Als je uitgenodigd wordt om een lezing of workshop te geven bij een organisatie of bedrijf, ben je te gast. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar dit perspectief kan helpen het verschil te maken tussen een eenmalige klus en een volgende uitnodiging.

Ik kwam deze tips tegen in de nieuwsbrief van reclamestrateeg Matt Klein. Hij schreef ze voor merken, met het idee dat zij de etiquette van een etentje moeten volgen omdat zij als het ware te gast zijn in ‘the culture’. Hier zijn ze omgewerkt voor sprekers die te gast zijn bij organisaties.

1. Goede gasten doen hun huiswerk 
Wie is je host? En wie heeft je uitgenodigd? Dat zegt iets over het doel van je komst.

Wie komen er nog meer allemaal? Wat is het jargon? Welke gevoeligheden zijn er? Wat is het niveau van de zaal?

2. Goede gasten komen niet met lege handen
Neem iets mee dat in de smaak valt, kom met waarde.

Dat kan een grap zijn, een scherpe blik. Zolang je maar iets brengt. Ik denk altijd: hoe zou Dolly Parton hier staan?

3. Goede gasten laten anderen zich bijzonder voelen
Stel vragen, wees nieuwsgierig, geef complimenten.

Erken de expertise in de zaal, laat het publiek kort reageren en neem hun input mee. Praat ook in de pauze met mensen, toon oprechte interesse.

4. Goede gasten weten dat het niet hun huis is
Het feest is niet voor jou. Je bent een deelnemer, probeer niet het verhaal te dicteren of iedereen te managen.

Speel mensen niet tegen elkaar uit en weet wanneer jouw moment klaar is.

5. Goede gasten zijn dankbaar dat ze mochten komen
Een uitnodiging is geen vanzelfsprekendheid, maar wordt gegeven op basis van vertrouwen. Kom niet ‘binnenvallen’ en breng geen toost op jezelf uit.

Bedank je opdrachtgever expliciet in je praatje en stuur na afloop nog een berichtje.

Beeld gegeneerd met AI (Canva). 

Rituelen zijn overal, daar heb je geen religie voor nodig. Irene Stengs heeft zich erin gespecialiseerd: als bijzonder hoogleraar Antropologie van ritueel en populaire cultuur keek zij heel precies naar wat – voor veel mensen – vanzelfsprekend lijkt. Op 30 januari nam ze aan de VU afscheid met een rede over wat zij de “onbeheersbare dimensies in alledaagse cultuur” noemt.

Waarom het onbeheersbare? 
Beschaving is geen lineair proces, maar kent ook “ruwe en onbehouwen keerzijdes” waarbij normen en waarden – vooral die ten aanzien van seks en geweld – worden overschreden. Stengs besprak een aantal casestudies die “laten zien hoe culturele handelingen mensen handvatten geven voor het volgen van wat zij als belangrijk en daarmee vaak ook als het moreel goede of juiste beschouwen, dan wel daar rechtvaardiging voor vinden, al maken ook grove transgressies hier onderdeel van uit”.

Het gaat steeds om rituelen, omdat in geritualiseerde contexten “het onbeheersbare zich bij uitstek laat betrappen”. Op deze manier reeg Stengs de onderwerpen Halloween, potloden, bomen en hooligans aan elkaar.

Halloween staat voor een existentiële angst voor “onbeheersbaar cultuurgeweld” uit de VS. Ieder jaar vragen media Stengs waarom de populariteit van Halloween toeneemt ?’ De terugkerende aard van die vraagt ziet Stengs als een ritueel moment, “waarop steeds vaker het gevoel gearticuleerd wordt dat Nederlandse identiteit zich onzichtbaar maar gestaag, en daarmee onbeheersbaar, in een negatieve spiraal bevindt”.

Het potlood is een voorbeeld van een alledaags object dat verheiligd wordt. Stengs deed onderzoek naar de verering van Thaise koningen. Koning Bhumibol raakte onlosmakelijk verweven met potloden, omdat hij daarmee tijdens werkbezoeken aan de arme plattelandsbevolking aantekeningen maakte van hun dagelijkse zorgen . Zijn potloden werden later tentoongesteld in vitinekasten, als een soort relikwieën.

