De tijden veranderen. Twee jaar geleden schreef Vrij Nederland over toeristenhaat in Berlijn. De creatieve klasse met hun onafscheidelijke flessen Club Mate werd gehekeld. Hipsters die van uit de hele wereld uitgingen in Neukölln waren niet welkom en neo-nazi’s zouden ze actief aanvallen. Hipsters, ironisch en reflectief als ze zijn, waren zich bewust zijn van de nadelige effecten van gentrificatie. Er werd een tegenbeweging opgericht, de  Hipster Antifa Neukölln, die iedereen uitnodigde in Berlijn te komen feesten alsof het 1945 is.

Hipster is geen beschermde titel. De kledingstijl is al een tijdje volop te koop bij mainstream kledingwinkels en de vele beschrijvingen en parodieën in de media maken het gemakkelijk om hipster te zijn. Hoe opgerekt het begrip is blijkt uit een artikel van Rolling Stone dat Patrick Schroeder portretteert, een 30-jarige extreemrechtse activist met een internetshow:

“Over the past year, partly because of leaders like Schroeder [de and partly because of the unstoppable globalization of youth culture, the hipsterification of the German neo-Nazi scene has begun to gain steam. This winter, the German media came up with a new term, “nipster,” to describe the trend of people dressing like Brooklyn hipsters at Nazi events. Experts have noted that the German neo-Nazi presence on Tumblr and other social networking sites has become sleeker and more sophisticated. Neo-Nazi clothing has become more stylish and difficult to recognize. There’s even a vegan Nazi cooking show. “If the definition of the nipster is someone who can live in the mainstream,” Schroeder explains, “then I see it as the future of the movement.”

In het Rolling Stone-artikel komt ook Andy Knape aan het woord, de voorzitter van de Junge Nationaldemokraten. Duitse neonazi’s als Schroeder en Knape willen aantrekkelijk zijn voor de jeugd. Ze willen nationalisme (het meer politiek acceptabele eufemisme voor nazisme) vriendelijk en ‘cool’ maken en zien in populaire cultuur een goed middel om dat te doen.

Politici die cool willen zijn voor jongeren met populaire cultuur slaan eigenlijk altijd de plank mis. Zo maakte Knape vorig jaar een Harlem-shake-video. Dat is precies hetzelfde idee van cool van een conrector uit pakweg Alphen aan de Rijn. Neonazi’s verhipsteren misschien, maar dat betekent niet dat ze ook verhippen.

UPDATE: Job de Wit wees mij op de hipster jihadi.

Gevonden via Sarah de Lange.

Beeld: nipster is een tag op Instagram. Hier: jongens met T-shirts tegen het verbieden van een rechts-extremistische organisatie in Dortmund. Hipsterelementen: de fannypacks en de fritz-cola in hun hand.  

Nederlandse ambassades doen veel meer dan beroofde Nederlanders in het buitenland aan een nieuw paspoort helpen. In de VS heeft Nederland naast een ambassade in Washington ook drie consulaten. Die zetten zich actief in om handelsbetrekkingen te bevorderen. Zakenblad Fortune schrijft dat het consulaat in New York achter hipsters in Brooklyn aanzit. Brooklyn, en met name Williamsburg, is de afgelopen jaren booming. De buurt is in tien jaar gegentrificeerd en stroomt over van de hipsters. Die waren eerst van de artistieke soort, nu zie je vooral veel jonge professionals. Dure appartementen zijn verschenen aan de oevers van de East River waar de mensen wonen die voor hippe tech-bedrijven als Makerbot en Kickstarter werken.

Het Nederlandse consulaat wil ervoor zorgen dat Nederland zo goed mogelijk profiteert van wat er in Brooklyn gebeurt. Daarom benadrukt het historische en culturele verwantschap (Brooklyn komt van Breukelen, Amsterdam lijkt op Brooklyn). Deze week vindt het culturele festival Northside plaats. Het consulaat sponsort dit festival (als Dutch Culture USA) en organiseerde een sessie en happy hour waar elf Nederlandse startups hun werk konden presenteren. Dit is meer dan nation branding: de ambassade wil blijvende bruggen bouwen.

De elf bedrijven zijn in New York voor een langere periode, een bootcamp waarin het consulaat workshops geeft en helpt bij het leggen van contacten. Het gaat om Chordify, Clypper International, Dyflexis, Dwillo, Instant Magazine, Pauline van Dongen Innovations BV, Peecho, Screen6, Surfly, Tunemelt en We Share Solar. Het is niet de eerste keer dat de Nederlandse ambassade zoiets organiseert, er is ook in San Francisco ervaring mee.

