Birds of WordFeud speelt. Uit een recente survey van PopCap Games – aanbieder van ‘casual games’ als Bejeweled – komt echter een ander inzicht in hoe mensen gamen op hun mobiele telefoon of tablet. De populairste plaats om te gamen is namelijk thuis op de bank. Thuis in bed staat op de derde plaats. Twee leuke weetjes uit het onderzoek: 2 procent heeft wel eens in de bioscoop tijdens de film gespeeld en 9 procent heeft wel eens een afspraak of les gemist door het mobiele gamen.

Het onderzoek [PDF] werd uitgevoerd door commercieel bureau onder 1004 Britse en Amerikaanse respondenten, geworven via een panel.

Vandaag presenteerde het Amerikaanse onderzoeksinstituut Pew cijfers over Twitter-gebruik in de VS. Zij meten dit regelmatig sinds 2010 waardoor trends zichtbaar zijn. Het Twitter-gebruik is sinds mei vorig jaar maar marginaal gestegen, van 13 procent naar 15 procent van alle online volwassenen*. Er is echter wel een ander opvallend resultaat: het aantal volwassenen dat Twitter op een typische dag gebruikt is verdubbeld, van 4 procent naar 8 procent. De onderzoekers schrijven dit toe aan de opkomst van de smartphone. Eén op de vijf smartphone-gebruikers in de VS is ook Twitteraar.

Het zal niet verassen dat jongeren tussen de 18 en 29 Twitter meer gebruiken dan de 30 tot 49-jarigen, of dat stadsbewoners meer twitteren dan plattelandsbewoners. Wat wel opvalt is dat zwarte Amerikanen relatief veel twitteren: 28 procent maar liefst. Ook dit wijten de onderzoekers aan het relatief hoge aandeel smartphone-gebruikers onder deze groep.

Het onderzoek laat dus het belang van mobiel gebruik zien. Veel internetanalisten stellen dat we een nieuw tijdperk in zijn gegaan. Volgens hen is na internet en web 2.0 nu de ‘age of mobile’ aangebroken. Dit onderzoek biedt een indicatie voor hun gelijk.

* In de VS is tachtig procent van alle volwassenen online.