Vanuit een fanstudiesperspectief is het vrij voorspelbaar: er verschijnt een nieuwe serie of film van een bestaande franchise en een deel van het fandom wordt boos. Zo ook met Lord of the Rings: the Rings of Power, de serie die eind deze zomer uitkwam op Amazon. De klachten komen neer op onvrede over wat met het bronmateriaal is gedaan. Zulke onvrede wordt geuit in posts, maar ook met memes. In een artikel op Diggit, het blog van de opleiding cultuurwetenschap van Tilburg University, bespreekt Inge Beekmans deze memerijen. Ze wijst vooral op de relatie met Big Tech.

Veel grote namen in die industrie zijn verzot op de fantasyreeks. Zo noemde PayPal-oprichter Peter Thiel een van zijn bedrijven Palantir Technologies (een palantir is een magisch object) en Facebook-medewerker Palmer Luckey is nu de baas van Anduril Industries, vernoemd naar een mythisch zwaard. Volgens Beekmans was het slechts een kwestie van tijd dat LotR-fan Jeff Bezos de rechten zou willen kopen. Amazon betaalde $250 miljoen voor de rechten om televisieprogramma’s te maken gebaseerd op boeken – wat niet het zelfde is als de volledige rechten kopen. Amazon is dus beperkt in wat ze kunnen doen.

Beekman analyseerde memes gepost op Twitter en zag veel racisme en woede over de casting, net als antiwoke berichten. Ook wordt er neergekeken op de kwaliteit en de manier waarop afgeweken wordt van de boeken: veel memes zetten beelden van ‘high quality’ art naast ‘low quality’ of amateurtekeningen om aan te geven hoe slecht ze de serie vinden. Een deel van de tweets richt zich daarbij specifiek op Bezos’ rol in het vermeend verpesten van hun object van fandom.

Interessant zijn de meta-memes, memes over memes. Daarin wordt vaak een connectie gemaakt met het gelijktijdig verschenen House of the Dragon, een prequel op Game of Thrones. Er waren maar weinig memes die verwezen naar specifieke scènes – wellicht omdat deze boze fans die niet hebben gezien?

Beekman concludeert dat deze fans met deze memerijen duidelijk maken hoe groot het verschil is tussen hun betekenisgeving aan Tolkien en die van Silicon Valley. Amazon zou slechts oppervlakkige intenties hebben. Dat betwijfel ik. Amazon is als bedrijf gericht op winst maken. Het ‘openen’ van het werk van Tolkien betekent waarschijnlijk dat je een veel groter publiek kunt aanspreken dan deze groep diehard-fans, die je toch nooit volledig kunt plezieren precies omdat ze diehard-fans zijn.

Onderling mopperen fungeert als een manier om de onderlinge banden te versterken, creatieve en grappige memes bedenken verleent status. Zo zijn de fans verenigd in hun afkeer, zonder hun fandom los te laten. Zo vormen ze een deel van het publiek dat voor andere partijen (commercieel of politiek) op andere momenten interessant kan zijn/worden. Zie ook: Star Wars: The Last Skywalker.

Een meme is een idee dat zich binnen een cultuur verspreidt. De term werd in 1976 gemunt door Richard Dawkins in zijn boek The Selfish Gene. ‘Meme’ rijmt daarom met het Engelse gene. Het woord verspreidde zich als een echte meme van persoon tot persoon net zolang tot hij ingeburgerd was. In Nederland kennen we het vooral als internetmeme: filmpjes, foto’s of andere vormen van cultuur die online gedeeld worden. Volgens socioloog Giselinde Kuipers braken ze echt door na 9/11.

Kuipers, die promoveerde op humor, deed al snel na de aanslagen onderzoek naar wat ze toen ‘internet disaster jokes’ noemde [artikel 1, artikel 2]. In een draad op Twitter betoogt ze met voorbeelden waarom de internetmeme dankzij 9/11 onderdeel werd van de mainstream. Het gaat om intertekstuele verwijzingen: referenties naar populaire cultuur, reclames of andere media-uitingen – zoals de ‘Bert is evil’-meme met Bert uit Sesamstraat naast Osama Bin Laden (die overigens al uit 1998 stamt).

9/11 was in 2001, dus voordat we sociale media hadden. De memes werden gedeeld via e-mail of op websites. Ze zien er in onze ogen knullig in elkaar gezet uit. De humor is vaak oneerbiedig en incrowd, zoals het internet toen was. Memes waren dus niet nieuw, maar:

“9/11, with its peak in media consumption, including online media; and its intense focus on one event, greatly helped in pushing this form into the global media mainstream. So, on top of many other things, 9/11 also changed our sense of humor.”

