De Albert Heijn op het Amsterdamse Leidseplein wordt tijdens schoolpauzes overstroomd door leerlingen van het nabij gelegen Barlaeus Gymnasium. Het personeel is dan altijd extra alert. Vorige week zag ik een medewerker boos uithalen naar een scholier: “dat is niet jouw bonuskaart, dat is fraude”. Nu weet ik natuurlijk niet waarom de scholier andermans bonuskaart gebruikte, maar het is een daad die we juist zouden moeten aanmoedigen: zo zorgt hij ervoor dat Albert Heijn zijn gedrag niet kan tracken. Hij ontsnapt aan datasurveillance.

Van zelf gebruiken naar gebruikt worden 
De digitale wereld verandert voortdurend en dat vraagt om steeds andere vaardigheden. Op het Parenting for a Digital Future blog van de London School of Economics and Political Science verscheen een blogpost over digitale geletterdheid in de tijd van algoritmen en AI. Onderwijssocioloog Neil Selwyn stelt dat digitale vaardigheden vroeger steeds gingen over hoe mensen betere gebruikers van technologie konden worden:

“During the 1980s this took the form of ‘computer literacy’ and ‘computer skills’ such as learning basic programming commands and how to format floppy disks. In the 1990s, attention turned to ‘internet literacy’ and ‘web skills’ such as navigating hypertext and building web-pages. The 2000s and 2010s then saw the rise of ‘cyber safety’ and ‘21st century skills’ such as online communication, creativity and collaboration. Most recently, we have seen calls for ‘media & information literacy’ skills relating to dealing with viral content, misinformation and fake news.”

Maar de nieuwste technologieën worden niet zozeer door ons gebruikt, zij worden op ons gebruikt. Systemen en software houden ons alledaagse gedrag bij, ze monitoren ons, verzamelen onze data en gebruiken die data om beslissingen te nemen. Algoritmen dicteren nu al het leven van jonge mensen, schrijft Selwyn. Ze bepalen welke advertenties peuters te zien krijgen op YouTube en wie aangenomen wordt op een universiteit.

Algoritme-wijs
Deze ontwikkelingen maken dat mediawijsheid nu ook moet gaan over algoritme-wijsheid. Dat is niet alleen noodzakelijk voor de positie van jongeren later op de arbeidsmarkt, maar ook voor hun burgerschap. Burgers moeten weten hoe overheden geautomatiseerde beslissingen maken (zie de Toeslagenaffaire in Nederland). Het opnemen van algoritme-wijsheid in het curriculum is belangrijk om te voorkomen dat er een kloof ontstond tussen jongeren die dit wel begrijpen en de kwetsbare jongeren die dit niet doen.

Algoritme-geletterdheid zou bijvoorbeeld kunnen inhouden:

• recognising when data-driven automated systems are being used;

• having a basic understanding of how these data-driven automated systems work – what Tania Bucher describes as an ‘algorithmic imaginary’;

• knowing how to work with algorithmic systems – for example, writing with a natural language processing tool so that it helps (rather than hinders) your creativity;

• knowing how to work around algorithmic systems – for example, using obfuscation tactics to avoid dataveillance;

• recognising when human input and outsight is required – for example, knowing when to override an automated decision, or push back against algorithmic bias and automated discrimination.

‘Oude’ digitale vaardigheden zoals programmeren of verstandig wachtwoorden kiezen zijn veel makkelijker te doceren dan algoritme-geletterdheid. Zelfs informatici weten immers niet goed hoe bepaalde systemen werken. Opvoeders als leraren en ouders zullen dus samen met kinderen en jongeren moeten leren over deze wereld.

Toepassingen
Er zijn al voorbeelden van programma’s, Selwyn noemt het project ‘The Algorithmic You’ van de University of Toronto project en een Search Reflection Assignment waarin studenten reflecteren op hoe zoekmachines hun onderzoek beinvloeden. Het is daarbij belangrijk om te bekijken hoe wijs jongeren al zijn op dit vlak, zie de protesten van studenten tegen algoritmische ongelijkheid in tentamenbecijfering.