Jarenlang rookten hippe jongeren shag. Zoals ieder merk sigaret zijn eigen imago heeft, zo was shag roken een bepaald statement. Ergens in de jaren ’00 raakte het uit de mode – misschien wel omdat jongeren meer besteedbaar inkomen kregen. Nu is shag weer in. Op een nieuwe manier zelfs. Het shaggie wordt gerold met een filter. We zagen het al eerder onder studenten in Berlijn en nu spotten we het ook in Nederlandse hipsterkringen.

Waar komt deze trend vandaan? Uiteraard zijn er praktische overwegingen: shag is goedkoper en met zo’n filter krijg je geen tabak in je mond. Toch verklaart dat onvoldoende waarom juist nu het filtershaggie gedraaid wordt in bepaalde kringen. Waarschijnlijk heeft het te maken met de subculturele neiging met een groep anders te willen zijn dan de rest. Een manier van onderscheiden dus, de communicatie van verschil.

Beeld: tabakstasjes in een etalage in Neukolln, Berlijn.

Twee jaar geleden doken in de winter ineens ouderwetse truien met winterthema’s op. Sommigen gooien het op Mart Smeets, wij houden het op hipsters. Hoe dan ook: de trui is terug. De echte trui: wijd, warm en wollen, liefst met motiefjes. De trui sluit perfect aan bij hedendaagse stijlinvloeden vanuit de hipstercultuur, zoals de ironische nerdy-look, de retro-fetisj en de zucht naar authenticiteit. De winterthematrui is verbonden met Scandinavië, waar het niet alleen kouder is en er dus sowieso veel truien worden gedragen, maar waar ook veel hipsters wonen. Dezelfde soort truien als die Cliff Huxtable droeg in The Cosby Show (je kunt trouwens stemmen op je favoriete) worden nu voor het grote publiek acceptabel gemaakt door mensen als Tim Hofman (al gaat dat niet zonder slag of stoot). De beste exemplaren zijn vintage en dus te vinden in tweedehands winkels.

Dennis Hoogervorst, hoofdredacteur van kidsenjongeren.nl, schreef onlangs een stuk over de opkomst van hashtag-marketing. Hashtags worden op Twitter gebruikt om een tweet te labelen en/of extra lading mee te geven. Bedrijven proberen daarvan gebruik te maken door een hashtag te claimen. Voorbeelden zijn #delenalseenbaas van Vodafone en #ertegenaan van Liga. Volgens Hoogervorst proberen bedrijven op deze manier vooral de jonge doelgroep voor hun karretje te spannen. Terwijl eerder werd gedacht dat Twitter geen netwerk voor tieners was, zou er nu sprake zijn van een verplaatsing van Facebook naar Twitter. Opmerkelijk genoeg wordt het vluchten voor reclame genoemd als een van de redenen daarvoor.

Dat maakt het lastig om aan te nemen dat jongeren op Twitter erg bereid zouden zijn gratis reclame te maken voor bedrijven. Toch zien we dat de hashtag #delenalseenbaas wel wordt gebruikt. De verklaring daarvoor ligt waarschijnlijk in de prijzen die te winnen zijn. Wanneer je kijkt naar de profielen van de mensen die de hashtag gebruiken, zien we echter dat dit niet allemaal de hippe voorhoede is waar zo opgemikt wordt. Wanneer gesproken wordt over marketing voor Generation Y en/of de Millennials lijkt dit steeds het probleem te zijn: alle jongeren worden over één kam geschoren. Zo wordt in dit interview met een onderzoeker van MTV gesteld dat alle ‘Gen Y males’ metroseksueel zijn. Hier wordt een subcultuur – die van hipsters – gelijk gesteld aan een heel leeftijdscohort. Wanneer je rondkijkt in de kroegen in de provincie zie je direct dat die metroseksualiteit daar niet als norm geldt.

Een ander voorbeeld hiervan is de presentatie ‘No Guts No glory: 5 steps to become a brave new marketer’ van Insights Consulting (gevonden via Pedro de Bruyckere). De inzichten over jongeren uit dit rapport (‘ecclectic’, ‘connected’, ‘bold’) lijken vooral te gaan over diezelfde hipsters, die onderdeel zijn van een stedelijke en hoogopgeleide elite. Dit zijn niet de mensen die (positief) over McDonald’s gaan twitteren.

