Laatst stuurde ik een bekende van deze nieuwsbrief een geheime RSS-feed van een coole podcast. “Hoe moet ik dit openen?” kreeg ik terug. Ik legde geduldig uit dat in de meeste podcastapps ergens een knopje zit om RSS-feeds toe te voegen. “Ik heb niet de goede podcastapp. Ik probeer het wel even op de laptop morgen”. Mezelf inmiddels inhoudend deze persoon niet direct voor boomer uit te maken, vroeg ik over welke podcastapp het ging. “Ik heb Spotify, NRC Audio, Podimo, NPOLuister en Soundcloud”. Zodoende kwam de vraag op: wat maakt nu een/de goede podcastapp?

Open versus gesloten
Je moet de afgelopen vijf jaar wel onder een steen hebben gelegen om niet door te hebben gehad dat het podcastlandschap in rasse schreden is vercommercialiseerd. Laatst kreeg ik zelfs een STER-reclame voor de NPO Luisterapp voordat ik een filmpje mocht kijken op de site van de NOS. Allemaal goed voor de concentratie van het geld van een kleine groep mensen natuurlijk. Bijna twee jaar gelden schreef ik al over hoe commerciele partijen het podcastlandschap proberen te centraliseren in deze nieuwsbriefeditie.

De RSS-feed is een unieke mediavorm, niet in de laatste plaats omdat het eigenlijk nog steeds niet goed gelukt is om die te commercialiseren. Zonder heel technisch te worden: RSS is de manier waarop podcasts worden gedistribueerd. Het zorgt er voor je je kan abonneren op een podcast via een podcastapp. Je zou een podcastapp dus zien als een soort browser voor de podcastcatalogi. Net zoals in een browser, waar je vroeger nog een website intikte, plemp je inmiddels gewoon een zoekopdracht in je zoekbalk. Je krijgt dan allerlei hits en kiest waar je naar op zoek bent¹.  Podcasts waar je naast de zoekbalk ook nog een optie hebt om RSS-links te plakken, schaar ik even onder de ‘open’ podcastapps. Podcasts die niet via RSS publiceren, noem ik zelf net als Podnews dan ook liever ‘shows’ dan podcasts.

Er zijn dus ook podcastapps waar je als luisteraar niet handmatig RSS-feeds kunt toevoegen (zie alle bovenstaande), de gesloten podcastapps. Deze apps lijken dan ook meer op streamingvideo-apps, omdat ze vaak exclusieve content aanbieden. Uiteraard valt er voor zo’n contentsilo ook wel iets te zeggen: je kan niet in de NPO Start-app Netflix- of HBO series kijken, omdat we daar immers niet voor hebben betaald met onze belastingcenten (tenzij ze de rechten kopen natuurlijk). Tegelijkertijd is het heel vreemd dat gesloten podcastapps wél alle gratis beschikbare podcast ook mogen afspelen. Om de vergelijking met de streamingapps in stand te houden: dat is toch beetje alsof je via Disney+ ook ineens alle content van YouTube zou kunnen kijken.

Wherever you get your podcasts
Hoewel het landschap inmiddels dus is vercommercialiseerd, hoor je nog altijd in trailers of credits dat je podcasts kunt vinden “in je favoriete podcastapp”. Maar stel dus dat ik je een RSS-link stuur van een geheime coole podcastfeed, dan kan je daarmee in ieder geval niet terecht bij veel commerciëlen. Dat marktaandeel laten liggen is natuurlijk niet zo slim van ze, al begrijp ik dondersgoed dat het aantal mensen dat RSS-feeds wil plakken miniem is.

Neem ik het je kwalijk als je geen goede podcast app gebruikt? Niet direct, want het is zeker onoverzichtelijk en er wordt immers alleen reclame gemaakt voor commerciële podcastapps.

Wat mij betreft is het dus zeker niet “wherever you get your podcasts“: de persoon waarmee dit blog begon had zeker geen goede podcastapp. Gebruik in ieder geval een app waarin je feeds kunt toevoegen, uiteraard het liefst gemaakt door een autonome ontwikkelaar: ga voor Overcast of Castro voor iOS en Pocket Casts op de andere platforms!