Beeld gegenereerd met Dall-E 2. 

Sonia Livingstone is een Britse communicatiewetenschapper, die zowel bij de kwalitatieve als kwantitatieve kant van de discipline in hoog aanzien staat. Voor een nieuw boek bracht zij een jaar door in de klas met tieners. Op The Conversation beschrijft zij, samenvattend, een dag in het digitale leven van tieners.

In de klas valt op dat docenten makkelijk werken met informatiesystemen waarin absentie en cijfers worden bijgehouden, maar meer moeite hebben met technologie verweven in de lessen. Daarnaast wordt duidelijk dat scholieren het waarderen om fysiek tijd met elkaar door te brengen:

“The walk home from school turned out to be a significant moment for the teenagers – a relaxed time in between one thing and another, away from adult scrutiny. It was often the last chance to talk to friends face-to-face before returning home – where the teenagers would reconnect online. They liked to stretch this journey out, unwinding from the demanding rhythm of the school day. While their phones were in hand frequently checking for messages and sharing updates and jokes, the point was to spend time together, face to face.”

Thuis wordt huiswerk gemaakt met Facebook aan, voor afleiding maar ook voor hulp. Er wordt gegamet, er wordt muziek geluisterd en ouders doen hun best om het gezin bij elkaar te krijgen.

Livingstone stelt dat tieners helemaal niet constant bereikbaar willen zijn. Sterker nog, ze willen maar al te graag ontsnappen aan de digitale greep die leraren op hen proberen te krijgen – daarom lopen ze ook zo langzaam van en naar huis. Technologie dient vaak als een schild: om ouders, leraren en andere ongewensten op afstand te houden. Daarnaast is het manier om in contact te staan met hun vrienden en al het drama dat daarbij hoort.

Dankzij Foursquare beleef ik steden op een andere manier. Ik kan gemakkelijk een leuke plek om te lunchen vinden dankzij foto’s en reviews van een andere gebruikers. Nieuwe, bijzondere plekken vind ik extra snel omdat ik kan zien welke cafés en restaurants mensen uit mijn netwerk bezocht hebben. In een vreemde stad verdwaal ik daarbij nooit meer, omdat Foursquare op mijn iPhone verbonden is met Apple Maps. Omdat ik kan zien waar mijn Foursquare-vrienden zijn, ervaar ik bovendien een constant gevoel van nabijheid met hen.

Volgens mediawetenschappers Michiel de Lange en Martijn de Waal zijn hedendaagse steden een kruising tussen het fysieke en het digitale. We worden omringd door camera’s, wifi-netwerken, smartphones en locatiediensten. Deze technologieën zijn verbonden met de belevenis van een stad. In een recent artikel in het wetenschappelijke tijdschrift First Monday [gratis toegang] onderzoeken De Lange en De Waal de consequenties hiervan. Centraal daarbij staat het idee van eigenaarschap [ownership].

Slimme steden versus sociale steden
Overheden wil graag ‘slimme steden’ maken. Ze werken samen met technologiebedrijven en kennisinstituten om stedelijke processen efficiënter te laten verlopen. De gemeente Amsterdam heeft bijvoorbeeld Amsterdam Smart City. Volgens De Lange en De Waal wordt de burger daarbij vaak vergeten. De projecten worden ontwikkeld in een lab-setting en de uitrol naar de daadwerkelijke stad wordt gezien als een lastige, laatste hobbel om te nemen.

Tegenover het idee van de slimme stad staat de sociale stad. De sociale stad gaat over samenwerken en participeren. Aanhangers willen elementen van web 2.0, zoals collectieve intelligentie, een do–it–yourself-cultuur en een hackersethiek, overnemen naar het stedelijke domein om zo stedelijke problemen te lijf te gaan. Zulke problemen zijn bijvoorbeeld verwant aan het milieu (denk aan watervoorziening) of gaan over vergrijzing en eenzaamheid, of de kloof tussen burger en politiek. Kenmerkend voor zulke problemen is dat ze niet op het bord van één partij terechtkomen.