Bomen staan centraal in Stengs latere onderzoek. Neem bijvoorbeeld de Anne Frankboom, de kastanje waarop Anne uitkeek. Toen de boom ziek bleek werden tal van acties ondernomen om te boom te behouden. Daarna werden zaailingen geëerd en verkocht. Stengs bezocht ooit een uitvaart voor een geliefde Rode Beuk, “een volwaardig afscheid, alleen met dit verschil dat de beuk zelf natuurlijk niet in een kist in de aula lag – maar, weliswaar dood, nog buiten op zijn plek rechtop stond. Een zaailing van de Rode Beuk was, in een pot, bij de ceremonie in de aula aanwezig”. Er is hier sprake van een existentiële onrust die samenhangt met klimaatopwarming en afnemende biodiversiteit, oftewel: het onbeheersbare.

Hooligans houden van vuurwerk, zij noemen het afsteken ervan zelf ‘sfeeracties’. Op 30 november 2025 organiseerden de Amsterdam 5th Hooligans een herdenkingsritueel voor hun overleden vriend Tum, met als inzet doelbewust de wedstrijd binnen vijf minuten te laten staken.

Drie wetten van Stengs
Het sacrale heeft een tendens tot escalatie, stelt Stengs. Ze noemt als ‘eerste wet van Stengs’ dat rituelen een proces doorlopen  van vermeerdering. De hoeveelheid sacraal materiaal kan zich eindeloos uitbreiden, in het geval van koning Bhumibol tot “een potentieel immer uitdijend heelal van potloden, stompjes en slijpsel”. Onze omgang met bomen laat zien hoe onze drang tot rituele herbestemming vorm geeft aan steeds weer nieuwe herdenkingsrituelen. Zo is de houtkunstroute in Amsterdam – een wandeling langs stompen van bomen met sculpturen, “niet zozeer een kunstroute, maar ook een herdenkingsroute: een hedendaagse vorm van pelgrimage”.

Stengs wijst daarnaast op een element van competitie: er zijn bijvoorbeeld boom-van-het-jaar-verkiezingen. Ook de hooligans waren in competitie, namelijk met de harde kern van FC Groningen die twee jaar eerder na negen minuten een wedstrijd stil wist te laten leggen  De tweede wet van Stengs gaat daarom over uitvergroting. Die is een gevolg van de behoefte om bij elke nieuwe uitvoering van een ritueel de vorige te overtreffen. “Daarom worden paasbulten en andere vreugdevuren steeds hoger, schooltraktaties steeds bijzonderder, en bruiloften steeds groter en exclusiever.”

De derde wet betreft de paradox van gereguleerde ongeregeldheid. Voorstanders van rituelen als vreugdevuren en carbidschieten zijn bezig met een imagoverbeteringstraject en willen hun traditie erkend zien als immaterieel erfgoed. Daartoe moeten ze door “een enorme bureaucratische hoepel van formulieren, borgingsacties en cursussen” springen.

Dwingend 
Van zulke rituelen gaat een dwingende kracht uit:

“Eenmaal onderdeel van een sociale omgeving waar een bepaald ritueel vanzelfsprekend is, is niet meedoen geen eenvoudige optie [iedereen kan voor zichzelf nu even denken aan de dwingende verplichting die uit kan gaan van het jaarlijkse kerstdiner] want dat is onaardig of onfatsoenlijk, en getuigt van een gebrek aan betrokkenheid bij die omgeving. Een ritueel nog mooier, beter of groter uitvoeren getuigt daarentegen van het tegenovergestelde. Rituelen bieden mensen gelegenheid om uit te blinken en om te laten zien wie ze zijn, en waar ze, sociaal en maatschappelijk gezien, staan.”

De aantrekkingskracht van paasbulten en vuurwerk ligt precies in “hun opwindende ruigheid”:

“Het is binnen liminele contexten dat het onbeheersbare zich onstuitbaar, althans zo lijkt het, kan manifesteren en waar … agressie en destructie de norm lijken te zijn. Voor vuurwerkhooligans vergroot het stadionverbod op vuurwerk alleen maar de grootsheid van hun wapenfeiten. ‘Ik leid mijn eigen leven’, de titel van een André Hazesnummer, was het levensmotto van voetbalhooligan Tum, een motto dat onbeheersbaarheid uitdraagt als levensstijl.”