—

¹ Om het wel technisch te maken: zoeken gaat in podcast apps een stuk slechter dan in browsers, juist omdat de content niet gecentraliseerd wordt aangeboden. Veel podcast apps maken gebruik van de database van Apple, maar als je in Spotify gevonden wil worden moet je je RSS feed als maker daar ook aanbieden. De zoekfunctie in Spotify is vele malen beter dan welke app ik ook ken, omdat zij door het verzamelen van die feeds betere resultaten kunnen aanleveren. Zoeken op Youtube werkt dan ook zo goed omdat iedereen zijn video’s op de servers van Youtube (Google dus) upload. Deze gecentraliseerde platforms hebben teams met developers die ze op zoekresultaten los kunnen laten.

Dit stuk verscheen eerder als Lievens nieuwsbrief Heb je nog een podcasttip? waarin hij wekelijks over podcasts schrijft en uiteraard podcasts tipt. Abonneren kan hier. 

In de week dat ik bezig was met het ontwerpen van een voorzetwand voor in de woonkamer, waar uiteindelijk de beamer exclusieve content van streamingapps op moet projecteren, werd bekend dat Spotify nog meer grote podcastshows achter hun betaalmuur vandaan haalt.¹ Nadat eind vorig jaar Heavyweight non-exclusief werd gemaakt (en werd stopgezet) zijn nu ook de populaire talkshows Call her daddy en The Joe Rogan Experience weer gewoon via de publieke RSS-feed te beluisteren. Deze ontwikkeling zegt iets over een van mijn favoriete onderwerpen: de podcastindustrie at large. Het is zelfs een hoopvolle ontwikkeling, tot op bepaalde hoogte uiteraard.

Doelgroep
De betaalmuren in podcastland (dwz: dat je bepaalde podcasts alleen kan luisteren als je geabonneerd bent op een bepaalde dienst, zoals we dat kennen van video-streaming) zijn bijna zo snel weer afgebrokkeld als dat ze zijn opgekomen. The Joe Rogan Experience werd in 2020 ‘gekocht’ door Spotify als onderdeel van hun (gefaalde) podcaststrategie. De show die al sinds 2009 bestaat, wordt gehost door een voormalige boxer die er nogal extreme ideeën op nahoudt was al mega populair op Youtube² Door hem exclusief op Spotify aan te bieden hoopte het bedrijf meer abonnees te vergaren. Dat hij nu weer vóór de muur te luisteren is, maakt duidelijk dat de podcast gratis aanbieden en advertenties er omheen verkopen voor Spotify voordeliger is dan hem achter de muur houden. Dat kost immers ook geld.

Twee jaar geleden deed de betaalmuur voor audio ook zijn intrede in Nederland. Enkele shows gingen exclusief naar het toen in dit land geïntroduceerde Podimo. Hoe het er daarmee voorstaat weet niemand: ze houden abonneecijfers voor zich. Ik ken zelf niemand die betaalt voor Podimo, maar dat zegt eerder iets over mij dan over hoe het gaat met de audio-betaalmuur in Nederland. Ik ken immers ook niemand die VI kijkt (of althans niemand die daar openlijk voor uitkomt). Als ik kijk naar wat er zo allemaal achter de muur van Podimo staat, weet ik zeker dat ik van heel veel shows niet de doelgroep ben – veel true crime en youtubers die nu een talkshow hebben. Dit wil echter allerminst zeggen dat er geen doelgroep voor is – zie ook de kijkcijfers van VI.

Verdienmodel
Wat betreft het verdienmodel van de betaalmuur zijn denk ik twee dingen belangrijk om te begrijpen. Enerzijds zijn de shows die nu achter de betaalmuur vandaan komen echt heel populair: in Nederland kunnen we alleen maar dromen van deze luisteraantallen. Dat adverteerders happig zijn op veel bereik hoef ik jullie niet uit te leggen. Ten tweede, en dit is het hoopvolle aspect, zijn de rentes gestegen waardoor start-ups als Spotify niet meer eindeloos geld over de balk kunnen smijten – hetzelfde geldt overigens voor onze staatsfinanciën. De strategie van techstart-ups om de podcastsector de centraliseren lijkt voor nu dus mislukt. Dat biedt perspectief voor autonome makers, zou je zeggen.