De belofte van toe-eigening
De auteurs gebruiken de term eigendom niet in de traditionele zin des woords van bezit. Het gaat om een gevoel van verantwoordelijkheid: “a sense of belonging to a collective place, commitment to a collective issue, and willingness to share a private resource with the collective in order to allow other citizens to act, without infringing on other people’s right of ownership”. Het gaat dus om toe-eigening.

Dit concept eigenaarschap maakt, volgens De Lange en De Waal, een frisse blik op burgerschap mogelijk en werkt goed in combinatie met nieuwe media. Ze bespreken vier punten.

(1) Big data en stedelijke media zorgen ervoor dat collectieve kwesties benoemd worden en op nieuwe manieren zichtbaar gemaakt worden. (2) Mediakunstprojecten dragen bij aan gevoel van plaats, waardoor mensen zichzelf als onderdeel van de stad zien. (3) Mediatechnologieën faciliteren nieuwe groepen die mobiliseren rond collectieve kwesties, bijvoorbeeld sensornet.nl waar onder andere geluidsoverlast wordt bijgehouden. (4) Mediatechnologieën staan burgers toe op nieuwe manieren te handelen, zoals gezamenlijk beheer van stedelijke zaken. Een voorbeeld is dit park.

Implicaties
De Lange en De Waal staan positief kritisch tegenover de nieuwe sociale, slimme stad. Ze weten dat niet iedereen toegang heeft tot nieuwe technologieën en dat niet iedereen ze ‘slim’ kan gebruiken. Aan de andere kant zien ze bijvoorbeeld dat architecten dankzij data afkomstig van sociale netwerken beter kunnen inspelen op gebruikerspatronen. Ook zijn ze positief over het pop-up-fenomeen: pop–up bars, pop–up clubs en pop–up shops die opduiken in tijdelijk leegstaande gebouwen en die bekendheid krijgen dankzij sociale media. Traditionele instituties worden daarbij vaak gemeden: architecten proberen direct groepen te bereiken, die heb financieren en later ook gebruikers worden. Ze besluiten:

“Perhaps this is a contribution architects and other urban designers can make to the world of new media design: to design truly accessible and inclusive urban interfaces that engage citizens with particular issues and allow to them to organize themselves and act.”

Noot: First Monday verschijnt alleen online en heeft geen paginanummers.

Volgens een onlangs verschenen rapport [PDF] van de Digital Policy Council heeft op dit moment 75 procent van alle wereldleiders een account op Twitter. Vergeleken met 2011 is dit een stijging van 78 procent. Dit betekent dat 123 van de 164 onderzochte landen een officieel regeringsaccount hebben, zij het op persoonlijke titel of beheerd door een officiële instantie. Zo zit Angela Merkel bijvoorbeeld zelf niet op Twitter, maar wordt het account beheerd door de regeringsvoorlichter (@RegSprecher). De onderzoekers beweren verder dat dit jaar ook de resterende leiders zullen volgen en er een penetratiegraad van bijna 100 procent bereikt wordt.

Dit betekent echter niet dat al de landen nu intensiever in dialoog gaan met hun burgers. Vele leiders gebruiken Twitter nog steeds als eenzijdig propagandakanaal en niet als een manier om de overheid transparanter vorm te geven. Ook is er ondertussen weer een aantal leiders afgehaakt. In Europa hebben Denemarken en Ierland hun account in 2012 opgezegd. Behalve de Turkse president Gül (plaats 3) vinden zich dan verder ook geen Europese leiders in de door de onderzoekers opgestelde top 10 die wordt aangevoerd door Barack Obama en Hugo Chavez. Deze top 10 lijst wordt elk jaar samengesteld op basis van het aantal volgers en het aantal retweets. Opmerkelijk is tevens dat dit jaar het Midden Oosten met Koniging Rania van Jordanië en met de nieuwkomer Sheik Mohamed, de Premier van de Verenigde Arabische Emiraten, bovengemiddeld sterkt vertegenwoordigd is op de lijst.