Er is dus een verschil tussen de eigenschappen en kenmerken van de jongeren die in dit soort onderzoeken ondervraagd worden, en de eigenschappen en kenmerken van de jongeren die graag deelnemen aan campagnes van bedrijven. De uitdaging voor marketeers in 2013 is dan ook niet om de millennials te bereiken, maar om recht te doen aan de diversiteit binnen jongerencultuur.

Deze week lanceerde Boom Voyage, een Amsterdams bedrijfje dat speakers inbouwt in oude koffers. Het is de eenmanszaak van de 26-jarige kunstenaar Pieter Verhoeven. Op de website legt hij uit hoe hij altijd al gefascineerd was door vintage koffers – een uitstervend product in de tijd van backpacks en rolkoffers. Daarnaast heeft hij een fascinatie voor speakers. Verhoeven bouwt de boxen in in de koffers, voorzien van een goede batterij en makkelijk aansluitbaar op MP3-spelers. De combinatie is uiterst cool: de koffers zien er stijlvol uit en draagbare boxen zijn bijzonder functioneel. De boomboxen passen in de hipstercultuur.

Twee recente stukken in Cyborgology maken dit duidelijk. PJ Rey legt het verband uit tussen hipsters en low-tech. Hij stelt dat het verlangen naar “low-tech/lo-fi/analog” een uiting van nostalgie is, een verlangen naar een tijd waarin mensen zich echt konden bekwamen in technologie. Hedendaagse technologie is complex, terwijl je vroeger ‘gewoon’ je fiets of radio kon repareren.

In reactie op Rey stelt Nathan Jurgenson dat het niet zozeer gaat om de technologie, als wel om het laten zien dat je de meester van je eigen identiteit bent. Daarom zie je hipsters op fixies (retro low-tech) met een iPhone (complexe high-tech) in hun zak. De kern van het hipsterdom is het zoeken naar authenticiteit en zowel de fixie als de iPhone worden gezien als authentiek.

De kofferspeakers van Verhoeven combineren deze elementen. Ze zijn enigszins uniek, hebben een vintage-gevoel, de hergebruikte onderdelen passen binnen trends van duurzaamheid en de koffers kunnen open zodat de technologie bekeken kan worden. Het is, kortom, een product met veel gevoel van authenticiteit. We verwachten ze dan ook veel te gaan zien in hipster-Amsterdam.

Toen Facebook de foto-applicatie Instagram kocht ging er een golf van verontwaardiging over het internet. Instagram was populair en had een positief imago terwijl Facebook wordt gezien als de belichaming van het kwaad, vooral dankzij steeds wisselende privacybepalingen. Instagram beweegt zich meer en meer in de mainstream en in Nederland werd dat gisteren bevestigd door de Hema. Het warenhuis biedt nu een fotoboekje aan speciaal voor Instagram-foto’s.

Het is zeer de vraag of het gaat aanslaan. Instagram gaat over online delen, direct terwijl je het meemaakt. Een fotoboek duurt drie werkdagen om geleverd te worden en is lastig te delen omdat je het steeds fysiek bij je moet hebben. Je Instagram-foto’s staan gewoon op je telefoon en die heb je altijd bij je. Fotoboeken zijn er voor speciale herinneringen, Instagram – de naam zegt het al – gaat juist om instants, momentopnames. Het hele concept is dat ieder willekeurig kiekje met filters tot iets bijzonders gemaakt kan worden. Dat staat haaks op het idee van een fysiek fotoalbum.

Er is nog iets opmerkelijks. Het product wordt aangeprezen als “echt boekje” “afgedrukt op echt papier”. Hema houdt daarmee vast aan een onderscheid tussen de fysieke, tastbare ‘echte’ wereld en de vermeende onechte online wereld. Dat onderscheid wordt echter steeds kleiner en bestaat voor de frequente gebruiker al helemaal niet meer.

Het kan echter ook dat de Hema een briljant move maakt. Het fotoalbum is een nostalgisch product en appelleert daarmee aan allerlei waarden uit de hipstercultuur. Vooralsnog lijkt het product vooral geschikt voor de nieuwe digitale gebruikers die ook – toevallig – de mensen zijn die überhaupt nog weten wat foto’s afdrukken is: de vijfenvijftigplussers.

