Met de expansie van het hoger onderwijs zijn allerlei barrières rond klasse weggenomen: je afkomst bepaalt niet of je gaat studeren, zoals vijftig jaar geleden nog het geval was. Zo is de citotoets bedoeld als instrument dat gelijkheid bevordert. De samenleving is meer meritocratisch geworden, maar dat de rol van klasse is afgenomen betekent niet dat hij is verdwenen.

In de nieuwste aflevering praten de Mediadoctoren met socioloog Thijs Bol over ongelijkheid in het onderwijs en de serie Klassen. Het gaat onder andere over sociale mobiliteit, de zucht om carrière te maken en het fenomeen van ‘cultural matching’. Uiteraard bespreken we de invloed van sociaal en cultureel kapitaal. Hoe bepaal je eigenlijk iemands klasse? En waar komt het ongemak om over klasse te praten nou vandaan?

Deze podcast is te vinden in je favoriete podcastapp. Zie voor meer informatie de website van Onder Mediadoctoren. 

Via een tweet kwam ik uit bij een oud maar opmerkelijk onderzoek: van het spelen van Dungeons & Dragons zou je slimmer worden. De tweet verwijst naar een stuk op een blog, en na even doorklikken kwam ik bij de studie [volledige toegang]. Het gaat om een hoofdstuk in een wetenschappelijk boek uit 2011 dat slechts vier keer geciteerd is. De resultaten moeten dus sowieso niet als al te hard worden gezien.

In de oorspronkelijke blogpost staat de volgende claim:

“In Texas, a group of kids who scored significantly higher than the rest of their district peers on a statewide test had magical powers to thank. They were all members of the Dungeons & Dragons club.”

Klopt dit?

In de studie gaat het om een docent die op een privéschool wiskunde gaf aan third grade, dit zijn leerlingen van 8-9 jaar. Ze moesten daar een project verzinnen waar ze het hele jaar aan zouden werken en waar ze iedere dag iets nieuws moesten leren. Deze groep ging aan de slag met Heroes of Hesiod, een versie van Dungeons & Dragons geschikt voor kinderen van 6 en ouder. De bedoeling was dat ze een eigen versie van het spel moesten ontwerpen. Daartoe stelde de docent een aantal leerdoelen op, die veel verder gaan dan het spel spelen. Zo moesten ze onder andere in-game taal- en rekenspelletjes verzinnen, personages en settings bedenken die historisch overeenkomen met de Middeleeuwen en onderzoeksvragen opstellen.

De leerlingen waren enthousiast over het project en werkten er graag aan. Dat is natuurlijk al winst. De docent zag de taal-, reken- en sociale vaardigheden van haar leerlingen vooruitgaan, maar dit is niet gebaseerd op systematische observatie en ook niet getoetst. Nergens in het hoofdstuk wordt melding gemaakt dat deze leerlingen het beter deden dan hun peers.

De claim is gemaakt door een andere docent. Hier ging het om ninth grade, dat zijn leerlingen van 14-15. Zij namen geen deel aan een project, maar zaten ‘gewoon’ in de Dungeons & Dragons-club. Er kan dus sprake zijn van selectiebias: leerlingen die toch al slim zijn, zijn de leerlingen die dat leuk vinden. Uit het stuk wordt nergens duidelijk of de verschillen met andere groepen leerlingen daadwerkelijk significant zijn en hoe dit is getest. Waarschijnlijk scoorden ze hoger, maar dat kan dus ook te wijten zijn aan toeval.

Moeten we het daarom terzijde schuiven? Nee. Het lijkt me dat de claim die in de titel van deze blogpost staat wel degelijk te onderzoeken is. Spelen is goed voor je ontwikkeling, dingen leren terwijl je plezier hebt is mooi meegenomen. Je kunt je evenwel afvragen of de school echt de plek is om een Dungeons & Dragons-voorliefde aan te moeten wakkeren. Ouders kunnen dat ook.

Nieuw Canadees onderzoek [abstract] bevestigt eerdere bevindingen dat het spelen van een shooter-game er voor zorgt dat je sneller dingen leert waarnemen. Voor de mensen die problemen hebben met shooters is er goed nieuws, hetzelfde effect werd ook gemeten bij het spelen van racespelletjes. Beter kunnen waarnemen kan ervoor zorgen dat je bijvoorbeeld als dokter sneller een MRI kan analyseren, maar kan er ook gewoon voor zorgen dat je sneller een gezicht van een vriend herkent in de massa.

In het onderzoek werd niet enkel gekeken of gamers beter konden waarnemen (misschien was er dan enkel sprake van correlatie), maar ook of je niet-gamers beter kan leren waarnemen door hen te verplichten van wat games te spelen (dus een causaal verband). Dit laatste bleek inderdaad het geval.

Er wordt veel onderzoek gedaan naar de positieve effecten van het spelen van games. Deze week werd een bijzondere studie gepubliceerd [samenvatting]: kinderen met dyslexie lezen beter wanneer zij twaalf uur actiegames hebben gespeeld. De onderzoekers zoeken de verklaring in aandacht. Actiegames verbeteren de aandacht en dat vertaalt zich in beter lezen.

Kinderen van 7 tot 13 jaar werden verdeeld over twee groepen. De ene groep speelde de actiegame Rayman Raving Rabbids, de andere groep een rustig spel. Er werd in negen sessie van steeds tachtig minuten per dag gegamet. Voor en na het spelen werden de leesvaardigheden gemeten. De verbetering was sterker dan bij een jaar spontante leesontwikkeling en gelijk aan of hoger dan conventionele behandelingen.

In 1989 schreef Valerie Walkerdine een boek waarin zij vanuit een niet-biologisch perspectief verklaart waarom jongens beter in wiskunde zijn dan meisjes. Zij beargumenteert dat leraren in meisjes kwaliteiten aanmoedigen die leiden tot regels volgen, terwijl jongens geleerd wordt buiten de spreekwoordelijke box te denken. Deze onderzoeken wijzen er allemaal op dat het onderwijs nog steeds gendered is, dat wil zeggen dat leraren nog steeds andere verwachtingen hebben voor jongens en meisjes waardoor hun prestaties uiteenlopen. Het gaat anders gezegd niet om biologische verschillen tussen man/vrouw, maar om de verschillende manier waarop meisjes (lief zijn, samenwerken) en jongens (zelfstandigheid, man up) worden gesocialiseerd door ouders en onderwijzers.