Trollen zijn een redelijk oud internetfenomeen. Het zijn mensen die bewust provoceren, door bijvoorbeeld het schrijven van kwetsende commentaren in de hoop emotionele reacties los te kunnen maken of desinformatie verspreiden en deze vervolgens als informatie laten overkomen.  Een voorbeeld dat graag wordt aangehaald zijn trollen die zich op kankerfora aanmelden en vervolgens berichten achterlaten waarin zij uitgebreid beschrijven hoe leuk het toch is om te roken.

De meest gehoorde raad in de omgang met trollen is dan ook: “Don’t feed the trolls!”. Want hoe meer aandacht je de trollen geeft hoe erger zij gaan trollen. Gewoon negeren dus. Op de Trollcon, de eerste internationale conferentie over trollen deden zij afgelopen weekeinde precies het tegenovergestelde.

Zo had de Trollcon  als doel het fenomeen trollen te ontrafelen om zo tot meer inzicht te komen wie trollen eigenlijk zijn, waarom trollen doen wat zij doen en of er zoiets bestaat als een trolethiek.

De laatste vraag werd – althans door de organisatoren van de conferentie – al snel beantwoord, namelijk door de uitreiking van de ‘trol van het jaar’ – prijs aan de Berlijnse fractievoorzitter van de Piratenpartij. In hun ogen verrijken de ‘goede’ trollen de discussie door juist te laten zien hoe irrelevant of ongeplaatst sommige discussies zijn. Slechte trollen zijn trollen die alleen uit zijn op destructie.

Deze manier van indeling in goed en slecht werd dan ook door veel sprekers als veel te simplistisch afgedaan. Dat trollen vooral een middel is om de vermeende eigen superioriteit te etaleren en dus eigenlijk  als een machtstrijd om posities gezien kan worden, wordt zo buiten beschouwing gelaten. Voorbeeldig hiervoor was de reactie van het publiek op de presentatie van Julia Seegers over ‘Trollfeminismus’, waarin zij onder andere beweerde dat trollen geen genderneutrale activiteit is en er ook in het trollcircuit wel degelijk onderscheid wordt gemaakt tussen mannen en vrouwen. Op Twitter en offline werd zij tijdens haar presentatie zelf getrollt en werden er tijdens haar speech roze surprise eieren (dit zijn surprise eieren speciaal voor meisjes) uitgedeeld.

Twee video’s over een aankondiging van een nieuw online open source leerplatform van MIT en Harvard. Dit zijn geen kleine jongens, maar een nieuw online leerplatform? Je zou je kunnen afvragen waarom? Maar het is geen concurrent voor Blackboard of SmartSchool, maar een concurrent voor de universiteit bij jou in de buurt.

Het is een nieuwe trend voor topuniversiteiten om online lessen aan te bieden wereldwijd. Stanford begon met zeer succesvolle online lessen, de andere universiteiten volgen nu. Belangrijk: de lessen zijn gratis, wellicht betaal je in de toekomst een klein bedrag voor een certificaat.

Zal dit lokale universiteitslessen vervangen? Ik zie een doktersopleiding nog niet online gebeuren, maar andere vakgebieden zijn niet zo gebonden aan lokatie. Ik denk dat dit zeker iets is waar onze universiteiten moeten mee rekening houden.  Ik denk dat onze beste studenten hier wel eens veel interesse voor kunnen tonen. Zullen onze instellingen credits aanvaarden van deze lessen?

Het is moeilijk te voorspellen hoe dit zal uitdraaien, het kan gaan van een stille dood sterven (denk ik niet), tot een omwenteling in hoger onderwijs. Alhoewel ik huiver bij het voorspellen van omwentelingen, ik denk dat onze universiteiten moeten beseffen dat er opeens dichtbij concurrentie komt van heel ver.