Een verdienmodel dat naar mijn idee meer aandacht verdient is de listener supported show. Ik geef zelf maandelijks €50 uit aan een heel scala aan (publiekelijk beschikbare) podcasts die ik steun via Petjeaf.com, Vriend van de Show, Patreon en maandelijkse donaties. Dat doe ik enerzijds omdat ik liever zelf bepaal waar mijn geld naartoe gaat dan dat ik de eindbazen van welk (betaalmuur)platform ook mijn geld wil geven. Anderzijds doe ik het omdat ik er iets voor terugkrijg in de vorm van donateurs-exclusieve shows en jawel reclamevrije afleveringen.³

Het nadeel voor makers is dat je echt een hele lange adem nodig hebt om die trouwe schare betalende fans op te bouwen en dat het nog veel langer duurt voordat je break-even bent. Betaalmuurbedrijven kunnen die lange adem vooruitfinancieren, als het op de lange termijn ook rendabel lijkt. Als je er een beetje over nadenkt, besef je dat alle producties van de NPO natuurlijk ook voor de muur en reclamevrij zijn, omdat ze belastingbetaler-supported shows zijn. Al zijn er – zeker ten opzichte van de donatiebedragen – schrikbarend weinig mensen die bepalen hoeveel geld naar welke podcasts gaat.

Strijd
Ten slotte: je moet het de mensen die met betaalmuren dealen wel te doen geven. Er is nu eenmaal zoveel meer (goede, prima of niche) audiocontent voor de muur beschikbaar dan erachter. Dat is zo en dat blijft zo, maar dat wisten ze ook toen ze er aan begonnen. Er wordt wereldwijd 30.000 uur aan videocontent op youtube upgeload per uur. In de video/film wereld staan de ‘echte premium-dingen’ achter een betaalmuur, omdat ook veel meer in die premium dingen wordt geinvesteerd.⁴ Google heeft onlangs Google Podcasts stopgezet en sinds een paar weken kan je ook via RSS op YouTube publiceren, mits je podcast helemaal advertentievrij is… Zal de volgende strijd gaan over het verdelen van de reclame-inkomsten?

—

1 Het is niet helemaal duidelijk of alle exclusieve shows nu achter de betaalmuur vandaan zijn: veel Gimlet producties (die eerst ook publiekelijk beschikbaar waren) lijken nu ook weer voor de muur te staan. Ironisch genoeg die over het begin van Gimlet zelf niet.
2 Bijkomend effect: misschien denken heel veel mannen zonder aantoonbare ervaring hierdoor ook dat zij ook wel kunnen interviewen?
3 Looking at you voor de duizendste keer Botte en Ype.
4 Misschien is die mores daar ook sterker: ik betaal al jaren zo’n €20 per maand om onbeperkt films in de bioscoop te zien.

Dit stuk verscheen eerder als Lievens nieuwsbrief Heb je nog een podcasttip? waarin hij wekelijks over podcasts schrijft en uiteraard podcasts tipt. Abonneren kan hier. 

Beeld gegenereerd met AI (Lexica), prompt: “a photograph of a brick wall that comes crumbling down. Pedestrians walk by. The pedestrians are cleary visible in the photo and they all wear visible headphones.”

Brekend nieuws afgelopen week: het Deense podcastplatform Podimo koopt het Nederlandse podcastnetwerk en productiehuis Dag en Nacht Media voor 100 procent. Ik werd erover geïnterviewd door de Volkskrant en besprak het uitgebreid met Botte Jellema in de aflevering van De Eeuw van de Amateur die op vrijdag 1 april in je podcastapp verscheen (geen grap!). Ik werd zelfs gebeld door een redacteur van het Oog op Morgen, maar helaas later in de middag toch afgebeld omdat het er al te veel over ging in andere NPO-programma’s. Gelukkig heb ik deze nieuwsbrief*, waar ik alsnog met jullie mijn visie iets uitgebreider kan delen ;-) De take is tweeledig: voor makers en voor consumenten. Komt ‘ie:

Contentsilo’s
De vraag die Liam van de Ven van de Volkskrant aan mij stelde was wat er nu gaat gebeuren, en wat dit betekent voor makers van (verhalende) podcasts in Nederland. Dat eerste heb ik al een beetje beschreven afgelopen december in deze nieuwsbrief: wat je waarschijnlijk gaat zien, is dat er net als bij video en -muziekstreamingservices het podcastlandschap ook opgedeeld gaat worden in contentsilo’s.

Net als dat je makkelijk een abonnement kan hebben op meerdere streamingservices (Netflix, NPO plus, Disney+, HBO max, Amazon prime video, etc., etc.) is het niet moeilijk om voor te stellen dat je over een jaar of wat óók abonnementen hebt op Podimo (€5 per maand) en/of NRC Audio. Sterker nog: er is een grote kans dat je er al een hebt in de vorm van een Spotify-abonnement. Je zal dan moeten gaan switchen tussen apps om je favoriete of dé podcast van dat moment te moeten luisteren. Dat is misschien irritant voor de luisteraar, maar interessant voor de makers.

