Spyware is software die zonder medeweten of toestemming op iemands telefoon of computer wordt geplaatst, en de informatie daarvan doorsturen naar een derde partij. Accountability apps doen hetzelfde, zo rapporteert Wired, maar dan mét de consent van de eigenaar van de telefoon. Bepaalde kerken in Amerika dringen er bij bepaalde leden op aan zulke apps te installeren, met de belofte dat het ze helpt om verleiding te weerstaan – zoals het kijken naar porno of het zoeken naar informatie over homoseksualiteit.

Apps als Accountable2you (“Guard against digital temptations”), EverAccountable (“Quite shame for good”) en Convenant Eyes (“Find freedom for $16.99/month”) monitoren alles wat je doet. Ze houden niet alleen zoekgedrag bij, maar ook wie je bekijkt op Instagram en nemen in sommige gevallen iedere minuut een screenshot. Vervolgens wordt er een rapport gestuurd naar een accountability partner, onder het mom van een buddy-systeem. Volgens Convenant Eyes moet dat iemand zijn “[that] you know and trust to walk with you as your ally”. In de praktijk is het iemand van de kerk, die ook nog eens veel meer over je te weten komt dan mensen door hebben.

Porno is vijand die wordt ingezet als marketingtool. De apps stellen dat porno kijken slecht is voor de gezondheid en beloven dat extern toezicht helpt. Alsof dat al niet erg genoeg is, monitort de app dus veel meer. Een voormalig kerklid vertelt aan Wired dat ze door haar pastoor op het matje werd geroepen omdat ze op Wikipedia ‘atheïsme’ had bekeken.

Hoewel deze apps beloven niets met de – zeer gevoelige – verzamelde data te doen, worden deze wel opgeslagen en zijn de voorwaarden schimmig. Daar is weinig tegen te doen: mensen stemmen immers ‘vrijwillig’ in met installatie.

Onderzoekers van de Universiteit van Twente gooien een kleine bom op iets wat momenteel massaal gebeurt in hoger onderwijs. Door de coronacrisis moesten we massaal overschakelen naar online examineren. Om dit eerlijk te laten verlopen gebruiken instellingen proctering-software, zoals Procterio. Laura Bergmans, Nacir Bouali, Marloes Luttikhuis en Arend Rensink deden een ingenieus onderzoek [vrije toegang] naar hoe betrouwbaar deze software is. Het antwoord is in feite: niet.

Hoe kwam men dit te weten? De onderzoekers rekruteerden dertig vrijwillige studenten en vroegen zes van hen om effectief te spieken bij een eerstejaarsexamen onder toezicht van Proctorio. Vijf anderen kregen de opdracht om niet vals te spelen maar zich wel verdacht te gedragen. Alle anderen werden gevraagd om de test eerlijk af te leggen. De elf studenten die in een van de twee speciale condities zaten, mochten zelf beslissen hoe ze vals spelen om het systeem voor de gek te houden.

Wat waren de resultaten:

• The automatic analysis of Proctorio detected none of the cheating students; the human reviewers detected 1 (out of 6). Thus, the percentage of false negatives was very large, pointing to a very low sensitivity of online proctoring.
• None of the honest students were flagged as suspicious by Proctorio, whereas one was suspected by the human reviewer. Thus, the percentage of false positives was zero for the automatic detection, and 4% for the human analysis, pointing to a relatively high specificity achievable by online proctoring (which, however, is quite useless in the light of the disastrous sensitivity).

Houston, we hebben een probleem. De onderzoekers noemen het effect van proctering een placebo. Het is vooral een afschrikmiddel, maar het doet in feite niet echt iets. Oh ja, in het artikel staat ook hoe er vals gespeeld werd. Ik herhaal het hier maar niet. Moeten studenten die deze blogpost lezen nog een beetje moeite doen.

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein. Hij dankt Wilfred Rubens die het artikel over het onderzoek dat in Vice verscheen tipte. 

(c) beeld: Linda Duits

Games leunen op regels: een actie van een speler kan verschillende gevolgen hebben, op basis van vooraf bekende regels. Eén manier om games te definieren is dan dat games systemen zijn die menselijke handelingen omzetten in kenbare en voorspelbare output. Anders gezegd: de acties die je verricht in een game leveren data op. En waar data is, is surveillance.

