In 2009 begon ik met Twitter en bloggen en vrijwel direct kreeg ik te maken met online haat. In iedere workshop over wetenschapscommunicatie die ik geef keert het onderwerp terug. In de afgelopen 15 jaar heb ik haatcomments zien verergeren, zowel qua toon als qua volume. Haat en lastigvallen gaat ook steeds vaker op een gecoördineerde manier (daarover zal ik morgen bloggen). Wat eerst nog redelijk anoniem gebeurde wordt nu openlijk gedaan, door mensen die het normaal zijn gaan vinden te schelden en te bedreigen.

Onderzoekers van Google schreven een paper [abstract] over hoe creators omgaan met zulke haat. Ze ondervroegen 135 contentmakers die actief waren op YouTube en eventueel andere platforms zoals Instagram, TikTok en Twitch. Iets meer dan de helft was vrouw. Bijna allemaal (95%) gaven ze aan ooit te maken hebben gehad met haat of zijn lastiggevallen. Pesten komt het meeste voor (90% ooit), gevolgd door negatieve ratings en reviews (70% ooit) en hate speech (64% ooit). In de grafieken onder deze blogpost meer details over de soorten aanvallen. Bepaalde vormen treffen vrouwen harder, zoals onderwerp worden van roddel en complottheorieën, seksueel lastiggevallen worden en stalking.

Stategieën voor platforms, in volgorde van meest genoemd

1. Voorkomen dat anonieme of lage-kwaliteit accounts opmerkingen kunnen plaatsen;
2. Automatische waarschuwingen aan gebruikers dat iets wat ze op het punt staan te plaatsen als haat of intimidatie kan worden gezien;
3. Verbeterde rapportagetools voor de platforms;
4. Geautomatiseerde moderatie van opmerkingen;
5. Aanstelling van community-moderatoren;
6. Positieve opmerkingen vastpinnen;
7. Interactie beperken tot alleen abonnees of volgers;
8. Efficiëntere samenwerking met de wetshandhaving;
9. Betere externe hulpbronnen voor mentale gezondheid of pesten.

NB: 5 procent zegt dat geen van deze maatregelen veel impact zou hebben.

Individuele copingsstrategieën

1. Contact opnemen met anderen voor hulp:

• Vrienden of familie;
• Andere makers of influencers;
• Mijn publiek (bijv. volgers, fans, supporters);
• Het platform waar de intimidatie plaatsvindt;
• Zorgverlener of therapeut;
• Manager of andere partners;
• Politie.

2. Gebruik maken van online gidsen die stapsgewijze instructies geven over hoe te reageren op haat en intimidatie.

Adviezen 

1. Maak een plan. Bereid je van tevoren voor;
2. Heb een ondersteuningsgroep;
3. Ga niet in discussie;
4. Houd dingen privé.

Klik op een beeld om leesbaar te maken.

Beeld gegenereerd met AI (Microsoft Designer).

Het internet is een aantrekkelijke plek voor extremisten. Het is gedecentraliseerd en daardoor moeilijk te reguleren, en iedereen heeft er toegang toe. De decentrale aard maakt het ook bijzonder geschikt voor netwerken van losse groeperingen en de mogelijkheid anoniem te zijn is aantrekkelijk voor extreme denkers. Extreemrechts maakt daarom gretig gebruik van allerlei online ruimtes, en TikTok is daarop geen uitzondering. In een recent artikel [abstract] in het journal Studies in Conflict & Terrorism is onderzocht hoe extreemrechts TikTok inzet.

Achtergrond
Veiligheidsdiensten waarschuwen voor extreemrechts terrorisme. Daders zijn meestal niet verbonden aan een gevestigde groep, waardoor opsporing lastiger is. Volgens de auteurs is de groeiende aanwezigheid van extremistische groeperingen in cyberspace te danken aan twee ontwikkelingen: de democratisering van communicatie, aangedreven door user-generated content, en het groeiende besef van het potentieel van het internet voor extremistische doeleinden.

Terroristen gebruiken internet om psychologische campagnes te lanceren; vrijwilligers te rekruteren en aan te sturen; geld in te zamelen; geweld aan te wakkeren; training te geven; aanvallen te plannen; en netwerken te creëren en te coördineren.

Methode
De onderzoekers identificeerden eerst TikTok-accounts van bekende extreemrechtse groeperingen. Vervolgens verzamelden ze berichten op TikTok met hashtags die geassocieerd worden met extreemrechtse bewegingen, zoals “red-pilled” of “based” en die verwijzingen bevatten naar gekende extreemrechtse groeperingen. Daarna onderzochten ze deze accounts en de accounts die hen liketen of volgden. Extreemrechtse gebruikers werden geïdentificeerd door hun avatars en profielfoto’s te onderzoeken, evenals hun gebruikersnamen. Deze data werden verzameld over de periode februari-mei 2020. Ze vonden in totaal 196 posts. Daarop werd een systematische inhoudsanalyse toegepast.

Meer informatie over de methode geven de onderzoekers helaas niet. Dat maakt het moeilijk in te schatten hoe representatief en betrouwbaar dit onderzoek is. Gaat het alleen om Engelstalige accounts? Of misschien alleen uit de VS? Mij klinkt 196 posts in drie maanden als vrij weinig in de oren. En wat voor inhoudsanalyse is er precies uitgevoerd?