We schreven hier al eerder over hoe jammer het is dat ‘Yahoo! Answers’ verdwijnt. Het is aanleiding voor allerlei media om te grasduinen in de beste antwoorden op de gekste vragen. Zelfs The Guardian, toch een van de meest respectabele kranten ter wereld, trekt op die manier clicks. Zij kozen voor ‘kunnen baby’s geesten zien’ als kop. Daaronder volgen twaalf vragen met integraal afgedrukte antwoorden.

Nu zijn lijstjes sowieso interessant: we vinden het prettig om onszelf af te laten leiden door 5, 7 of 29 voorbeelden van iets. Door er een cijfer aan te hangen, kan de lezer een inschatting maken van hoeveel tijd het hem gaat kosten: ja, ik heb inderdaad ruimte in mijn agenda om 88 schattige kittens te bekijken.

Dat The Guardian deze Yahoo-content doorplaatst vind ik extra interessant omdat aan auteursrecht niet meer gedacht wordt: deze antwoorden zijn onderdeel van het publiek domein en dat is dat. Bovendien onderstreept het de open aard van het internet: als we nu overal deze antwoorden plaatsen, kan deze content niet verdwijnen. Daarom kunnen wij hier niet achterblijven.

Op 4 mei stopt Yahoo! Answers, de Q&A-rubriek die het platform sinds 2005 draaide. In die tijd, het is nu bijna niet meer voor te stellen, had men groot vertrouwen in de ‘wisdom of the crowd’: het idee dat veel mensen samen dingen weten. Het internet betreurt het verdwijnen van Yahoo! Answers, voornamelijk omdat er hilarische pareltjes tussen zaten – zie dit overzicht van grappige klassiekers als ‘how is babby formed’ en ‘do you think humans will ever walk on the sun’.

Yahoo! Answers behoort tot het culturele archief, maar de Yahoo-mensen zijn de content rucksichtslos aan het verwijderen. Reden voor The Atlantic om het bedrijf “a bumbling villain of internet culture” te noemen.

Vrijwilligers zijn nu bezig om zo snel mogelijk zoveel mogelijk content te archiveren. Het is user-generated content, en behoort dus eigenlijk tot het publiek. Yahoo denkt daar anders over. Ze weigeren de archivisten te helpen – het zou al fijn zijn als ze zouden zeggen hoeveel pagina’s er in totaal zijn. Ze werken hen zelfs tegen door automatisch vrijwilligers die veel content oproepen te blokkeren. Hun verweer? Ze willen zich simpewel voortaan richten op “premium trusted content”. Dat kan wel zijn, maar dat is – in woorden van The Atlantic –

“casual disregard for the historical value of the stupidest stuff, mixed in with the sublime.”

In de Pixar-film Soul, nu te zien op Disney+, verzorgt Tina Fey de stem van het personage 22. 22 had iedere stem kunnen kiezen, maar koos – naar eigen zeggen – voor die van een witte vrouw van middelbare leeftijd omdat dat de meest irritante stem was die ze kon bedenken. Dit detail is een verwijzing naar een redelijk recent fenomeen in populaire cultuur: de Karen.

Urban Dictionary definieert een Karen als: “Middle aged woman, typically blonde, makes solutions to others’ problems an inconvenience to her although she isn’t even remotely affected.” Vorig jaar legde Nadia Ezzeroili in de Volkskrant de Karen als volgt uit:

“het stereotype van een onuitstaanbare vrouw van middelbare leeftijd – wit van huidskleur, met een vlotte korte blonde coupe – die op hoge poten de manager wenst te spreken wanneer een dienstverlener geen rode loper heeft uitgerold voor hare majesteit De Klant. Een racistische vrouw bovendien, die zich hysterisch of bazig opstelt wanneer ze geconfronteerd wordt met de aanwezigheid van een zwarte man of vrouw. En sinds kort belichaamt ze ook de betweterige anti-vaxxer en de chronisch ontevreden feeks die zich publiekelijk verzet tegen coronamaatregelen.”

Karen-video’s zijn ongelooflijk populair en zijn precies de soort content die platforms graag zien: ze zorgen voor veel engagement. Er zijn bureaus zoals ViralHog die zoeken naar zulke filmpjes. Ze kopen de rechten en verkopen die dan door aan nieuwssites. Websites als The Daily Dot hebben hier speciaal redacteuren voor. Op The Atlantic wordt uitgelegd wat een goede Karen-video maakt. Perez Hilton legt dat er een duidelijk begin, midden en eind moet zijn. Hoe absurder de klagende Karen, hoe beter. “If you can get drama, ridiculousness, and explosion in 15, 30, 60 seconds, that’s gold.” Het liefst is er echt een meltdown.

