Gisteren schreef ik hier over hoe heavy metal fans, groupies en bandleden hun jeugd in deze subcultuur beleefd hebben. De eerste auteur van die studie, Tasha Howe, publiceerde ook samen met anderen een onderzoek [abstract] naar hoe het dertig jaar later gaat met deze groep. Over heavy metal bestonden toentertijd grote zorgen – drugsgebruik, wilde seks, zelfmoord – en het is dus interessant om te kijken of metalheads een slechter leven hebben gehad dan hun niet-metal leeftijdsgenoten.

De respondenten bestonden uit dezelfde groep als het onderzoek dat ik gisteren besprak, dus 144 mensen die zich voornamelijk bevonden in de Los Angeles/Hollywood 1980s metal scene. Zij zijn vergeleken met leeftijdsgenoten die toen niet van heavy metal hielden, en een controlegroep van studenten.

Tevreden levens
Groupies hadden vaker ervaringen meegemaakt als gescheiden ouders, een alcoholistische of criminele ouder en huislijk geweld, maar dit verschil is klein. De niet-metal leeftijdsgenoten hadden van alle groepen het vaakst verwaarlozing door de moeder meegemaakt. De onderzoekers vonden geen verschillen in zelfmoordpogingen in de jeugd, leeftijd van eerste seksuele ervaring of alcoholproblemen. Alle metalheads dronken vroeger wel meer dan de andere groepen.

De vijf groepen verschillen niet als het gaat om huidig geluk. Opvallend is dat de drie groepen metalheads een gelukkigere jeugd hebben gehad dan hun niet-metal leeftijdsgenoten en studenten. De metalheads geven ook aan minder spijt te hebben van de ervaringen uit hun jeugd, waarbij ongeveer een derde zegt ergens spijt van te hebben tegenover 45 procent van de studenten en 51 procent van de niet-metal leeftijdsgenoten. Die laatste groep zocht het vaakst therapie voor emotionele problemen gedurende hun levens.

Alle groepen zijn relatief hoog opgeleid. De muzikanten verdienen het meeste, de studenten – logischerwijs – het minste.

The Guardian schrijft vandaag op basis van commercieel marktonderzoek dat gamen populairder werd tijdens corona, een alleszins logische ontwikkeling. Opvallend is de stijging in de leeftijdsgroep 55-64: het ooit gegamed hebben steeg in deze groep met een derde. Het is natuurlijk maar de vraag wat deze zogeheten Old Aged Gamers precies spelen. Is het The Legend of Zelda of Wordfeud? Assassin’s Creed of Animal Crossing? Volgens The Guardian gaat het vooral om games die je samen kunt spelen, zodat je bijvoorbeeld met je kleinkinderen door een wereld kunt lopen.

Lees hier het hele artikel, inclusief interviews met gamende grootouders. 

Een rollator lijkt me hartstikke praktisch. Het helpt met lopen en als je moe bent, kunnen even lekker zitten. De dingen zijn echter onooglijk lelijk, om duidelijke redenen. Als ik een hippe oudere er achter eentje zie schuifelen, hoop ik altijd dat zaken anders zijn als ik straks slecht ter been ben. Waarom worden spullen voor ouderen niet mooier ontworpen?

Een stuk op MIT Technology Review richt zich op precies die vraag, en hoe het beter kan. Het probleem ligt bij de verkeerde gedachten die ontwerpers hebben over ouderen. Zij denken volgens de auteur dat mensen van boven de 60 niet geïnteresseerd zijn in esthetiek en design. Dat heeft desastreuze gevolgen voor als het bijvoorbeeld gaat om gezondheidsgerelateerde technologie, want:

“Presented with products that are ‘brown, beige, and boring’, many older people will forgo convenience for dignity.”

Stanford heeft een speciaal Center on Longevity dat zich richt op technologie voor de oudere consument. Onderdeel daarvan is praten met ouderen, om te zien wat zij mooi en prettig vinden. Zulke ‘workshops’ werken: de deelnemende ontwerpers zagen na afloop oudere consumenten op minder stereotiepe wijze en meer als individuen met een heterogene smaak en behoeften.