Resultaten
Het merendeel van de extreemrechtse posts gaan over antisemitisme, zie de tabel. Vaak wordt haat gecombineerd, zoals “no gays, no women, no jews. It’s so fucking simple like bing bing boom”. De onderzoekers vonden 29 accounts met gebruikersnamen gerelateerd aan Hitler en verschillende accounts gerelateerd aan terroristen/highschoolshooters als Anders Breivik en Dylann and Eric Harris. Dertien accounts verwezen naar de Klu Klux Klan. In de profielfoto’s keerden vaak extreemrechtse symboliek terug, zoals de SS-schichten en swastika’s.

Onderwerp en aantal posts

Een van de trends die de onderzoekers signaleren is het aanzetten tot geweld:

“One video encourages its viewers to “fight back…they’ve taken your future…revolt against the modern world”, in the same video the sonnenrad and SS bolts can be seen. Another video also encouraging it’s viewers to fight, uses a similar font to Atomwaffen Division videos and behind the image of a sonnenrad, it says “no country for Islam”, this video uses bright colors and the song from the popular film, The Hunger Games, thus trying to appeal and seduce children and teenagers” (p. 759).

Extreemrechtse TikTok’ers maken gebruik van affordances als filters, achtergronden en effecten:

“In one posting, a user opens an oven, with the text “me kosher baking” and applies the “big nose filter” to himself to represent “everyone next in line at Auschwitz”. This post received 181 likes and 2441 views, with comments such as “they get what they deserve” and “alright it might have happened…but 6 million?”” (p. 759).

TikTok heeft bepaalde hashtags aan banden gelegd. Als je zoekt op “Hitler” of “KKK” vind je niets. Maar gebruikers mogen deze hashtags wel ingeven. Daarnaast zijn er veel extreemrechtse hashtags die niet gecensureerd zijn, zoals “heil******”. De meerderheid (66 procent) van de onderzochte postings was vrij van zulke hashtags, wellicht om opsporing te voorkomen. Een andere tactiek om onder de radar te blijven zijn posts vermomd als Koreaanse of Japanse muziekvideo’s, waarbij de oorspronkelijke lyrics vervangen zijn door haatteksten.

Tot slot stellen de onderzoekers vast dat na het kijken van extreemrechts materiaal, de ‘For You’-pagina van TikTok meer en meer video’s toonde met zulke content. De onderzoekers hadden alleen gekeken naar en niet geïnteracteerd met deze accounts. Het algoritme zorgt er dus voor dat mensen die per ongeluk op zulke content stuitten, meer van deze video’s te zien krijgen.

Conclusie
De auteurs concluderen dat extremisten misbruik maken van het jonge publiek en de lakse beveiliging van het platform om kwetsbare personen lastig te vallen. Volgens hen heeft TikTok unieke kenmerken die het platform problematischer maken dan andere sociale netwerken. De gebruikers zijn veelal jonge kinderen, die – in woorden van de auteurs – “naïever en goedgeloviger zijn als het gaat om kwaadaardige inhoud”. Bovendien loopt TikTok achter op zijn rivalen in het beschermen van gebruikers. De bevindingen laten zien dat TikTok zich niet houdt (of niet slaagt in het zich houden) aan de zelfopgelegde richtlijnen. De auteurs stellen juridische stappen voor om TikTok te dwingen tot beter toezicht zodat extreemrechtse extremisten dit platform niet langer kunnen gebruiken.

Hoewel de resultaten zeler verontrustend zijn, gaan de conclusies te ver. Hoe goedgelovig jonge kinderen zijn is bijvoorbeeld helemaal niet onderzocht. Sowieso ontbreken gebruikers in het onderzoek: wie bekijkt deze content en waarom? Wie zijn de makers? Hoewel deze groepen lastig te bereiken is zulk onderzoek broodnodig.

Vandaag vond voor de tweede keer de conferentie rond het Nationaal Actieprogramma Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld plaats. Professionals die werken met deze thematiek kwamen samen om te horen over de voortgang van het actieprogramma en om in deelsessies kennis uit te wisselen. Ik modereerde tweemaal de sessie Veilig in de nacht: de club als safe space.

De nacht is een plek om te experimenteren, om dingen te doen die verder niemand hoeft te weten. Voor veel mensen is het nachtleven zo een plek waar vrijheid en plezier vooropstaan, en waar mensen vaak ook expliciet op zoek zijn naar seksuele ontmoetingen. Dat zorgt ook voor een schaduwkant aan het uitgaansleven. Veel clubs, evenementenorganisaties en festivalorganisatoren zetten zich tegenwoordig gelukkig in om een veilige omgeving te creëren. In deze sessies hoorden van Anne Rodermond (Club Church), en Isabeau Keurnthes en Santi de la Mata (Paradiso) over de successen en uitdagingen van het creëren van een veilig uitgaansleven.

