Het Ministerie van Defensie is een actieve mediamaker. Het stuurt allerlei branded content de wereld in, zoals de podcast Below the radar above yourself, de YouTube serie Ik word wachtmeester en ‘Nederland strijdt tegen corona’ op Discovery. Vanuit de journalistiek is er relatief weinig aandacht.

In de laatste aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over defensie in de media, samen met politicoloog en journalist Dieuwertje Kuijpers. Er is een pacifistische journalistieke bias naar defensie als geweldsorganisatie. Het onderwerp wordt pas sexy als er een conflict of crisis is, en dan helpt het niet mee dat er weinig specialistische kennis onder journalisten is.

Deze podcast is te vinden in je favoriete podcastapp. Zie voor meer informatie de website van Onder Mediadoctoren. 

Zaterdag was het de begrafenis van onze buurman. Begin februari was hij nog een gezonde jonge vijftiger. De korte aftakeling was ronduit griezelig. Willem was zelf zeer actief op Facebook. Iemand noemde hem zaterdag een Facebook-filosoof en die omschrijving klopte echt wel. Tijdens zijn ziekte speelde Facebook een ongelooflijk belangrijke rol. Al vrij snel startte onze buurvrouw een pagina op om de vele vrienden en kennissen  op de hoogte te houden van hoe de ziekte evolueerde. Elk dagelijks berichtje kreeg al snel vaak meer dan honderd reacties of likes. Elke reactie was een echte steunbetuiging, vaak spraken ze Willem rechtstreeks aan om hem moed in te spreken. Spijtig genoeg haalde Willem het dus niet. Een van de laatste berichten op de pagina werd een doodsbrief. De reacties van ongeloof en afgrijzen spraken boekdelen.

Vaak wordt gedacht dat online makkelijk is maar weinig ’echt’ is. Liken is makkelijk, een reactie tikken al wat moeilijker, maar toch is de drempel laag. Toch weet ik zeker dat al deze reacties en blijken van medeleven de voorbije weken veel betekend hebben. Ze voelen niet fake aan, omdat ze dat ook niet zijn. Maar er is meer. Zaterdag zat het crematorium overvol. Willem was en is zeer geliefd en iedereen wou hem een laatste groet brengen. Niet enkel online, maar samen rouwend.

Vaak spreek ik ondertussen liever over inline. De offline wereld en online wereld zijn een geworden.  De pijn is er niet minder om, de onderlinge steun is mogelijk wel beter geworden.

Opgedragen aan Wilt @ Gent, veel, veel te vroeg heengegaan. Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein. 

Black Mirror is een geweldige Britse televisieserie waarin onze wereld een zwarte spiegel wordt voorgehouden. De afleveringen zijn op zichzelf staande verhalen over de mogelijke gevolgen van technologische ontwikkelingen. De eerste aflevering van het tweede seizoen gaat over een dienst voor mensen in de rouw. Allerlei sociale media bevatten veel data over personen. Wat als die data gebruikt zouden worden om na de dood iemand virtueel verder te laten leven? Op basis van wat iemand in zijn leven allemaal digitaal heeft gekletst, is het theoretisch mogelijk om een dode een realistisch lijkend gesprek te laten voeren.

Black Mirror heeft goed gezien dat door sociale media onze relatie tot de dood verandert. Wanneer iemand sterft, is zijn aanwezigheid online niet direct weg. Richard Dobler [PDF, volledige toegang] onderzocht hoe tieners omgaan met overleden vrienden. Zijn studie uit 2009 richt zich op MySpace, maar de inzichten vertalen zich goed naar recentere sociale netwerken. MySpace-vrienden bleven reacties plaatsen op pagina’s van overledenen. Dobler signaleert daarbij een aantal een trends.

Mensen die posten op de pagina van een overledene doen dat als onderdeel van hun rouwproces. Ze willen hun gevoelens uitdrukken, waarbij vooral de connectie met dode wordt benadrukt. Sommigen voelen nog steeds de aanwezigheid van iemand, bijvoorbeeld omdat ze ‘hun’ liedje toevallig hoorden op de radio. Anderen projecteren de overledene in de hemel (‘wat doe je nu’, ‘je waakt over ons’, ‘geniet van de hemel’). Bestaande, geïnstitutionaliseerde religie wordt hier gecombineerd met allerlei andere bovennatuurlijke ideeën: de rouwenden hebben vaak het gevoel dat de overledene tot hun spreekt.

Online rouwen lijkt – uiteraard – op offline rouwen. Nieuw is het publieke aspect ervan (daarover later meer hier op Diep) en het blijvende karakter van internet. Op MySpace zijn nu nog steeds pagina’s te vinden van overleden tieners. Die statische pagina’s worden gebruikt om – hoe tegenstrijdig dat ook klinkt – iemand levend te houden. De wenselijkheid daarvan is iets dat we als samenleving met elkaar moeten verkennen en bespreken, zoals Black Mirror ons laat doen.

All good things must can to an end luidt een Amerikaanse zegwijze. Ook televisieseries eindigen, tot groot verdriet van de trouwe kijkers. In een recent essay bespreekt C. Lee Harrington [abstract] de kunst van sterven van Amerikaanse series. Harrington stelt dat dit belangrijk is om te verkennen omdat de dood in onze celebrity-cultuur een bijzondere plaats inneemt, denk bijvoorbeeld aan de recente ‘optredens’ van Tupac Shakur en aan de dood van een genre als soap. Ze richt zich op de dood van series. Ook andere vormen zijn relevant, zoals de dood van karakters, van technologie (Betamax) en van een format.