Voor makers
De reden waarom ik denk dat deze ontwikkeling in het podcastlandschap interessant is voor makers is dat er nu simpelweg meer partijen zijn waar je met een podcastidee kan aankloppen. Tot nu toe zat het meeste geld altijd bij het NPO-fonds, maar dat dat fonds ontoegankelijk en in sommige opzichten ontoereikend is en zal blijven — als het al blijft bestaan! — moge inmiddels duidelijk zijn. Je kon natuurlijk al met je idee naar commerciële partijen als De Stroom, Tonny Media, Meer van dit, Dag en Nacht of de landelijke dagbladen stappen, maar de vraag blijft dan altijd of zij er de portemonnee voor willen trekken.

Veel van wat ik gehoord heb is dat mensen er toch in hun eigen tijd aan werken en dat de audioproductie soms uit handen wordt genomen, maar dat je pas betaald krijgt als er sponsors komen. Of als je een bekende Nederlander bent natuurlijk. Met de inbreng van Het Grote Geld en Betalende Luisteraars, zou je verwachten dat Podimo wél podcast(series) kan financieren. De vraag is alleen: wordt die deal voor de makers beter dan die een NPO-fonds biedt? Daar is nu nog niets over te zeggen. Ik ben benieuwd of we binnen een jaar een grote nieuwe serie van Schik/Slowpony, Maartje Duin of Annegriet Wietsma achter de betaalmuur van Podimo aantreffen. Dat iedereen in podcastland nu heel opgewonden is snap ik, ik ben het zelf ook deels. Maar ik heb ook zo mijn bedenkingen!

Abonnement
Als ik word geïnterviewd over podcasts, zeg ik vaak dat het landschap in de VS altijd zo’n twee jaar vooruit loopt. Volgens die redenering is de toekomst voor het betalen-voor-een-podcast-abonnement nog niet zo rooskleurig. Ik vroeg me al een tijdje af of dat nu financieel uitkwam, zo’n subscription model. Zouden we bijvoorbeeld door allemaal per jaar (€4 voor een NPO-plus abonnement keer twaalf maanden) €50 meer belasting te betalen allemaal reclamevrij en high-res NPO-programma’s kunnen kijken? Het lijkt van niet.

Vorige week kondigde Netflix namelijk aan dat ze strenger gaan controleren op het delen van wachtwoorden en de abonnementsgelden gaan verhogen. Amazon prime is misschien relatief goedkoop, maar laat ook steeds reclames voor andere shows zien. Luminary, het bedrijf dat in 2019 als eerste ‘Netflix voor podcasts’ aanbood loopt nog steeds niet helemaal lekker. Dit model lijkt dus ook niet quitte te draaien. En of de contentmakers eerlijk betaald worden weten we ook niet echt.

Waarde
Het zijn spannende ontwikkelingen die makers dus mogelijk meer kansen bieden, maar of ze beter worden is dus nog helemaal niet bekend. Wat zeker lijkt, is dat podcasts en het intellectueel eigendom ervan meer op waarde worden geschat, waardoor ze meer in pas gaan lopen met andere media 

Wat waarschijnlijk wel zo blijft is dat je de leukste, experimenteelste indie podcasts niet zo snel achter een betaalmuur gaat horen, omdat ook bedrijven met veel kapitaal daar niet snel geld in stoppen (omdat het niet rendeert). Leven het open podcastlandschap!

* Dit stuk verscheen eerder als Lievens nieuwsbrief Heb je nog een podcasttip? waarin hij wekelijks over podcasts schrijft en uiteraard podcasts tipt. Abonneren kan hier. 

Afgelopen maand werd bekend dat er inmiddels 2 miljoen podcasts (titels dus, niet afleveringen) beschikbaar zijn in Apple Podcasts, een van de centrale podcastpublicatieplatformen. Dat is een opvallend getal, omdat de grens van 1 miljoen pas een jaar geleden werd gepasseerd. Des te interessanter zijn de cijfers die laten zien dat 26 procent van die 2 miljoen podcasts uit slechts één aflevering bestaan, en hetzelfde percentage tien afleveringen of meer hebben gepubliceerd, waarvan één in het afgelopen jaar.

Want het klinkt zo makkelijk: gewoon op record drukken, online zetten en je hebt je podium. Helaas is dat niet zo: podcasten is hard werken, zie ook dit artikel in VillaMedia van afgelopen week. Al helemaal belangrijk om waarde toe te voegen aan je productie wordt het wanneer je er geld voor wilt vragen, zoals Apple en Spotify onlangs hebben aangekondigd.

