“Regionale kranten worden meer gelezen dan alle landelijke dagbladen bij elkaar”, sprak politicoloog Philip van Praag ooit waarschuwend bij een symposium. Ik ben zijn woorden nooit vergeten. Landelijke kranten krijgen de aandacht, want de elite richt zich op het landelijke, maar we vergeten dat meer mensen – nog steeds – meer binding hebben met het lokale. Vergelijkbaar kunnen we schamperen over huis-aan-huisbladen, maar daarin staat, zo stelt NRC, betere journalistiek dan in de concurrentie.

De Nieuwsbode heette het ‘lokale sufferdje’ van Zeist, en mijn moeder las hem trouw. Huis-aan-huisbladen worden gratis verspreid, de kosten worden gedekt door adverteerders. Dat betekent dat er budget is en er dus redacteuren betaald kunnen worden. Veel huis-aan-huisbladen zijn veredelde reclamefolders, maar met één verschil: als zo’n gratis krant voldoende journalistiek bevat, mag de bezorger de nee-nee-sticker omzeilen.

Lokale journalistiek is belangrijk, want ook de lokale democratie moet gecontroleerd worden. Bij regionale bladen is er de afgelopen decennia alleen maar geknot. In die zin is het dus goed dat huis-aan-huisbladen er zijn. Aan de andere kant bestaat er het risico van misbruik. NRC schrijft over de nieuwe titel City:

“Onthullingen over corrupte wethouders zul je er niet in aantreffen . Het is een feel-goodblad, met veel lifestyle en entertainment. Ieder nummer heeft een bekende Nederlander op het omslag, met interview binnenin.”

City wordt in zeven steden verspreid, waaronder Amsterdam – niet echt een regio die mag klagen over te weinig aandacht.

Een probleem met media- en communicatiewetenschap is dat onderzoekers media te belangrijk maken. Als je media centraal stelt in je onderzoeksvraag, ga je een belang van media vinden. Dat was een van de redenen waarom ik in mijn proefschrift etnografisch onderzoek heb gedaan: door heel veel tijd in de klas met meisjes door te brengen, kon ik ook zien hoe onbelangrijk media (soms) voor ze waren [abstract]. Uit een recent onderzoek [abstract] naar het alledaags gebruik van papieren kranten komt eenzelfde desillusionerend beeld: sommige mensen kopen simpelweg krant om er de haard mee te kunnen aanmaken.

Het onderzoeksteam nam 488 semigestructureerde interviews af in Argentinië, Finland, Israël, Japan en de VS. Hun benadering was expliciet om media niet te centreren. Uit de interviews komen drie mechanismen naar voren die de verwevenheid van media in het alledaagse leven laten zien.

1. Toegang
Hoe mensen aan de krant komen verschilt duidelijk per land. In Israël is er een cultuur van gratis, in Japan van dagelijkse abonnementen. Daarnaast worden kranten gelezen in koffietentjes en restaurants, soms heel doelbewust, soms simpelweg omdat er een krant ligt. Gewoonte speelt duidelijk een rol:

“I still receive the New York Times and [the Chicago] Tribune paper copies at home so I did a little glance through those. (. . .) I don’t spend as much time reading the paper . . . as I would like to, even though I still can’t imagine not getting a paper in the morning.” – Karen (53), Chicago

2. Sociaal verkeer [Sociality]
Een tweede mechanisme dat het gebruik van papieren kranten stuurt is sociality, wat je hier zou kunnen vertalen als sociaal verkeer of gezelligheid. Het lezen van de krant is vaak een sociale gebeurtenis. Leden van een huishouden geven delen van de krant aan elkaar door, en dan vaak van oud naar jong (ouders naar kinderen) of van man naar vrouw.

I used to live in a commune, and we shared the costs of the subscription back then. We had the national newspaper every day, and it was so lovely to read it with roommates for a long time, share its sections and discuss its articles. But now when I live alone I don’t know why I would subscribe to it. It was such a social thing. It was lovely. I enjoyed it an awful lot and I do miss it sometimes, but I know that if I don’t live with five people it won’t happen. Luna (29), Finland

Voor andere lezers is de papieren krant juist een momentje voor jezelf, bijvoorbeeld ‘s ochtends bij de koffie in een cafeetje. Ook wordt de krant gelezen om verveling te doorbreken in je eentje, als je in de bus zit of op de wc. De weekendkrant nodigt bijzonder uit tot dit mechanisme.