Hij had de memo zelfs meegenomen. Jelle Postma van de NGO Justice for Prosperity waarschuwde in maart 2025 in een uitzending van Spijkers van Koppen dat minister Klever van Ontwikkelingssamenwerking het woord gender in de ban wilde doen. Het werd niet opgepikt, ik heb er niets meer over gehoord. Tot deze week: De Groene Amsterdammer maakte samen met Investico de balans op van de schade van Kabinet Schoof. Daaruit blijkt dat er inderdaad sprake is van verboden termen: woorden als non-binair en gendergelijkheid mochten niet meer expliciet in het beleidsstukken.

In het artikel staat dat een OCW-ambtenaar dat gezegd zou hebben aan het begin van een bijeenkomst waar maatschappelijke organisaties input konden leveren voor een nieuwe emancipatienota. Verderop:

“Het gesteggel op woordniveau komt ook terug in de zogenoemde ‘beslisnota’ waarin het ministerie toelicht hoe een Kamerbrief tot stand is gekomen. In dit geval is het een lange lijst met tekstuele wijzigingen, die – heel ongebruikelijk – geheel is zwartgelakt. De reden? ‘Eenheid van kabinetsbeleid.’ Er is alleen te lezen dat minister-president Dick Schoof de wens had om ‘geen polariserende brief aan de Kamer [te] sturen’.

De nieuwe emancipatienota, getiteld Veilig meedoen, verschijnt zeven maanden later en is een stap achteruit in de Nederlandse emancipatiedoelen. Het woord ‘gender’ lijkt taboe te zijn geworden. Het woord ‘gendergelijkheid’ kwam in de vorige nota veertig keer voor, nu nog maar twee keer. ‘Transgender’ ging van 46 naar elf, ‘inclusie’ van 25 naar zes en ‘racisme’ van 25 naar vier. De woorden ‘genderexpressie’, ‘genderdiversiteit’ en ‘intersectionaliteit’ verdwenen helemaal uit het stuk, net als termen als ‘institutioneel’.”

Hoge ambtenaren, zo meldt De Groene, maken zich zorgen en herkennen het probleem. Nu hopen dat deze keer de media dit wel oppakken.

Kinderen groeien op met smartphones en iedereen lijkt daarop tegen: scholen, ouders, de overheid. Daarbij worden de platformen aangewezen als grote boosdoeners: zij maken hun apps en algoritmes zo aantrekkelijk dat kinderen er niet van af kunnen blijven. Maar die prominentie van telefoons (en andere schermen) is niet zomaar ontstaan. Ouders zijn door de jaren heen de offline bewegingsvrijheid van kinderen steeds meer gaan beperken: kinderen mogen bijvoorbeeld minder vaak alleen naar buiten en mogen veel minder ver. In 2013 schreef ik dit daarover, op basis van een artikel in The Daily Mail:

Toen de Britse George Thomas in 1926 acht jaar oud was, mocht hij overal alleen heen lopen. Hij mocht bijna tien kilometer ver van huis zonder toezicht. Zijn schoonzoon was acht in 1950. Zijn vrijheidsradius besloeg nog maar 1,6 kilometer. In 1979, toen zijn kleindochter acht was, was de bewegingsvrijheid ingekrompen tot 800 meter. Het zal niet verbazen dat zijn achterkleinzoon, die acht was in 2007, niet zo ver kwam. Hij mocht nog net de 275 meter naar het einde van de straat in zijn eentje overbruggen.

Gek genoeg wordt het verband tussen overbezorgde ouders en smartphonegebruik van kinderen nog steeds maar zelden gelegd, terwijl dit toch een essentieel onderdeel is van het grotere verhaal. Dat schrijft ook The Atlantic, in een artikel naar aanleiding van een recent onderzoek onder Amerikaanse kinderen. De meesten gaven aan dat ze niet zonder een volwassene in het openbaar mogen zijn, een kwart mag zelfs in hun eigen voortuin niet zonder toezicht spelen. Minder dan de helft van de 8- en 9-jarigen is weleens alleen een gangpad in de supermarkt ingegaan.

In de survey werd kinderen gevraagd wat ze graag zou willen en het antwoord was duidelijk: vrij spelen met hun vriendjes.