Gelukkig bestaat er sinds 2018 het Podcastnetwerk (waar zowel Onder Mediadoctoren als Geeky Dingen vriend van zijn). Het netwerk zet zich in om de open podcastcultuur in Nederland te bevorderen, en helpt daarbij iedereen die een eigen podcast wil beginnen. Na de meivakantie begint de vernieuwde Podcastakademie met een basiscursus.

In een reeks van vier online workshops op dinsdagavond leer je van ervaren makers de contouren van het podcastproductieproces, van opname en montage tot publicatie. In het najaar volgen verdiepende cursussen over specifieke onderwerpen, zoals mixage, interviewtechnieken en storytelling. De Podcastakademie is open voor iedereen, de basiscursus toegankelijk voor absolute beginners. Bij welke 25 procent van de podcasts hoor jij straks?

Om je aan te melden voor de Podcastakademie basiscursus koop je een kaartje. Let op: er is beperkt plek beschikbaar! Om op de hoogte gehouden te worden van nieuwe cursussen meld je je aan voor de nieuwsbrief van het Podcastnetwerk.

—

11 mei: Microfoons en audio – door Mila-Marie Bleeksma
Welke microfoon moet je gebruiken in welke situatie, en hoe gebruik je die dan goed?

18 mei: Hoe steekt het podcastlandschap in elkaar – door Misha Melita
Welke genres zijn er en wie maakt wat?

25 mei: Montagevaardigheden 1 – door Jozien Wijkhuijs,
Leer multitrack monteren met materiaal dat je hebt opgenomen als opdracht na de eerste workshop. Je leert ook hoe je van je project een bestand maakt dat je kan uploaden.

1 juni: Publiceren – door Lieven Heeremans
In deze cursus leer je hoe je van je .mp3 een podcast maakt. Je leert wat RSS is, welke hosting platforms fijn zijn om te gebruiken en hoe krijg je een podcast in Apple Podcasts, en waar moet je rekening mee houden bij publiceren?

“Er worden onderhand mensen vermoord om nieuwe podcasts te kunnen maken”, grapte podcastkoning Botte Jellema onlangs in De Eeuw van de Amateur. Grappig, gelukkig niet omdat het waar is, maar omdat het een ‘dwangcliché’ over podcasts op de hak neemt. Want wie heeft er niet gehoord dat true crime hét genre bij uitstek voor de podcast is? Die gedachte breng ik graag om zeep: de podcastserie waar dit idee op is gebaseerd is, is helemaal geen true crime!

De podcast-boom van het afgelopen decennium begon met Serial. Je kon geen artikel lezen over podcasting zonder dat deze ‘true crime’-podcast werd genoemd. Wat mij opviel in de vele praatjes en workshops die ik het afgelopen jaar heb gegeven over podcasten, is dat meer dan de helft van de mensen die ik het vroeg nog nooit van Serial had gehoord. Dikke kans dat er onder de lezers van dit stuk ook mensen zijn die deze titel niets zegt. Laat mij jullie op het hart drukken dat de invloed van Serial niet te ontkennen valt.

True crime, het genre waarin een (vaak onopgeloste) strafzaak als mysterie wordt gepresenteerd aan de luisteraar, is populair onder podcastmakers en -luisteraars. Het is verslavend om naar te luisteren, omdat je wilt weten wat er nu precies gebeurd is. Vaak doen true crime-podcasts me denken aan televisieprogramma’s die ik vroeger bij SBS of Discovery Channel keek. Daar was dan iemand vermoord en zag je nagespeelde scenes waar een moordwapen op de grond lag, een deur dichtviel en vervolgens een auto wegreed. Je zou zo al die afleveringen in audio op een RSS-feed kunnen publiceren en binnen no time een populaire serie hebben.

Hoewel Serial zes jaar geleden uitkwam, worden er nog steeds legio true crime-podcasts gemaakt. Ook in het Nederlands taalgebied: twee recente populaire zijn de onafhankelijk geproduceerde Gijzeling op de Noordzee en Mathilde’s Mysterie van NPO Radio 1. Er is nu zelfs een true crime-kinderpodcast… In de VS kocht Amazon onlangs het productiehuis Wondery, die veel bereik hebben omdat ze voornamelijk true crime uitbrengen.*

Maakt dat true crime hét genre voor het medium podcast? Allerminst, wat mij betreft. Toen Serial uitkwam was true crime volgens sommige onderzoeken het populairste boekengenre. Daarop inzetten is dus ook gewoon slimme marketing. Bovendien: kijk je naar de hoeveelheid podcasts per categorie in deze vrij recente lijst van Apple Podcasts, komt true crime op plek 56.