We schreven hier al eerder over onverantwoordelijke seks onder ouderen waardoor het aantal soa’s in dat leeftijdscohort stijgt. Deze trend doet zich voor in Westerse landen en wordt door verschillende onderzoeken bevestigd. In het Journal of Sex Research verscheen onlangs een studie [abstract] naar de verschillen tussen gedachte en werkelijke risico’s van seksueel contact. Het gaat hier om het risico op soa’s. Van de ouderen die hoog seksueel risico lopen, onderschat 93,1 procent dit risico.

Ouderen lopen volgens de auteurs dankzij verschillende oorzaken extra risico. Chronische ziekte (zoals diabetes en kanker) zorgen ervoor dat het immuunsysteem aangetast is waardoor het lichaam meer vatbaar is voor infecties. Het stigma op seksueel gedrag van ouderen betekent dat ze zich minder vaak laten testen en hier minder toe worden uitgenodigd. Daarnaast hebben veel ouderen de Aidspaniek van de jaren ’80 aan zich voorbij laten gaan omdat ze toen (getrouwde) dertigers en veertigers waren. Dit blijkt ook uit het lage kennisniveau van senioren over soa’s.

Methode
De studie werd uitgevoerd onder 405 Amerikanen van 50 to 92 jaar. De gemiddelde leeftijd was 60,4. Het betrof vooral heteroseksuelen (93,9%). De rest identificeerde zich als homo, lesbienne of biseksueel. De meeste respondenten waren wit. De helft was getrouwd, 23 procent gescheiden, 17 procent single en 9 procent had een relatie zonder getrouwd te zijn. De respondenten werd gevraagd naar hun seksueel contact in de laatste zes maanden, hun testgeschiedenis en de mate waarin ze dachten risico te lopen.

Resultaten
De meerderheid van de onderzochte ouderen (65,5%) meent dat ze geen risico lopen op een soa. 29 procent zag zichzelf als ietwat vatbaar en 5,5 procent dacht dat zij zeer vatbaar waren. Vrouwen zeggen eerder geen risico te lopen. Minder dan de helft (45%) is wel eens getest. Hoe meer risicogedrag ouderen vertonen, hoe meer ze getest zijn – gelukkig.

De onderzoekers hebben gekeken naar het werkelijke risico dat deze senioren lopen en het gedachte risico. Ze delen 36,7 procent van hun steekproef op basis van de door hen gerapporteerde gedragingen in als laag werkelijk risico, 29,7 procent als gemiddeld risico en 32,1 procent als hoog risico. Het gaat dus zeker niet alleen om oudjes die geen seks hebben of dat al jaren met een vaste partner doen.

Hoewel dus ongeveer een derde weinig werkelijk risico loopt, vindt twee derde (65,5%) van de respondenten dat ze niet vatbaar zijn voor soa’s. 29,1 ziet zichzelf als enigszins vatbaar en slechts 5,4 procent ziet zich zelf als zeer vatbaar. De kloof tussen werkelijk risico en gedacht risico is dus erg groot. Onderstaande figuur toont de risico-inschatting uitgesplitst naar werkelijk gevaar.

We zien dus dat 93,1 procent van de ouderen die hoog seksueel risico loopt, dat risico te laag inschat. Ook de groep die gematigd risico loopt schat hun gedrag grotendeels verkeerd in: 59 procent in deze groep denkt dat ze veilig zijn, zonder dat te zijn.

Implicaties
De resultaten baren de onderzoekers zorgen: ouderen gaan hun seksueel gedrag niet aanpassen als ze niet goed inzien welk risico ze lopen. Het is daarom volgens hen belangrijk dat 65-plussers meer op risico gewezen worden en meer aangemoedigd worden zich te laten testen. Aanbevelingen hiervoor worden in de VS gedaan tot 65 jaar. Het is duidelijk dat dit moet veranderen.

Beeld: still uit documentaire Love, Sex, Senior van Laura Menna Meijer. 

Ooit was popmuziek het domein van de jeugd. Als je een baan en een lief gevonden had, dan hield je je met serieuzere zaken bezig. Dat is allang niet meer zo. Pinkpop werd dit jaar overspoeld door vijftigers en zestigers. Dat had te maken met het optreden van The Rolling Stones, maar past in een bredere trend: festivals worden door jong en oud bezocht. In je hoofd word je misschien niet oud, maar de leeftijd van je lichaam kan toch parten spelen bij festivalbezoek. We schreven al dat er festivals worden gehouden in bungalowparks zodat je niet in een tentje hoeft af te zien. Vlaamse creatievelingen speelden in op deze veranderingen en maakten een ideale tent voor mensen die geen zin meer hebben in een matje.