Game-onderzoekers waarschuwen er al langer voor dat bedrijven en overheden burgers bespioneren in games (zie dit themanummer uit 2014). Gameplay, dus hoe een speler speelt, kan gekoppeld worden aan gegevens over zijn persoonlijkheid, om tot verbanden te komen als ‘plichtsgetrouwe spelers doen graag saaie taakjes zoals vissen’ (een voorbeeld uit een onderzoek). Wired gebruikt dit voorbeeld om vervolgens te waarschuwen voor “a new industry of firms selling middleware “data analytics” tools”.

Deze bedrijven gebruiker de data van spelers om strategisch voordeel te behalen voor gameontwikkelaars. Voor hen is het immers handig om te weten wat voor soort gamers waardevol zijn, dat wil zeggen: wie speelt lang, wie is bereid veel geld te betalen voor een game of op een advertentie te klikken.

“These companies sell the eyeballs (and perhaps fingers, with playable ads) of their users to advertisers and mobilize data to best match users with advertisers based on the specifications of the advertiser or the software working on the advertiser’s behalf.”

Net als met andere vormen van online surveillance is het bewustzijn onder consumenten van dit soort praktijken laag. Het persoonlijk voordeel (een leuk spel spelen) weegt op tegen het vrijwel onzichtbare nadeel.

Het is aan het veranderen, maar nog steeds staan veel onderzoeksartikelen achter een betaalmuur. Zelfs als je zoals ik als wetenschapper verbonden bent aan een wetenschappelijke instelling, heb je regelmatig de pech dat je universiteit net geen licentie heeft voor dat journal dat je nodig hebt.

Al een paar jaar is er een populair alternatief, weliswaar illegaal: SciHub. Hier kun je meer dan 85 miljoen wetenschappelijke artikels gratis downloaden. Het is een constant gevecht tussen uitgevers en de site die om de haverklap van adres moet veranderen, zodat je regelmatig naar Wikipedia moet surfen om te checken waar de site nu weer toegankelijk is.

Nu waarschuwt de Britse politie dat studenten en universiteiten extra moeten opletten met deze site:

“If you’re tricked into revealing your log-in credentials, whether it’s through the use of fake emails or malware, we know that Sci-Hub will then use those details to compromise your university’s computer network in order to steal research papers,” he said.

Ook zou er eventueel malware kunnen verstopt zijn in de artikels die je sowieso illegaal downloadt. Die claims zijn voor alle duidelijkheid niet nieuw en critici vermoeden dat dergelijke claims overdreven worden op aandringen van de uitgevers.

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein. 

Over deepfakes bestaan voornamelijk zorgen: een namaakfilmpje van een politicus kan leiden tot onterecht negatieve opvattingen over die politicus bijvoorbeeld. Daarnaast zijn er zorgen over afpersing en oplichting: je bent te chanteren met pornobeelden die namaak zijn. Over dat laatste schreven we hier al eerder dat zulke nepvideo’s eerder privacy redden dan bedreigen. Het bestaan van deepfakes betekent immers dat je plausibel kunt ontkennen: jij was het niet, het is een deepfake. Dit wordt versterkt door het nieuws dat deekfakes gezichtsherkenningstools kunnen misleiden.

Koreaanse onderzoekers [open toegang] maakten 8119 deepfakes van celebrities en voerden die in in Microsofts Azure Cognitive Services en Amazon’s Rekognition. Die lieten zich inderdaad om de tuin leiden, Microsoft had het mis in 78 procent van de gevallen en Amazon in 69 procent. De onderzoekers zijn bezorgd dat deepfakes gebruikt worden om mensen te imiteren, bijvoorbeeld een student die wil frauderen tijdens een examen of bij phishing-aanvallen.

Phishing is inderdaad een zorgenpuntje: veel mensen trappen nu al in een hulpvraag via WhatsApp, en dat is alleen op basis van geschreven tekst. Het is belangrijk mensen hiervoor te blijven waarschuwen – met of zonder deepfake-technologie.

