Welke beroepen vinden mensen het meest en het minst akelig? Een nieuw onderzoek [abstract] zocht het uit en de lijst verbaast niet echt. Clowns worden namelijk het meest als creepy ervaren, gevolgd door taxidermists (iemand die dieren opzet), eigenaars van sekswinkels en begrafenisondernemers. Minst creepy is meteoroloog.

Maar welke kenmerken doen iemand creepy lijken? Een lijstje:

standing too close; greasy hair; peculiar smile; bulging eyes; having a mental illness; long fingers; unkempt hair; pale skin; bags under eyes; odd/dirty clothes; licking lips frequently; laughing at odd times; steering conversation toward one topic (especially sex); making it impossible to leave without seeming rude; displaying unwanted sexual interest; asking to take a picture of you; being very thin; and displaying too much/little emotion.

En vooral: mannelijk zijn. Mannen worden zowel door mannen als vrouwen vaker als creepy ervaren.

Let wel: het onderzoek gebeurde bij vooral Amerikanen via een online survey. En mocht je denken dat het niet over jou gaat: weet dat de respondenten ook aangaven dat creeps meestal niet weten van zichzelf dat ze creepy zijn…

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein. 

Hoe droeg jij je rugzak op de middelbare school? Met een band over de schouder of met twee banden op de rug? De keuze tussen de twee lijkt arbitrair, maar in de wereld van de middelbare school is de manier van rugzak dragen een belangrijke marker. Het onderscheidt de mensen die weten hoe het hoort van degenen die de plank helemaal misslaan. Het antwoord is niet stabiel: wat cool is verandert steeds. Zo kan het dus zomaar dat het goedbedoelde advies van een oudere broer of zus verkeerd uitpakt.

Populariteitsregels
Aan het begin van de jaren ’90 merkte ik op mijn middelbare school een omslag. Ineens veranderde het van over de schouder naar op de rug. Toen ik mij later specialiseerde in jongerencultuur, was de rugzak daarom voor mij een aandachtspunt. Dat bleek terecht. Uit mijn proefschrift:

Once in secondary school, I asked the girls if popularity had become more important. … The girls especially mentioned that appearances were now more firmly judged by others. Mette explained some rules for popularity:

I ask Mette if popularity has become more important. She answers yes, you need to wear “good clothes” now, because there are more people and people “look at each other more”. Good clothes are jeans, and trainer pants are no good. She therefore doesn’t wear these anymore. It is also important to be more ‘groomed’. Mette often wears a knitted cap when she cycles to school, which makes her hair look messy, but that is okay. She says it is important not to wear your backpack too low, which means no lower than the top of your pants. Some people have their pack at their thighs, which is bad. Girls wear the pack over one shoulder; boys hold it in their hands. Mette pays attention to this, also to the brand of the backpack. Eastpack is a good brand, and backpacks with more than one front pouch are bad. She doesn’t carry many books in her pack, but keeps them in her locker. [Secondary school visit Mette, 28 November 2006]

… Mette’s backpack example shows how there are unwritten rules for appearances. Knowledge about these rules determines your place in the popularity hierarchy (p. 129).

‘Datajournalistiek’
In een voetnoot noteerde ik dat het interessant zou zijn om de mode van rugzak dragen in kaart te brengen. Vandaag staat er op Slate een stuk dat probeert juist dat te doen. Redacteur Forrest Wickman hield een kleine survey onder 75 mensen uit heel Amerika. Hij onderscheidt een periode tot 1995, waarin volgens hem iedereen een band over de schouder droeg. 1995 tot 2004 is een overgangsperiode. 2005 en later is volgens hem het tijdperk van met twee banden op de rug. Vervolgens draagt hij hypotheses aan, van invloed van geek chic tot massale rugpijn onder studenten.

Het probleem bij Wickman is dat zijn steekproef erg klein is over een hele lange periode (van 1965 tot nu) en een groot gebied. Daardoor zijn kleine verschuivingen niet op te merken. Mijn eigen onderzoeksgegevens wijzen op veel kortere cycli, van een jaar of vijf/zes. Dat komt meer overeen met cycli in de algemene mode. Er past ook een verklaring bij, namelijk die van de oudere broer of zus. Jongeren willen zich bijzonder voelen, beter dan de generatie voor hen. Wat oudere broers of zussen droegen of zeiden is daardoor fundamenteel niet gaaf/cool/hip/vet.

Beeld: overgenomen van het artikel op Slate.