Harrington laat zich inspireren door de Ars moriendi [wiki], een verzameling Christelijke boeken ontstaan in de vijftiende eeuw die gezien kunnen worden als een handleiding om goed te sterven. De boeken waren hoofdzakelijk gericht op priesters en gingen in op zaken als vergiffenis, berouw en het hiernamaals.

Series kunnen op vier manieren eindigen: stilstand (abrupt, onaangekondigd); samenvatting (een seizoenseinde dat opeens dienst doet als finale); conclusie (gepland en geschreven einde); en finale (een conclusie met een ‘afscheidsfeestje’). Geredeneerd vanuit de ars moriendi zou een goede dood van een serie minimaal een conclusie en liefst een finale moeten zijn. Het is belangrijk dat het einde gepland is en dat er een link is met het begin. De finale van M*A*S*H wordt algemeen gezien als de beste finale ooit, omdat het verhaal daar geheel afgerond was (de oorlog was voorbij, het kamp werd ontmanteld, de karakters namen afscheid). De finale van Lost was voor veel fans een enorme teleurstelling. De finale van St. Elsewhere kan beschouwd worden als de slechtste finale ooit: alles wat er in de zes-jaar durende serie gebeurd was bleek een verzinsel van een autistisch kind.

Televisieseries hebben net als mensen een houdbaarheidstermijn. Uiteindelijk hebben mensen én series de morele plicht te sterven. Het einde van een serie is altijd onzeker, omdat de televisie-industrie baat heeft bij voortzetting en een hiernamaals. Deze onzekerheid maakt het voor schrijvers lastig een einde te plannen. Een goede dood voor een serie betekent een goed hiernamaals voor de serie. Producenten hebben er baat bij om fans zo’n goede dood te geven, omdat ze dan aan het hiernamaals (het uitkomen van een serie op DVD bijvoorbeeld) geld kunnen verdienen. Een slechte dood van een serie brengt het risico van de dood van de fan met zich mee.

Beeld: screenshot uit de finale van St Elsewhere: alles zat in een sneeuwbol. 

Lees ook: Ketchup en het uitblijven van orgasmes: finales van televisieseries.

Elvis is niet dood, dat weet iedereen. De persoon Elvis Presley stierf in 1977 (al zijn er veel fans die daar aan twijfelen) maar de persona Elvis is springlevend. Zijn muziek brengt niet alleen nog steeds geld op, hij maakt ook ‘nieuwe’ muziek zoals de bekende samenwerking met Junkie XL in ‘A Little Less Conversation’. Daarnaast zijn er vele Elvis-imitatoren actief. Elvis leeft – kortom – voort in populaire cultuur. De in 1996 vermoorde rapper Tupac Shakur overkwam een zelfde lot. Ook hij wordt nog vaak levend gespot en ook hij verdient flink postuum. Zondag trad hij zelfs op. Als hologram zong hij samen met levende rappers drie nummers op het festival Coachella in Californië.

http://youtu.be/ajVGIRsKXdo?utm_source=rss&utm_medium=rss

Hologramtechnologie bestaat sinds de jaren ’40 maar is vooral bekend geworden door science fiction. Bekende voorbeelden van gebruik van de technologie is de Emperor uit Star Wars die meestal als hologram te zien is. Uit science fiction kennen we ook karakters die alleen als hologram bestaan en dus geen ware tegenhanger hebben, zoals de Emergency Medical Hologram doctor uit Star Trek: Voyager en  Arnold Rimmer uit Red Dwarf. Hoe realistischer hologrammen worden, hoe meer geld ermee kan worden verdiend. Waarom immers zelf op komen draven als je ook je hologram kan sturen? In de film S1m0ne uit 2002 staat dit idee centraal: hoe handig zou het zijn als duurbetaalde en lastige acteurs vervangen kunnen worden door computersimilaties?

Vooralsnog is hologramtechnologie erg kostbaar. Het optreden van Tupac kostte naar schatting tussen de $100.000 en $400.000. Er is echter ook veel geld mee te verdienen. Voormalig zakenpartner en initiatiefnemer van het project Dr. Dre gaat de hort op met Tupac, zo zegt MTV. Tupac rapte in ‘Only Fear Of Death’: “My only fear of death is comin back, reincarnated”. Reïncarnatie hoeft hij niet te vrezen, Tupac blijft – voorlopig – eeuwig leven.

Lees ook dit opiniestuk op Billboard.com. 

Dit jaar is het vijftig jaar geleden dat Marilyn Monroe overleed. Het sekssymbool met haar droevige dood is altijd tot de verbeelding blijven spreken, maar een dergelijk jubileum wordt door de cultuurindustrie aangegrepen om volledig uit te melken. Het jaar begon in december toen Lindsay Lohan voor haar Playboy-shoot de beroemde naaktfoto’s van Marilyn uit hetzelfde blad nadeed. In de bioscopen draait de film My Week With Marilyn en de nieuwe televisieserie Smash gaat over de fictieve musical Marilyn. De Britse winkelketen Debenhams poogt een slaatje uit haar te slaan door haar – op basis van een twijfelachtige poll waar nieuwsmedia toch wel mee aan de haal gaan – te benoemen tot beste strandlichaam ooit. In aanloop naar de zomer (Marilyn stierf op 5 augustus) zullen er ongetwijfeld veel fotoboeken (opnieuw) uitkomen en biografieën worden uitgezonden waarmee Marilyn Monroe – net als tragische lotgenoten als James Dean en Elvis – verder gestuwd zal worden als icoon van een mythische populaire cultuur van vroeger.