Juist in coronatijd zijn zulke filmpjes aantrekkelijk om te kijken en om te delen. Op sociale media wordt immers eindeloos geklaagd over anderen die zich niet aan de regels zouden houden, en gezamenlijk haten is een vorm van bonding. Deze manier van publiek beschamen is net als roddel een manier van norm-vorming: zo wil je niet zijn, zo hoor je je niet te gedragen. Daarbij valt de gretigheid waarmee de hordes echte mensen te kakken zetten op. De Karens heten misschien niet echt Karen, maar het zijn – in tegenstelling tot de zwevende 22 – wel echte mensen met echte levens voor wie zo’n virale video echte consequenties heeft, die ze zelf nooit hadden kunnen overzien toen ze zich lieten gaan.

GameStop is een ouderwets bedrijf. Het is een keten van fysieke winkels waar je games kunt kopen. Je zou daardoor zelfs kunnen zeggen dat het een uitstervend bedrijf is, nu je games gemakkelijk digitaal aanschaft. Toch steeg de prijs van hun aandeel deze week spectaculair. GameStop was een meme stock geworden. Met de aandacht voor die spectaculaire prijsstijging, leerde de wereld ook ineens wat zo’n meme-aandeel is. Gisteren verschenen er overal stukken over: op Medium, Vox, Techcrunch – en daarom ook maar op dit blog.

De term meme stock bestaat in ieder geval al sinds 2018. Hij wordt nu uitgelegd als een lieveling van kleine aandeelkopers die Reddit gebruiken om de prijs van het aandeel op te drijven. Zo’n actie is niet centraal gecoördineerd, vandaar het bijvoegsel meme. Zoals eerder zulke platforms de populariteit van Trump opstuwden, wordt nu een aandeel ‘geholpen’. Daar zit ook een duidelijk trol-element richting gevestigde beleggers bij. James Surowiecki op Medium:

“Instead, what meme stocks all have in common is that they start off with a cheap stock price and a relatively low market cap, and they’re heavily shorted, meaning that hedge-fund managers are betting that these stocks are going to fall. (GameStop, for instance, was and still is one of the most heavily shorted stocks on Wall Street.)”

Aandelen met een lage instapprijs zijn aantrekkelijk voor amateurbeleggers. De grote hedgefunds zijn een fijne vijand voor de Redditters.

“Targeting stocks that are heavily shorted, meanwhile, makes it possible to orchestrate short squeezes. When a heavily shorted stock jumps in price — because, say, a crowd of individual investors all decide to buy at once — short sellers that can’t take the pain start buying back shares to cut their losses. (In Wall Street parlance, they cover their short.) That drives the price higher, which in turn inflicts more pain on those short sellers who are still in, and so on. Meme-stock traders have also become adept at using options — which you can now trade commission-free on most online platforms — to create the same kind of positive feedback loop, with buying in effect begetting more buying.”

Je kunt het zien als een lolletje trappen, je kunt het zien als economisch rellen, maar ook als correctie op de markt: blijkbaar waren deze aandelen ‘too shorted’.

Door verschillende mensen werd ik gewezen op de Tumblr Saved by the bell hooks, waar de Amerikaanse kunstenaar Liz Laribee eer betoont aan mediawetenschapper bell hooks. Laribee doet dat in de vorm van image-macro’s waarbij ze beeld uit de jaren ’90 jeugdsitcom Saved By The Bell combineert met citaten van hooks. Het werk van hooks gaat grotendeels over feminisme, ras en populaire cultuur. De Tumblr is een mooie viering van kritisch nadenken over onze media. Hopelijk volgen er meer.

Lees hier een interview met Laribee. 

Memes zijn running gags die rondgaan op het internet. Hoewel memes ontzettend populair zijn, wordt er in verhouding bar weinig onderzoek naar gedaan. Kate Miltner schreef haar scriptie erover en werkt inmiddels voor Microsoft. We schreven eerder over haar werk waarom LOLCATS leuk zijn. In een recente presentatie [volledige toegang] voor de jaarlijkse conferentie van de International Communication Association legt Miltner uit hoe de inzet van memes verandert en waarom dat relevant is.