5 leerpunten uit de sessies

1. Juist omdat er in de nacht andere regels gelden dan overdag, hebben organisaties die verbonden zijn aan de nacht verstand van veiligheid. Andere organisaties kunnen daar veel van leren.
2. Denk eens na over infrastructuur achter seks.
3. Bij regels horen consequenties en die moeten voor alle partijen helder zijn. Tegelijkertijd: opvattingen over wat veilig is, veranderen. Regels in steen beitelen heeft daarom niet zoveel zin.
4. Onze samenleving bestaat uit gemeenschappen. De socialawarenessteams waarmee sommige clubs werken zijn laagdrempeliger dan portiers, en maken het dus makkelijker voor het publiek om iets te melden. Bovendien kennen zij hun achterban (hun community) en zien ze goed wat er speelt of gebeurt in een club.
5. Ik ben erg fan van het proefschrift van Marijke Naezer waarin zij voorstelt om de seksuele praktijken van jongeren te benaderen als avonturen (zie wat we daar eerder over schreven). Vergelijk het met wildwater rafting: dat is juist zo leuk omdat er ook risico’s zijn. De nacht is bij uitstek een plek voor avontuur. Clubs hebben verantwoordelijkheid in hoe ze dat faciliteren.

Geweld is gangbaar onder kinderen en jongeren: op scholen wordt er gepest en thuis vechten broers en zussen. Kinderen en jongeren geven dat geweld een plekje: ze praten en denken erover, en contextualiseren het. Recent onderzoek met Zweedse tieners [abstract] laat zien dat daarbij een tijdscomponent (vroeger of doorgaand) en een plaatscomponent (veraf/afwezig of dichtbij/aanwezig) een rol spelen. De tieners zagen veel gewelddadige situaties inderdaad als gewelddadig, maar vertoonden ook een ambivalente houding ten aanzien van geweld.

De onderzoekers verzamelden data op zes scholen die deelnamen aan een geweldspreventieprogramma, Mentors in Violence Prevention. Het materiaal bestond uit video-opnames van de lessen, observaties tijdens de lessen en – met name – groepsinterviews met leerlingen en docenten. De onderzochte scholen boden beroepsopleidingen aan, de leerlingen waren tussen de 13 en 19 jaar oud.

Geweld is overal maar dat geweld is niet echt
Aan de ene kant werd geweld gezien als iets dat overal is en vaak voorkomt: jongens die in de klas met stoelen gooien of een jongen die een met een vleesmes andere leerlingen bedreigt. Aan de andere kant wisten de leerlingen niet of dit wel telde als echt geweld. Als mensen op school vechten is dat vaak voor de lol, je ziet ze lachen. Fysiek geweld is iets dat deze leerlingen associëren met vroeger, nu gebeurt het – zo stellen ze – meer online.

“Play fights are framed as being a natural part of boys’ growing up but should ideally evolve into a more mature form of socialising.” 

“I would say that on this Instagram account they are young boys. I don’t think a grown man would do something like this. It’s more like the bad behaviour of young boys. Still, it makes me feel unsafe at school. I feel like, what if someone posts something …”

Genormaliseerd
De auteurs concluderen dat jongeren ‘discursieve manoeuvres’ uitvoeren: op behendige wijze zo draaien met taal dat geweld geen onderdeel is van hun levens.

“The interviewees more often perceived violence as ‘real’ if they viewed it from a distance in space and time; ‘realness’ also depended on the degree of intimacy in their social relations. ‘Real’ violence, they suggested, occurred at parties or online, a long time ago when the perpetrators were more immature, or was committed by other unknown young people outside school. This discourse co-constitutes violence and space, making violence both hidden and noticed, located and locatable in specific places, relationships, bodies and situations.”

Met die talige onderhandeling normaliseren de jongeren geweld in hun alledaagse levens. Als het niet echt is, grappig en een onvermijdelijk onderdeel van opgroeien dan is het geen probleem. ‘Echt’ geweld is dat wel. De onderhandeling doet mij denken aan het begrip van racisme: voor sommige witte mensen is dat iets dat vroeger gebeurde, of dat vooral een Amerikaans probleem is. Zo sluit je gemakkelijk de ogen voor wat er nu gebeurt in Nederland (of België of Zweden) en hoeft er dus niets te veranderen.

Het is ook een manier om eigen gedrag recht te praten. In mijn promotieonderzoek zag ik hoe meisjes de definitie van pesten onderhandelden ter rechtvaardiging van hun gedrag: als iemand het verdient (omdat ze bijvoorbeeld een klikspaan is), is het geen pesten. Opvoeders die pesten willen bestrijden – of geweld willen tegengaan – zullen dus moeten doorvragen bij leerlingen en het pesten/het geweld contextualiseren, zoals de auteurs schrijven: “not as isolated events but instead as something that is enmeshed in spatial and temporal processes that individuals make sense of from a situated and age-determined perspective”.

Gisteren ging in Nederland en de VS Joker in première. De film won op het filmfestival in Venetië de Gouden Leeuw, tot verrassing van velen. Al voordat iemand hem gezien had, was er ophef. Mensen waren bang dat deze origin story van Batmans grootste vijand zou leiden tot geweld. Zo verwoordde ene Rachel Miller in een veel gedeelde post op Facebook:

“I don’t want to have sympathy for a man best known for his robbery, murder and arguable rape shoved down my throat for two hours. I don’t want this to be sold as a relatable story that can happen to anyone with a bad enough day, and I don’t want to be around any of the lonely white boys who relate to it.”

