Home / Blog / De representatie van trans* mannen in Nederlandse fictieseries

De representatie van trans* mannen in Nederlandse fictieseries

LATER LEZEN

Vorige week blogde ik over onderzoek naar de verschillende script voor trans personen in Nederlandse media. De bekendste Nederlandse trans personen zijn waarschijnlijk oud-Big Brother-deelnemer Kelly van der Veer en beautyvlogger NikkieTutorials. Beiden passen in het script van De Succesvolle Trans dat in dat onderzoek wordt beschreven. Kelly en Nicky zijn daarnaast alletwee vrouw en beiden kwamen uit de kast als trans toen ze al bekend waren.

Volgens mediawetenschapper Laura Copier zijn zij exemplarisch voor trans representatie in Nederland: we zien trans mensen vooral in non-fictie genres en dat zijn dan vooral vrouwen. Copier gooit het daarom over een andere boeg en onderzoekt trans mannen in fictie. Ze koos daarvoor de webseries Anne+ (2018–2020) en Queer Amsterdam (2017).

Doris in Anne+
Doris is een personage in Anne+ dat in seizoen 1 kort geïntroduceerd wordt als de nieuwe liefde van hoofdpersoon Anne’s ex Lily. In het tweede seizoen is er een aflevering waarin de relatie tussen Lily en Doris centraal staat. Doris is op dat moment in transitie, wat veel aandacht krijgt in het narratief. Daarnaast richt het verhaal zich op de relatie, of beter gezegd: de ruzie tussen hun omdat Lily vreemd is gegaan met Anne. Doris wordt gespeeld door Flip Zonne Zuijderland, een trans man die op dat moment zelf ook in transitie was.

Copier beargumenteert dat de aflevering vooral draait om hoe relaties veranderen als een partner in transitie gaat. Lily plaatst zichzelf in de rol van helper en lijkt minder seksueel geïnteresseerd in Doris vanwege de transitie. Doris wil dat dingen ‘gewoon simpel’ zijn en stelt hoe gelukkig hij is in en met zijn transitieproces. We zien hier het script van De Succesvolle Trans terug: de nadruk ligt op zelfverwezenlijking, het nastreven van geluk en je ‘authentieke ik’ vinden.

Sam in Queer Amsterdam
Sam is de hoofdpersoon van Queer Amsterdam. Sam gaat in de serie in transitie en in iedere aflevering komt een obstakel in het transitieproces aan bod. Centraal in de serie staat Sams coming-out en zijn crush op Mira. Zij is net uit de kast als lesbisch en is in de veronderstelling dat Sam een vrouw is. Sam wordt gespeeld door Stefanie van Leersum, een cisgender vrouw. De producent van de serie, Bart Peters, is wel zelf trans.

Sam introduceert zichzelf als trans aan de hand van, in Copiers woorden, “the tired trope of being ‘a man born in a woman’s body’” (p. 185). Copier vindt de uiteindelijke onthulling wat geforceerd en klungelig. Mira’s identiteit als lesbienne staat onder druk dankzij haar aantrekking op een trans man, maar in deze serie komt het wel goed. Ook Sam is een voorbeeld van De Succesvolle Trans, zijn lichaam en identiteit worden gebracht als een werk in uitvoering.

Gewoon Nederlands normaal doen
Copier is teleurgesteld dat beide series vasthouden aan dit script en dat ze niet vernieuwen. Ze schrijft vervolgens:

“In the context of narrative fiction, the hurdles, obstacles and setbacks they must overcome is useful for narrative purposes. The consequence of this narrative is that it undercuts and limits representational complexity” (p. 191).

Beide series vertonen volgens Copier een typisch Nederlands ‘normaal doen’-motto. Homoseksualiteit wordt beschouwd als onproblematisch en de series hebben het “perhaps, naïve belief that with increased visibility comes social acceptance”. Doris en Sam willen normaal zijn en normaal gevonden worden. Deze representaties zijn zeker niet betekenisloos, schrijft Copier, maar er is noodzaak voor meer complexe en onderscheidende representaties van trans personages om de daadwerkelijke levens van trans mensen zichtbaar te maken.

Het hoofdstuk ‘Streaming Trans* in the Netherlands— The Narrative Function and Development of Trans* Masculine Characters in Anne+ and Queer Amsterdam’ verscheen in de bundel Trans* Time Projecting Transness in European (TV) Series en is niet online beschikbaar. 

DEEL DIT BERICHT