Het universum dat in de Batman-comics is opgetuigd biedt ruimte voor eindeloze hervertellingen, zowel in strip- als in filmvorm. De nieuwste in de rij is The Batman, van regisseur Matt Reeves. Zijn uitvoering is letterlijk en figuurlijk donker. Hoe past hij daarmee in de rij eerdere vertolkingen?

In een nieuwe aflevering van de podcast Geeky Dingen praten we met met Coco Fuhri Snethlage en Sonny Kempkes over deze nieuwe take op een van de meest iconische superhelden. We hebben het over de invloeden uit de jaren 90 en van regisseur David Fincher, ontleden het karakter van de nieuwe edgy-ere Bruce Wayne en staan stil bij de diepere vragen die de film over wraak en hoop probeert te stellen.

Kijk voor de shownotes van deze podcast op de website van Geeky Dingen.

Stan Lee was een icoon in populaire cultuur. Zoals je weet wie Darth Vader is zonder ooit Star Wars-film te hebben gezien, zo weet je als geek wie Stan Lee is zonder ooit een comic van hem te hebben gelezen. Lee bedacht de Marvel methode, een vernieuwende manier van comics maken waarbij hij de grote lijnen uitzette en tekenaars het handwerk deden. Hierdoor kon hij in hoog tempo superhelden als Spider-Man, X-Men en Black Panther. Lee staat bekend om zijn cameo’s in superheldenfilms, maar ook om de onenigheid met zijn tekenaars over wie nu precies wat had bedacht.

Lee overleed op 12 november 2018 op 95-jarige leeftijd. Hij zal altijd herinnerd worden als de grootvader van de comic, degene die het genre werkelijk tot wasdom bracht. Deze aflevering is een eerbetoon aan hem en zijn oeuvre.

Het archief van Geeky Dingen staat hier, of vind ons in je favoriete podcastapp. 

Sociaalwetenschappelijke kennis is voor meer mensen relevant dan voor academici. De gebruikelijke publicatievorm van boek of artikel is echter niet voor iedereen leesbaar of aantrekkelijk. Bij een groot Europees onderzoeksproject is ervoor gekozen om een deel van de onderzoeksresultaten te verstrippen. Meet The Somalis is een graphic novel over de levens en identiteiten van Somaliërs in Europese steden.

Meet The Somalis bestaat uit veertien strips met veertien levensverhalen. Het gaat om tweede generatie Somaliërs, of vluchtelingen of asielzoekers. Zij wonen in Amsterdam, Copenhagen, Helsinki, Leicester, London, Malmo en Oslo. Kunstenaar Lindsay Pollock en antropoloog/schrijver Benjamin Dix liepen twee dagen mee met deze Somaliërs. De interviews worden weerspiegeld in de strips.

Baashi is een jonge Somaliër die in Nederland asiel heeft aangevraagd. Dat werd afgewezen, maar Baashi kon niet terug naar Somalië. Hij is een van de vele Somaliërs uit de vluchtkerk. Zijn levensverhaal is behoorlijk heftig om te lezen, maar niet alle verhalen zijn zo donker. Amiir uit Oslo bijvoorbeeld vertelt hoe zijn kinderen Noors opgroeien en het maar niks vonden toen ze op bezoek gingen in Somalië, met kevers in je haar en raar eten van de markt.

Meet The Somalis hoort bij een groot Europees onderzoeksproject over gemarginaliseerde groepen getiteld ‘At Home in Europe’ van de Open Society Foundations. Ilse van Liempt, Universitair Docent aan de Universiteit Utrecht, was een van de betrokken onderzoekers. Ze vertelt dat er voor de vorm van een graphic novel is gekozen omdat dit echt een gevoel geeft van de stad. In de tekeningen zie je de contrasten tussen de Europese steden en het Somalische platteland goed terug. Je ziet ook terug hoe de verschillende huidige woonplaatsen leiden tot verschillen tussen deze Somaliërs.

De bedoeling van de strips is om mensen te informeren. Maar, zo stelt Van Liempt, door de levensverhalen te verbeelden krijgt de lezer een humaner, realistischer beeld van de dagelijkse worstelingen van migranten in Europa. Het geven van zo’n counter narrative is daardoor al snel politiek. Dit wordt bijvoorbeeld duidelijk in het verhaal van Jamilah, die in Helsinki is geboren en een hoofddoek draagt waar mensen racistisch op reageren.