Het helpt daarbij als mensen bekend zijn met het bestaan van deepfaketechnologie en weten hoe het werkt. Gelukkig doen er al heel veel fake video’s de rondte. Dankzij Snapchat en Instagram zijn we allang gewend aan face swaps. Je kunt jouw gezicht met dat van een vriend verwisselen of zien hoe je eruit ziet als een ander geslacht. Mensen vinden het leuk om hun gezicht te swappen met een celebrity en dat door te sturen aan hun vrienden. Hoe meer van zulke filmpjes we zien, hoe meer we meer weten dat je beeld niet kunt vertrouwen.

Bovendien is het eerder goed nieuws dan slecht dat Microsoft en Amazon nu meer moeite hebben om onze gezichten te herkennen. Gezichtsherkenning maakt massasurveillance van personen in de publieke ruimte mogelijk: in China wordt gezichtsherkenning ingezet om de Oeigoeren te monitoren. Hoe minder goed deze technologie werkt, hoe beter dat is voor onze privacy.

Beeld: scenario’s gebruikt in het onderzoek

Elke dag laten we een spoor van data achter: door in te checken met je OV-chipkaart, door een product van Google te gebruiken, door in de supermarkt te winkelen met een zelfscanapparaat. Data worden gebruikt voor surveillance en ‘gevoerd’ aan algoritmes. Het is bijna onmogelijk om je hieraan te onttrekken. Een effectievere manier dan dat te proberen is het systeem te ontregelen. Technology Review van MIT schreef over onderzoek waarin drie mogelijke manieren worden genoemd om dit te doen, zodat we samen ervoor zorgen dat de grote techbedrijven hun beleid veranderen.

Data-stakingen
Zoals je het werk kunt neerleggen, kun je ook stoppen met het produceren van het dataspoor. Dat kan door privacytools te installeren (kijk eens bij de tips van Bits of Freedom), of door simpelweg van een platform af te gaan.

Geef je data bewust aan een concurrent
Als je Facebook evil vindt, ga dan weg van Instagram en plaats je foto’s bij de concurrent. Verlaat WhatsApp en schakel over op Signal. Dat laatste gebeurde afgelopen januari, en de massale uittocht zorgde er volgens Technology Review voor dat Facebook wijzigingen in het privacybeleid uitstelde.

Data vergiftigen
Ik weet nog hoe we vroeger onderling steeds bonuskaarten uitwisselden om Albert Heijn op het verkeerde been te zetten (en misschien is dat wel de reden waarom de bonuskaart nu zo gepersonaliseerd is). Het vergiftigen van een algoritme betekent dat je bewust betekenisloze of zelfs schadelijke data achterlaat. Dat kan bijvoorbeeld door een browser-extensie te gebruiken die voor jou op iedere advertentie klikt die Google je voorschotelt.

Net zoals bij een staking hebben zulke acties alleen maar zin als er veel mensen meedoen. Daarvoor heb je leiders en voortrekkers nodig. In 2018 riep Zondag met Lubach kijkers op hun Facebook-account op te zeggen. Dat werkte, volgens marktonderzoekbureau Newcom verloor Facebook dat jaar 240.000 Nederlandse gebruikers.

Het onderzoek [open toegang] waarmee Technology Review zich informeert ziet ook een rol voor onderzoekers en beleidsmakers. Onderzoekers kunnen bijvoorbeeld modelleren hoeveel mensen er nodig zijn om een bepaalde actie te laten slagen. Beleidsmakers kunnen acties ondersteunen met sterke privacywetgeving. Uiteindelijk is het belangrijk om te houden dat het jouw data zijn.

Nextdoor is een gratis, besloten netwerk voor buren. Handig voor als je een babysitter zoekt, staat op de site. Voor een betere, veilige buurt, stelt Nextdoor. Als ik mijn adres opgeef, zie ik dat er binnenkort een buurtfeest is. Ik zie ook een melding van een auto-inbraak in mijn straat, waarvoor getuigen gezocht worden. Naast Nextdoor zijn er andere apps, zoals Citizen en Neighbors, die buurtbewoners in staat stellen met elkaar in contact te komen. Veiligheid is slechts één van de geadverteerde opbrengsten is, maar wel de reden waarvoor ze voornamelijk gebruikt worden, stelt Rani Molla op Vox. Hoewel criminaliteit afneemt, socializen mensen er steeds meer over.