Het is nooit een goed idee om een film (of serie) af te wijzen voordat je hem gezien hebt. Joker is namelijk helemaal geen verering van het gelijknamige personage. Bovendien is het niet zo dat kijkers films letterlijk nemen. We zien bijvoorbeeld dat alt-right weglopen met films als The Matrix, die daar in letterlijke zin weinig aanleiding toe geven.

In een opiniestuk voor Het Parool beschrijf ik de angst en ophef, en betoog ik dat we eerder bang moeten zijn voor mensen die geen fictie tot zich nemen.

Het stuk is hier online te lezen. 

Het is de week van #metoo, de hashtag waaronder mensen online hun ervaringen met seksueel geweld deelden. Vaak gaat het daarom om fysieke vormen, van billen knijpen tot verkrachting. Online seksuele intimidatie komt ook voor, al wordt het nog maar door weinig mensen erkend als vorm van intimidatie. Deze zomer presenteerde Atria een handige factsheet.

Het gaat om:

• sexting zonder toestemming (het ongewenst maken en/of verspreiden);
• wraakporno (variant van bovenstaande);
• grooming;
• online verspreiden van beelden van seksueel geweld;
• sextortion;
• ongevraagd toesturen of plaatsen van online seksueel getinte berichten.

We weten niet goed hoe vaak online seksuele intimidatie voorkomt, omdat de aard en ernst per geval verschilt en omdat er vooral onderzoek onder jongeren wordt gedaan. Onder die groep komt het ongewenst zien van seksuele beelden het meeste voor: 54% van de meisjes, 18% van de jongens). 19 procent van de meisjes in online ongewenst seksueel benaderd tegenover 6 van de jongens. 14 procent van de meisjes heeft vervelende ervaringen met sexting, tegenover 6 procent van de jongens. Een derde van de jonge vrouwen (18-27 jaar) heeft wel eens online seksuele intimidatie meegemaakt.

Er bestaan verschillende interventies om zulke negatieve ervaringen te komen. Deze zijn allemaal gericht op jongeren. Daar is veel voor te zeggen, maar het is natuurlijk raar dat seksuele intimidatie onder volwassenen nauwelijks onderzocht of bestreden wordt.

Atria wil graag dat huidige wetgeving aangescherpt wordt zodat online seksuele intimidatie beter aangepakt kan worden.  Momenteel is er namelijk geen apart wetsartikel in het Wetboek van Strafrecht voor en is het dus lastig om mensen te kunnen vervolgen. De huidige regering geeft hier geen prioriteit aan: in het Regeerakkoord worden (online) seksuele intimidatie en andere vormen van seksueel geweld niet genoemd.

Beeld: Atria. 

Collega Pedro de Bruyckere blogde over een nieuwe studie [vrije toegang] die stelt dat LEGO producten meer gewelddadig worden. Op een steentje gaan staan wekt inderdaad agressie op, maar kan het speelgoed zelf ook gewelddadig zijn? Andere media schreven direct berichten over. Zo kopte de NOS lekker schreeuwerig ‘Lego vecht met wapens om aandacht van kinderen’. RTL Nieuws maakte ervan ‘Pas op voor agressief kind’. De Volkskrant schreef ‘LEGO maakt steeds gewelddadiger speelgoed’, al was de redactie enigszins terughoudend in de bespreking. Moet het speelgoed verboden worden? Tijd voor een debunk.

In de communicatiewetenschap bestaat geen consensus over de effecten van gewelddadige televisie of van gewelddadige games, hoewel beide onderwerpen al jarenlang worden bestudeerd. Het gaat hier om een effect van beeld op gedrag en dat is niet eenduidig. Bij games rijst de extra vraag of het inleven in de personages versterkend werkt. De auteurs van dit artikel bespreken deze literatuur nauwelijks. In plaats daarvan is er kort aandacht voor de effecten van spelen met speelgoedwapens. De centrale onderzoeksvraag is ‘exactly how violent LEGO products have become?’ Ik ken geen collega die deze vooringenomen vraag goed zou keuren in een onderzoeksopzet.

De onderzoekers benadrukken overigens dat het geen effectstudie betreft. Er mogen dus geen uitspraken gedaan worden over wat een eventuele verandering in het speelgoed doet met kinderen. De journalisten die hierover schreven hebben dus duidelijk het artikel niet gelezen.

Wapensteentjes
De onderzoekers zijn op zoek gegaan naar LEGO-wapens. Het is niet direct duidelijk wanneer iets met LEGO een wapen is: je kunt immers steentjes aan elkaar zetten en er een Death Star van boven, maar dat maakt een steentje nog geen wapen. De onderzoekers hebben gebruik gemaakt van inventarisatielijsten van BrickLink.com, een online marktplaats waar LEGO verhandeld wordt. In de catalogus staan alle steentjes die sinds 1949 zijn uitgebracht. De site heeft een categorie ‘Minifig, Weapon’ en alles wat hierin staat, valt voor de onderzoekers onder een ‘wapensteentje’. De onderzoekers geven toe dat dit verre van perfect is, maar vinden het toch een goede benadering.

