Eerder schreven we hier over de juridische grijze zone als het gaat om kunst gemaakt door AI. Van wie zijn die beelden eigenlijk? Van degenen op wiens beelden de AI getraind is? Van de AI? Van haar makers van de AI? Of van de creatieve geest die heeft bedacht dat een ‘konijn in de stijl van Matisse’ geinig is (in dit geval: ik)? Er gloort wat helderheid aan de horizon.

Het United States Copyright Office heeft een beleidsrichtlijn uitgevaardigd waarin staat dat visuele of literaire kunstwerken die AI gebruiken nu mogelijk in aanmerking komen voor auteursrechtregistratie. Dat schrijft het kunstforum Hyperallergic. Het bureau wil dat doen op een case-by-case-basis. Er wordt daarbij een onderscheid gemaakt tussen ‘werk’ dat simpelweg het resultaat is van een ingegeven opdracht – mijn Matisse-konijn – en werk dat de verzinsels van de AI op een “sufficiently creative way” doordenkt. Redacteur Rhea Nayyar:

“In order to get submissions approved for copyright registration, the office states that “applicants have a duty to disclose the inclusion of AI-generated content in a work,” and should provide an explanation outlining the human-authored elements that were contributed versus the AI-assisted elements. In the eyes of the Copyright Office, the human hand has the upper hand for now, which should be a relief for practicing artists concerned about AI encroaching on the commissions and freelance market.”

De wortels liggen volgens Hyperallergic in een beslissing die het Supreme Court in 1884 nam over fotografie. Het Hooggerechtshof oordeelde toen dat een foto niet zomaar een mechanisch proces is, maar een auteurswerk gebaseerd op beslissingen van de maker over bijvoorbeeld de enscenering.

Beeld: Linda’s helden, een collectie van drie AI-beelden gemaakt met Dall-E 2

Kunstmatige intelligentie kan kunst maken: image synthesis models (ISMs) zijn programma’s die op aanvraag beeld kunnen genereren. Je kunt bijvoorbeeld vragen om een konijn in de stijl van Matisse. Deze modellen zijn getraind op basis van miljoenen beelden, beelden die vaak van levende kunstenaars zijn. Om het nog ingewikkelder te maken zijn er nu kunstenaars die deze AI-gegeneerde beelden te koop aanbieden.

Een voorbeeld van zo’n ISM is DALL-E 2 waarover we in april schreven. Inmiddels zijn er meer van zulke tools, bijvoorbeeld varianten van Google en Meta, en Stable Diffusion. Haar maker Stability AI stelt zich volgens hun website ten doel te bouwen aan “open AI tools to provide the foundation to awaken humanity’s potential”.

Dat klinkt prachtig, maar veel makers vinden het niet tof dat hun beelden gebruikt zijn voor zulke doeleinden. Daarom richtte een groepje kunstenaars het collectief Spawning op, dat op haar beurt weer tools maakt waarmee kunstenaars kunnen in- en outopten van opname in de training van AI. Via HavenIbeentrained.com kunnen zij controleren of hun werk inderdaad is opgenomen in zulke training.

Nu doemen er ook aan de andere kant ethische kwesties op. Want van wie zijn de beelden die AI maakt? Van degenen die de input leverden? Van de makers van de AI? Of van de creatieve geest die heeft bedacht dat een ‘konijn in de stijl van Matisse’ geinig is (in dit geval: ik). Ars Technica meldt dat stockfotografiewebsites zoals Shutterstock overstelpt worden door AI-gegeneerd beeld. Soms wordt netjes aangegeven dat het beeld zo tot stand is gekomen, soms ook niet.

De kwestie is niet eenvoudig. Met ISMs kunnen kunstenaars namelijk zeer creatieve dingen doen. Hoe zorg je voor een systeem waarin dat mogelijk is, zonder inbreuk te doen op het auteursrecht van anderen?

Uiteindelijk kan het ook allemaal loopen. Ars Technica schrijft:

“With AI art appearing on sites like Shutterstock, if future AI image models trained on scraped images from the Internet learn from their own output, the future of art may be very recursive indeed.”

Beeld: vooralsnog het enige resultaat voor ‘ai-generated artwork’  op de gratis beeldsite Pixabay. 

Onderwerp gevonden via de Target_is_New-nieuwsbrief van Iskander Smit. 

Toen ik mijn eerste iPhone kreeg, voelde ik de toekomst. Dé app die dat gevoel opriep was Shazam. Ik vond het magisch dat je telefoon muziek kon herkennen. Dat vind ik nu nog steeds eigenlijk. Het is verbazingwekkend dat er niet veel meer apps zijn gekomen die dat teweeg weten te brengen. Een kanshebber is Smartify. Daarmee scan je een kunstwerk in een museum en krijg je vervolgens veel achtergrondinformatie over wat je ziet. Dat scannen lijkt me wat onhandig, maar de informatie komt rijk over. Daarnaast is er voor musea een mooie prikkel mee te doen: de makers delen de data met hen, zodat ze weten welke schilderijen veel opgezocht worden.