True crime is dus niet populair voor het medium podcast specifiek, maar überhaupt een populair genre. Daarom mag Peter R. de Vries ongeveer elke avond mag aanschuiven bij een talkshow. Dat mensen zeggen podcast = true crime, zegt eerder iets over de mensen die dit zeggen dan over het medium. Wie doorluistert, hoort namelijk iets anders.

In deze alinea kom ik kom ik met mijn moordwapen uit de kast geslopen, namelijk: Serial is geen true crime. The Telegraph heeft Serial “The Wire of podcasts” genoemd (weet u nog, van HBO op de televisie). Het heeft inderdaad vergelijkbare culturele impact gehad, en het vernieuwende voor podcasts was dat Serial de seriële vorm aannam die we kennen van de televisie — en nog daarvoor de novelle. Gecombineerd met getalenteerde makers van This American Life zorgde het voor een schokgolf aan betrokken luisteraars die en masse mee gingen zoeken naar aanwijzingen. Dit leidde er zelfs toe dat de zaak heropend werd, maar een conclusie kwam er niet echt.

Het genre van Serial, is niet alleen maar true crime of (on)opgeloste moordzaken. Ja, dit staat centraal in het eerste seizoen, maar in het tweede seizoen — dat ik sowieso beter vond dan het eerste — is van een moordzaak al geen sprake meer. Pas in het derde seizoen komen we bij een serie die wél echt lijkt op The Wire. Daarin volg je ineens allemaal verschillende personages in het rechtssysteem van Cleveland. Fascinerend, niche en unieke non-fictie.

Luister dus zeker door naar wat er uit de koker komt van Serial Productions. Het productiehuis is vorig jaar gekocht door the New York Times en bracht de prachtige serie Nice White Parents uit. Prima als je van true crime houdt, maar begraaf alsjeblieft het cliché dat true crime hét genre van podcasting is.

—

* Op fictiegebied is crime ook een razend populair, zo niet het dominerende genre: De Blankenberge Tapes (mockumentary), WRAAK (de meest cringe podcast die ik in 2020 hoorde) en Staatsgeheim zijn enkele voorbeelden. The Onion deed een geweldige parodie van dit alles in A Very Fatal Murder.

Dit stuk verscheen eerder in Lievens nieuwsbrief ‘Heb je nog een podcasttip’. Daarin schrijft hij iedere week over podcasts, en geeft hij tips over bijzondere afleveringen en serie. Abonneren kan hier. Met dank aan Sharon van Oost voor de eindredactie. 

Dagelijks on-demand audio consumeren is hot. TheNew York Times startte iets meer dan een jaar geleden, in februari 2017, The Daily: een korte dagelijkse nieuwspodcast met achtergrondverhalen. Deze podcast werd in april 2018 zelfs via American Public Media op de traditionele radio uitgezonden. De vorm van de afleveringen richt zich op de dagelijkse commute: afleveringen duren doorgaans niet langer dan een half uur.

Het medium podcast is daar uitermate geschikt voor: afleveringen worden automatisch op de mobiele devices van de luisteraars gedownload. Het probleem van haperende streamingontvangst tussen wolkenkrabbers of in de metro onder de grond wordt hiermee ondervangen. In het afgelopen jaar begonnen The Washington Post, NPR en Vox Media in de Verenigde Staten een dagelijkse podcast – zie ook deze analyse op Nieman Lab, of dit stukje op The Guardian waarin dit fenomeen wordt gezien als nieuwe hoop voor de journalistiek.

Ook in Nederland (en Vlaanderen) bieden verschillende nieuwsaanbieders dagelijks nieuws aan als podcast of via audio. Nu.nl startte in oktober 2017 en haalde in een half jaar één miljoen luisteraars. Naast die niet-dagelijkse NOS op 3 tech nieuws podcast heeft de NPO er sinds kort een dagelijkse podcast bij: De dag. Begin dit jaar startten BNR en FD met Newsroom en kwam ook Blendle met dagelijks nieuws via de koptelefoon in de vorm van Blendle Audio. Blendle audio is conceptueel vooruitstrevender dan de meeste dagelijkse on-demand nieuwsdiensten – en ze hebben een kek promotiefilmpje. Alhoewel je zou kunnen argumenteren dat Blendle Audio strikt genomen geen podcast is, richt het zich wel op dezelfde consument: de luisteraar. We nemen Blendle Audio als rare eend in de bijt onder de loep.