De onderzoekers keken naar het aandeel ‘weaponed sets’: het aantal sets dat uitkwam dat minstens een wapensteentje bevatte, en het aandeel wapensteentjes: de hoeveelheid wapensteentjes in alle sets in een jaar, gedeeld door het totale aantal steentjes in alle sets dat jaar. Dat levert een leuk plaatje op:

De toename blijkt echter geheel samen te hangen met LEGO-themasets. De eerste wapensteentjes kwamen met het thema ‘Kasteel’. Een tweede piek is het verschijnen van het thema ‘Piraten’. Ook de volgende pieken kunnen gerelateerd worden aan het verschijnen van themasets. Belangrijk daarbij is dat LEGO in 1999 is gaan samenwerken met film franchises als Star Wars en Lord of the Rings. In zulke sets zitten ook wapens, en die verklaren de toename. De corrrecte conclusie moet dus zijn: themasets van LEGO bevatten wapens en door de jaren heen is LEGO meer themasets gaan aanbieden, vooral in relatie tot blockbusterfilms.

Gedacht geweld 
In een tweede studie is gekeken naar de catalogi van LEGO. De foto’s daarin laten namelijk een speelscenario zien: hoe moet je spelen met deze steentjes? Er werden 1576 plaatjes geselecteerd, afkomstig uit de periode vanaf 1973. We weten niet in hoeverre de afbeeldingen door de tijd zijn veranderd: zagen we vroeger alleen de steentjes of ook kinderen spelen? De onderzoekers schrijven dat ze geen goede meetmate voor geweld in deze afbeeldingen konden vinden. Ze pasten daarom een een codeerschema van een onderzoek naar geweld op televisie aan.  Het bevat codes als de aard van nonverbale psychologische agressie, de realisatie van geweld en de consequenties van geweld.

Vervolgens is er een experiment opgezet waarbij ieder plaatje uit het onderzoek werd voorgelegd aan minimaal drie deelnemers. Ze moesten daar minimaal twintig seconden over doen. De deelnemers waren geen getrainde codeurs zoals gebruikelijk bij dit type analyse, maar leden van Crowdflower, een platform waar onderzoekers grote aantallen assistenten kunnen inhuren. Het ging om 161, waarvan zeventig procent man. Ze kregen $6 per uur voor hun werk. De onderzoekers rapporteren geen intercodeurbetrouwbaarheid van de deelnemers, zoals wel gebruikelijk is in dit type analyse. Het voel hen op dat jonge deelnemers eerder geweld zagen dan oudere deelnemers.

Ook hier vinden de auteurs een toename van geweld: de deelnemers beoordeelden dat de plaatjes door de jaren heen gewelddadiger zijn geworden. Ook hierbij een aardige grafiek:

De onderzoekers brengen deze resultaten niet in verband met de eerder besproken themasets, terwijl de meest voor de hand liggende vraag natuurlijk is of de gewelddadige plaatjes plaatjes van die sets waren, of dat ook niet-themasets gewelddadig worden ingezet. In de analyse komen we ook niet te weten of het gaat om wapens die te zien zien of boos spelende kinderen. Een correctie conclusie kan hier zijn: op basis van ongebruikelijke analysemethoden stellen niet-getrainde codeurs een toename van fysiek danwel psychologisch geweld vast in LEGO-reclames.

Claims van de onderzoekers
Op basis van deze twee studies stellen de onderzoekers vast: “LEGO products have become significantly more violent”. Deze conclusie wordt echter niet ondersteund door de data. Vervolgens doen zij, op basis van geen enkele studie, uitspraken over andere speelgoedfabrikanten. Ze stellen dat zij verwikkeld zijn in een “metaphorical arms race for exciting new products. In this race they do not only compete with other toy manufacturers but also with television and video games, which have also become more violent over the years”. Ook deze claim wordt niet ondersteund met onderzoek. Tot slot stellen ze dat overheden kinderen hiertegen moeten beschermen. Gezien het hier geen effectstudie betreft, is ook deze uitspraak onterecht.

Samenvattend: op basis van een slechte onderzoeksvraag en schimmige methoden doen de onderzoekers uitspraken die hun data niet ondersteunen. LEGO is niet meer gewelddadig geworden, hooguit kan gezegd worden dat themasets meer wapens bevatten en dat reclames meer gewelddadigere speelscenario’s zijn gaan uitbeelden. Over het effect daarvan op kinderen weten we niks.

Amerikaanse jongeren die deel uitmaken van gangs zitten ook op sociale media. Uit eerder onderzoek [abstract] werd duidelijk dat zij hun offline activiteiten daar voortzetten. Dit fenomeen is internet banging genoemd. Er werden drie activiteiten onderscheiden: het propageren van hun bendelidmaatschap; verslag doen van deelname aan geweld; en netwerken met andere bendeleden. In een recent verschenen vervolgstudie [abstract] gaan de onderzoekers nader in op het communiceren van geweld via Twitter.