Children want to meet up in person, no screens or supervision. But because so many parents restrict their ability to socialize in the real world on their own, kids resort to the one thing that allows them to hang out with no adults hovering: their phones.

So sandlot games gave way to travel baseball. Cartwheels at the park gave way to competitive cheer teams. Kids have been strapped into the back seat of their lives—dropped off, picked up, and overhelped. As their independence has dwindled, their anxiety and depression have spiked. And they aren’t the only ones suffering. In 2023, the surgeon general cited intensive caregiving as one reason today’s parents are more stressed than ever.

Maar ouders kunnen niet altijd toezicht houden. Waar kinderen vroeger naar buiten werden geschopt, krijgen ze nu een scherm in de handen gedrukt. ““Go outside” has been quietly replaced with “Go online.”” Kinderen verlangen naar vrijheid, schrijft The Atlantic. Daaraan zou ik willen toevoegen: kinderen verlangen naar plezier. En dat heb je het beste samen spelend.

Lees ook: De avontuurlijke kinderwereld bestaat niet meer. 

Het aantal cafés in Nederland daalt. Voor corona telde Nederland 6,6 cafés per tienduizend inwoners, nu is dat 5,7. De terugloop doet zich voor in alle provincies: in 85 procent van de gemeenten daalde het aantal. Naar aanleiding van deze gegevens van de Kamer van Koophandel verscheen er in NRC een artikel dat ingaat op de achtergronden.

Oorzaken die genoemd worden zijn een gebrek aan overnamekandidaten, hoge kosten en het personeelstekort. Traditionele bruine cafés blijken extra kwetsbaar. Daarbij spelen hoge prijzen: mensen drinken liever thuis. Met het verdwijnen van cafés verdwijnen dus ontmoetingsplekken. Plezier en samenkomst zijn onmisbaar voor sociale verbondenheid, en cafés vormen hier een belangrijk onderdeel van. Zonder deze plekken verdwijnt een stukje van de dorpscultuur en brokkelt gemeenschapsgevoel af. Daar spint radicaalrechts garen bij, zo laten twee recente onderzoeken zien.

Groot-Brittanië
De eerste studie [abstract] gaat over het sluiten van community pubs in Groot-Brittannië. Daaruit blijkt dat elke extra sluiting van zo’n pub de kans op steun voor UKIP vergroot met 4,3 procentpunten. Dit effect is sterker in economisch achtergestelde gebieden en treedt niet op bij ketencafés, stadscentra of gastronomische pubs. De resultaten blijven overeind bij aanvullende variabelen en verschillende modelanalyses.

Dit onderzoek onderstreept hoe sociale en culturele uitsluiting van de witte arbeidersklasse een rol speelt bij de opkomst van radicaal-rechtse partijen, naast economische factoren zoals de-industrialisatie en mondialisering. Dit onderzoek benadrukt volgens de auteur dat materiële en culturele factoren elkaar beïnvloeden. Ze pleit daarom voor een meer genuanceerde kijk dan de simplistische tegenstelling tussen economische en culturele verklaringen.

Zweden
Vervolgens is het de vraag in hoeverre dit effect ook optreedt in andere landen. In navolging van het Britse onderzoek verscheen een Zweedse studie [abstract], die eveneens een verband vond tussen kroegsluiting en een toename in steun voor radicaal-rechts. Een afname van het aantal vergunningen leidde tot een 3,7 procent toename van de steun voor de Zweedse Democraten.

Zeden heeft een andere kroegcultuur. De verklaring daar ligt niet in sociale isolatie, maar in de reactie op regelgeving: de sluitingen wekken onvrede op over restrictief alcoholbeleid en overregulering, wat belangrijke thema’s zijn binnen radicaal-rechtse ideologieën. Dit sluit aan bij populistische denkbeelden waarin verzet tegen regelgeving een centrale rol speelt bij de vorming van radicaal-rechtse steun.

Met dank aan Sarah de Lange. Beeld gegeneeerd met AI (Canva).