Personalisatie
In de maand maart luisterde ik Blendle Audio dagelijks, in de laatste week zelfs twee keer per dag omdat er een ‘middageditie’ bij kwam. Net als met reguliere podcasts moest het even in mijn mediagebruikroutine komen, ook omdat Blendle Audio alleen via de eigen app te beluisteren valt. Wekelijks consumeer ik meer dan dertig verschillende podcasts die niet op nieuws gericht zijn, dus het was even wennen om telkens op de hoogte te zijn. Blendle Audio is bij mij echter niet blijven hangen: waar met aandacht geproduceerde podcasts doorgaans een snaar weten te raken, slaat Blendle Audio met name in de uitvoering de plank mis.

Anders dan bij de eerder genoemde Nederlandse podcasts waarin nieuwslezers en presentatoren het nieuws voordragen of bespreken, wordt bij Blendle Audio een gepersonaliseerde selectie aan nieuwsartikelen aan de luisteraar voorgelezen. De ‘dagopening’, het overzicht van wat je gaat horen deze dag, is ook persoonlijk: Blendle heeft een database aan voornamen ingesproken. Dit was bij mij in eerste instantie niet zo, maar vanaf de helft van de maand werd ik elke dag aangesproken met “Hey Lieven”. Dat was eerst eng, toen grappig, maar uiteindelijk wende ik er aan en voegde het niets toe aan de luisterervaring.

De manier waarop Blendle Audio een persoonlijke benadering construeert blijft namelijk eenzijdig: de voorlezers zijn anoniem. Hierdoor kan luisteraar geen band met hen opbouwen. Bij het ‘gewone’ journaal wordt de naam genoemd van de nieuwslezer, en bij podcasts is de band tussen podcaster en luisteraar juist iets wat aan beide kanten gewaardeerd wordt. Waarom het weer wordt voorgelezen in de dagopening blijft voor mij een groot raadsel: daar gebruik ik andere apps (buienradar!) voor en als ik pas ‘s avonds of de volgende dag aan Blendle Audio toekom is het totaal irrelevant. Dit is niet het enige wat er wringt aan de ogenschijnlijk innovatieve vorm van Blendle Audio.

Slechte toneelstukjes
In Blendle Audio worden volledige, geschreven teksten uit het diverse aanbod van de Blendle kiosk integraal voorgedragen. Het voordeel hiervan is dat Blendle Audio zo niet afhankelijk is van persberichten en podium kan geven aan meer diepgaande stukken. Helaas levert het voorlezen een rare luisterervaring op: anders dan bij podcasts moet de luisteraar moeite doen om het verhaal te volgen. Een geschreven journalistieke tekst is, in tegenstelling tot een script of toneeltekst, immers niet gemaakt om voorgelezen te worden. Aanhalingstekens ontbreken bijvoorbeeld: dit werkt verwarrend omdat de voorlezer steeds “zegt de geïnterviewde” moet zeggen. Hierdoor klinken interviews als slechte toneelstukjes, of als een film die maar door één persoon ‘gedubt’ is.

Zoals hier al eens opgemerkt op Villamedia laat de kwaliteit van voorlezen te wensen over, al zijn er in de loop van aart duidelijk professionelere stemmen aangenomen. Zelfs met die stemmen moet de luisteraar goed zijn best doen om het verhaal van de geschreven tekst te blijven volgen. Nieuwsitems op de radio zijn niet voor niets kort van duur, tenzij er een panelgesprek plaatsvindt – wat bij Blendle Audio nooit het geval is. Vooralsnog praten de stemmen de luisteraars niet ‘bij’, maar lezen ze gewoon voor wat de redactie van Blendle Audio in de krant heeft gelezen.

Blendle heeft wellicht over het hoofd gezien hoe aandachtig een podcastluisteraar luistert – zie ook deze aflevering van Onder Mediadoctoren over de podcastluisteraar. Verkeerde intonaties of uitspraak (een voorbeeld: “het Bostonse technologie instituut MIT”, letterlijk uitgesproken als ‘mit’ en niet als M.I.T.) halen mij als luisteraar direct uit de concentratie die ik al zo hard nodig had. Daarbij zijn dikwijls montagefouten te ontdekken als zinnen steeds opnieuw voorgelezen worden, of loopt het ene voorgelezen in het andere stuk over zonder duidelijke tussenstop – maar met dezelfde stem. Heel verwarrend!