Het onderzoek richt zich op de buurt O Block in Chicago, in 2014 door de Chicago Sun Times uitgeroepen tot de meest gewelddadige buurt. De buurt is vernoemd naar Odee Perry, een lid van de Black Disciple-gang die in 2011 daar werd vermoord. De vermeende dader was Gakirah Barnes, lid van de rivaliserende gang de Gangster Disciples en met 2585 volgers een actief twitteraar. Zij werd in 2014, toen zij 17 jaar was, ook vermoord. Gakirah stond bekend als de “teen queen of Chicago’s gangland”. Ze begon met Twitter in december 2011. Tot haar dood postte ze meer dan 27.000 tweets vanaf haar account @TyquanAssassin. Dit account is de basis voor deze studie.

Methode
Omdat de tweets zijn opgesteld in slang, met ongebruikelijke woorden, zinnen en grammaticale constructies en verwijzingen naar buurten, andere bendes en lokale muziek zijn de tweets moeilijk te begrijpen voor buitenstaanders. In het onderzoeksteam bevonden zich daarom onderzoekers met kennis van deze gangs.

De onderzoekers verzamelden alle tweets naar en van @TyquanAssassin in de periode 29 maart – 17 april 2014. De eerste datum is de dag dat haar vriend Lil B stierf, de tweede datum is een week naar haar dood. De onderzoekers verwachtten dat in de week bedreigingen van represailles gepost zouden worden door haar bendeleden. Zo is een beeld verkregen van hoe Gakirah en haar netwerk reageerden op de dood van Lil B en de dood van Gakirah zelf. Retweets en muziekpromotie (Gakirah maakte hiphop) werden verwijderd. Uiteindelijk zijn 408 tweets onderworpen aan kwalitatieve analyse.

Er werd eerst een voorcodering gedaan waarin de belangrijkste thema’s werden gesignaleerd. Daarna is de gehele dataset aan het daaruit ontstane codeerschema onderworpen. Vervolgens zijn de tweets die gecodeerd waren als geweld nader onderzocht.

Resultaten
Uit de analyse komen vijf thema’s naar voren. Vaak overlappen de thema’s in tweets.

Conflict tussen groepen
In het netwerk van Gakirah werd zowel proactieve als reactieve agressie geuit naar tegenstanders. Het gaat dan rivaliserende bendes, buurten en wijken en de politie. Proactieve tweets binnen dit thema verwijzen vaak naar een vuurwapen. Er wordt soms verwezen naar een tijd en plek waar de ander geweld aangedaan gaat worden. Reactieve gewelddadige tweets borduren voort op bestaand geweld (screenshot van p. 9, inclusief de toelichting van de onderzoekers):

Wederkerigheid 
Na de dood van Lil K uit Gakirah haar onvrede naar de politie en haar wens wraak te nemen (screenshot p. 10):

Dergelijke dreigementen zijn verwijderd van haar account – het is onduidelijk door wie. Na haar dood zien de onderzoekers ook voornemens van wraak uit haar directe netwerk naar de vermoedelijke daders.

Status zoeken
Een derde thema was opscheppen of het zoeken van status. Het gaat om tweets waarin Gakirah schaamteloos en moedig wil overkomen (screenshot p. 11):

Groepstweets
Sommige tweets zijn direct gericht aan meerdere mensen. De onderzoekers noemen dit groepstwitteren. Zulke tweets bevatten bedreigingen en beledigingen aan de hele groep. Ze worden vaak door anderen geretweet.

Ruimtelijke verwijzingen
Vaak wordt in deze tweets verwezen naar specifieke locatie. Soms wordt afkeer van een plek geuit. Met zulke verwijzingen kunnen bendeleden hun rivalen naar een specifieke plek lokken, maar het zouden ook waarschuwingen kunnen zijn om vooral weg te blijven.

Conclusies
In gemarginaliseerde Amerikaanse stadswijken is internetbanging een manier waarmee jongeren fysieke, gewelddadige confrontaties uitlokken, voorkomen of ontwijken. Als geweld zich voordoet, kunnen sociale media gebruikt worden om te rouwen of om wraak te uiten. Ruimtelijke verwijzingen zijn daarbij van belang: zo wordt een territorium afgebakend. De onderzoekers concluderen dat offline bendegeweld zich online volgens dezelfde mechanismen voortzet – een conclusie die gesteund wordt door ander onderzoek naar offline/online praktijken. Daarbij geldt wel dat de online ruimte veiliger is.

“Thus, we theorize that Internet banging may allow gang members to engage in reciprocal acts of violence when one feels threatened on social media or to regain control in environments characterized by unpredictable violence. For example, online rival gang members can confront and challenge one another without the immediate threat of violent retribution (e.g. shooting, stabbing, physical fighting) present in face-to-face neighborhood challenges. On the other hand, Twitter allows marginalized gang-involved youth to broaden their status-seeking activities beyond localized social networks by publicly presenting tough personas to larger, invisible digital audiences” (p. 13).