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=SA6ELdIRkRU&utm_source=rss&utm_medium=rss

Dit is een gastblog van de Vlaamse onderzoeker, docent en auteur Pedro de Bruyckere. Het stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein.

 Videovolt stopt ermee en dat is erg jammer. Erg jammer, omdat dit blog in de loop van de tijd een van de meest uitgebreide collectie aan mooie, grappige, curieuze en informatieve clipjes en films had verzameld. Elke dag kwam er nieuw en uiteenlopend materiaal erbij, zoals deze documentaire over bruidkidnapping in Kirgizistan of deze clipjes over excentrieke modeontwerpers in de jaren 50 en deze animatie over losgeslagen zombies. De clipjes werden niet zomaar op de site gedumpt, maar steeds voorzien van uitgebreide achtergrondinformatie zodat de kijker de clips en films netjes in de juiste context kon plaatsen. Dit vergt natuurlijk veel werk, te veel werk voor de makers van het blog die op 20 april hebben besloten om ermee te stoppen. Ondanks herhaaldelijke oproepen voor vrijwilligers, melde zich niemand en besloten de twee overgebleven bloggers dat het zo wel mooi is geweest. Videovolt is tweeënhalf jaar oud geworden. Wat er met deze kostbare eclectische verzameling gebeurt is niet duidelijk. Wel is de maker van plan om in mei met een wekelijkse rubriek  over internetvideo terug te keren. Als ode aan de makers van dit geweldige blog hier nog een keer de mooie animatiefilm Sita Sings the Blues die ik toen op Videovolt heb ontdekt:

Onlangs publiceerde het gerenommeerde onderzoeksinstituut Pew Research Center een opmerkelijke (deel-) studie over de toekomst van het internet [volledig PDF-rapport hier]. De focus van deze studie lag op de maatschappelijke gevolgen van de nieuwe manieren van communiceren en samenwerken die door het internet mogelijk zijn geworden. Volgens het onderzoek heeft de huidige generatie jongeren op de korte termijn enorm profijt van deze nieuwe manieren en zullen zij dan ook volop gebruik maken van de kansen die de onderlinge connectiviteit voortbrengt.  Zo zullen de jongeren van vandaag in de toekomst veel effectiever informatie verwerken, beter onderscheid kunnen maken tussen ‘ruis’ en belangrijke berichten, efficiënter gebruik maken van de crowd en vooral evolueren tot “supertaskers”.

De onderzoekers vroegen de respondenten van dit onderzoek ook over hun toekomstvisies en hebben hun stellingen voorgelegd met verschillende toekomstscenario’s in het jaar 2020. Hieruit blijkt dat de meeste respondenten beweren dat de bovengenoemde ontwikkelingen in 2020 vooral negatieve gevolgen zullen hebben, mits er geen maatschappelijke sturing aan wordt gegeven. Zo zullen de jongeren van nu in 2020 bijvoorbeeld niet meer in staat zijn om diepe, zinvolle gespreken met elkaar te voeren. Tevens zullen zij alleen in staat zijn om oppervlakkige keuzes te maken en geen geduld en aandacht meer hebben met als mogelijke uitkomst een stagnatie aan innovatie. De grootste angst is de groeiende digital divide, die in 2020 kan leiden tot een klassenmaatschappij, waarbij de jongeren van nu , de ‘digitale inboorlingen’, het zullen overnemen van de rest.

Het jaar 2020 ziet er volgens dit onderzoek dus nogal grimmig uit, maar gelukkig worden de uitkomsten van dit onderzoek vervolgens ook gerelativeerd. Zo wordt er aan het einde van het rapport ook ingegaan op de huidige angsten voor het internet en sociale media, die uitmunten in  een vertekend beeld van de toekomst. Uiteindelijk zal het allemaal gelukkig nogal meevallen: “Our society’s concern with the supposed negative impacts of the internet will seem very old-fashioned in a decade, like Socrates bemoaning the downside of written language, or the 1950’s fears about Elvis Presley’s rock-and-roll gyrations.”