Vooroordelen
Neighbors hoort bij Amazons Ring, de ‘slimme’ bel waarmee je van afstand kunt zien wie er voor je deur staat. Op Neighbors delen gebruikers massaal video’s van verdachte mensen in hun portiek of voortuin, legt Molla uit. Die mensen zijn opvallend vaak van kleur.

“These apps foment fear around crime, which feeds into existing biases and racism and largely reinforces stereotypes around skin color, according to David Ewoldsen, professor of media and information at Michigan State University. ‘There’s very deep research saying if we hear about or read a crime story, we’re much more likely to identify a black person than a white person [as the perpetrator],’ Ewoldsen said, regardless of who actually committed the crime.”

De apps weerspiegelen vooroordelen die mensen hebben. Zo schrijft Molla dat Citizen vol staat met speculaties over het ras van de mensen die gezocht worden in 911-alerts. Etnisch profileren door de politie kan hierdoor versterkt worden. Ze interviewt Steven Renderos, een medewerker van het Center for Media Justice, die zegt:

“[I]n the digital age, as police departments shift towards ‘data-driven policing’ programs, the data generated from these interactions including 9-1-1 calls and arrests are parts of the historic crime data often used by predictive policing algorithms. So the biases baked in to the decisions around who is suspicious and who is arrested for a crime ends up informing future policing priorities and continuing the cycle of discrimination.”

De vooroordelen van mensen kunnen dus dienen als input voor de algoritmes die politiemensen zouden moeten helpen om ‘slimmer’ verdachten op te sporen.

Verantwoordelijkheid
Een van de mogelijke redenen die in het artikel genoemd worden voor de populariteit van deze netwerken is de teloorgang van lokaal nieuws. In Amerika, maar ook in Nederland, zijn veel lokale kranten en zenders gestopt. Zij deden verslag van lokale criminaliteit en die functie is nu overgenomen door sociale media. Lokale media waren ook vatbaar voor ‘fear-based coverage’, maar bij sociale media zijn er geen poortwachters die daar een rem op zetten. Die verantwoordelijkheid ligt nu bij de makers van dit soort apps, maar die nemen die verantwoordelijkheid niet.

Zo wordt niet geverifieerd of gerapporteerde misdrijven daadwerkelijk zijn gebeurd. Bovendien wil een bedrijf als Amazon vooral meer bellen met video verkopen. Het bedrijf heeft er dus baat bij als consumenten bang zijn.

UPDATE: Vandaag verschenen er ook twee blogposts van Barry Smit van Bits of Freedom over zulke apps:
Nextdoor is lek en stelt gebruiker niet centraal, politie moet dit niet promoten
Buurtapps: achterdocht als kern van het verdienmodel

Een paper dat onlangs gepresenteerd werd op het IEEE Symposium on Security and Privacy biedt een diepte-analyse van verschillende spyware die gebruikt wordt in wat de onderzoekers ‘intieme partnersurveillance’ noemen. Er zijn honderden van zulke tools. Het merendeel daarvan heeft ogenschijnlijk legitieme doeleinden (bijvoorbeeld antidiefstal), maar kan gemakkelijk gebruikt worden om te stalken. De auteurs stellen dat bestaande antivirus en antispyware tools dit duale gebruik van zulke apps te weinig opmerken als risico.

In een blogpost op Vox leggen de auteurs goed uit hoe gemakkelijk digitale spionage kan zijn: google ‘track my girlfriend’ en je vindt uitgebreide handleidingen over hoe je dat doet. Spyware is eenvoudig te installeren op de telefoon van een partner – en partners hebben vaak gemakkelijke toegang tot elkaars telefoon.

Het is voor Google en Apple lastig zulke apps te weren uit hun winkels. Openlijke spionagetools zoals FlexiSpy en HelloSpy hebben ze verboden, maar kinderveiligheidsapps en antidiefstalapps zijn dat niet. De makers van zulke apps richten hun reclames soms op ouders in de appwinkels, en soms op jaloerse vriendjes op andere plekken:

“The complexity doesn’t stop with this dichotomy between dual-use apps and overt spyware. We’ve observed an emerging “gray” market of apps that are ostensibly dual-use but, for a variety of reasons, we believe are designed for and marketed to abusers. In other words, the developers are acting in bad faith, pretending to be legitimate but seeking to profit off abuse.”