Dat de hipster van vandaag meer is dan de “existentieel betweter” die steeds op zoek is naar de “coolste machtskennis” om zich af te zetten tegen de  mainstream, zoals Mark Greif in dit boek beweert, weten wij allemaal. De hipstercultuur is namelijk net zo divers als elke andere jeugdcultuur en bevat veel meer dan het stereotiepe beeld van de shuffelende, breiende, Nietzsche en Kerouac lezende, analoog fotograferende,  jutetas dragende, zwartbebrilde jongere. Opmerkelijk is dat zelf het fenomeen hipster niet eens zo nieuw is als veel mensen denken. De hipster bestond namelijk al in de 20er en 30 er jaren van het vorige eeuw. Met het woord hip werden toen populaire jazzliederen bestempeld die in de Jazzclubs van Harlem werden gespeeld. De eerste ‘officiele’ hipster was dan ook de New Yorkse boogie-pianist en zanger Harry ‘The Hipster’ Gibson [wiki]. In de loop van de tijd ontwikkelde zich in New York een zwarte hipstersubcultuur met een eigen taal, eigen muziek en een eigen kledingsstijl. Over deze periode schreef de journalist Anatole Broyard in 1948 een kort maar instructief  essay, dat een uniek inzicht geeft in de hipstercultuur van deze tijd [PDF]. Op een bijna psychedelische manier beschrijft de auteur de obsessie van de hipster met muziek en drugs, de gedeelte filosofie van de jive (“het ergens echt zijn”) en het ontstaan van een eigen taal en een eigen kenmerkend uiterlijk. Een grote rol speelden ook de existentielle crises die deze jongere vormden:

“Unconsciously, he still wanted terribly to take part in the cause and effect that determined the real world. Because he had not been allowed to conceive of himself functionally or socially, he had conceived of himself dramatically, and, taken in by his own art, he often enacted it in actual defiance, selfassertion, impulse, or crime.”

Broyard beschrijft in het essay ook het einde van de toenmalige hipstercultuur en wijdt dit aan de groeiende verwaandheid en de arrogantie van de hipsters:

“The hipster once an unregenerate individualist, an underground poet, a guerrilla had become a pretentious poet laureate. His old subversiveness, his ferocity, was now so manifestly rhetorical as to be obviously harmless. […] He was in-there … he was back in the American womb. And it was just as unhygienic as ever.”

Het essay geeft dus niet alleen inzicht in de toenmalige hipstercultuur maar is ook een mooi stukje literatuur.

Wat er tevens met de overgebleven hipsters gebeurd is lijkt een raadsel. Pas in de jaren negentig doken de eerste hipsters weer op in Williamsburgh. De rest is bekend.

CC foto: mecredis

De culturele gentrificering die door de inlijving van de nerds door de hipsters in gang werd gezet heeft ervoor gezorgd dat er steeds minder vrije ruimtes zijn voor de echte nerds die uit nature “een sterke afkeer van de banaliteit van de grote groep” (wiki) hebben. Steeds sneller worden de niches waarin zich deze groep nerds verschanst ontdekt en tot mainstream gemaakt. Wel zijn er nog een aantal van deze niches over, waarvan er een de subcultuur van de vliegtuigspotters is. De obsessie voor de schijnbare oneindigheid aan verschillende vliegtuigtypen en vliegtuigmaatschappijen gepaard met de bijhorende kennis voor het juiste foto-equipement vormen een vruchtbaar umfeld voor de echte nerd. De kans dat deze subcultuur mainstream wordt is dan ook relatief klein, want wie weet nou wat  het verschil is tussen de startbanen 18L/36R en 18R/36L is en hoe je een Boeing 737 8K2 kan onderscheiden van een Boeing 737 7K2? Wie een voorzichtig kijkje wil nemen in deze subcultuur kan op deze facebooksite terecht of, voor de gevorderde, hier klikken. Een handige manier om uit te vinden of deze subcultuur bij je past is het kijken naar de clip beneden. Als deze clip orgastische gevoelens oproept wordt het misschien tijd om eens in het echt te gaan kijken naar vliegtuigen en kennis te maken met andere vliegtuigspotters. Een overzicht voor goede spots rond Schiphol vind je hier [PDF].

CC foto: Fisher

Opvallende subculturele stromingen, zoals emo’s en hipsters, worden vaak geridiculiseerd. Mikpunten zijn daarbij vooral de opvallende kleding, de muziekstijl en de bijhorende gedeelde gedragingen. Meestal gebeurt dit wanneer de subculturele beweging de underground ontstijgt en zichtbaar wordt voor de mainstream. Hipsters hebben deze fase de afgelopen jaren doorlopen met als hoogtepunt de alom bekende ‘Dickhead’ video.