Gevonden via Arjan van der Meij, aan wiens tweet ik ook de titel van deze post heb ontleend.

De onderzoekers hebben het over “magical contagion”, de idee dat de aanwezigheid van een kunstenaar een magische meerwaarde aan een werk gegeven heeft. Los van het onderzoek, doet het me erg denken aan inzichten rond authenticiteit van Walter Benjamin die gelijkaardige dingen al uitlegde (weliswaar zonder onderzoek) decennia geleden.

Dit stuk verscheen eerder op Pedro’s blog X, Y of Einstein. 

Wij zijn gewend horizontaal te kijken. Onze televisies, laptops en bioscoopschermen zijn gemaakt om in landschapmodus bekeken te worden. Dit heeft te maken met conventie, maar ook met biologie: onze ogen staan immers naast elkaar en kunnen dus goed een landschap overzien. Met de komst van smartphones en tablets wordt de hegemonie van het horizontale doorbroken. Mensen filmen gemakkelijk in portretstand, dit tot ergernis van velen. Spelers als YouTube zijn daar immers niet op ingesteld, zoals dit filmpje duidelijk maakt.

http://youtu.be/Bt9zSfinwFA?utm_source=rss&utm_medium=rss

Kunstplatform Sonic Acts wil graag experimenteren met nieuwe vormen van media en technologie. Vertical Cinema is een project van tien films die bedoeld zijn om in een hoge, smalle ruimte op een verticaal scherm te vertonen. Centrale vraag is wat er gebeurt met de kijkervaring als je in plaats van horizontaal verticaal moet kijken. De films zijn gemaakt door experimentele filmmakers en audiovisuele artiesten uit verschillende landen.

Vertical Cinema ging in januari in première op het Internationale Filmfestival Rotterdam. Dit weekend kwam het naar Amsterdam. De films werden vertoond in de hal van het oude gedeelte. Er was ook een lezingenserie met film- en kunstwetenschappers en curatoren.

De kijkervaring is inderdaad anders: je ogen moet veel meer werken om het hele scherm te bevatten. Je kijkt meer omhoog, wat volgens curator Bart Rutten associaties oproept met religie. In Rotterdam werd Vertical Cinema daarom ook in voormalige kerk vertoond: denk maar aan de hoge, smalle stijl van de gotiek. Omdat de films experimenteel zijn is het nog onduidelijk wat een ander scherm betekent voor de manier van verhalen vertellen. Hedendaagse technologie is makkelijker te kantelen, dus wellicht dat het verticale scherm meer van zich laat horen.

Beeld: het verticale scherm in het Stedelijk Museum, (c) Linda Duits

In New York worden huizen waar beroemde mensen hebben gewoond aangegeven met plakkaten op straatborden. Die beroemde mensen zijn meestal al heel lang dood. Kunstenaar Jay Shells wilde een meer hedendaagse variant maken en heeft nu dertig alternatieve borden gemaakt en verspreid over de stad. Op de borden staan teksten uit bekende hiphop-nummers, die verwijzen naar de plaats van het bord. Zo vind je “Cause I want to be on 106 and Park pushing a Benz” (Kanye West) terug op die plek. Shells verwacht dat de borden snel verdwenen zullen zijn, als souvenir meegenomen door een hiphop-fan of verwijderd door de gemeente. Hij ziet dit werk als een cadeautje aan de stad. Meer beeld hier.

Wie vandaag de dag de beschrijving van moderne kunstwerken in musea en galerijen leest heeft dikwijls twee mogelijkheden: of te vervallen in diepe  vertwijfeling of te pretenderen de tekst te begrijpen. In onze postmoderne samenleving zijn kunstwerken namelijk niet meer alleen mooi of inspirerend. Ze zijn nu subversief, stuwen voort, bediscussiëren, zoeken en roepen grenzen op en nemen de kijker mee in wereld vol hyperbolen en belangrijk klinkende adjectieven. In de Engelse taal leest een beschrijving van een spiegel-installatie in een galerij dan bijvoorbeeld zo:

“The artist brings the viewer face to face with their own preconceived hierarchy of cultural values and assumptions of artistic worth […] Each mirror imaginatively propels its viewer forward into the seemingly infinite progression of possible reproductions that the artist’s practice engenders, whilst simultaneously pulling them backwards in a quest for the ‘original’ source or referent that underlines Levine’s oeuvre”