De onderzoekers vonden netwerken van namaakblogs, waar apps aanbevolen worden. Een blogpost spoorde de lezer aan “Don’t be a sucker: track your girlfriend’s iPhone now … Catch her today.” Ze zochten contact met klantenservices via email met de vraag of een partner het door zou hebben als de app gebruikt werd voor tracken. Dat werd stilzwijgend of expliciet aangemoedigd in de reactie van de appmaker.

Oplossingen
Volgens de onderzoekers moeten er betere manieren komen om spyware op te sporen. Ook moeten er handleidingen zijn hoe je er vanaf komt. Daarnaast opperen ze dat Google en Apple gebruikers zouden moeten waarschuwen als hun telefoon op afstand gemonitord wordt. De vraag is wel hoe. Daarnaast is er een juridisch raamwerk nodig waarin kwaadwillende appmakers verantwoordelijkheid moeten afleggen.

“Technology is just one aspect of this complex social ill, and we certainly can’t “fix” intimate partner violence via technology. But as the world works toward ending abuse, technologists can and should do much more to help abuse survivors — as well as vulnerable people who are not yet victims.”

Zonder dat we het merken worden we in de publieke ruimte voortdurend getrackt. Er was vorig jaar ophef over een reclamebord op het station dat je gender herkent, maar hoe zit het met andere trackers binnen de poortjes van de NS?

In een nieuwe aflevering praat mediadoctor Vincent Crone met Michiel de Lange over verschillende vormen van digitale surveillance, zowel door de overheid als door bedrijven. Er is een interview met antropoloog Dorien Zandbergen over haar documentaire Smart City: op zoek naar de slimme burger en slimme lantaarnpalen. Het item gaat in op hoe je getrackt wordt als je door Amsterdam Centraal loopt – zie benenden.

Meer informatie hier. U kunt deze podcast ook beluisteren via iTunes of Stitcher of bekijken via YouTube. 

Het was eigenlijk onvermijdelijk: een app waar je mensen kunt raten. Zoals je restaurantsreviews achterlaat of podcasts waardeert, zo kun je nu je ex, je buurmeisje of je beste vriend aanbevelen of afraden. De app gaat Peeple heten en zal waarschijnlijk eind november lanceren. Verschillende media reageerden ontzet.

Eerst het (soort van) goede nieuws:

1. Als je jezelf niet geregistreerd hebt, kunnen mensen alleen positieve reviews achterlaten;
2. Negatieve reviews worden 48 uur in een inbox geplaatst. Als je het ermee oneens bent, kun je ze aanvechten;
3. Om iemand die niet eerder gereviewed is op de site te krijgen, moet je het telefoonnummer van die persoon opgegeven (hoe dat geverifieerd wordt is alleen onduidelijk);
4. Reviews verlopen na een jaar;
5. Om iemand te reviewen moet je ouder zijn dan 21 jaar. Je moet een langer bestaand Facebook-account gebruiken. Anoniem reviewen wordt zo bemoeilijkt.

Het slechte nieuws:

1. Als je naam eenmaal in het systeem zit, kan hij er niet meer uit;
2. Je kunt slechte reviews niet verwijderen;
3. Het raten van mensen is creepy as hell (zo zeggen The Washington Post, The Guardian, Wired etc).

De bedenkers van de app zien er geen kwaad in. Het is immers goed voor de kinderen! Zo haalt The Washington Post mede-oprichter Nicole McCullough aan:

“As a mother of two in an era when people don’t always know their neighbors, she wanted something to help her decide whom to trust with her kids.”

Wat is er mis met even aanbellen, denk je dan. Hoe dan ook, de afkeurende reacties stemmen hoopvol. Daarnaast ga ik er vanuit dat het eerste positieve punt populariteit voorkomt: als je je nooit registreert, kunnen mensen geen slechte reviews over je achterlaten. Daarmee is er dus een doorslaggevende reden om de app nooit te gaan gebruiken.

Vanochtend kwam het streamexperiment van documentairemakers en televisiepresentatoren Tim den Besten en Nicolaas vroegtijdig tot een einde. Continu bekeken worden brak ze uiteindelijk op. Na de eerste dag schreef ik hier een paar overpeinzingen bij het project. Wat is daaraan toe te voegen twee weken later?