LEES OOK: In Memoriam: de plaatselijke discotheek

Subcultureel kapitaal verwijst naar de unieke kennis, normen en uitdrukkingen van mensen binnen een specifieke subcultuur. Om toe te kunnen treden tot die cultuur, moet je je eerst die kennis eigen maken. Zo word je pas geaccepteerd als je weet wat de ‘coole’ bands zijn, of wat de juiste kleding is. Subcultureel kapitaal verkrijg je niet zomaar en gaat gepaard met veel status – binnen die specifieke subcultuur natuurlijk.

In het het tijdperk van het internet is subcultureel kapitaal steeds minder relevant geworden. Je kunt namelijk de juiste kennis bij elkaar googelen of instagrammen. Taal is onderdeel van subcultureel kapitaal: met een bepaald jargon kan je laten horen dat je in the know bent. Ook die vlieger gaat niet langer op, betoogt Dan Brooks in The Atlantic.

Hij gebruikt daarvoor het voorbeeld “tea”, afkomstig uit de zwarte dragcultuur, dat oorspronkelijk “roddel” betekende. In de loop der jaren is het via platforms zoals Twitter wijdverspreid geraakt en heeft het zijn oorspronkelijke betekenis verloren. Slang die ooit exclusief was, wordt nu algemeen gebruikt en heeft diepte heeft verloren.

Subculturen hadden vroeger niet alleen sociale barrières, maar ook fysieke. Je moest in een daadwerkelijke ruimte zijn, waar vaak deurbeleid gevoerd werd: als je niet over het benodigde subculturele kapitaal beschikte, wist je niet waar die ruimte was, werd je er weggekeken of gewoon geweigerd. Online is dit niet zo. Brooks schrijft in dat kader:

“Thirty-five-year-olds hear the slang of teenagers, college students are privy to the language of the urban underclass, and advertising consultants learn how to talk like self-diagnosed anxiety shut-ins. As a result, how someone talks is no longer a reliable indicator of where they’re coming from. The irony is that social media—the disembodied online spaces where what we post becomes the entirety of who we are—is where we most need the identity cues that slang used to provide.”

Sociale media standaardiseren onze taal, is zijn klacht. Hierdoor verliezen de woorden hun oorspronkelijke context en culturele lading, en worden ze gereduceerd tot niets meer dan populaire termen die iedereen gebruikt. Dit zorgt ervoor dat de waarde van het subculturele kapitaal dat deze termen ooit hadden, afneemt.

Dat klinkt aannemelijk, maar dat gebeurde vroeger natuurlijk ook. Ook toen sijpelden de woorden die subculturen gebruikten uiteindelijk door naar de mainstream. Sterker, de incorporatie door de mainstream van subculturele stijl, waaronder dus bepaalde woorden, is een manier om het scherpe randje van subculturen af te halen en ze onschadelijk te maken, schreef Dick Hebdige al in 1979. Je zou hooguit kunnen stellen dat dit proces nu veel sneller gaat.

Het voorbeeld van Brooks vind ik overigens opmerkelijk slecht gekozen. Zonder dit empirisch te hebben onderzocht lijkt het me dat de verspreiding van tea bevorderd is door een ouderwets televisieprogramma, namelijk Ru Paul’s Drag Race. Natuurlijk hebben subculturen nog steeds hun eigen taal. Brooks spreekt die alleen niet.

Beeld gegenereerd met AI (Microsoft). 

‘Helicopter-ouders’ is de gangbare term geworden voor ouders die hun kinderen te beschermend opvoeden door alles proberen te overzien en te sturen. Waar de helicopter-ouder direct ingrijpt als er gevaar dreigt, is de sneeuwschuif-ouder nog een tandje voorzichtiger: die anticipeert op het gevaar. In Amerika worden zij snowplow parents genoemd (ook wel lawnmower parent of bulldozer parent), in het Nederlands vaak curling-ouders. Dit type ouder wil alle mogelijke obstakels op het levenspad van hun kinderen voor zijn en verwijderen. Zo loopt hun kroost nooit tegen moeilijkheden aan.

Een Amerikaanse collega vertelde me onlangs hoe het er in de VS inmiddels aan toegaat. Ze was in Amsterdam voor een zomeruitwisseling. De ouders van haar studenten volgden de live locatie van hun kinderen (nb: meerderjarige personen) en beschikten over het wachtwoord van hun studentenmail. Ze vertelde me zelfs over een sollicitatiegesprek voor een afgestudeerd advocaat, waarbij de ouder meekwam.