De discussie over de vrijheid en privacy van internetgebruikers loopt sinds de aankondiging van Google om hun privacy beleid te veranderen weer op volle toeren. Grof gezegd staan er in deze discussie twee partijen tegenover elkaar. De ene partij vreest de aanpassingen als een aantasting van de privacy van de gebruiker en beweert dat Google door deze aanpassingen de totale controle krijgt over het gaan en staan van de gebruiker. Wetende dat gratis toepassingen op internet uiteindelijk niet gratis zijn, maar zij de gebruiker laten betalen door aspecten van hun privacy op te geven, is de andere kant minder onder de indruk door de geplande aanpassingen en nemen zij deze meer gelaten tot kennis.

De onderliggende vraag hierbij is redelijk oud en gaat over de mate van agency [wiki] die de huidige internetgebruiker kan claimen. Wat voor macht hebben de gebruikers eigenlijk en in hoeverre kan de gebruiker nog autonoom keuzes maken in een omgeving waarin een handvol grote commerciële bedrijven de toon aangeven?

In een recent onderzoek [abstract] naar een interactief blog van een Amerikaans DIY-programma werd gepoogd om een antwoord op deze vraag te geven. Wat bleek is dat de gebruikers van dit blog door het tv-station wel degelijk uitgebuit werden, in de zin dat zij gratis ideeën leverden die vervolgens in de show gebruikt werden. Ondanks deze nogal succesvolle pogingen om de gebruikers van het blog te commodificeren, gebruikten een aantal kijkers het blog ook om hun onwil te uiten over de achterliggende ideologieën van het programma. Zo werd er bijvoorbeeld het idee bekritiseerd dat iedereen in de VS een eigen huis zou moeten hebben, vooral in het licht van de toentertijd woedende hypotheekcrisis. De producenten gaven hier gehoor aan en maakten een show over dit onderwerp. Ook de auteurs geven aan dat dit soort overwinningen van de kijkers geen grootschalige politieke omwentelingen van het internet tot gevolg zullen hebben, maar stellen wel dat in dit soort gebeurtenissen het potentiaal zit om de macht van de grote bedrijven op het internet te beperken en zonodig te corrigeren.

Dit soort onderzoeken geven natuurlijk geen volledig beeld van wat er op internet op dit vlak allemaal gebeurt. Zij wijzen wel op de mogelijkheid om ondanks de overmacht van de grote, ‘alwetende’ bedrijven als gebruiker macht uit te kunnen oefenen.

Voor Apple was het afgelopen jaar vooral een jaar vol juridische narigheden. Ondanks dat het bedrijf in 2011 het hoogst genoteerde beursbedrijf ter wereld werd en twee nieuwe producten succesvol lanceerde (klik hier voor een informatieve infografiek over de iPad), lag de focus van de top van Apple vooral op de vermeende bedreigingen door de concurrenten. Zo zou Samsung niet alleen talrijke patenten van Apple hebben geschonden, maar ook het design van de nieuwe Samsung tabletcomputers en smartphones gebaseerd hebben op de iPad en de iPhone (klik hier voor een overzichtelijke infografiek). Ook tegen HTC en Motorola werd geklaagd vanwege inbreuk op een of andere patent. Een overzicht over al de deelnemers van deze patentoorlog vind je in deze leuke infografiek.

Deze oorlog zal uiteraard niet zonder gevolgen blijven voor het imago van het bedrijf. Het goede imago van Apple is namelijk gebaseerd op twee eigenschappen: het produceren van simpele, goed doordachte producten met een hoog gebruiksgemak en hun status als vrijzinnige underdog met technologiegiganten als Microsoft als tegenspelers – klik hier voor een handige infografiek over deze tegenspelers. De nu heersende patentoorlog is moeilijk in klank te brengen met dit imago. In Apple’s strijd om alles en iedereen onder controle te krijgen, lijkt het bedrijf steeds meer op zijn grote concurrent. Hierbij komt dat Apple nu ook blijkbaar tegen het populair-culturele gebruik van hun logo en de namen van oud-bestuurders juridische stappen gaat ondernemen. Zo wil Apple de verkoop van de Steve Jobs actiefiguur verbieden, een stap die volledig indruist tegen het vrijzinnige imago. Als Apple zo verder gaat, zal het in de toekomst niet eens meer mogelijk zijn om dit soort schattige ode-infografieken te publiceren.