• De redactie wilde spelletjes spelen en dat belemmerde het experiment. De redactie las whatsappberichten mee en plaatste een van de berichten zonder toestemming van Tim op Twitter. Dat leidde tot een interessant conflict met de eindredacteur en tot paranoia bij Tim. Het teken des tijds is nu juist dat er geen Big Brother is die stuurt, maar dat alle kijkers kleine broertjes zijn.
• Het interactieve element was het meest aantrekkelijk. Net als op de radio iedereen groetjes wil doen, voelde het prettig als kijker erkend te worden door een reactie voor de camera: je stuurt een grapje en je ziet vervolgens Nicolaas lachen.
• Mediagebruik is bijna altijd sociaal. Mensen vinden het prettig om te praten over televisie en gebruiken daar tegenwoordig ook sociale media voor. Bij Super Stream Me fungeerde de hashtag als gezellige kwebbelbox voor vaste kijkers. “Ik ken jou van de hashtag” zei iemand op een festival tegen me. Buitenstaanders werden niet gewaardeerd op de hashtag. Als er veel nieuwe kijkers waren (door conflict, toen de stream ook op tv was) werden de reacties daar ook kwetsender naar Nicolaas en Tim (en seksistischer en homofober).
• Hoe meer interactie, hoe meer de kijker een relatie opbouwt met de hoofdpersonen. Het gaat hier niet simpelweg om een parasociale relatie (het gevoel dat de vrienden uit Friends ook een beetje jouw vrienden zijn) omdat het geen eenzijdige relatie betreft. Er is wel sprake van ongelijkheid: ik vraag iets aan Twitter op Tim –> hij praat in de camera terug –> ik praat terug tegen mijn scherm –> ik voel me stom.
• Het kijken werd snel ongemakkelijk. Na twee dagen was er een confrontatie tussen Nicolaas en Tim over wat Tim bij de psychioloog over Nicolaas had gezien. Als kijker zag je hoe Nicolaas keek naar Tim bij de psycholoog en daarna was je bij hun gesprek. Veel te intiem.
• Het experiment was daardoor ook voor de kijker een experiment in waarnaar je kunt en wilt kijken. Je gunt mensen een moment van afzondering. (Ik heb één keer naar een poepende Tim gekeken, daarna switchte ik van camera’s als een van hen naar de wc moest.)
• Privacy is daarmee tweerichtingsverkeer. Het voelt ongemakkelijk dat je met alles mee kunt kijken, dus kijk je uit beleefdheid niet. Over die verantwoordelijkheid wordt (voor zover ik weet) nog weinig getheoretiseerd.
• Privacy op sociale media is als een waaierdans, zo stelt socioloog Nathan Jurgenson. Je bepaalt zelf wat je laat zien en wat niet. Sociale media zijn daarmee een spel van verhullen en onthullen. Dat zag ik ook sterk bij Super Stream Me. Tim en Nicolaas probeerden zoveel mogelijk controle te houden over wat ze toonden. Door de camera op een bepaalde manier te draaien bijvoorbeeld, of door ergens te gaan zitten.
• Aankondigen je leven drie weken te gaan streamen is niet hetzelfde als aankondigen de rest van je leven te gaan streamen. Drie weken is te overzien. Je kunt je normale leven drie weken on hold zetten – voor programmamakers helemaal niet zo uitzonderlijk. Drie weken niet masturberen, roddelen of met je vriendje slapen is te doen (al is dat niet helemaal gelukt).
• Als je je leven streamt, keren mensen zich van je af. De aankondiging van Google Glass zorgde voor het woord glasshole: iemand die ongevraagd een sociale setting filmt. Ik was een paar keer fysiek bij de streamers, maar ik wilde er niet op. Op een feestje valt het gesprek stil als iemand naast je komt staan die streamt. Dat zorgt – denk ik – voor sociale isolatie van de streamer.
• Tim bezweek uiteindelijk onder de druk niet alleen te kunnen zijn. Het is er alsof er steeds 400 mensen naast je staan, de 400 mensen die je bekijken in de stream. Dat gevoel van niet kunnen afzonderen is natuurlijk ook iets waarmee celebrities kampen. Dat Tim zijn fans zelfs niet in de slaapkamer kon ontwijken is begrijpelijk gekmakend.