De start van het nieuwe academisch jaar laat zien hoe ouders in de VS worstelen met de scheiding van hun kinderen. Een overzichtsartikel op de Amerikaanse nieuwswebsite Axios beschrijft hoe dat vorm krijgt. Ze gebruiken technologie om hun kinderen te volgen, micromanagen de introductieweek en blijven zelfs soms slapen in de dorms. In Facebookgroepen stellen ouders vragen aan elkaar – en wordt duidelijk hoe ver hun inmenging gaat (check deze virale TikTok met voorbeelden van berichten).

Sneeuwschuif-ouders ontnemen hun kinderen de mogelijkheid om volwassen te worden. Aan de Universiteit van Amsterdam zie ik gelukkig nog weinig tekenen van zulke overmatige bescherming – laten we hopen dat dit zo blijft.

TOEVOEGING: Check ook dit leeswaardige stuk over hoe (Amerikaanse) studenten omgaan met hun overbezorgde ouders: “Strict parents raise sneaky kids.”

Beeld gegenereerd met AI (Leonardo). 

Vandaag vond voor de tweede keer de conferentie rond het Nationaal Actieprogramma Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld plaats. Professionals die werken met deze thematiek kwamen samen om te horen over de voortgang van het actieprogramma en om in deelsessies kennis uit te wisselen. Ik modereerde tweemaal de sessie Veilig in de nacht: de club als safe space.

De nacht is een plek om te experimenteren, om dingen te doen die verder niemand hoeft te weten. Voor veel mensen is het nachtleven zo een plek waar vrijheid en plezier vooropstaan, en waar mensen vaak ook expliciet op zoek zijn naar seksuele ontmoetingen. Dat zorgt ook voor een schaduwkant aan het uitgaansleven. Veel clubs, evenementenorganisaties en festivalorganisatoren zetten zich tegenwoordig gelukkig in om een veilige omgeving te creëren. In deze sessies hoorden van Anne Rodermond (Club Church), en Isabeau Keurnthes en Santi de la Mata (Paradiso) over de successen en uitdagingen van het creëren van een veilig uitgaansleven.

5 leerpunten uit de sessies

1. Juist omdat er in de nacht andere regels gelden dan overdag, hebben organisaties die verbonden zijn aan de nacht verstand van veiligheid. Andere organisaties kunnen daar veel van leren.
2. Denk eens na over infrastructuur achter seks.
3. Bij regels horen consequenties en die moeten voor alle partijen helder zijn. Tegelijkertijd: opvattingen over wat veilig is, veranderen. Regels in steen beitelen heeft daarom niet zoveel zin.
4. Onze samenleving bestaat uit gemeenschappen. De socialawarenessteams waarmee sommige clubs werken zijn laagdrempeliger dan portiers, en maken het dus makkelijker voor het publiek om iets te melden. Bovendien kennen zij hun achterban (hun community) en zien ze goed wat er speelt of gebeurt in een club.
5. Ik ben erg fan van het proefschrift van Marijke Naezer waarin zij voorstelt om de seksuele praktijken van jongeren te benaderen als avonturen (zie wat we daar eerder over schreven). Vergelijk het met wildwater rafting: dat is juist zo leuk omdat er ook risico’s zijn. De nacht is bij uitstek een plek voor avontuur. Clubs hebben verantwoordelijkheid in hoe ze dat faciliteren.

Het percentage Amerikanen dat zich als LHBTQ+ identificeert stijgt, weten we al langer uit onderzoek. Voor een groot deel komt dat door jongeren. Een nieuwe peiling van Gallup onder 20.000 Amerikanen onderschrijft dit: het percentage volwassenen dat zich identificeert als lesbisch, homo, biseksueel, transgender of queer steeg in 2023 naar 7,6 procent. In 2012 – het eerste jaar dat Gallup dit mat – was dat 3,5 procent.  De groei is het sterkst onder jongeren: 1 op de 5 schaart zich onder dit label.

Onder vrouwen is die groep nog groter: 28,5 procent. Het merendeel daarvan is bi (20,7%). Bi-mensen voeren sowieso de lijst aan. Van de respondenten die zichzelf als LHBTQ identificeren, is 57,3 prcent bi; 18,1 procent homo en 15,1 procent lesbisch. Transgender mensen maken 11,8 procent uit van die groep.

