AI treft pasafgestudeerden onevenredig hard op de arbeidsmarkt en doorbreekt daarmee een historisch patroon. Waar eerdere technologische revoluties – zoals de opkomst van het internet – juist kansen boden aan jonge, goedkope en technologisch vaardige(re) werknemers, lijkt AI nu vooral hun instapmoment te blokkeren. Dat schrijft New York Magazine in een artikel over de AI crisis op Amerikaanse campussen.

Automatisering
Volgens Handshake, een veelgebruikt platform onder Amerikaanse studenten, waren er in 2025 vijftien procent minder starters- en stagevacatures dan een jaar eerder, terwijl het aantal sollicitaties per vacature met 26 procent steeg. De werkloosheid onder recent afgestudeerden lag eind vorig jaar op 5,7 procent, hoger dan het nationale gemiddelde en zelfs hoger dan onder jongeren zonder diploma.

Hoe groot de rol van AI precies is, blijft onderwerp van debat omdat er uiteraard meerdere economische factoren meespelen, zoals de instabiele geopolitieke situatie. Wat Handshake ziet is dat AI niet zozeer banen afpakt. Het is eerder zo dat werkgevers bepaalde onderdelen van functies automatiseren in plaats van band opnieuw rond mensen te ontwerpen: “They’re replacing people instead of enabling their workforce”.

Tussenmoment
Er wordt onderzoek van Stanford aangehaald dat dit onderschrijft: de werkgelegenheid voor Gen Z-afgestudeerden in AI-gevoelige beroepen is sinds eind 2022 met 16 procent gedaald, terwijl ervaren collega’s voorlopig buiten schot blijven. Het artikel citeert econoom Erik Brynjolfsson die wijst op het belang van impliciete praktijkkennis: “Senior workers learn tricks of the trade that maybe never get written down.” Die kennis helpt hen beter om AI-output te beoordelen en fouten te herkennen. Bovendien zijn starters in zekere zin duur: ze vergen training en begeleiding, terwijl hun productiviteit pas na lange tijd rendeert.

Vervolgens wordt ingegaan op universiteiten. Zij worstelen met hun rol. Ze lopen achter op een arbeidsmarkt die sneller verandert dan curricula kunnen worden aangepast. Studenten worden zo de risicodragers van een systeem dat nog niet is ingericht op een AI-gedreven economie. Zoals het artikel concludeert, bevinden zij zich in een in-between moment: tussen instellingen die nog zoeken naar antwoorden en een arbeidsmarkt waarin instapbanen steeds zeldzamer worden.

Nederlandse situatie
Ook in Nederland is er reden om te denken dat AI banen voor starters harder raakt dan gemiddeld, zo stelt het Financieel Dagblad. Het gaat volgens het UWV vooral om kantoorbanen met veel voorbereidende taken voor consultants en financieel adviseurs, beroepen binnen de ICT en de klantenservice. Verderop in het artikel worden ook paralegals genoemd, juridisch medewerkers die veel uitzoekwerk verrichten.

Toch is de toon van het FD-artikel positief dankzij slotwoorden van hoogleraar Arbeidsmarkt Ton Wilthagen: “Uiteindelijk heeft de arbeidsmarkt die jongeren toch nodig, want Nederland vergrijst.”

Beeld gegenereerd met Canva.