Het kabinet Schoof wil graag “toekomstbestendig digitaliseren”. Daartoe heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken in samenwerking met publieke dienstverleners en mede-overheden een Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) opgesteld. Zij is één van de pijlers van een groter digitaliseringsbeleid, de insteek is om als overheden veel meer samen op te trekken. De strategie werd in juli 2025 gepresenteerd.

Kortgezegd houdt de strategie in dat de Rijksoverheid, provincies, gemeenten, waterschappen en publieke dienstverleners hebben afgesproken om als één overheid te gaan werken aan zes prioriteiten.

Waarom
Digitalisering is natuurlijk geen nieuw fenomeen en de afgelopen jaren zijn er allerlei rapporten adviezen over opgesteld. Volgens de strategie heeft de overheid “te maken met problematische legacy, dienstverlening die nog onvoldoende aansluit bij de behoeften van burgers en ondernemers, versnipperd beleid, digitale veiligheid en weerbaarheid die versterkt moeten worden” (p. 1). Die versnippering betekent dat allerlei organisaties eigen cloudstrategieën hebben, gescheiden datasilo’s, systemen die niet op elkaar aansluiten, etc.

Dat vraagt om ander beleid. De nota spreekt van “doorbraken realiseren” door samenwerking te zoeken, te “simplificeren” en te “versnellen”, want – zo stellen de anonieme auteurs – we “leven in één digitaal huis van Thorbecke waar alle overheidsorganisaties samen hun plek hebben gevonden”.

Voor wie
De Digitaliseringsstrategie moet uiteindelijk de burger dienen, in dat digitale huis van Thorbecke. Door te investeren in technologieën “rond cloud, data en AI” is het doel om “dienstverlening voor mensen in Nederland verder [te] moderniseren en onze weerbaarheid [te] verhogen”. Dit vraagt om het verbeteren van het digitaal vakmanschap van ambtenaren en een moderne werkomgeving die helpen hun werk beter te doen” (p. 2). Dat klinkt allemaal uiterst vaag.

Directe doelgroepen zijn de partijen die de strategie moeten implementeren of er direct door worden gereguleerd. Daaronder vallen uiteraard alle bestuurslagen van de overheid. Ook het bedrijfsleven en het MKB worden geraakt: zij moeten voldoen aan nieuwe standaarden voor cybersecurity maar kunnen ook ondersteuning krijgen bij digitale innovatie. Daarnaast worden universiteiten en onderzoekscentra betrokken bij de uitvoering.

Wat
De Nederlandse Digitaliseringsstrategie bestaat concreet uit zes prioriteiten waaruit vooral overeengekomen waarden spreken:

1. We zetten cloudtechnologie gezamenlijk in;
2. We delen en benutten data op een verantwoorde manier over overheidslagen heen;
3. We benutten op een verantwoorde manier de kansen van AI;
4. We zetten burgers en ondernemers centraal;
5. We versterken digitale weerbaarheid en digitale autonomie van de overheid;
6. We versterken digitaal vakmanschap van ambtenaren en hebben een moderne werkomgeving.

Hoe
In de strategie worden verschillende interventies genoemd, concrete inhoudelijk processen. Het gaat dan bijvoorbeeld om een verplichting van Europese digitale standaarden, met actieve ondersteuning bij invoering, en verplicht gebruik van bepaalde gezamenlijke IT-oplossingen.  en bouwstenen worden verplicht. Er komt een overheidsbrede IT-sourcingstrategie zodat inkoopkracht gebundeld wordt en een gezamenlijke implementatie van digitale wetgeving die moet zorgen voor het wegnemen van juridische knelpunten.

Daarnaast wordt aangegeven hoe dit aangestuurd wordt. Er komt een gezamenlijke investeringsagenda, een Bestuurlijk Overleg Digitalisering, een NDS-Raad met digitaliseringsexperts en een NDS-uitvoeringsprogramma dat de boel gaat regisseren, faciliteren en bevorderen.

Wat betekent dit voor jou? 
Als je niet werkt voor een van de directe doelgroepen, maar wel samenwerkt met overheden zal je misschien wat merken van dit beleid. Subsidieaanvragen en -verantwoording zal via nieuwe, vaste formats en gestandaardiseerde systemen verlopen. Bepaalde instellingen zullen wellicht strengere eisen krijgen voor informatiebeveiliging en dataopslag. Mogelijk gaan subsidieverstrekkers zwaarder meewegen of een organisatie de digitale infrastructuur op orde heeft, veilig werkt met persoonsgegevens en aansluit bij landelijke standaarden of collectieve voorzieningen.

Uiteindelijk is het doel om digitale overheidsdiensten eenduidiger, veiliger en gebruiksvriendelijker te maken. Het is maar de vraag in hoeverre centrale regie dat mogelijk kan maken.