Er is een seksuele renaissance in aantocht, schreef Nathalie Wouters in NRC dit weekend. Het gaat dan niet om een slutty summer, maar om een herleving in de mode van ‘porno-chic’. Wouters signaleert dat feitsj-wear en lingerie als bovenkleding populair zijn: leren tuigjes en doorkijkjurken op de catwalks en in de clubs. Wat deze keer nieuw zou zijn is een einde aan de male gaze, meer verbeelding en meer aandacht voor gelijkheid.

Maar verpreutsing dan? 
Porno-chic was een belangrijk aandachtspunt in mijn promotieonderzoek, dat plaatsvond tijdens een periode van grote zorgen over zogeheten seksualisering. Over zulke zorgen hoor je nu nauwelijks meer wat. Nu schrijven media juist graag over verpreutsing. Op Brainwash betoogde ik twee jaar terug dat zorgen over verpreutsing wijzen op het tegendeel en voorspelde ik dat we weer een periode ingaan waarin er meer tolerantie is voor bloot en seks. De trendsignalisering van NRC onderschrijft dat.

Porno-chic
De term porno-chic is afkomstig uit een artikel uit The New York Times uit 1973 dat vaststelde dat porno ineens zichtbaar was buiten de rosse buurten. Mediawetenschapper Brian McNair definieert het in zijn boek Porno? Chic! (2013) als volgt:

“Porno-chic is the representation of porn in non-pornographic art and culture; the pastiche and parody of, the homage to and investigation of porn; the post-modern transformation of porn into the mainstream cultural artefacts for a variety of purposes including . . . advertising, art, comedy and education (p. 61).

Centraal staat voor hem dat de grenzen tussen de ‘gewone’ publieke sfeer en de pornosfeer soms vervagen. De pornosfeer bestaat al heel lang: zodra we konden tekenen, gingen we seksende mensen tekenen. Maar de pornosfeer bestaat buiten de publieke sfeer, het zijn gescheiden werelden. McNair onderscheidt twee periodes van porno-chic. Na het verschijnen van Deep Throat infiltreerde porno de mainstream en het was acceptabel (in de hogere middenklasse) om porno te kijken. Deze periode eindigde met protesten van feministen tegen pornografie halverwege de jaren 70.

De tweede periode laat hij beginnen in de jaren 90. Porno diende toen als inspiratie voor andere cultuuruitingen, denk aan Madonna en haar seksboek. Het gaat dan vooral om het spelen met pornografische conventies. De genoemde zorgen over seksualisering brachten een einde aan de periode, al is de grens nooit volledig hersteld.

Democratisering en insluiting
McNair stelt in zijn boek dat porno democratiseert met de komst van ieder nieuw medium. Fotografie maakte het mogelijk eigen naaktfoto’s te maken, de komst van de videorecorder vergemakkelijkte do-it-yourself porno nog weer verder, net als het internet. Dat porno lang een mannendomein was, zegt vooral iets over sociaal-economische omstandigheden (en dus niets over biologie en al dan niet grotere behoefte van mannen aan expliciete beelden). Vrouwen hebben een steeds actievere rol gekregen in de industrie, en er wordt tegenwoordig ook ‘ethische’ porno gemaakt – met veel aandacht voor de werkomstandigheden en inclusieve representatie (zie mijn laatste boek). In porno zijn sowieso alle lichamen begerenswaardig, het ligt er maar net aan in welke categorie je kijkt.

Volgens NRC zou de opleving een breuk zijn met de mannelijke blik die vrouwen reduceert tot lustobjecten. Het is de vraag hoe juist dat is. Een mooi voorbeeld van porno-chic uit de vorige periode is Christina Aguilera’s ‘Dirrrty’ uit 2002, een nummer dat Wouters in NRC zelf noemt. Dat is echter een uiting waarin een vrouw haar seksualiteit claimt: Aguilera is geen passief object om te bekijken, maar een actief handelend subject. Ook zou nieuw zijn dat de modellen niet langer allemaal “dun, jong, wit en hetero” zijn. In die zin is de nieuwste generatie porno-chic dus trouw aan de sector wiens conventies zij zij zich toe-eigent.

Het onderzoekslab van Amazon, Lab126, werkt aan ‘slimme’ machines die mode ontwerpen. Het gaat om twee neurale netwerken, waarbij eentje sites als Instagram afstruint om te zien wat in de mode is, waarbij de ander vervolgens wat hip is exact ontwerpt. De twee systemen werken voortdurend samen: waar de een mode aflevert, checkt de ander of het wel echt mode is.

Amazon zet groot in op de online verkoop van kleding. Het bedrijf maakt daarbij graag gebruik van grote datasets om wereldwijde trends in kaart te brengen. Het denkt ook via zulke systemen te begrijpen hoe mode werkt. Amazon heeft al een ‘handige’ camera en app, Echo Look, waarmee je foto’s van jezelf kunt maken en waarmee je vervolgens outfits uit je digitale kledingkast kan vergelijken. De app geeft je feedback op hoe je eruit ziet. Uiteraard gebruikt Amazon ook deze beelden voor de kunstmatige mode-ontwerpers.