Twee Amerikaanse wetenschappers hebben deze taal nu bestudeerd en geconcludeerd dat dit jargon eigenlijk als een eigen taal gezien kan worden. Zij noemen deze taal International Art English (IAE). In hun essay beweren zij dat deze taal gebruik maakt van een karakteristieke syntaxis en een eigen woordenschat, waarbij de woorden aporia, radically, space, proposition, biopolitical, tension, transversal en autonomy het meeste voorkomen. Ook lijkt deze taal een hekel te hebben aan naamwoorden, zo wordt uit global-> globality en uit experience-> experiencability. De oorsprong van deze taal vermoeden de wetenschappers in het Franse poststructuralisme, wat niet verwonderlijk is omdat IAE vaak klinkt als ondeskundig vertaald Frans. Het meest opmerkelijke aan IAE is, dat deze taal een vooral uitsluitende werking heeft. Als je niet in staat bent deze taal te spreken, hoor je niet bij de artistieke elite. Het is een private taal, die zich met opzet wil onderscheiden en zo verscheidenheid creëert. Het gebrek aan kritiek op deze taal vanuit de anglofone kunstwereld is hiervoor een belangrijke aanwijzing.

In het egalitaire Nederland wordt de kunstelite en de bijhorende kunsttaal (meestal een vertaling van IAE-teksten) wel degelijk en al langer bekritiseerd.  Een goed voorbeeld hiervan is deze blog waarop openbaar geuite ‘kunstbullshit’ berispt wordt en de auteur een eigens ontwikkelde ‘kuntbullshitdetector en –generator’ [PDF] geplaatst heeft.

(Een goede samenvatting van de bovengenoemde essay vind je hier)

Gif’s zijn geanimeerde beeldjes of korte filmsequensen die al bijna vanaf het begin van het Internet bestaan. Al in tijden van Geocities flikkerden zij op de meeste websites en werd de plaatsing van dansende baby’s in combinatie met Comic Sans-tekst toen beschouwd als teken van vakkundigheid en bekwaamheid op het Internet.

Dat Gifjes nu nog steeds populair zijn en zelfs tot kunstvorm verheven zijn laat zien hoe veerkrachtig en veelzijdig dit formaat is. Zo is het ook niet opmerkelijk dat nu ook de gifjes meedoen in de analoge trend. Net als met sommige populaire digitale spelletjes, zoals Angry Birds, wordt er nu ook met gif’s geëxperimenteerd in de ‘echte’ wereld. Het kunstenaarscollectief  INSA heeft streetart en gifs gecombineerd tot wat zij noemen Gif-iti, waarbij gespeeld wordt met de steeds vager wordende grenzen tussen de online- en de offline-wereld:

Augmented reality is een verzamelnaam voor applicaties waarmee de werkelijkheid vergroot wordt. Een van de bekendste voorbeelden is Layar: je richt je camera op je omgeving en je kunt aan de hand van bijvoorbeeld een wikipedia-layer informatie krijgen over de gebouwen die je ziet. Het aantal mogelijkheden voor  augmented reality is eindeloos, je moet ze alleen kunnen bedenken. De Amsterdamse start-up Brilliant After Breakfast is er deze week in geslaagd te verbazen met hun ‘virtuele tentoonstelling’ Paint Job. Bezoekers aan het Rijksmuseum kunnen met Layar een schilderij scannen. Op de telefoon verschijnt vervolgens een virtuele laag waarop de kunst is geremixed.

Het bureau bestaat pas twee maanden en Paint Job is een manier om publiciteit te verkrijgen. De app is dinsdag 29 mei gelanceerd en kon in de afgelopen dagen rekenen op (inter)nationale aandacht van blogs (voorbeeld NL, voorbeeld Frankrijk, voorbeeld Rusland). ‘Director Bacon & Eggs’ Mark Goede vertelde ons dat er geen enkele communicatie met het Rijksmuseum is geweest, maar dat ze denken dat het museum inmiddels wel op de hoogte is.

Brilliant After Breakfast richt zich op zowel commerciële als culturele organisaties. Het bureau bestaat uit vijf mensen die een gemengde achtergrond hebben, van kunst en reclame tot meer financieel-zakelijk. Brilliant After Breakfast is daarmee mooi voorbeeld van een hedendaagse start-up. De buzz die ze genereren met dit eerste project werkt: volgens Mark Goede stromen de aanvragen binnen.

Ten aanzien van de onderzoeksvraag zijn de resultaten minder verrassend: offline is bepalend voor online. Dat wil zeggen dat ouders, school en leeftijdsgenoten bepalend zijn in de cultuurparticipatie. Dit vertaalt zich door online: als tieners zelf, hun vrienden en hun ouders meer cultuur bezoeken, communiceren ze online ook meer over cultuur en zoeken ze meer informatie hierover op. Als de jeugd al informatie zoekt over “traditionele cultuur” (de woorden van het SCP) is dat vooral voor huiswerk. Ze geven aan niet te zitten wachten op schouwburgen en theaters die zich op Hyves manifesteren. De les die culturele instellingen hieruit moeten leren is dat je niet meer tieners bereikt door ze digitaal te benaderen.