Uiteindelijk denk ik dat Super Stream Me heel mooi heeft laten zien dat privacy niet gaat om wat anderen niet van je mogen weten (blijkbaar zijn dat poepgeluiden, seks en je pincode) maar om het recht jezelf te mogen afzonderen. Daar hebben sociale media trouwens weinig mee van doen. Als ik even niks twitter, hijgt niemand in mijn nek of het wel goed met me gaat.

Lees ook: blogpost van fan Matijn die er onder andere op wijst dat Tim en Nicolaas fantastische rolmodellen zijn voor jonge homo’s in Nederland.

Gisteren is Super Stream Me van start gegaan: een online experiment waarin documentairemakers en televisiepresentatoren Tim den Besten en Nicolaas Veul drie weken lang zichzelf de hele dag streamen. Het experiment is gebaseerd op The Circle waarin de hoofdpersoon ook haar leven continue deelt. Ze dragen een camera met zich mee die ze kunnen draaien zodat je soms hen ziet en soms ziet wat zij zien. Kijk hier de stream of lees hier meer over het experiment.

Gisteren heb ik een paar keer een uurtje gekeken. Het is moeilijk om te stoppen met kijken, ook al gebeurt er niks. Daarnaast is het heel besmettelijk: omdat zij bekeken worden, voel ik me ook een beetje bekeken. Ik ging er meer van rechtop zitten.

Nog een paar – vast voorbarige – overpeinzingen bij dit experiment:

• Je kijkt niet echt mee als voyeur in het leven van Tim en Nicolaas. Ze zijn gewend te presenteren en dat doe ze dan ook. Ze praten tegen de camera en vertellen begeleidende dingen. Er is dus meer een gevoel van show.
• Het ligt voor de hand om dit streamen te vergelijken met vloggen. Dat past echter niet. Een vlog is – hoe spontaan en ongemonteerd het ook lijkt – een zorgvuldige achteraf constructie van alledaagsheid. Vloggers roepen op tot interactie, maar die is nooit realtime. Dat is bij Super Stream Me wel zo. “Wat zullen we doen? Wachten op meer BN’ers?” vroeg Tim net aan zijn publiek terwijl ik dit schreef.
• Het experiment doet veel eerder denken aan Call TV van vroeger. ‘s Nachts had een jolige presentator in de televisiestudio interactie met zijn publiek. Ook The Box wierp zich op: wachten tot jouw clipje aan de beurt is. Tim en Nicolaas lezen tweets voor en beantwoorden kijkersvragen. Die (bijna) directe interactie voelt eerder nostalgisch aan dan futuristisch.
• Wel passend van deze tijd zijn de voortdurend meta-momentjes. Iemand die samen met Tim en Nicolaas op een plek is, kijkt naar hun stream. Gisteren keek Nicolaas wat er te zien was toen Tim aan het douchen was. Ze bekijken hoe ze bekeken worden en reflecteren daarop. Dit nodigde (vooral) ook uit tot nadenken over – jawel – poep. De eerste keer dat Tim ging poepen was meteen de officiële highlight van de dag. Vandaag schreef Tim (uiteraard op camera) een reflecterende column over poepen op beeld.
• Tot slot werden er (al even nostalgische) vergelijkingen gemaakt met het eerste seizoen Big Brother. Ook dat voelde ik, maar er is een groot verschil. Tim en Nicolaas zijn zelf de regisseur. Daarmee sluit het experiment aan bij selfies: ook daar is de maker zowel het object als het subject. Hij heeft controle over de representatie die hij de wereld in stuurt. Tim en Nicolaas kunnen de camera omdraaien en hebben enige zeggenschap over wat in beeld komt en wat niet.

In The Circle is hoofdpersoon Mae Holland een schaapachtig personage. Ze krijgt in een oortje te horen wat ze moet doen. Ze heeft geen privacy want dat is haar opgedragen. Enig gevoel van het eind van privacy bekruipt mij helemaal niet als ik de stream kijk. We lezen niet mee met hun mails en als kijker vinden we het voorkomen normaal dat Tim over zijn poepgeluiden heen lalala’t.

Het is de bedoeling dat uit het experiment een documentairereeks voortkomt. 

Lees ook: Super Stream Me: privacy is tweerichtingsverkeer