CC Foto: Incase.

Sommigen mensen hebben toegang tot internet en computers, anderen niet. The digital divide is een term die wordt gebruikt om de kloof tussen deze groepen te beschrijven. In Nederland zit het met de toegang tot internet wel goed: 93 procent van de huishoudens heeft een internetaansluiting. Maar met een aansluiting alleen ben je er niet, stellen de Nederlandse onderzoekers Alexander van Deursen en Jan van Dijk. Zij onderzochten hoe het met de internetvaardigheden van de Nederlandse bevolking is gesteld [abstract].

In een gelaagde steekproef met geslacht, leeftijd en opleidingsniveau als variabelen werden 218 personen onderworpen aan een aantal opdrachten. Zo moesten zij bijvoorbeeld naar de site van De Belastingdienst om het formulier voor kinderbijslag in te vullen. Dit eenvoudige navigeren naar websites en invullen van formulieren werd gerekend tot operationele en formele vaardigheden. Op dit onderdeel scoorden alle groepen goed. Op het gebied van informatieve en strategische vaardigheden was dat niet het geval. Veel deelnemers hadden moeite met vinden van het minimumsalaris in een bepaald jaar of het koppelen van de juiste politieke partij aan een aantal stellingen. Leeftijd bleek geen factor bij deze tweede set vaardigheden; jong en oud presteerden even slecht. Van doorslaggevend belang bleek opleidingsniveau: hoe hoger de opleiding, hoe beter de prestatie, op alle onderdelen. De onderzoekers stellen dat er tot nu toe vooral aandacht was voor operationele en formele vaardigheden, terwijl juist de informatieve en strategische steeds belangrijker worden, of het nu om de arbeidsmarkt of het sociale leven gaat. Het onderzoek is aanleiding om genuanceerder te denken over the digital divide: het is niet alleen een kwestie van haves en have-nots. Om, eenmaal in het bezit van een aansluiting, optimaal gebruik te maken van internet, komen vaardigheden om de hoek kijken die niet iedereen in gelijke mate bezit.

Over tieners die gebruik maken van sociale media wordt vaak gezegd, dat zij niet goed kunnen inschatten hoe ver zij in hun openbaringen op de verschillende sociale netwerken kunnen gaan. Veel bezorgde ouders zijn daarom zelf lid geworden van deze sociale netwerken om toezicht te kunnen houden op het gedrag van hun kinderen. Bestonden er vroeger duidelijke sociale scheidslijnen tussen ouders en vrienden, zijn deze grenzen door de digitale media vervaagd. Zo komt het op Facebook vaak tot misverstanden als ouders statusupdates lezen die eigenlijk alleen voor vrienden waren bedoeld (klik hier voor een voorbeeld).

Uit onderzoekt [PDF] blijkt nu dat jongeren zich een aantal strategieën hebben toegeëigend om in de deze digitale ruimte alsnog zonder medeweten van de ouders met hun vrienden te kunnen communiceren. Zo posten bijvoorbeeld veel tieners gecodeerde boodschappen op Facebook. Terwijl goede vrienden deze boodschappen begrijpen, doen ouders dat niet. Ook maken zij gebruik van de blokkeringsfunctie op Facebook en versturen boodschappen via verschillende kanalen die niet kunnen worden getraceerd door de ouders. Wat betreft privacy blijkt uit het onderzoek dat de tieners precies weten hoe zij veilig met hun privégegevens om moeten gaan. Dit gebeurt weliswaar op een andere manier dan de ouders gewend zijn. Het blijkt dus dat tieners wel degelijk in staat zijn hun privacy te bewaken, maar dat ouders wellicht niet willen weten dat dat vooral tegen hun is.