Home / Blog / Zelfmoordsites als maatschappijkritiek

Zelfmoordsites als maatschappijkritiek

LATER LEZEN

Het Westers taboe op zelfmoord komt voort uit religieuze overwegingen. Met de Verlichting werd zelfbeschikking echter een belangrijke waarde en werd zelfmoord gedecriminaliseerd. Zelfmoord wordt nu gezien als een manifestatie van een psychische stoornis, en daarmee als iets dat behandeld moet worden. Hiermee is de verantwoordelijkheid verschoven van de zelfdoder naar de sociale instituties die de zelfmoord moeten voorkomen. Op het internet zijn veel sites te vinden met hulp bij zelfdoding. Omdat deze niet gecontroleerd worden door erkende zorgverleners zijn er veel angsten over deze sites. Het idee daarbij is dat ze zelfmoord aanmoedigen. Communicatiewetenschapper Michael Westerlund onderzocht [abstract] de Zweedse site Zelfmoordgids [självmord.com, inmiddels uit de lucht] om te achterhalen hoe en waarom mensen informatie over zelfdoding op het internet verspreiden.

Uit zijn analyse komen verschillende thema’s naar voren. Zo kenmerkt de site zich door wat ze zelf ‘sociale kritiek’ noemt: een sterke antipsychiatrische houding en afkeer van sociale wetten, normen en waarden. Tegelijkertijd heerst er een soort van wetenschappelijkheid. Er zijn gedetailleerde beschrijvingen van chemische substanties, planten, organen en technische apparaten. De site kent een grote mate van morbiditeit en de schrijvers zijn duidelijk geobsedeerd door het lichaam. Er is ook humor, maar ook die is zwartgallig in de vorm van ironie (“Drinking one’s urine is as effective as it sounds… Not at all. You are just as likely to die from drinking your own urine as getting high from dried and powdered banana peels and coffee”). Opvallend afwezig op de Zelfmoordgids zijn redenen waarom mensen zelfmoord plegen. Volgens Westerlund is dit omdat debat over oorzaken hoort bij de dominante aanpak van preventie en de Zelfmoordgids wil daar juist van weg blijven. Ook emoties ontbreken: de toon is steeds functioneel.

Westerlund concludeert dat sites als de Zelfmoordgids moeten worden gezien als maatschappijkritiek:

The view put forward is that social institutions pose a threat to what are considered absolute rights of the individual. The individual has few, if any, responsibilities towards others; he or she answers only to themselves. All forms of legislation, regulation or other institutional involvement in people’s lives are solely evil.

Daarnaast ziet Westerlund de site als een uiting van mannelijkheid. Wetenschappelijkheid, morbiditeit en absentie van emotie duiden volgens hem op waarden geassocieerd met mannen. De site is daarmee een identiteitsproject. Mensen schrijven erop om te benadrukken wie ze (willen) zijn. In onze mediawereld is er volop aandacht voor metamorfoses: je lichaam – en daarmee jezelf – beter maken. Zelfmoordsites kunnen worden gezien als een tegenreactie daarop.

DEEL DIT BERICHT