3. Rituelen
Vooral voor de oudere lezers is de papieren krant een geritualiseerde praktijk. Het lezen is een gewoonte geworden, soms zelf een doel op zichzelf. De krant draait dan niet langer om de inhoud, om het geïnformeerd worden, maar om de handeling. Bij het ontbijt naast een croissantje, in de trein en dan op de juiste manier handig vouwen:

Eind jaren ’90 verschenen de eerste liveblogs. Toen nog verslagen van tech-conferenties, inmiddels niet meer weg te denken uit het arsenaal van de multimediale krant. Bij grote gebeurtenissen wordt er verslag gedaan van de verslaggeving over een onderwerp. De Mediadoctoren verwonderen zich in hun nieuwste aflevering over dit nieuwe fenomeen. Verandert dit de journalistieke praktijk en zit de lezer er eigenlijk wel op te wachten? Studiogast is Alexander Pleijter, lector Journalistiek en Innovatie.

In de podcast aandacht voor productiepraktijken, een interview met Bas Paternotte van The Post Online en het inzicht dat liveblogs vooral op kantoor gelezen worden tijdens werktijd. Ik maakte een spannend item waarin ik live verslag doe van een liveblogger. Dit fragment is hieronder los op YouTube te luisteren.

Meer informatie hier. U kunt zich ook via iTunes op deze podcasts abonneren. 

Kranten hebben een moeizame relatie met het internet. Ze geven digitalisering snel de schuld van teruglopende oplages, terwijl ze andere factoren negeren (in Nederland gaat het dan bijvoorbeeld om grote fusies in de jaren ’90 waardoor regionale kranten hun identiteit en dus veel lezers verloren). Deze week verscheen er een intrigerend stuk van de Deense media-analist Thomas Baekdal. Hij bespreekt een interessante tegenstelling bij The New York Times. Zij claimen de beste journalistiek te leveren, maar toch trekken ze minder verkeer. Baekdal oppert dat dat niet ligt aan veranderende formats maar aan het eerste punt: The New York Times zou helemaal niet de beste journalistiek leveren.

“If The NYT is ‘winning at journalism‘, why is its readership falling significantly? If their daily report is smart and engaging, why are they failing to get its journalism to its readers? If its product is ‘the world’s best journalism‘, why does it have a problem growing its audience?” (nadruk in origineel)

Deze vragen brengen scherp een tegenstelling aan het licht: je kunt niet de beste van de wereld zijn en toch falen in het bereiken van een publiek. Volgens Baekdal kijkt The New Times te veel buiten de news room naar ‘oplossingen’ als strategische teams en te weinig naar het redactionele beleid. Daar schort het volgens hem aan. Het probleem ligt nu bij digitalisering, maar bij de journalistieke inhoud.

De krant is Wallmart
Het verdienmodel van kranten is dat van massacommunicatie: de zender zendt aan een heel groot publiek. In een krant staan veel stukken. Daarvan zijn er maar een paar relevant voor de individuele lezer. Toen er weinig nieuws aangeboden werd maakte dat niet zoveel uit: de krant als geheel was waardevol voor een grote groep. Nu is dat veranderd.

De krant is het beste te vergelijken met een supermarkt. Ieder artikel heeft maar weinig waarde maar er is altijd wel iets te vinden dat je nodig hebt. Bovendien heeft de koper geen tijd en zin om naar verschillende winkels te gaan.  The New York Times publiceert iedere dag 300 artikelen en streeft naar meer. In het oude massamodel werkte dat nog: er waren weinig plekken waar je terecht kon voor nieuws. Op het internet geldt dit probleem niet meer: alles is één klik van je verwijderd. Je hoeft niet naar een winkel waar 85 procent van de producten niet relevant voor je is, je kunt direct naar de aanbieder.

Doelstelling en interesse
Baekdal stelt dat de redactionele inhoud van The New York Times en The Washington Post geen focus of doel heeft. The Post heeft een YouTube-pagina met heel veel filmpjes die heel slecht bekeken worden. Volgens Baekdal is dat omdat er geen onderlinge samenhang is. Er is geen reden waarom je daar naar filmpjes zou gaan zoeken: “It’s just random products on random shelves”. De krant wil graag dat je door de pagina’s bladert zoals je langs de schappen loopt in een winkel. Digitale kranten zien er daarom uit als de fysieke krant. Dat betekent dat je er doelloos doorheen gaat: “You are forced to read without a specific intent”.