Toch bestaat er volgens de onderzoekers een gevaar van deindividuation: het ontkoppeld zijn van je persoon en de realiteit waardoor je veilig waant. De vermeende anonimiteit die sociale media kunnen bieden leiden tot ongeremdheid. Daarbij merken de onderzoekers op dat ze niet weten wat de werkelijke status van Gakirah was: het kan ook zijn dat haar online persona niet overeenkwam met haar werkelijke bereidheid te moorden.

Lees ook: Wat gangsters doen op het internet

Al mijn hele leven lang game ik. We hadden vroeger thuis een PC, een spelcomputer (waar je games met cassettebandjes moest laden) en verschillende goedkope handheld-games waar maar één spelletje opgespeeld kon worden (Donkey Kong bijvoorbeeld). Toen ik op kamers ging wonen speelde ik eindeloos Civilisation I en later II. Nu heb ik een Playstation II en speel ik al jaren Wordfeud. Toch noem ik mezelf geen gamer. Dat voelt als een te specifieke identiteit waarvoor ik te weinig ‘game-kapitaal’ heb – in Bourdieuaanse termen.

Een recent onderzoek van Pew Internet laat zien dat ik niet alleen ben. De helft (49%) van de Amerikaanse volwassenen speelt games, maar slechts tien procent noemt zichzelf ook gamer. Er is daarbij een groot sekseverschil: vijftien procent van de mannen noemt zichzelf gamer tegenover zes procent van de vrouwen. Dat grote verschil komt niet overeen met het daadwerkelijke sekseverschil in het spelen van games: vijftig procent van de mannen doet dat en 48 procent van de vrouwen.

Gamen wordt gezien als een mannelijke identiteit, zelfs onder de vrouwen die gamen. Wellicht heeft dat te maken met de associatie die games hebben. Veertig procent meent dat er een verband is tussen geweld in games en gewelddadig gedrag. Vrouwen vinden dat sterker dan mannen. Zelfs mensen die zelf gamen vinden dat dit verband bestaat: 26 procent van de mensen die zichzelf gamer noemt gelooft hierin. Die negatieve houding blijkt ook uit andere antwoorden: ruim een kwart vindt dat games zonde van de tijd zijn. Daarbij geldt overigens dat zelf spelen eerder leidt tot positieve antwoorden, zoals vinden dat games strategische en communicatievaardigheden verbeteren.

Wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van games is dubbelzinnig: er zijn onderzoeken die aantonen dat games inderdaad gewelddadig maken en onderzoeken die dat ontkrachten. Het is dus niet gek dat het publiek hier het zijne over denkt. In onderzoek naar games is het gebruikelijk om een onderscheid te maken tussen soorten games: Mortal Combat en Halo zijn volkomen anders dan Angry Birds en Candy Crush. Rondom de eerste twee bestaat een gemeenschap van fans die elkaar uitgebreid opzoeken en die daadwerkelijk een identiteit delen. Rond de laatste twee bestaat zo’n gemeenschap niet: het spelen is meer casual. Niemand zal betogen dat je van Wordfeud agressief wordt.

Games zijn volwassen geworden – net als ik. Net zoals Star Wars kijken is het spelen van games niet langer voorbehouden aan een kleine groep nerds (m/v). Beiden zijn een volwaardig onderdeel geworden van brede populaire cultuur. Het meest opmerkelijk aan dit onderzoek is misschien dan ook het grote aantal volwassen Amerikanen dat nog steeds niet gamet. Wellicht heeft dat iets te doen met de vraagstelling: fervente Freecell-spelers zullen dit misschien niet zien als een game, maar ‘gewoon’ als een digitaal spel.

Binnen de communicatiewetenschap is er gebrek aan consensus over onderwerpen die bij ouders hoog op de agenda staan. Verslaving aan specifieke media (internet, games, porno) bijvoorbeeld. Wellicht het grootste hangijzer is de impact van games. Een deel van de onderzoekers zegt bijvoorbeeld dat jongeren gewelddadig worden van het spelen van gewelddadige games, een deel is het daar pertinent mee oneens.

Een mogelijke oplossing is om meta-analyses uit te voeren: een samenvoeging van bestaande studies om zo een overzicht van de kennis in een veld te krijgen. Een probleem is dat het daarbij gaat om alleen kwantitatief onderzoek (en methoden zijn in de sociale wetenschap ook vaak verbonden met politieke opvattingen, als is dat een andere blogpost waard). Daarnaast zijn er obstakels als publicatiebias: meestal worden alleen hypothesebevestigende studies gepubliceerd.

Hoogleraar psychologie Christopher Ferguson publiceerde [vrije toegang] onlangs zo’n meta-analyse. In een blogpost op The Huffington Post gaat hij dieper in op de onenigheid tussen wetenschappers. Hij vat zijn eigen onderzoek samen:

“It turns out that, despite some of the hyperbole by anti-game activists, the evidence is thin. Particularly when other factors are controlled, there is little evidence that games, whether violent or not, are related to negative outcomes in youth.”

Hoe weten we nu of hij objectief is en gelijk heeft? Objectief is hij niet: hij schrijft bijvoorbeeld (en ik ben dat met hem eens) dat we over dertig jaar net zo lachen om deze discussie als om het idee dat je homo wordt van stripboeken lezen. Tegenstanders in dit debat zijn evenzeer niet objectief – ook al claimen ze dat wel. Als je jaren onderzoek besteedt aan het proberen aan te tonen dat iets echt een gevaar is en je uitkomsten, zelfs met gemasseerde data en bizarre operationaliseringen, blijven dun, dan moet je jezelf afvragen waarom je zo graag dat effect wilt aantonen.