In Duitsland heeft de gerenomeerde uitgever Suhrkamp nu een verzameling van min of meer wetenschappelijke essays over de hipster uitgebracht. Het boek, dat tot nu toe helaas alleen in het Duits verkrijgbaar is, heeft de nogal onwennige  titel Hipster; Eine transatlantische Diskussion, waarbij het trans-Atlantische verwijst naar de vele Amerikaanse auteurs die in dit boek aan het woord komen. Het werk is een van de eerste serieuze pogingen om het fenomeen hipster vanuit verschillende perspectieven te belichten. Er wordt niet alleen getracht om antwoorden te geven op bijvoorbeeld de kledingsstijl of geboortedatum en -plaats van de hipster, maar worden er ook tegenargumenten en afwijkende ideeën besproken. Zo wordt er in een essay gesteld dat de hipster geen aparte subcultuur vormt, maar in verschillende subculturen is te plaatsen. Hipsters heb je dus niet alleen in de electronische dance scene, maar bijvoorbeeld ook in de hip-hop scene. In een ander essay wordt gesteld dat de ware hipster al in 2003 is uitgestorven en dat de hipster van nu een slap commercieel aftreksel is van de  originele hipster van toen.

Passend bij de subcultuur heeft het boek een licht ironische ondertoon en biedt het naast entertainende stukken ook serieus leesvoer met veel nieuwe inzichten. Wie niet wil wachten op de Nederlandse vertaling kan het boek hier alvast in het Duits kopen.

Moeilijke brillen, stofschoenen, T-shirts met extra grote V-halzen, baarden en de jutetas kom je vandaag de dag niet alleen in Amsterdam, maar ook in de provincie massaal tegen. Deze accessoires horen al lang niet meer bij de suffige nerd, maar worden gretig gebruikt door de hedendaagse hipster. Gezien het feit, dat deze accessoires nu ook te koop zijn bij de H&M, zou je kunnen stellen dat de hipster in Nederland bijna tot de mainstream kan worden gerekend. Zo aangepast deze stroming ook lijkt, op de televisie hebben hipsters het nog steeds moeilijk. Uit recent onderzoek [abstract] blijkt, dat hipsters op televisie nog steeds worden afgebeeld als aseksuele (vaak homofiele), zwakke en onaangepaste nerds, die uiteindelijk getransformeerd moeten worden tot mannelijke en dus duidelijk heteroseksuele mannen. De onderzoekers hebben een aantal reality-shows geanalyseerd en vastgesteld dat elk teken van seksuele ambiguïteit (een belangrijk kenmerk van de moderne hipster) in het verloop van het programma weggewerkt wordt. Dit laat volgens de onderzoekers zien, dat de dominante discoursen op de televisie  rond seksualiteit, gender en etniciteit nog steeds gebaseerd zijn op ouderwetse ideeën, waarbij de heteroseksuele, witte man nog altijd als norm geldt.

De hedendaagse retrotrend beïnvloedt niet alleen de urbane mode en muziek, maar ook de visuele cultuur. Glossy fotoseries verwekken esthetisch doodverklaarde bouwwerken weer tot leven en op de televisie zijn series die naar het verleden refereren, zoals bijvoorbeeld Madmen, enorm populair. Echter bestaat deze trend niet alleen uit het kopiëren van oude elementen maar ook uit het combineren van het hedendaagse en het oude. Een geweldig voorbeeld van deze combinatie is de kinetische typografie, korte geanimeerde filmpjes waarin tekst en typografie op de voorgrond staan. De teksten bestaan vooral uit citaten uit bekende, hedendaagse films en worden zo aan elkaar geplakt dat zij kleine, op zichzelf staande kunstwerken vormen. Deze filmpjes zijn geïnspireerd door de openingsequenties van verschillende films uit de jaren ’60 en dan met name films van Alfred Hitchcock. Deze filmpjes zijn een mooie en geslaagde manier om oud en nieuw te remixen. Voor wie van de onderstaande filmpjes niet genoeg kan krijgen, kan hier klikken voor nog meer kinetische typografie.

http://www.youtube.com/watch?v=JNT5zvd3g2M&utm_source=rss&utm_medium=rss
http://www.youtube.com/watch?v=gGQRtf3_gTI&feature=related&utm_source=rss&utm_medium=rss