Baekdal schrijft dat de sleutel daarom bij doelstelling ligt. Wie naar Amazon surft doet dat nooit om rond te kijken, maar om te kopen wat je in je hoofd hebt. Hetzelfde geldt voor zoeken in Google: dat doe je met een doel. Op sociale media volgen we mensen uit interesse. Zij schrijven geen willekeurige statusupdates, maar schrijven vanuit hun specialiteit/interesse. Apps als Flipboard organiseren vergelijkbaar het nieuws op basis van interesse: als je van Star Wars houdt, biedt Flipboard je Star Wars-nieuws etc. De inhoud is dan niet willekeurig, maar afgestemd op iedere lezer – net als dat iedere twitteraar zijn eigen unieke timeline heeft op basis van de mensen die hij volgt.

Geen innovatieprobleem
De twitterfeed van The New York Times is al even willekeurig als door de fysieke krant bladeren: er is geen doelstelling en er is geen samenhang op basis van interesse. Het zijn willekeurige berichtjes. Baekdal somt drie internet-modellen op:

• De supermarkt van bedoeling – het Amazon-model
• De supermarkt van interesse – Twitter en Flipboard
• Niches – Nike en andere merken (ook al is Nike heel groot, sportschoenen zijn een specifiek product)

Het probleem van kranten is geen innovatieprobleem, zo schrijft Baekdal. Het is een redactioneel probleem. De keuze tussen deze modellen los je niet op met apps, het ‘omhelzen van mobiel’ of een nieuwe site. Je moet het in de redactie oplossen. (Terzijde: Blendle lijkt zowel in te zetten op het eerste als het tweede model: het is de vraag of zo’n duale doelstelling werkt.)

Kritiek en implicaties
Hoewel de analyse prikkelend is, blijft het ook een beetje hangen. Hoe moet het dan wel? Inhoud meer afstemmen op de interesse van specifieke lezers is daarbij wel degelijk ook  een innovatiekwestie. De krant zou namelijk voor iedere lezer een selectie uit de grotere schappen kunnen maken. Daarnaast negeert Baekdal het feit dat sommige mensen het leuk vinden om te winkelen en langs te schappen te lopen: zij laten zich graag verrassen door iets dat ze nog niet kenden of waarvan ze niet wisten dat ze het zochten (dit is ook de reden waarom radio nog steeds zo populair is).

De belangrijkste boodschap van Baekdal lijkt te zijn: zoek het niet in meer, maar zoek het in het specifieke. Het lijkt mij onontkoombaar dat subjectiviteit daarbij een grote rol gaat spelen. Een feitelijk nieuwsbericht lees ik overal dankzij ANP. Voor een analyse vanuit een rechtspolitiek perspectief moet ik dan bij GeenStijl zijn, voor een linkse draai misschien bij de Volkskrant. Dit vereist inderdaad een redactionele ommezwaai voor de Volkskrant. Die ommezwaai gaat voorlopig niet gebeuren.

Voor nieuwsaanbieders is Facebook is een handig medium omdat Facebook, in tegenstelling tot nieuwsaanbieders, een jong publiek bereikt. Nieuwsorganisaties zien zich geconfronteerd met bezuinigingen en een dalend bereik, en denken dat Facebook uitkomst kan bieden. De kosten van de inzet van Facebook zijn relatief laag, omdat het een externe site is en het de gebruikers zijn die content verspreiden en zo bezoekers trekken naar de eigen site van de nieuwsaanbieder. Sanne Hille en Piet Bakker onderzochten [abstract] hoe Nederlandse nieuwsmedia Facebook inzetten om in contact te komen met lezers.

Theorie en methode
Hille en Bakker hanteren een model van nieuwsverspreiding met vijf fases: eerst verzamelt de journalist het nieuws, dan filtert hij het en vervolgens schrijft hij het op. Hierna komt de distributiefase, gevolgd door interpretatie: hoe gaat het publiek ermee aan de haal? Journalisten zijn vaak bang voor publieksparticipatie, omdat ze dan de controle over hun verhalen kwijt raken. Zij zien het als hun taak als poortwachters om voor het publiek te beslissen welk nieuws het mag lezen. Wanneer Facebook wordt ingezet in de verspreiding van nieuws, behoudt de journalist ouderwetse controle over de eerste drie fases, de fases die journalisten – zo weten we uit eerder onderzoek – ook het belangrijkste vinden.