Bij memes is kennis van de regels van het genre essentieel. De gebruiker laat met een meme zien hoeveel culturele kennis hij heeft. Er bestaan verschillende sites waar gebruikers makkelijk memes kunnen maken, zoals Meme Generator en Quick Meme. Daar valt volgens Miltner echter op dat makers zich helemaal niet aan de regels van het genre houden. Volgens haar komt dat omdat memes ook gebruikt worden voor interpersoonlijke (en dus privé) communicatie.

In het denken over User Generated Content (USG), waar memes onder vallen, is het idee steeds dat deze content bedoeld is voor publieke outlets. Uit het onderzoek van Miltner bleek nu juist dat mensen memes maken om in kleine kring zaken te communiceren, als een verjaardagskaart bijvoorbeeld of als een vorm van sociale steganografie: een soort cryptisch bericht op een publiek forum dat alleen insiders snappen. LOLCATS zijn hier geschikt voor omdat ze emotionele afstand toestaan en omdat er voor iedere gelegenheid wel een LOLCAT te vinden is.

Binnen de internetcultuur worden emoties en emotionele uitingen gezien als teken van zwakte. Een LOLCAT inzetten om een emotie over te brengen is dus een internettermen het fout doen. Miltner stelt dat dit een van de redenen is waarom oudere internetters nu klagen over het gebruik van memes. Gender speelt hierbij een rol: gebruikers van platforms als 4chan – waar memes geboren werden – zijn vooral jonge mannen. De emotionele gebruikers zijn vaak wat oudere vrouwen.

Miltner eindigt met een aantal relevante vragen:

• What does it mean that we are using formats that were birthed in an environment bathed in sexism and white male privilege?
• How does that impact what we express, and who chooses to participate in this way?
• What does it mean that more than ever before, we are thinking and feeling in pictures – those of our own making, as well as those that we repurpose for our own use?
• What does it mean for this type of expression that the vocabulary of emoji – as well as the canonical library of GIF images that are perpetually re‐used and repurposed— is limited in very specific ways?
• If we understand that people spread things because the content is emotionally resonant for them on some level, why do we assume that this sort of exchange is only happening in public venues?

Tot slot vraagt ze zich af waarom memes pas serieus genomen werden toen ze gebruikt gingen worden voor serieuze zaken, zoals politiek. Het antwoord daarop ligt besloten in de aard van populaire cultuur. Nog steeds kennen we daaraan weinig status toe, ondanks het grote aantal mensen voor wie zulke uitingen betekenisvol zijn in hun leven.

Januari was op Facebook de maand van de ‘be-like’-pagina’s. In korte tijd kreeg de pagina ‘Tattas be like’, opgericht op 3 januari, duizenden likes. Tatta is straattaal voor Nederlander. Op de pagina staan image-macros (wiki) met stereotypen van Nederlanders. Oprichter Cid, zelf half tatta, vertelde aan Vice hoe de eerste dagen verliepen. Internetcultuur moedigt lenen en bewerken aan. Er volgden dus al snel afgeleide pagina’s, bijvoorbeeld over Achterhoekers en korfballers (zie dit overzichtje op HP/De Tijd).

Een pagina over de Hogeschool van Amsterdam werd gesommeerd te stoppen. De HvA vond dat er sprake was van misbruik van naam en logo, zo meldde Folia. De oprichters veranderden daarom de naam en haalden snel weer 2000 likes.

De kracht van deze pagina’s zit in de herkenbaarheid. Iedereen met een beetje zelfspot kan lachen om Nederlandse gierigheid of eetmores. De meme lijkt een beetje op ‘What people think I do‘-meme. Eerder schreven wij over onderzoek naar de aantrekkingskracht van LOLcats. Daaruit bleek dat de genreherkenning, humor en de uitnodiging zelf LOLcats te maken relevant waren. Die punten gelden ook voor de ‘be like’-pagina’s.

Zei iemand daar katten trouwens? Onze favoriete tatta-spin-off is Kattas be like.

Als je zelf aan de slag wilt: er zijn verschillende websites en apps waarmee je snel een image-macro maakt. Voor de iPhone zijn er bijvoorbeeld mematic en meme generator. Op het web kan je onder andere terecht bij quickmeme of de meme generator van Imgur.

Bron beeld boven: Be Like pagina’s Be Like.