Het At Home In Europe-project gaat over meer groepen dan alleen Somaliërs. Zo wordt er ook onderzoek gedaan onder autochtonen in Amsterdam-Noord. Veel van de problemen waar zij mee te maken krijgen gelden ook voor andere gemarginaliseerde groepen, vertelt Van Liempt. Het gaat bijvoorbeeld om veiligheid in de buurt, wantrouwen in de bureaucratie en gezondheid/armoede.

Het definitieve onderzoeksrapport komt in januari uit. De graphic novel is dus een voorloper en werd dinsdag gelanceerd. Dit leidde tot veel aandacht van de pers in Groot-Brittannië, bijvoorbeeld van de BBC. Dat was precies waar de Open Society op hoopte: ze wilden nu al de geïllustreerde verhalen naar buiten brengen omdat ze een breder publiek wilden bereiken dat normaal gesproken niet zo geïnteresseerd is in onderzoek. Een Nederlandse vertaling van de strip verschijnt ook in januari.

Je kunt de strips online bekijken (je klikt door de frames) of als PDF downloaden.

Kamala Khan is tiener, moslim en inwoner van New Jersey. Haar ouders komen uit Pakistan. Haar moeder is doodsbang dat ze zwanger wordt als ze een jongen aanraakt. Haar vader wil alleen maar dat ze hard studeert en arts wordt. Alsof zulke tienerproblemen niet zwaar genoeg zijn, heeft Kamala ook nog eens super powers. Ze kan van vorm veranderen en onder de schuilnaam Ms. Marvel bestrijdt ze het kwaad. Kamala is de nieuwe, niet-stereotiepe superheld van Marvel.

Politiekcorrecter dan dit wordt het bijna niet en de bedenkers verwachten dan ook kritiek. Toch is het volgens schrijver G. Willow Wilson, die aan het woord komt in The New York Times, geen vorm van de token black person. Familie-aangelegenheden en religieuze overwegingen kunnen strijdig zijn met het superheldenbestaan en dat is wat Kamala laat zien. Een van de makers legt uit op de site van Marvel:

“As much as Islam is a part of Kamala’s identity, this book isn’t preaching about religion or the Islamic faith in particular. It’s about what happens when you struggle with the labels imposed on you, and how that forms your sense of self. It’s a struggle we’ve all faced in one form or another, and isn’t just particular to Kamala because she’s Muslim. Her religion is just one aspect of the many ways she defines herself.”

Meer over moslimsuperhelden bij The Huffington Post.

Het Rijksmuseum wilde graag een strip over Rembrandt laten maken. Dat is gelukt met Rembrandt, de graphic novel. Stripmaker en illustroter Typex (pseudoniem van Raymond Koot) tekende beeldroman waarin het leven van de schilder verbeeldt wordt. Vooral de relaties met mensen in het leven van Rembrandt staan centraal. Typex liet zich bij het tekenen leiden door de zelfportretten. Daaruit spreekt volgens hem het karakter van de schilder. Het boek telt 240 pagina’s en is niet direct bedoeld als verpopularisering van Rembrandt. Ook is het geen educatieve strip, al was het alleen maar omdat hij niet historisch correct is.

Typex zegt daarover in een interview met de VPRO Gids:

“Alleen met een leugen kun je de waarheid vertellen. Ik geloof niet in de waarheid. Ik denk dat je een waar verhaal alleen maar kunt vertellen door een parabel. Het verhaal zit in hoe mensen eruit zien en hoe ze bewegen, niet in de gebeurtenissen. Die zijn geïnterpreteerd en telkens herverteld. Er zijn natuurlijk feiten en die staan in de documenten die er nog zijn. Data van wanneer hij trouwde, wanneer zijn zoon Titus stierf. Je hebt de feiten en de rest kleur je in met je eigen ervaringen”.

Er zitten veel ervaringen van Typex in de strip. Typex vindt daarom zelf dat het een soort van autobiografie van Rembrandt is geworden.

De strip is te koop in paperback van 25 euro én in een luxe-editie. Er werd ook een korte documentaire gemaakt over Typex en Rembrandt.