Voor deze studie werden 64 Nederlandse nieuwsaanbieders onderzocht, waaronder alle nationale en regionale kranten, en tijdschriften. Het merendeel van het nationale en regionale televisienieuws werd meegenomen, net als de belangrijkste onafhankelijke nieuwssites. De auteurs inventariseerden of deze nieuwsaanbieders op hun website Facebook-knoppen hadden opgenomen en in hoeverre deze media actief waren op Facebook. Vervolgens werden tien aanbieders meer in detail onderzocht. De data zijn verzameld in november-december 2011.

Resultaten

• De online wereld van Facebook weerspiegelde de offline situatie niet: zo had het AD op Facebook vier keer meer likes dan de Telegraaf.
• De onderzochte media maakten matig gebruik van de mogelijkheden van Facebook: slechts zo’n zestig procent bood een knop aan waarmee content gedeeld kan worden.
• Sommige media zoals nrc.next zijn al sinds 2008 op Facebook actief, Trouw heeft pas sinds 2010 een Facebookpagina.
• Er waren grote verschillen in activiteit, maar de onderzoekers vonden geen relatie tussen de frequentie van updaten en het aantal likes dat een post kreeg.
• Er waren ook grote verschillen in het soort content dat nieuwsmedia aanboden: Tegenlicht had meer filmpjes; Trouw bood alleen een automatische feed aan.
• In de meeste gevallen werden er slechts aankondigingen gedaan, soms vergezeld van een korte samenvatting van het nieuwsbericht. Er waren ook media die probeerden interactie aan te gaan met de lezer, zoals de Volkskrant en het AD die vragen stelden en nu.nl en De Groene Amsterdammer die oproepen voor informanten plaatsten.
• Er waren geen journalisten die in gesprek gingen met gebruikers.
• Facebookgebruikers praatten ook terug: ze wezen media op fouten en gaven complimenten. Het viel daarbij op dat het taalgebruik netter was dan in de reactiepanelen van nieuwsaanbieders zelf.

Conclusie
Hille en Bakker concluderen dat het er geen bedrijfsbeleid was ten aanzien van Facebook. Meestal leek er sowieso geen actieve Facebookstrategie te zijn. In plaats daarvan werd Facebook ‘aangemaakt’ en vervolgens aan zijn lot overgelaten. Het aantal likes steeg wel in de onderzochte periode, maar zonder engagement betekenen die likes verder weinig. De onderzoekers vragen zich af of de activiteit op Facebook eigenlijk wel participatie genoemd mag worden: deze media zetten Facebook is als distributieplatform, niet als manier om lezers uit te nodigen deel uit te maken van het nieuws.

De onderzoekers wijzen erop dat nieuwsmedia zich meer bewust zouden moeten zijn van de verschillen tussen Facebook en hun eigen medium. Facebook bedient een ander publiek en vereist dus een andere aanpak. Wellicht zit hier een aanwijzing voor het succes van het AD en nu.nl: zij brengen vooral human-interest vermengd met ‘hard’ nieuws en dat trekt misschien meer interactie dan serieus nieuws.

Een van de centrale vragen van de communicatiewetenschap is of we de media-inhoud krijgen die we zoeken of degene die we aangeboden krijgen. Anders gezegd, zijn het de persoonlijke karakteristieken van de ontvanger (bijvoorbeeld interesses) die bepalen wat hij kijkt, of kijkt hij naar wat aangeboden wordt? In tijden van veranderende journalistiek is deze vraag extra belangrijk. Vroeger lazen de meeste mensen één krant. Het nieuws dat iemand nuttigde was dus afhankelijk van de selectie van de krant. Nu krijgen mensen hun nieuws uit verschillende bronnen. Daarbij bestaat het risico dat ze alleen het nieuws zoeken dat ze willen horen. Mensen die bijvoorbeeld graag entertainment-nieuws lezen, zouden zo minder geïnformeerd zijn over algemene zaken dan vroeger toen al het nieuws in één krant kwam. Het fenomeen nieuwsvermijders staat centraal in een recent gepubliceerde studie [abstract] van Damian Trilling en Klaus Schönbach.

Typische nieuwsconsumptie
De data zijn afkomstig van een representatieve survey uit 2009 onder 2081 Nederlanders van 13 jaar en ouder. In een typische week ziet de gemiddelde burger 7,0 televisienieuwsuitzendingen, leest hij 2,6 kranten en bezoekt hij 2,7 maal een website. Teletekst wordt 1,3 dagen gebruikt en 1,8 dagen wordt er naar de radio geluisterd. Opvallend is dat vrijwel iedereen die online nieuws gebruikt, ook offline nieuws gebruikt. Slechts 31 uit 779 doen dat niet. Omgekeerd is de kloof veel groter: van de 1816 respondenten die offline nieuws gebruiken, gebruiken er 1068 geen online nieuws.