Etalagepoppen zijn statisch en onnatuurlijk. Dat kan natuurlijk veel beter. In Korea is een  robotachtige mannequin ontworpen die de vorm aanneemt van de kleren die ze moet tonen. Deze paspoppen zijn op twee manieren goed voor zaken. Dankzij hun noviteit en menselijke poses trekken ze meer klanten aan. Daarnaast zijn ze makkelijker aan- en uit te kleden en hebben etaleurs er dus minder werk aan. Je kunt je poppen natuurlijk ook voor je laten werken. Italiaanse mannequinfabrikant Almax SpA verkoopt de EyeSee, een paspop met gezichtsherkenningssoftware. De pop slaat leeftijd, gender en ras op; informatie waar winkeliers hun etalage en aanbod op kunnen afstemmen. Zo paste een winkel de etalage aan nadat bleek dat vooral mannen in de uitverkoop kochten. De poppen kunnen ingezet zelfs worden tegen winkeldiefstal, maar worden vooral gebruikt om data over klanten te verzamelen – overigens zonder dat de klant het weet. De producent legt in onderstaande video uit hoe ‘groen’ de mannequins zijn. De privacy is volgens hen gewaarborgd omdat de data wordt geanalyseerd zonder dat de daadwerkelijke gezichten worden opgeslagen.

Twee jaar geleden doken in de winter ineens ouderwetse truien met winterthema’s op. Sommigen gooien het op Mart Smeets, wij houden het op hipsters. Hoe dan ook: de trui is terug. De echte trui: wijd, warm en wollen, liefst met motiefjes. De trui sluit perfect aan bij hedendaagse stijlinvloeden vanuit de hipstercultuur, zoals de ironische nerdy-look, de retro-fetisj en de zucht naar authenticiteit. De winterthematrui is verbonden met Scandinavië, waar het niet alleen kouder is en er dus sowieso veel truien worden gedragen, maar waar ook veel hipsters wonen. Dezelfde soort truien als die Cliff Huxtable droeg in The Cosby Show (je kunt trouwens stemmen op je favoriete) worden nu voor het grote publiek acceptabel gemaakt door mensen als Tim Hofman (al gaat dat niet zonder slag of stoot). De beste exemplaren zijn vintage en dus te vinden in tweedehands winkels.

Merken richten zich op bepaalde doelgroepen aan wie ze hun producten graag willen verkopen. Maar wat gebeurt er als de producten wel worden gekocht, maar door de verkeerde groep? Het Amerikaanse kledingmerk Abercrombie & Fitch doet sinds kort aan reverse sponsoring: het betaalt de sterren van de MTV-realityshow Jersey Shore om hun kleding niet te dragen.

Jersey Shore is het Amerikaanse Oh Oh Cherso, of eigenlijk andersom, want RTL volgde met haar hit het voorbeeld uit de VS. De show volgt acht luidruchtige, drankzuchtige, zonnebankbruine, door seks geobsedeerde Italiaans-Amerikaanse jongeren tijdens hun strandvakantie aan de kust van New Jersey. Eén van de jongeren, Michael Sorrentino, bijgenaamd The Situation (wegens zijn uitspraak: “everywhere I am there is a new situation”) is bekend om het veelvuldig tonen van zijn buikspieren en het showen van het Abercrombie & Fitch-logo op zijn ondergoed.

Het kledingmerk wil niet langer geassocieerd worden met de show, omdat het bang is dat het imago van de show potentiële klanten af zal schrikken: “We are deeply concerned that Mr. Sorrentino’s association with our brand could cause significant damage to our image. We have therefore offered a substantial payment to Michael ‘The Situation’ Sorrentino and the producers of MTV’s Jersey Shore to have the character wear an alternate brand.”

De meningen verschillen over de intenties van Abercrombie & Fitch: is het een marketingstunt gericht op free publicity of een serieuze actie van een kledingmerk dat zich niet constant in een bepaalde context geplaatst wil zien? Het is hoe dan ook een vingerwijzing naar het idee dat hoezeer merken ook proberen een zorgvuldig imago op te bouwen, het publiek eveneens een grote hand heeft in de constructie van dat beeld. In Nederland is bijvoorbeeld het merk Lonsdale gekaapt door extreem-rechtse groeperingen. Het merk startte campagnes om zich te distantiëren van deze groepen ( “Lonsdale loves all colours”), maar dat lukte niet, en in 2005 stopte het merk zelfs met verkopen van haar kleding in Nederland.