Zelfs als een auteur zijn eigen stuk voorleest, wat ik één keer gehoord heb, komt het niet overtuigend over. Met audio luistert het nauw, en het klinkt vaak alsof ze bij Blendle Audio niet echt weten wat ze doen. Dat is raar, want bedenker Alexander Klöpping host zelf samen met Ernst-Jan Pfauth Een Podcast Over Media, waaraan te horen is dat die duidelijk met liefde is geproduceerd door ‘podcastkoning’ Botte Jellema.

Eigen karakter
In de beginjaren van de radio las men kranten aan de microfoon voor en werden toneelstukken opgevoerd voor microfoons. Al snel kwam men er achter dat radio als medium een eigen karakter kent en de luisteraar op een andere manier dan in een lezing benaderd dient te worden. Nu de podcast doorbreekt is het de vraag of Blendle hier bewust van afwijkt, of opnieuw het wiel van de radio aan het uitvinden is. Blendle doet er wellicht goed aan om af te kijken bij de hoogwaardige dagelijkse producties uit Amerika, of dichterbij bij de podcast Uitgesproken van de Belgische krant De Standaard. Tegel-winnend audiocollectief Schik maakt voor hen een wekelijkse, mooi vormgeven podcast met achtergrondverhalen over een actueel onderwerp.

Met de huidige uitvoering rijst namelijk de vraag of Blendle Audio onderdeel is van het masterplan van Blendle om, zoals ze zelf zeggen, “de journalistiek te redden”, of dat het het ten prooi valt aan de wens om te vernieuwen om het vernieuwen.

Lieven Heeremans studeerde in september 2017 af bij de research master Media & Performance Studies aan de Universiteit Utrecht. Sinds 2018 conceptualiseert en produceert hij podcasts en aanverwante evenementen, zoals de Podcastclub.

Spotify is een van de populairste muziekstreaming diensten op het internet. Gratis (met reclame) of tegen betaling (hoe meer je betaalt, hoe meer mogelijkheden) kunnen maar liefst twintig miljoen liedjes instant uit de cloud je oren in streamen. Bovendien geeft het iTunes-achtige programma de mogelijkheid muziek met vrienden te delen of te ontdekken. Recentelijk kwam naar buiten dat de dienst ondanks zes miljoen betalende gebruikers niet direct uit de rode cijfers kwam. Daarnaast is het nog maar de vraag of de artiesten met dit model daadwerkelijk krijgen wat ze verdienen. Los hiervan is ontdekt dat twintig procent van de liedjes die beschikbaar zijn nog nooit door iemand zijn beluisterd.

Een creatief trio had medelijden en startte de webapp forgotify.com waar, door simpelweg op play te drukken, liedjes uit de verdoemenis worden geholpen. Het opzetten van deze mega-playlist als achtergrondmuziek kan tot komische situaties leiden: voor je het weet word je opgeschrikt door je  toekomstige lievelingsband terwijl je net gewend was aan de klassieke muziek – het meest voorkomende genre.

Naast gewoon pils hebben veel café’s tegenwoordig meerdere speciaalbieren op de tap. Grote Belgische brouwers hebben in de afgelopen jaren hun best gedaan speciaal bier te marketen voor een jonger publiek, denk hierbij aan Duvel, La Chouffe en vooral Vedett. De soortnaam van het bier zegt het al: door een speciaalbiertje te bestellen kan je je onderscheiden.

In navolging van lokaal eten produceren en consumeren wordt nu ook het lokaal produceren én drinken van bier steeds populairder. Op meer en meer plekken in Amsterdam kunnen bieren gedronken worden die niet massaal in een fabriek, maar lokaal in kleine ketels geproduceerd zijn. Het idee achter de lokale speciaalbieren is dat er zowel meer aandacht wordt geschonken aan het brouwproces als aan de plek om het te drinken. Waar iedereen wel eens een biertje van Brouwerij ’t IJ heeft gedronken, hebben minder mensen een ‘Willeke’ of een ‘Johnny’ van Brouwerij De Prael geserveerd gekregen door een van de bedieningsmedewerkers met een psychiatrische achtergrond. Daarnaast hebben kleine brouwerijen meer vrijheid om nieuwe recepten voor seizoensspeciaalbier uit te proberen.

In het recent uitgekomen boek Ontdek de Bieren van Amsterdam wordt naast de opkomst van ambachtelijke brouwerijen ook beschreven waar je het beste kan drinken. Tip: de app Untappd geeft je de mogelijkheid je bierkennis op een Foursquare-achtige manier te etaleren.