Nieuwsvermijders
Het volledig vermijden van nieuws komt nauwelijks voor. De mensen die dat doen zijn jonger, minder opgeleid, hebben een voorkeur voor entertainment, zijn weinig geïnteresseerd in politiek en hebben een laag gevoel van maatschappelijke plicht zichzelf te informeren. Niet geheel onverwacht is deze laatste variabele de beste voorspeller van nieuws opzoeken: mensen die vinden dat ze de plicht hebben zich te informeren, doen dit ook het meest.

In tegenstelling tot wat de auteurs verwachten is het online niet makkelijker om nieuws te vermijden. Mensen die meer geïnteresseerd zijn in entertainment en minder in nieuws en politiek, lopen online daar toch tegenaan: “[i]n online contexts rather than offline, the entertainment-orientated can be trapped into following the news” (p. 46).

Kritiek
In dit onderzoek is alleen gekeken naar de media als manier om je te informeren. Persoonlijk contact met mensen is dus niet meegenomen, maar dat is wel een belangrijke bron. In de laatste jaren is gemedieerd persoonlijk contact daarnaast enorm toegenomen: via sociale media delen mensen informatie met elkaar. Deze sociale media zijn de grote afwezige in het onderzoek. Twitter functioneert als poortwachter. De mensen die je volgt gedragen zich in die zin als journalisten: ze selecteren feitjes, weetjes, achtergronden etc. Zelfs wanneer je alleen celebrities volgt, is het bijkans onmogelijk om op Twitter niet het nieuws te volgen.

Jongeren consumeren over het algemeen minder nieuws dan volwassen, iets dat menig opvoeder zorgen baart. Uit eerder onderzoek weten we dat sommige jongeren nieuws saai vinden, moeilijk te begrijpen en/of niet relevant voor hun leven. Dit betekent echter niet automatisch dat deze jongeren niet betrokken zijn. In een recente studie [abstract] is onderzocht hoe jongeren tegen nieuws aankijken.

Nieuws als ongelukje
Voor dit onderzoek werden in de periode 2007-2011 diepte-interviews afgenomen met 61 Amerikaanse tieners. Minder dan tien procent las dagelijks een krant, en meestal gebeurde dit omdat het op school moest. Op televisie kwamen ze nieuws per ongeluk tegen, bijvoorbeeld als ze zapten. Desalniettemin vonden ze dat het belangrijk is om op de hoogte te zijn van wat er gebeurt. Ze vonden ook dat journalisten een belangrijke taak hebben, in het controleren van bedrijven en politiek bijvoorbeeld.

De omgeving van deze jongeren functioneerde als een filter: ze hoorden nieuws van wat zij betrouwbare volwassenen vonden of via sociale netwerken. Daar leerden ze over uiteenlopend nieuws als de dood van Michael Jackson, gay marriage en de Arabische Lente. Soms werd hierdoor interesse gewekt en zochten ze online meer over een bepaald nieuwsitem.

Zelfbediening
De jongeren klaagden over de manier waarop nieuws gebracht werd:

“ABC, CBS, NBC, FOX, they all have the same exact stories, even the same exact order. It isn’t interesting or original. Everyone copies each other” – Dennis, 16 jaar (p. 249).

“News is entertainment because everything they repeat is not what people really need to know. It isn’t stuff that can help you” – Katie, 15 jaar (p. 251).

Dit gold vooral voor radio- en televisienieuws. De onderzochte jongeren gaven aan veel meer te hebben aan het internet. Dankzij hyperlinks konden ze meer te weten komen over geschiedenis, context, verwante onderwerpen en definities. Ze gaven aan comments interessant te vinden, omdat de mening van anderen kan helpen bij het vormen van een eigen mening.

Nepnieuws
Naast via vrienden/familie en het internet, kwam nieuws tot deze jongeren via zogeheten fake news shows zoals The Colbert Report, The Daily Show en Saturday Night Live’s ‘Weekend Update’. Er zijn journalisten en onderzoekers die vinden dat je niet op zulke programma’s moet vertrouwen omdat ze niet door journalisten gemaakt worden en niet gezworen zijn aan objectiviteit. Onderzoek [PDF] laat echter zien dat kijkers van deze programma’s (ook de jonge kijkers) beter geïnformeerd zijn dan mensen die alleen ‘officieel’ nieuws kijken. Dit komt omdat zulke programma’s stil staan bij nieuws en het in een context plaatsen, in plaats van alleen snel ‘feiten’ noemen. Ze zijn “knowledge enabling” (p. 254) in plaats van alleen maar informatief.