Wat doet je dan als ouder? Ferguson geeft zeven tips, die ik hier losjes samenvat:

1. Pas op voor extreme claims, zoals ‘net zo verslavend als heroïne’.
2. Leeftijd van de onderzoeker en vijandigheid naar jeugd (echt!) voorspellen een negatieve houding ten aanzien van games. Als iemand zelf nooit gamet, een hekel heeft aan pubers en wat ouder is, moet je dus extra kritisch kijken.
3. Niemand kent je kind beter dan jij. Als alles goed lijkt te gaan (nadat je hebt meegespeeld, erover hebt gepraat etc) láát je kind dan ook vooral.
4. Je beslissingen over het gamegedrag van je kinderen zijn niet de belangrijkste beslissingen die je over je kind neemt (denk aan laten inenten of minder gaan werken om meer bij je kinderen te zijn).
5. Wees geïnformeerd. Weet wat het ratingsysteem zegt (in Europa is dat de PEGI-aanduiding), speel met je kids, lees gamereviews en praat met je kinderen.
6. Respecteer de beslissingen van andere ouders – zie ook punt 3. Wat belangrijker is dan dezelfde regels hebben, is dat kinderen met andere kinderen spelen. Zoek een compromis dat voor iedereen werkbaar is.
7. Als het gaat om geweld, zijn er veel belangrijkere voorspellers om je op te richten dan gamegedrag: armoede, geestelijke gezondheid, onderwijsongelijkheid en beleid. De morele paniek over geweld en games zorgt ervoor dat we die oorzaken niet aanpakken – terwijl we wel weten dat die echt meetellen.

Deze week kwam GTA V uit en opvallend genoeg is er nauwelijks de traditionele discussie over de invloed van geweld in computergames. Ik wil het debat zeker niet aanzwengelen, wel deze nieuwe studie [abstract] meegeven die deze zomer in Journal of Youth and Adolescence werd gepubliceerd. Onderzoekers Ferguson en Olson volgden 377 Amerikaanse kinderen van gemiddeld dertien jaar van verschillende etnische achtergrond die aangetoonde verminderde aandacht hadden of symptomen van depressie vertoonden. Van deze groep wordt soms gesteld dat computergames een negatief effect hebben op mogelijk gewelddadig gedrag. Men heeft dit echter niet kunnen vaststellen:

“Ferguson and Olson’s findings do not support the popular belief that violent video games increase aggression in youth who have a predisposition to mental health problems. The researchers found no association between the playing of violent video games and subsequent increased delinquent criminality or bullying in children with either clinically elevated depressive or attention deficit symptoms.”

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein. 

Lees ook deze recensie van GTA V op The Guardian, waarin GTA wordt gezien als “a freewheeling joyride through genre cinema and literature”.

Het derdepersoonseffect (ook wel derdepersoonsperceptie) is een bekend concept in de communicatiewetenschap. Het houdt in dat mensen denken dat media een slecht effect hebben, maar op anderen en niet op henzelf. Anders gezegd: gewelddadige videospelletjes maken anderen agressief, maar mij niet. In een recente studie [abstract] wordt onderzocht waar dit beeld vandaan komt. De auteurs onderzochten het effect van twee manieren van ‘bewijs’ leveren in de media: door met onderzoek en statistiek te komen, of door een anekdotisch verhaal te vertellen.

De respondenten (257 in totaal, allemaal bachelorstudenten media) vulden eerst een vragenlijst in over hun gebruik van en opvattingen over games. Vervolgens werden ze verdeeld over vier groepen (condities) en kregen ze één krantenbericht voorgelegd. Er waren dus vier varianten van dat bericht. Twee varianten stelden dat games onschadelijk waren en twee dat games schadelijk waren. Daarnaast was er verschil in de manier van bewijs leveren: een met statistiek (1000 respondenten), de ander met een verhaal over ene Bill Jones, “a college senior who spends 50 hours a week playing games, and his experiences were examples of such intensive play either with or without harmful outcomes”. Vervolgens vulden de respondenten een vragenlijst in over game-effecten.

Uit de analyse blijkt dat de respondenten die het schadelijke verhaal met de anekdote lazen, meer vinden dat anderen gevoelig zijn voor deze effecten. Oftewel: als er in de media een portret geschetst wordt van één persoon die schade ondervindt van gamen, denken de lezers meer dat gamen slecht is voor anderen. Deze resultaten zijn opmerkelijk: van dat bericht met n=1 gaat dus grotere overtuigingskracht uit dan van een bericht waarin staat dat onderzoek onder 1000 gamers laat zien dat gamen slecht is (nb: de respondenten waren studenten). De auteurs koppelen dit direct aan de aard van het derdepersoonseffect: in het voorbeeld met de ene gamer is er sprake van één duidelijk herkenbare ander. Het sluit dus direct aan op dat idee dat effecten groter zijn voor iemand anders.