Gallup verwacht dat we binnen tien tot dertig jaar de magische grens van 10 procent van de bevolking bereiken. Dat hangt voor een groot deel af van de oudjes: in de groep boven 70 jaar identificeert slechts één procent zich als LHBTQ+. Hoe langer zij blijven leven, hoe langer ze het percentage drukken.

Nederlandse cijfers vind je hier.

Beeld gegenereerd met AI (Lexica), prompt: “a drawing of lgbtq+ young people” 

Lees ook: Feminisme splijtzwam voor Gen Z

Daten via apps is verschrikkelijk, om meerdere redenen. Zo willen we bijvoorbeeld in de liefde niet gereduceerd worden tot handelsgoed, maar gebeurt dat onvermijdelijk op de apps. Het is dus niet verrassend dat jongeren daar geen zin (meer) in hebben. Datingapps zoeken naar manieren om toch relevant te blijven. Een nieuwe app, Blush, wil nu de kloof tussen online en offline overbruggen door in te zetten op de favoriete fysieke plekken van gebruikers.

Virtuele rozen
Techcrunch legt het als volgt uit:

“Blush lets users send their potential matches digital roses, which cost $3.50 each and can be redeemed for gift cards to popular places in your community, including restaurants, grocery stores, cafés and spas. In Los Angeles, which is where Blush is currently available, roses can be redeemed at places like Erewhon, Alfred Coffee and Craig’s. Alfin says the feature is designed to mimic courting from back in the day when you would send someone roses to show that you were interested in them. The company says users are four times as likely to match when sending roses.”

Als je een profiel aanmaakt moet je aangeven wat je favoriete café, sportschool etc. is. De app wil ook zelf evenementen organiseren om mensen bij elkaar te brengen. De focus op het lokale doet denken aan Happn, een datingapp die je profielen voorschotelt van mensen in wiens fysieke nabijheid je bent geweest. Nieuw zijn de virtuele rozen die je dus in kunt wisselen voor cadeaubonnen.

Fysiek daten
Er is veel te zeggen voor nadruk op favoriete fysieke plekken. Vroeger werd er veel versierd in de kroeg: je was dan al op een plek waar je (waarschijnlijk) beiden graag kwam, wat iets zegt over je interesses. Bovendien scheelt fysiek flirten een boel gedoe. Je hoeft niet eerst te chatten en je weet direct hoe iemand klinkt en ruikt. Blush bevordert dit niet echt, de basis ligt nog steeds in de app – en daarmee waarschijnlijk in swipen, precies de handeling die zoveel mensen zo stom vinden.

Blush is nu invite-only en nog niet beschikbaar in Nederland. Ik verwacht er ook niet veel van. Het is voor de horeca ook veel interessanter zelf het daten te faciliteren, bijvoorbeeld door het organiseren van een ouderwets speeddatingevent, zoals in grote steden weer gebeurt. Overigens is het maar de vraag of de jonge doelgroep wel zit te wachten op fysiek uitgaan.

In The Guardian stond vorige week een groot stuk over ‘generation stay-at-home’. Daarvoor zijn meerdere redenen: kinderen wonen langer thuis, uitgaan is duur, je telefoon stimuleert online activiteiten, dankzij corona hebben jongeren onvoldoende leren socializen etc.

Like all skills, [Lenore Skenazy, author of Free-Range Kids] points out, social skills take practice – and children who don’t venture outside their comfort zone when small may grow up to find the outside world daunting. Skenazy is fascinated by recent research from Yulia Chentsova Dutton, associate professor of psychology at Washington’s Georgetown University, asking college-aged young people of different nationalities to describe a risky situation. “In Russia it was being chased down a street by some guy who is drunk,” she says. “In America it was taking an Uber or sitting alone in a cafe.”

Lees ook: Trend: slaap (of: de de-stigmatisering van vroeg naar bed gaan)

Jonge mensen van nu slapen langer dan jonge mensen van tien jaar geleden. Dat schrijft de Wall Street Journal in een artikel over The Hottest New Bedtime. Voor Amerikaanse twintigers is die blijkbaar 21 uur. In 2022 pakten zij een indrukwekkende 9,5 uur slaap gemiddeld per nacht. Een 19-jarige student zegt:

“All of a sudden, it’s so much cooler and way more accepted to sleep early, and everyone has just adapted.”