De onderzochte jongeren waardeerden het juist wanneer er een duidelijke mening te horen was. Ze vonden het fijn dat nieuws geïnterpreteerd werd en dat er een oordeel werd gegeven. De ‘objectiviteit’ van mainstream-nieuws vonden deze jongeren niet bruikbaar. Zo zeiden ze dat het slecht was dat er zo weinig schuldigen voor de financiële crisis werden aangewezen, iets dat in ‘objectief’ nieuws ook niet hoort. Opinie en sarcasme daarentegen kunnen wel leugens inzichtelijk maken.

Uit de verhalen van deze tieners bleek dat ze behoefte hadden aan gebalanceerd nieuws, maar dat je dat beter krijgt via blogs, Facebook en fake news. Deze quote is daarbij veelzeggend:

“The regular news gives you one side and another side, but you don’t really know which one is good or bad” – Kara, 16 jaar (p. 256).

Nederland
De les uit dit onderzoek is dat er niets mis met jongeren, maar met het nieuws. Onderzoeker Marchi schrijft:

“Young enough to believe change is possible and old enough to recognize when something is amiss, they admire individuals who are not afraid to confront hypocrisy. As the teens’ comments reveal, they value truth in reporting, but are not convinced that professional news is truthful or trustworthy” (p. 255).

Dit onderzoek gaat over de Verenigde Staten, een land waar de staat van het nieuws miserabel is. Ook in Nederland zien we echter steeds meer sensationalisme en generieke verslaggeving (denk aan de eindeloos gekopieerde ANP-berichten). De recente koerswijziging van NRC Next om ‘newsier’ te worden is – op basis van dit onderzoek – duidelijk de verkeerde manier om jongeren te boeien. Zij willen nieuws met een mening.

Lees ook:

• Nederlands onderzoek van Irene Costera Meijer over hoe jongeren ‘snacken’ op nieuws (beschrijving op De Nieuwe Reporter).
• Overzichtsartikel dat stelt dat satirisch nieuws een daad van verzet is tegen de leegheid van traditioneel nieuws (beschrijving op DiepOnderzoek.nl).

Door de komst van nieuwe dragers verandert de manier waarop we media consumeren. Dat is althans de algemeen heersende opvatting. Een recent Brits onderzoek koppelt de toegenomen verkoop van tablets direct aan de hoeveelheid nieuws die geconsumeerd wordt. Newsworks, het marketingagentschap van nationale kranten, bracht onlangs naar buiten dat jonge tabletgebruikers meer nieuws gaan lezen. De gegevens werden verzameld met een online survey onder 2055 respondenten van 18 jaar en ouder. Deze steekproef is representatief voor de Britse bevolking (preciezer: de inwoners van het Verenigd Koninkrijk).

Een aantal inzichten:

• Bijna dertig procent van de Britten heeft een tablet;
• De groep tussen 25 en 34 jaar is het grootst (35 procent), maar het verschil met de kleinste groep, de 55+, is niet zo groot (26 procent). De verdeling man/vrouw is nagenoeg gelijk (48 vs 52 procent), wel zijn er verschillen in sociaaleconomische status;
• Tablets worden vooral gebruikt om mee te e-mailen. Hierbij is er een leeftijdsverschil: jongeren gebruiken meer sociale netwerken;

• Van de mensen die minstens maandelijks een krant lezen, gebruikt bijna tweederde een app van een krant. De grootste groep app-gebruikers zijn jongeren: veertig procent van de 18-24-jarigen gebruikt een krantenapp;
• Veel respondenten (42 procent) denken dat ze van tablets meer nieuws gaan lezen. In de groep 18-24 denkt 52 procent, in de groep 25-35 zelfs zestig procent;

• Mensen die mobiel nieuws lezen, lezen ook nieuws via de papieren krant en de website. Papierlezers lezen ook online nieuws en ook de overstap van online naar papier wordt gemaakt;
• Er is ook gekeken naar nieuws- en appgebruik uitgesplitst naar sociale netwerksites. Tabletgebruikers die minstens eens per maand op een sociale netwerk komen, lezen meer nieuws dan tabletgebruikers die dat niet doen. Twitteraars steken daar met kop en schouders bovenuit (index van 124).