De B-and-bee is een slaapcel voorzien van opslagruimte voor bagage, een locker, licht en stroom. Er is een tweepersoonsmatras die kan worden omgebouwd tot een stoel. Het ziet eruit als een kruising tussen een Japans capsulehotel en een tent. De cellen worden gestapeld geplaatst.

De B-and-bee is een concept van Compaan en Labeur vzw. Zij wonnen een creatieve wedstrijd in Antwerpen en dienden het idee daarna samen met One Small Step en Achilles Design in voor de innovatiebeurs CICI 2014, waar zij een van de zestien geselecteerde projecten waren. Het ontwerp is gemaakt op basis van input van festivalgangers. Sociale economie en duurzaamheid zijn van belang voor de makers – zoals we gewend zijn van dit type projecten.

Op de Gentse Feesten is het honingraathotel gepresenteerd. Volgend jaar zal de B-and-bee beschikbaar zijn op Belgische festivals – en wellicht ook wel in Nederland.

Drugsgebruik en seks worden doorgaans geassocieerd met jong zijn. Het is bovendien gedrag waarvan gedacht wordt dat het juist voor pubers problemen oplevert, omdat zij nog niet helemaal uitontwikkeld zouden zijn. Maatschappelijke ontwikkelingen hebben er echter voor gezorgd dat dergelijke zorgen over seks en drugs nu over ouderen gaan. Eerder rapporteerden we al dat problematisch gebruik van speed, heroïne en alcohol het grootst is onder ouderen (zie ook: bejaarde verslaafden). Nu blijkt dat senioren ook met seks de fout ingaan. Volgens CNN zijn soa’s een groot probleem onder ouderen.

CNN baseert zich op een redactioneel stuk van twee jonge artsen in de British Medical Journal. In Engeland verdubbelde tussen 2000 en 2009 het aantal diagnoses van seksueel overdraagbare aandieningen onder mensen boven de 45, tot bijna 13.000. Een rapport over hiv laat zien dat in het Verenigd Koninkrijk 20 procent van de hiv-geïnfecteerden boven de 50 is. In 2001 was dat nog 11 procent. Amerikaanse cijfers duiden op dezelfde trend. Volgens de auteurs kunnen deze toenames niet verklaard worden door de vergrijzing (d.w.z. de stijging van het aantal ouderen als onderdeel van de gehele populatie). Ook is er weinig reden aan te nemen dat babyboomers losbandiger zijn dan voorgaande generaties ouderen.

De verklaring is simpel: deze groep ouderen denkt dat het hun niet zal overkomen. Ze groeiden bovendien op vòòr de grote voorlichtingscampagnes over soa’s en aids van de jaren ’80 en ’90. Daarbij komt dat erectieproblemen bijdragen aan de afkeer van condoomgebruik. Volgens de jonge artsen van de British Medical Journal is gebleken dat voorlichting door artsen onder ouderen effectief is om het aantal SOA’s terug te brengen. Tijd voor een Spuiten & Slikken voor omroep MAX!

Het internet is geenszins voorbehouden aan de jeugd en veel ouderen zijn online. Ze gebruiken het internet vooral om informatie te zoeken en in contact te blijven. Onderzoek naar de achterblijvers heeft zich vooral gericht op de obstakels die zij ervaren om online te gaan, zoals zorgen over veiligheid of gebrekkige vaardigheden. In een recente studie [abstract, New Media & Society] onderzocht Päivi Hakkarainen de betekenis die Finse ouderen die weigeren online te gaan hechten aan de computer: waar staat dat volgens hen voor?

De onderzoekers verzamelden 126 verslagen van ouderen (gemiddelde leeftijd: 69 jaar) die er bewust voor kozen geen computer en internet te gebruiken. Uit de analyse kwamen vier clusters van betekenis.

Gereedschap

A computer? Why don’t I use one? Well, it’s not much when it comes to shovelling snow and it’s just in the way when carrying firewood. (p.9)

De computer is een stuk gereedschap dat handig is, bijvoorbeeld bij schrijven of boekhouding, maar waarvoor ze al andere gereedschappen gebruiken. De computer is simpelweg een ding en geen lifestyle of wereldveranderend concept. Het is daarbij opmerkelijk dat sociale media en audiovisuele inhoud volledig afwezig is in deze manier van betekenis geven.