Volgens de krant zouden bedrijven hierop inspelen met dansmatinees en andere overdagevenementen. Op Yelp reserveert 31 procent van de gebruikers tussen 16 en 18 uur, in 2017 was dat 19 procent. Reserveringen na 18 uur en na middernacht zijn gedaald.

Als oorzaak wordt aangedragen dat jonge mensen zich meer bewust zijn van het verband tussen slaap en gezondheid. Een andere genoemde reden is ‘de-stigmatisering’ op sociale media (ik zet ‘de-stigmatisering’ tussen aanhalingstekens omdat op deze manier de term stigma wel erg aan deflatie onderhevig is). Een geïnterviewde geeft dat een derde van haar TikTok ‘for you’ nu bestaat uit mensen die vroeg naar bed gaan.

Of de trend ook in Nederland bestaat, is niet bekend. Recente cijfers zijn niet voorhanden. In 2019 sliepen Nederlanders gemiddeld 7 uur en 12 minuten per nacht.

Populaire cultuur is mijn specialisatie. In het Engels is die term veel meer ingeburgerd dan in het Nederlands: ik krijg regelmatig de vraag wat dat is, populaire cultuur. Het antwoord heb ik paraat maar het bevredigt nooit.

Op de vraag reageer ik meestal met voorbeelden (“films, series, maar ook sociale media en tijdschriften”) omdat mijn gehoor weinig heeft aan een moeilijke academische definitie (“het terrein van strijd tussen het verzet van onderschikte groepen tegen de incorporerende krachten van dominante groepen”). Sowieso bestaat er geen mooie sluitende definitie, zie dit stuk dat ik daarover met collega’s schreef. In het Nederlands is dat nog lastiger dan in het Engels, omdat popular een betekenis heeft die populair mist, namelijk ‘van het volk’.

Raymond Williams, een van de grondleggers van het onderzoek in deze richting, schrijft daarom in zijn Keywords:

“Popular culture was not identified by the people but by others, and it still carries two older senses: inferior kinds of work (cf, popular literature, popular press as distinguished from quality press); and work deliberately setting out to win favour (popular journalism as distinguished from democratic journalism); as well as the more modern sense of well-liked by many people … The sense of popular culture as the culture actually made by people for themselves is different from all of these. It relates to … folk-culture … [but is] contemporary as well as historical” (p. 237).

Onderzoekers in dit veld hebben na Williams nog andere elementen hieraan toegevoegd, zoals het belang van het alledaagse. Daarmee staan we in de wetenschap mijlenver af van hoe popular cultuur in spreektaal wordt gebruikt. Althans, dat stelt Alan McKee in een recente bespreking [abstract] van verschillende definities.

In spreektaal gaat het meestal over pop culture, zoals ook pop music een afkorting is. Ook in het Nederlands zien we die termen. Volgens McKee gaat het bij popcultuur steevast over commercieel mainstream entertainment, en dus niet over volkscultuur of het alledaagse. Hij merkt op dat de meeste mensen spreken van entertainment en dat de term popcultuur pas opduikt als het gaat om

“detailed, active engagement with entertainment products that can involve analysis of texts, gathering information about production, or thoughts about the cultural and political implications of entertainment products”.

Het zijn dan mensen die het leuk vinden om popcultuur te consumeren en bij wie het nader nadenken daarover (of erover schrijven) onderdeel is van dat plezier. Mensen die zich op die manier bezighouden met popcultuur veronderstellen een gedeeld leuk vinden: zij en de lezer, kijker of luisteraar houden van dezelfde cultuuruitingen.

In de wetenschap is dat niet zo – ik ken een schrikbarend aantal televisiewetenschappers dat nooit televisie kijkt en zelfs de neus ophaalt voor hun onderzoeksobject (ikzelf ben niet zo iemand). Er zijn ook onderzoekers die fan zijn van bepaalde vormen van populaire cultuur, maar zij worden eerder verdacht dan geprezen. Zogeheten aca-fans moeten zich voortdurend verdedigen. Ter contrast: vind maar eens Shakespeare-onderzoeker die niet van Shakespeare houdt.