Kritiek

Het onderzoek lijkt veelbelovend voor kranten. Er worden echter nogal wat stappen erg snel gemaakt. Een app op je telefoon hebben, zegt niets over het gebruik ervan. Sterker nog, veel apps worden wel gedownload maar nooit gebruikt. ‘Op de hoogte blijven van nieuws’ is dermate vaag dat het niet direct te koppelen is het lezen van een krant. Tot slot zijn antwoorden op een vraag als ‘denk je dat je met een tablet meer nieuws gaat lezen’ hoogst speculatief.

Het nieuwsbericht uit The Guardian hier, de onderzoeksresultaten hier.

Online nieuws ziet er anders uit dan hetzelfde nieuws in de krant. Zo gebruiken kranten een andere layout en meer kleur om hun nieuws online te presenteren. Daarnaast worden er online vaker foto’s bij berichten geplaatst. Het soort foto kan invloed hebben op hoe een lezer de inhoud van een bericht evalueert. De pers wordt er vaak van beschuldigd gekleurd te zijn, met name in de VS. Zou het zo zijn dat conservatieve media aardige foto’s kiezen van conservatieve leiders? In een recent onderzoek [abstract] zijn foto’s van Amerikaanse presidenten geanalyseerd op warmte en competentie om vast te stellen of er een verschil is tussen conservatieve en liberal* media.

Methode
De onderzochte beelden zijn foto’s van George W. Bush en Barack Obama, steeds van tijdens hun presidentschap. De onderzochte media waren FOX.com, Townhall, CNN.com, MSNBC en de Huffington Post. De onderzoekers rekenden de laatste drie tot de liberal media, terwijl de eerste twee als conservatieve titels werden gezien. De beelden werden gecodeerd op competentie (door naar competentie en dominantie te kijken) en op warmte (door naar vriendelijkheid en betrouwbaarheid te kijken).

Gekleurde media
De hypothese van de onderzoekers werd bevestigd: het is inderdaad zo dat conservatieve media foto’s van de conservatieve president Bush kiezen waarop hij competent en warm overkomt, en dat liberal media dit met Obama doen.

Relevantie
Op de uitvoering van het onderzoek valt nogal wat af te dingen. De overeenstemming tussen de codeurs was laag (op alle items onder de .70, een gangbare grens van acceptatie). De indeling van deze media in conservatief/liberal is bovendien discutabel. Het onderzoek is evenwel relevant omdat het laat zien dat niet alleen hoe er over politici wordt geschreven belangrijk is, maar ook hoe deze politici in beeld worden gebracht. Veel onderzoek naar objectiviteit van de media richt zich alleen op tekst – juist omdat beeld zo moeilijk te analyseren is. Een oncharmante foto doet er echter toe.

* Dit onderscheid is gangbaar in de VS. Liberal vertaalt hier niet als liberaal, maar als progressief/links.

Beeld: photoshop van Obama van Sodahead.

Blogs hebben niet dezelfde status als kranten en worden daarom door sceptici gevreesd. Zo wordt er gedacht dat als lezers zich verlaten op blogs als politieke informatiebron, zij niet goed nadenken over de betrouwbaarheid van de informatie. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat de andere manier waarop informatie online gepresenteerd wordt, invloed heeft op hoe we die informatie verwerken. Zo bleek dat mensen die The New York Times in krantenformat lazen, meer onthielden dan de mensen die de online versie lazen.  Amerikaanse communicatiewetenschappers onderzochten daarom het effect van de structuur van een tekst op bronidentificatie [abstract].

Methode
Proefpersonen (allen Amerikaanse studenten) werd in een experimentele setting een fictief nieuwsbericht voorgelegd, voorzien van commentaar van een blogger. Bij één groep was het commentaar Republikeins, bij een andere Democratisch. Daarnaast werd de manier van informatie presenteren gemanipuleerd: in de eerste conditie volgde het commentaar op het integrale nieuwsbericht. In de tweede conditie was het commentaar verweven met het nieuwsbericht. Vervolgens moesten de proefpersonen middels een vragenlijst aangeven welke bron bij een aantal uitspraken hoorde. Ook werden de behoefte aan cognitie (de mate waarin iemand gemotiveerd en kundig is in het verwerken van informatie) en vertrouwen in de media gemeten.

Uitkomsten
De resultaten laten zien dat mensen met een lage behoefte aan cognitie minder goed bronnen kunnen identificeren in een verweven structuur. Anders gezegd: als je minder goed bent in het verwerken van informatie, raak je in de war met de bronnen als commentaar en nieuwsbericht door elkaar lopen. Daarnaast bleek dat mensen die zich identificeren met Republikeinen, veel beter de bronnen konden identificeren bij het Democratische blog en vice versa. Anders gezegd: als je een blog leest van een tegengestelde politieke voorkeur, kijk je kritischer naar de bronnen.