Vrijheidsontnemer

I feel that life has now provided me with a kind of holiday. Why on earth would I ruin it by staring at a computer screen for hours; I’d sort of be letting others program me. (p.11)

Voor een aantal respondenten staat de computer voor afhankelijkheid en het ontnemen van vrijheid. De woorden ‘slavernij’ en ‘verslaving’ werden vaak gebruikt. Dit vertoog is waarschijnlijk sterk geïnformeerd door allerlei berichten in de media over internetverslaving.

Bedreiging

I saw a film on TV where they beamed with pride while showing how a robot fed a paralysed man, an old war veteran who had given his all. Is this how they’ll be taking care of us soon? With a computer? (p.12)

Voor deze groep is de computer vaak een bedreiging van zaken als veiligheid, gezondheid, het huishouden, menselijke contact, energie, of met de hand schrijven. Veel van deze mensen geven de voorkeur aan een simpel en eenvoudig leven, en het internet compliceert dat bestaan.

Marker van verschil

You have to have the courage to be a hick. I don’t need a computer. You have to dare to live your own life and sometimes opt for the slow lane. (p.13)

De respondenten maakten een duidelijke wij-en-zij-tegenstelling. ‘Wij’ zijn degenen die het weerstaan, ‘zij’ zijn de malle computerenthousiastelingen die ons proberen over te halen. Voor sommigen betekent dit dat ze achterblijven (waar ze grapjes over maken), voor anderen juist dat zij de ‘betere groep’ zijn.

Recht op internetloos zijn

Het interessante aan de studie is dat afzien van het internet een bewuste keuze is voor deze ouderen en dat deze keuze echt onderdeel is van hun identiteit. Hakkarainen komt daarom met een aanbeveling die je maar weinig hoort, maar die zeker aandacht verdient: het recht op oud worden zonder internet.

Populaire cultuur wordt veelal geassocieerd met jongeren, maar popmuziek, televisie en sociale media zijn al lang niet meer het exclusieve domein van de jeugd. We zien nu de eerste generatie ouderen die opgegroeid is met populaire cultuur. In een recente studie [PDF] onderzocht vrijetijdswetenschapper Vera Toepol wat de samenhang is tussen tevredenheid over het leven en culturele activiteiten.

Er werden 5910 respondenten ondervraagd. De culturele activiteiten werden opgedeeld in hoge cultuur (bezoek aan klassieke muziek, opera, ballet, kunstgalerie of museum) en populaire cultuur (popconcerten, musicals, dance-events, cabaret en film). Daarnaast werd sociale integratie en eenzaamheid gemeten.

Maakt klassieke muziek eenzaam?
In het onderzoek is gekeken naar welk soort activiteiten (hoge of populaire cultuur) het beste kon voorspellen hoeveel sociale bijeenkomsten een respondent had. Hieruit blijkt dat mensen die alleen maar populaire cultuurevenementen bezoeken, het meest sociaal geïntegreerd waren. Daarnaast laten de resultaten zien dat mensen die alleen  populaire cultuurevenementen bezoeken het meest tevreden waren met hun leven. Toepol concludeert dat ouderen zich meer zouden moeten richten op lowbrow activiteiten om zo sociale uitsluiting te voorkomen. De overheid zou hier meer op moeten inspelen.

Dit lijkt goed nieuws voor de tegenstanders van cultuursubsidie. In de studie ontbreekt echter enige theoretische verklaring voor de gevonden verbanden. Daarnaast zijn geen oorzakelijke verbanden onderzocht, alleen samenhang. Het onderzoek laat zien dat mensen die eenzaam zijn meer klassieke muziek bezoeken, maar niet of klassieke muziek eenzaamheid veroorzaakt of in de hand werkt. Het zou bijvoorbeeld zo kunnen zijn dat musicalliefhebbers gewoon socialer mensen zijn. Hiertoe is een diepere analyse nodig, waarin klasse en persoonlijkheid als variabelen niet mogen ontbreken. Wellicht blijkt dat popcultureel kapitaal (in the know zijn over populaire cultuur) ouderen net als jongeren populairder – en daarmee minder eenzaam – maakt.