We leven in de gouden eeuw van de televisie, maar we leven ook in een tijd waarin nostalgie naar media van vroeger welig tiert. Tel dit bij elkaar op en je begrijpt het nieuwe YouTubefenomeen ‘series van nu met een leader uit 1995’. Gebruiker Goestoeleven uploadde op 16 maart een filmpje waarin hij een alternatieve leader maakte voor de serie The Walking Dead met de look & feel van de jaren ’90: “In an alternate universe, The Walking Dead aired in 1995. Here’s the intro”. Op 6 maart plaatste hij er een van Breaking Bad. Goede internetmemes nodigen uit tot zelf doen. Je kunt nu ook zien hoe Game of Thrones in 1995 had aangevoeld, of Prison Break, of Love/Hate. Niet alleen Amerikaanse series zijn te vinden, getuige deze van de Deense serie Danish Dynamite. Ze zijn niet allemaal even goed, maar ze geven een mooie meta-visie op hoe televisie verandert. Daarnaast laten ze zien hoe genre-elementen herkenbaar zijn.

Via Adweek.

Voor een presentatie of brochure haal je zo een perfecte foto van een van de vele stock-websites. Nou ja perfect, echt serieus word je er natuurlijk niet mee genomen. Dat blijkt ook uit de talloze Tumblr’s en rubrieken die aan het fenomeen gewijd zijn, en de nieuwe videoclip van Darwin Deez.

Het kan dan wel makkelijk en goedkoop zijn, maar ik vraag me af of er überhaupt nog mensen zijn die ook maar zonder een enige ironie stockfoto’s durven te gebruiken. Altijd die te overdreven blije of sombere personen in alledaagse, maar vaak toch ook onbenullige situaties. Zeker wanneer je de foto’s thematisch ordent zoals al veelvuldig op Tumblrs en dergelijke is gedaan. Denk aan Women laughing alone with salad, Women laughing alone with chocolate, Women struggling to drink water en Men laughing alone with fruit salad.

The Huffington Post had zelfs een tijd de rubriek This week in ridiculous stock photo’s met bijvoorbeeld allemaal zakenmannen die aan yoga doen. Daarnaast is er de Tumblr Stocking is the new planking, waarbij stockfoto’s worden nagemaakt en het des te duidelijker wordt hoe random stockfoto’s eigenlijk zijn.

Als laatste toevoeging is er nu de videoclip van Darwin Deez, ‘You can’t be my girl’, waarin de spot wordt gedreven met die clichématige foto’s. Muzikaal gezien is het nummer niet veel soeps, maar de clip is treffend. Telkens weer dat perfecte plaatje, maar dan wel met Darwiun Deez op de achtergrond. Naar het einde toe wordt de clip wel een beetje raar.

Dit stuk verscheen eerder op Goede Kleedjes, waar Hidde Bisschop samen met anderen schrijft over populaire cultuur.

Deze week kopte het Amerikaanse tijdschrift Newsweek groot op de cover ‘Muslim Rage’. Een foto van boze moslimmannen prijst een stuk van Ayaan Hirsi Ali aan. De foto en kop wekken de indruk dat de gehele Islamitische wereld woest is, terwijl er in feite slechts beperkt protest tegen is tegen een anti-Mohammed filmpje op YouTube. Hoewel het stuk van Hirsi Ali vrijwel geheel los staat van deze kwestie, wilde Newsweek graag kapitaliseren op de recente onrust en nodigde de twittergemeenschap uit ‘mee te discussiëren’ onder de hashtag #muslimrage. Waar Newsweek hoopte op veel gratis reclame van medestanders, kreeg het een lesje internet.

Vrijwel direct was er kritiek op de cover. Het online tijdschrift Salon suggereerde dat Newsweek hier aan het trollen is. Trollen is een internetterm voor opzettelijk irritant gedrag, bedoeld om woede uit te lokken en discussie te verstoren. De algemene oplossing voor trol-gedrag is negeren, onder het mom ‘do not feed the trolls’. In een blogpost vraagt socioloog Nathan Jurgenson zich af of Newsweek wel gezien kan worden als een trol. Hij stelt dat trollen buiten de macht staan, terwijl Newsweek onderdeel van de mainstream is. Dat betekent dat we er wél aandacht aan moeten besteden, in de vorm van gedegen kritiek.

Twitteraars hadden echter een beter plan. De cover zelf werd al snel een meme (zie hier en hier) en de hashtag #muslimrage werd gekaapt met grappige tweets over waar Moslims zoal woest van worden:

De manier waarop op Twitter werd gereageerd laat een vrijheid van het internet. Hoewel Newsweek zegt dat de tweets bijdragen aan het debat, laten ze vooral zien hoe mainstream media slechts beperkte macht heeft op sociale media. Waar de oude media gewend waren debatten te kunnen controleren, leert #muslimrage ons dat die tijd voorbij is.

Cover meme overgenomen van The Atlantic.