De conclusies van de studie liggen nogal voor de hand: als het een lezer weinig interesseert waar informatie vandaan komt zal hij minder goed opletten bij een ‘moeilijkere’ structuur. Daarnaast is het ook logisch dat politieke informatie kritischer benaderd wordt wanneer je het er niet mee eens bent.

Waarschuwing
Het is dan ook interessant om ons af te vragen met welk doel deze studie is uitgevoerd. In het artikel wordt steeds een dichotomie geschetst tussen gekleurde/subjectieve bloggers die het online domein domineren, en betrouwbare/objectieve journalisten die krantenpagina’s vullen. Deze tegenstelling is allang achterhaald, als deze al ooit bestond.

In de discussie van het artikel wordt erop gewezen dat 39 procent van de proefpersonen met een lage behoefte aan cognitie blogslezers zijn en dat veel jonge kiezers bloglezers zijn. Het artikel eindigt met: “If blogs are encouraging people to accept information without carefully considering its source or its veracity, this could have important implications in a democracy that depends on a rational and thoughtful public.”  Hiermee worden blogs tot vijand van de democratie gemaakt, zonder dat deze uitspraak ondersteund wordt door het uitgevoerde experiment. Het is daarom belangrijk dat lezers van blogs (zoals dit blog) kritisch blijven kijken naar onderzoeksartikelen – in welke presentatievorm dan ook.

Nederland
De resultaten zijn niet direct toepasbaar op de Nederlandse situatie. Lokaal nieuws heeft hier een andere status, onder andere vanwege de kleinere omvang van het land. Er wordt weinig onderzoek gedaan naar lokale kranten en televisiestations. We weten bijvoorbeeld wel uit onderzoek van UvA-politicoloog Philip van Praag dat lokale kranten veel gebruikt worden om zich politiek te informeren. Ook hier speelt leeftijd een rol: jongeren (die relatief veel sociale media gebruiken) zijn niet in lokale politiek geïnteresseerd. Ouderen, vanaf een jaar of 35/40 zijn wat meer met lokale politiek bezig en zij lezen juist de lokale kranten.

Wetenschappelijke studies over fans richten zich vaak op de Angelsaksische wereld en kiezen daarbij vaak voor jongeren, hippe subculturen of geeks. Hilde van den Bulck en Jasmijn van Gorp vroegen zich af wat een lokaal element toevoegt aan de kennis over fans. Zij onderzochten daarom de fans van de Vlaamse schlager-zanger Jo Vally [abstract]. Net als zijn Nederlandse equivalenten kenmerkt Vally zich door veel direct met zijn fans (voornamelijk oudere vrouwen) zoals te zien is op deze fanwebsite. Vally had in 2009 een realitysoap en probeerde daar extra aandacht voor te generen met een vermeende huwelijkscrisis. Dit vormt de case voor het onderzoek, dat gebaseerd is op inhoudsanalyse en interviews.

De analyse laat zien dat Vlaamse roddelbladen sterk verschillen van Britse: de roddelbladen kiezen de kant van Vally en brengen de scheiding op een positieve manier. Vlaamse kranten stellen zich kritisch op en proberen de relatie tussen roddelbladen, de realitysoap en gratis publiciteit kritisch aan de kaak te stellen. De interviews met de fans laten zien dat de fans zeer divers zijn en een verschillende mate van nabijheid met hun idool beleven: van de hardcore-fan tot de af-en-toe luisteraar, waarbij de laatste duidelijk een middenklasse-vertoog hanteren waarmee zij meer afstand nemen van het object van hun fandom.

Het is opvallend dat zowel de gematigde fans als de Vlaamse kranten wel interesse in Vally hebben, maar dat met een ironische afstand doen. Door Vally’s lage status als C-celeb te bespotten distantiëren zij zich van de celebrity cultuur, terwijl zij deze cultuur tegelijkertijd in stand houden. De onderzoekers concluderen dit het hele incident evenwel niets veranderd heeft aan de relatie tussen media, beroemdheid en fans. De actieve fans lezen dit soort kranten niet, de roddelbladen trekken zich niets van de kritiek aan en de kwaliteitskranten besteden ondanks hun dedain nog steeds veel aandacht aan beroemdheden.