Erbarmelijk
Hoewel modehuizen op korte termijn nog weinig te vrezen, is deze vorm van kunstmatige intelligentie op vele punten slecht nieuws. De cyclus van ontwerpen-productie-distributie is de laatste jaren al veel korter geworden. Deze ontwikkeling van hoge omloopsnelheden wordt fast fashion genoemd. Kledingmerken brengen snel goedkope producten op de markt, zodat consumenten meer kopen. Het is het tegenovergestelde van duurzaamheid. Omdat er zoveel water en chemicaliën voor worden gebruikt is het reden voor organisaties als Greenpeace om flink aan de bel te trekken.

Uit de berichtgeving rond Amazon’s modemachines blijkt niet waar de kleding geproduceerd zal worden, maar dat zal hoogstwaarschijnlijk niet door zelfstandig werkende machines zijn. Fast fashion wordt gemaakt in lage-lonen-landen onder slechte werkomstandigheden en Amazon zal daarop geen uitzondering zijn. Sterker nog, het online warenhuis staat bekend om zijn erbarmelijke werkomstandigheden. De enige manier om zulke praktijken van deze multinational te stoppen is er niet kopen. Laten we hopen dat hippe mensen daarin het voortouw zullen nemen.

Alles komt terug, dus ook het laten van dingen. Vorig jaar werd de trend al aangekondigd in modebladen, deze zomer zien we het op festivals volop in actie: de bh is uit. Borsten bewegen zich vrijelijk onder jurkjes en topjes, zonder het keurslijf van beugels of de hulp van padding.

Zulke ontwikkelingen zijn altijd moeilijk te duiden. Het zou best kunnen dat er een verband is met de opleving van feminisme en/of bewegingen als ‘free the nipple‘, tegelijkertijd kan het ook simpelweg komen omdat celebs als Kim Kardashian ‘zonder’ lopen. Interessant is het om te zien of de herleving van de bh-loze boobies ook zal leiden tot een herleving van topless zonnen of zelfs topless feesten.

“Mode is iets dat je volgt als je nog niet weet wie je bent, zorg ervoor dat je altijd goed gekleed gaat.” Dit advies kreeg een kleine Lourens Loux Gebhardt ooit van zijn opa. Dat hij dit advies ter harte heeft genomen, is een understatement. Gebhardt, beter bekend als Loux the Vintage Guru, moet een van de meest stijlvolle en goed geklede mannen van Namibië zijn. Strak in driedelig pak – met zakhorloge – verovert hij op dit moment Afrika en de rest van de wereld.

In een interview met Messy Nessy Chic vertelde de modeliefhebber en -ontwerper onlangs dat hij het merendeel van zijn kleding, de kleding van zijn ouders’ generatie, vindt op markten in Namibië. De vintage pakken waar wij hier grof geld voor betalen, noemt men daar gewoon ‘tweedehands’:

A lot of the vendors [here] don’t really realise the value of what they’re selling because many people aren’t interested in wearing vintage, they just see it as ‘used clothing’… I manage to dress myself cheaply and end up looking like a million bucks.

Samen met andere modeliefhebbers, stylisten en ontwerpers uitJohannesburg, vormt Loux het collectief Khumbula. Samen hopen ze onder de naam Love Is African de ‘fashionistas van Afrika’ te inspireren en tegelijkertijd de vintage mode en tijd waaruit de kleding stamt, te eren.

Dat lukt aardig, lijkt me:

Volg Loux the Vintage Guru op zijn tumblr en bekijk hier meer foto’s van de stijlvolle mensen uit het Khumbula-collectief.

Foto’s: Mr. Harness Hamese.

Dit stuk verscheen eerder op Anke’s blog SMTHNG.

Net als leggings was de snor zo’n modestatement waarvan je dacht dat hij nooit terug zou komen. Jarenlang zat hij in het verdomhoekje, waarschijnlijk op de lip van een oom die je niet wilde kussen. De snor is echter bezig aan een onstuitbare comeback. Het begon met vooruitstrevende muzikanten als Jack Parow (foto). Via de hipsterscene waarin alles dat anders is omarmd wordt (vooral als het moeite kost) en waarin ironisch met codes van mannelijkheid wordt gespeeld, sluipt de snor nu terug in het modebeeld. Vaak moet er eerst even geoefend worden voordat besloten wordt de snor te laten staan (zie ook: Movember). Snorrenfeestjes zijn dan ook intens populair onder studenten. Door deze ontwikkelingen wordt de snor langzaam maar zeker van afschuwelijk ineens weer acceptabel. En zeg nou zelf: iedere filmheld wordt ook echt cooler met een flinke laag haar onder de neus.

Ben je inmiddels al helemaal over de snor heen en denk je dat jouw afkeer van de hippe/hipster snor een unieke uiting van eigenheid is: de eerste blogs tegen de hipstersnor verschenen al in 2008.

CC foto: Maarten van Maanen